II SA/Kr 1316/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-11-23
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanerozbiórkaogrodzeniefundamentymiejscowy plan zagospodarowania przestrzennegosamowola budowlanapostępowanie administracyjnedecyzja kasacyjnaWSAKraków

WSA w Krakowie oddalił sprzeciw od decyzji nakazującej rozbiórkę ogrodzenia i fundamentów, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z powodu konieczności prowadzenia dwóch odrębnych postępowań.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu P. K. od decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nakazującej rozbiórkę fundamentów betonowych i ogrodzenia. Organ I instancji nakazał rozbiórkę, uznając obiekty za niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Organ II instancji uchylił decyzję, wskazując na konieczność prowadzenia dwóch odrębnych postępowań dla ogrodzenia i fundamentów. WSA w Krakowie oddalił sprzeciw, uznając decyzję organu odwoławczego za prawidłową, ponieważ istniały uzasadnione przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a.

Przedmiotem sprzeciwu P. K. była decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nakazująca rozbiórkę fundamentów betonowych i ogrodzenia. Organ I instancji pierwotnie nakazał rozbiórkę, uznając obiekty za niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (MPZP). Po uchyleniu tej decyzji i ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji ponownie nakazał rozbiórkę. Organ II instancji (MWINB) uchylił decyzję organu I instancji, wskazując na błędy proceduralne i konieczność prowadzenia dwóch odrębnych postępowań – jednego dotyczącego ogrodzenia (na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego) i drugiego dotyczącego fundamentów (na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). MWINB uznał, że ogrodzenie i fundamenty nie tworzą całości techniczno-użytkowej, a zastosowanie innych przepisów Prawa budowlanego do każdego z obiektów uzasadnia rozdzielenie postępowań. WSA w Krakowie, rozpoznając sprzeciw od decyzji kasacyjnej MWINB, oddalił ten sprzeciw. Sąd uznał, że decyzja organu odwoławczego była prawidłowa, ponieważ istniały uzasadnione przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. (uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia). Sąd podkreślił, że w ramach kontroli sprzeciwu od decyzji kasacyjnej ocenia jedynie istnienie przesłanek do jej wydania, a nie merytoryczną zasadność rozstrzygnięcia organu I instancji. Argumenty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego nie mogły być uwzględnione na tym etapie postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ istniały uzasadnione przesłanki do prowadzenia dwóch odrębnych postępowań w oparciu o różne przepisy Prawa budowlanego, co uniemożliwiało merytoryczne rozstrzygnięcie przez organ II instancji i naruszałoby zasadę dwuinstancyjności.

Uzasadnienie

Sąd ocenił, że organ odwoławczy prawidłowo zidentyfikował naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji, w szczególności konieczność rozdzielenia postępowania dotyczącego ogrodzenia i fundamentów ze względu na odmienne podstawy materialnoprawne. Uznanie tej konieczności uzasadniało zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ organ II instancji nie mógł samodzielnie rozstrzygnąć sprawy bez naruszenia zasady dwuinstancyjności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (19)

Główne

k.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

upb art. 48 § 1

Ustawa - Prawo budowlane

upb art. 50 § 1

Ustawa - Prawo budowlane

prowadzenie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach tj. miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

upb art. 3 § 6

Ustawa - Prawo budowlane

upb art. 3 § 7

Ustawa - Prawo budowlane

upb art. 28 § 1

Ustawa - Prawo budowlane

upb art. 29 § 1

Ustawa - Prawo budowlane

upb art. 29 § 1

Ustawa - Prawo budowlane

nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, budowa ogrodzeń o wysokości nieprzekraczającej 2,20 m

upb art. 29 § 2

Ustawa - Prawo budowlane

nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, budowa: gospodarczych obiektów budowlanych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m, oraz stawów i zbiorników wodnych o powierzchni nieprzekraczającej 500 m2 i głębokości nieprzekraczającej 2 m od naturalnej powierzchni terenu przeznaczonych wyłącznie na cele gospodarki leśnej i położonych na gruntach leśnych Skarbu Państwa, z -wyjątkiem sytuowanych na obszarze Natura 2000

upb art. 29 § 1

Ustawa - Prawo budowlane

nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, budowa wolno stojących wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki

P.p.s.a. art. 3 § 2a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 64a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 64e

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151a § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a. ze względu na konieczność rozdzielenia postępowania dotyczącego ogrodzenia i fundamentów. Sąd administracyjny rozpoznający sprzeciw od decyzji kasacyjnej ocenia jedynie przesłanki zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., a nie merytoryczną zasadność rozstrzygnięcia.

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy błędnie uchylił decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, zamiast merytorycznie rozstrzygnąć sprawę lub umorzyć postępowanie. Ogrodzenie i fundament stanowią całość użytkowo-techniczną i zostały wykonane zgodnie z prawem. Organ I instancji nierzetelnie przeprowadził postępowanie dowodowe.

Godne uwagi sformułowania

organ odwoławczy jako związany w orzekaniu zakresem zaskarżonego rozstrzygnięcia, z uwagi m.in. na konieczność wszczęcia dwóch odrębnych postępowań, nie jest władny do orzeczenia reformatoryjnego. nie sposób było podzielić argumentów skarżącego dotyczących naruszenia norm prawa materialnego. Sprzeciw nie jest środkiem służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji, ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z regulacją art. 138 § 2 K.p.a.

Skład orzekający

Małgorzata Łoboz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 138 § 2 K.p.a. w przypadku konieczności rozdzielenia postępowań administracyjnych dotyczących różnych obiektów budowlanych oraz zakres kontroli sądowej w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej ze sprzeciwem od decyzji kasacyjnej i koniecznością rozdzielenia postępowań.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w prawie administracyjnym budowlanym, w szczególności stosowania art. 138 § 2 K.p.a. i zakresu kontroli sądowej. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Kiedy sąd może uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia? Kluczowe zasady stosowania art. 138 § 2 K.p.a.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1316/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Małgorzata Łoboz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 814/24 - Wyrok NSA z 2024-06-11
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 7  , 77 par 1 , 80  , 107  par 3 , 138 par 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2023 r. sprzeciwu P. K. od decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 385/2023 znak WOB.7721.481.2022.JKUT w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
Przedmiotem sprzeciwu P. K. (dalej: skarżący) jest decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 385/2023 znak WOB.7721.481.2022.JKUT w przedmiocie nakazu rozbiórki.
W stanie faktycznym sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem 30 listopada 2020 r. wszczął postępowanie w sprawie robót budowlanych na działce nr [...] obr[...] w Z.. Po przeprowadzeniu oględzin z 5 marca 2021 r. organ I instancji decyzją z 31 marca 2021 r. nakazał rozbiórkę fundamentów betonowych o wymiarach 7 m x 5 m zlokalizowanych w północno-wschodnim narożniku działki oraz ogrodzenia z siatki metalowej o wysokości 1,5 m zlokalizowanego wokół całego obszaru działki. Organ wskazał, że zrealizowane ogrodzenie jest niezgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 2013 r. (uchwały nr [...] r.). Z kolei w zakresie fundamentów organ wskazał, że stanowią one pierwszy etap inwestycji polegającej na budowie wiaty gospodarczej. Zaznaczył, że wiata gospodarcza również jest niezgodna z MPZP z 2013 r., bowiem plan dopuszcza wiaty turystyczne, a nie gospodarcze.
Decyzją z 29 listopada 2021 r. organ II instancji uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie organu odwoławczego przedwcześnie wydano decyzję z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Organ I instancji nie wyjaśnił na jakiej podstawie uznał ogrodzenie i fundamenty za niezgodne z planem.
20 czerwca 2022 r. organ I instancji przeprowadził kolejne oględziny, po czym decyzją z 10 października 2022 r. znak NB.5160.5.130.2020 ponownie nakazał inwestorowi, tj. skarżącemu, rozbiórkę fundamentów oraz ogrodzenia. Organ zaznaczył, że przedmiotem postępowania są dwie kwestie: wykonanie ogrodzenia oraz betonowych fundamentów, na których docelowo ma powstać wiata. Organ zaznaczył, że w § 6 pkt 11 uchwały nr [...] r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru urbanistycznego [...] wprowadzono na terenach US2, gdzie leży przedmiotowa działka, zakaz stosowania ogrodzeń z prefabrykatów betonowych i żelbetowych oraz z płyt blaszanych, dopuszczenie realizacji ogrodzeń z drewna, kamienia i elementów kowalskich. Ponadto plan dopuszcza realizację ogrodzeń jedynie jako obiektów o przeznaczeniu uzupełniającym w stosunku do przeznaczenia podstawowego. Zarówno na przedmiotowej działce, jak i na działkach sąsiadujących, nie znajdują się obiekty o przeznaczeniu zdefiniowanym w planie, jako podstawowe. Ogrodzenie mogłoby powstać dopiero, gdyby stanowiło zaplecze obiektu o przeznaczeniu podstawowym. Ogrodzenie jest zatem niezgodne z miejscowym planem. W zakresie zaś betonowych fundamentów MPZP wprowadza zakaz realizacji tymczasowych obiektów usługowo-handlowych oraz gospodarczych i garażowych.
We wniesionym odwołaniu skarżący podniósł, że wykonane przez niego prace były zgodne z obowiązującym planem. Zwrócił uwagę, że organ powinien odnieść się do poprzednio obowiązującego planu, bo prawo nie działa wstecz.
Decyzją z 14 września 2023 r. organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W pierwszej kolejności organ zauważył, że przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego organ I instancji uczynił legalność dwóch obiektów - fundamentów betonowych oraz ogrodzenia z siatki metalowej. Tak ukształtowany zakres postępowania poprzez uznanie, że w realiach przedmiotowej sprawy ww. obiekty tworzą całość techniczno-użytkową budzi wątpliwości. Organ odwoławczy zaznaczył, że tworzenie całości techniczno-użytkowej należy rozumieć jako połączenie poszczególnych elementów w taki sposób, aby zgodnie z wymogami techniki nadawały się one do określonego użytku. Jest to zatem zespół technologicznie powiązanych ze sobą elementów, służący określonym zadaniom. W ocenie organu ogrodzenie działki oraz fundament pod budowę wiaty nie tworzą całości użytkowej - mogą być użytkowane oddzielnie; a ponadto nie tworzą całości technicznej. Tym samym wobec faktu, że obiekty będące przedmiotem postępowania nie tworzą całości techniczno-użytkowej, w ocenie organu PINB winien prowadzić dwa odrębne postępowania co do legalności ogrodzenia z siatki metalowej oraz fundamentów betonowych pod budowę wiaty. Wskazać bowiem należy, że inne są wymogi formalnoprawne przed przystąpieniem do budowy ogrodzenia, a inne co do wiaty. W świetle ogólnej zasady, wyrażonej w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-37. Przez roboty budowlane należy rozumieć "budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego" (art. 3 pkt 7 upb). Natomiast budową jest wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6 upb). Jak wynika z treści art. 29 ust. 1 pkt 21 upb: nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa ogrodzeń o wysokości nieprzekraczającej 2,20 m. Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 8 upb: "Nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa: gospodarczych obiektów budowlanych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m, oraz stawów i zbiorników wodnych o powierzchni nieprzekraczającej 500 m2 i głębokości nieprzekraczającej 2 m od naturalnej powierzchni terenu przeznaczonych wyłącznie na cele gospodarki leśnej i położonych na gruntach leśnych Skarbu Państwa, z -wyjątkiem sytuowanych na obszarze Natura 2000". Z kolei jak stanowi art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. c upb nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki.
Mając na uwadze powyższe przepisy, w ocenie MWINB organ I instancji przedwcześnie uznał, że realizacja fundamentów betonowych będącego w budowie obiektu budowlanego zwolniona została z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę oraz dokonania skutecznego zgłoszenia. Organ I instancji przyjął, że rodzaj docelowo planowanego przez inwestora obiektu to wiata gospodarcza (względnie gospodarczy obiekt budowlany), którego budowa zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 8 upb zwolniona została spod reglamentacji prawnobudowlanej. Co prawda inwestor w piśmie z dnia 15 grudnia 2020 r. poinformował, że płyta betonowa stanowić będzie podstawę pod wiatę gospodarczą (k. 30 akt PINB), jednak w odwołaniu od decyzji PINB z 31 marca 2021 r. wskazał, że wiata będzie służyła "obsłudze ruchu turystycznego związanego z kulturowym wypasem owiec (...) Ma tam się znajdować oprócz miejsca dla turystów, karmnik dla owiec, zbiornik z poidłem oraz schronienie owiec i turystów, na wypadek niekorzystnych warunków atmosferycznych". Skoro zatem inwestor określił, że realizowana wiata stanowiła będzie schronienie dla turystów i owiec, a także wyposażona będzie w elementy przystosowujące obiekt do wypasu owiec (karmnik, poidło), to nie jest możliwe zakwalifikowanie jej jako gospodarczego obiektu budowlanego. Przez funkcję gospodarczą należy bowiem rozumieć m.in. niezawodowe wykonywanie prac warsztatowych oraz przechowywanie materiałów, narzędzi, czy sprzętu. W związku z ww. stanowiskiem inwestora (przeznaczenie wiaty do obsługi ruchu turystycznego i schronienia dla owiec) należałoby uznać, że budowa wiaty o powierzchni zabudowy 35 m2, po myśli art. 29 ust. l pkt 14 lit. c upb wymagała dokonania skutecznego zgłoszenia w organie administracji architektoniczno-budowlanej. Skoro zatem inwestor nie dopełnił obowiązku uzyskania wymaganej zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej, to będąca w budowie wiata stanowi tzw. samowolę budowlaną, pociągającą za sobą określone sankcje prawno-administracyjne, wynikające z przepisów ustawy Prawo budowlane (tryb art. 48 ustawy Prawo budowlane).
Odnosząc się natomiast do zrealizowanego ogrodzenia o wysokości 1,5 m, nie budzi wątpliwości MWINB, że budowa takiego obiektu nie wymagała decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia. Wyjaśnienia wymaga jednak, że sam fakt budowy obiektu budowlanego nie wymagającego decyzji o pozwoleniu na budowę, ani zgłoszenia nie wyłącza możliwości wszczęcia przez organ nadzoru budowlanego postępowania. W przypadku wzniesienia obiektu budowlanego niewymagającego pozwolenia na budowę ani zgłoszenia organy nadzoru budowlanego zobowiązane są do zbadania czy obiekt taki nie narusza innych przepisów, w tym przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Organ odwoławczy podkreślił, że PINB błędnie uznał, że w niniejszej sprawie konieczne było zbadanie zgodności zrealizowanego w 2020 r. ogrodzenia z przepisami MPZP obowiązującego od 2022 r. Skoro budowa ogrodzenia zwolnionego z obowiązku uzyskania zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej została zakończona w 2020 r. to ocena zgodności z przepisami powinna być dokonana w odniesieniu do przepisów obowiązujących w 2020 r., gdyż to one określały standardy jego wykonania.
Dalej organ odwoławczy zwrócił uwagę na pismo z 1 czerwca 2023 r. Biura Planowania Przestrzennego Urzędu Miasta Zakopane, w którym wyjaśniło, że ogrodzenie z siatki metalowej było dopuszczone wyłącznie jako ogrodzenie do koszarowania zwierząt, jednakże tu dopuszczone były wyłącznie drewniane słupki, co oznacza, że ogrodzenie nie mogło mieć fundamentu. Ogrodzenie z siatki metalowej zamontowane na słupkach stalowych i dodatkowo posiadające punktowe fundamenty betonowe - było zatem niezgodne z ustaleniami planu miejscowego. W ocenie organu powyższe potwierdza, że ogrodzenie o wysokości 1,5 m o konstrukcji z siatki metalowej zamontowanej do słupków stalowych zakotwionych w gruncie na punktowych fundamentach betonowych jest niezgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującymi w dacie realizacji przedmiotowego obiektu. Powyżej opisane okoliczności stanowią więc spełnienie hipotezy przepisu art. 50 ust. l pkt 4 upb, tj. prowadzenie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach tj. miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Reasumując, zdaniem MWINB względem obiektów objętych postępowaniem organ I instancji powinien przeprowadzić dwa odrębne postępowania administracyjne w następujących trybach: art. 50 ust. 1 pkt 4 upb co do budowy ogrodzenia z siatki metalowej oraz art. 48 ust. 1 pkt 2 upb względem fundamentów betonowych (pod budowę wiaty). Organ zaakcentował, że decyzja organu I instancji posiada znaczące uchybienia rzutujące na wynik postępowania w sprawie. Materiał dowodowy nie został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący w świetle art. 7 i 77 Kpa, które traktują o konieczności dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ponadto wskazać należy, że organ II instancji jako związany w orzekaniu zakresem zaskarżonego rozstrzygnięcia, z uwagi m.in. na konieczność wszczęcia dwóch odrębnych postępowań, nie jest władny do orzeczenia reformatoryjnego. Stwierdzone uchybienia skutkują koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniem sprawy do PINB do ponownego rozpatrzenia w celu rozpoznania dwóch odrębnych postępowań w oparciu o dyspozycję odmiennych norm prawnych, w celu oceny skutków prawnych stwierdzonego stanu faktycznego sprawy oraz dokonania niezbędnych ustaleń faktycznych. Każde inne rozstrzygnięcie byłoby przykładem naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 Kpa). Zakres w jakim materiał dowodowy niniejszej sprawy musiałby zostać uzupełniony wpływałby na interes strony w sposób naruszający zasadę dwuinstancyjności.
Organ dodał, że ponownie rozpatrując niniejsze postępowanie administracyjne, organ I instancji winien rozdzielić ww. sprawę na dwa odrębne postępowania administracyjne, a następnie przeprowadzić czynności wyjaśniające zmierzające do wydania rozstrzygnięć stosownie do wskazań organu II instancji.
W sprzeciwie od powyższej decyzji skarżący podniósł zarzuty naruszenia:
1. Art. 138 § 2 K.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawny do ponownego rozparzenia w sytuacji, gdy organ winien uchylić decyzję i umorzyć postępowanie administracyjne, albowiem organ błędnie przyjął, że ogrodzenie służy koszarowaniu zwierząt, w sytuacji gdy powstało ono w celu kulturowego wypasu owiec, a nadto organ błędnie przyjął, że fundament na peckach przeznaczony pod zadaszenie dla zwierząt stanowi samowolę budowlaną, nie stanowiącą całości użytkowo-technicznej z ogrodzeniem.
2. Art. 138 § 2 K.p.a. w sytuacji gdy brak jest podstaw do prowadzenia dwóch odrębnych postępowań, albowiem zarówno ogrodzenie, jak i fundament zostały wykonane zgodnie z prawem, w tym MPZP.
3. Art. 136 § 1 K.p.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. w sytuacji gdy zasadą w postępowaniu administracyjnym powinno być merytoryczne rozpatrzenie sprawy, a wydanie decyzji kasacyjnej jest możliwe tylko w sytuacjach wyjątkowych.
4. Art. 7, 70, 77, 80 K.p.a. przez nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego, brak wszechstronnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz brak weryfikacji całości materiału i w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez: błędne przyjęcie, że realizacja ogrodzenia powstała z naruszeniem MPZP, gdy przepisy planu pozwalają na sytuowanie ogrodzenia z siatki metalowej i nie przewidują zakazu montowania słupków punktowo za pomocą betonu, a organ nie jest związany opinią Biura Planowania Przestrzennego UM Zakopane i powinien dokonać interpretacji planu we własnym zakresie; błędne przyjęcie, że fundament stanowi samowolę budowlaną, w sytuacji gdy jest posadowiony na peckach i nie jest trwale związany z gruntem; błędne przyjęcie braku całości użytkowo-technicznej w sytuacji gdy obiekty są związane funkcjonalnie, albowiem ogrodzenie wyznacza granice nieruchomości, na której skarżący wypasa owce; pominięcie, że skoro skarżący podjął działania w celu prowadzenia kulturowego wypasu owiec, to zachodzi konieczność wyposażenia działki w ogrodzenia i fundament pod zadaszenie.
5. Art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego w zw. z § 46 MPZP z 2013 r. w sytuacji gdy przepisy ogólne planu pozwalały na realizację ogrodzeń z drewna, kamienia i elementów kowalskich, ale w żadnym zapisie nie wyłączały możliwości sytuowania słupków na punktowych fundamentach z betonu.
6. Art. 48 § 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez błędne przyjęcie, że wykonanie fundamentu na peckach wymagało uprzedniego skutecznego zgłoszenia, w sytuacji gdy realizacja fundamentu stanowi dopełnienie ogrodzenia.
Do skargi załączono fotografie na dowód wypasania owiec przez skarżącego. Skarżący podkreślił, że obiekty są ze sobą związane funkcjonalnie. Dodał, że ogrodzenie nie przekracza 160 cm, nie posiada podmurówki i elementów niezgodnych z planem. Sezonowy, kulturowy wypas owiec jest dopuszczalny na tym terenie. Skarżący w tym zakresie kontynuuje rodzinną tradycję. Skarżący podał, że przedmiotem postępowania nie jest wiata, ale tymczasowe zadaszenie wykorzystywane sezonowo od wiosny do jesieni. Pełni ono funkcję głównie w zakresie przechowywania niezbędnego wyposażenia w celu kulturowego wypasu owiec. Nie sposób uznać, aby obiekt wymagał zgłoszenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał na uwadze, co następuje.
Jak stanowi art. 3 § 2a w zw. z art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne rozpoznają sprzeciwy od decyzji, o których mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Stosownie do art. 64e P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. W świetle powyższego, kontrola sądowa w zakresie rozpoznania sprzeciwu polega na dokonaniu oceny, czy w okolicznościach danej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób wykorzystał możliwość wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezzasadnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Obowiązkiem sądu administracyjnego, który rozpoznaje sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., a więc odstąpienia od ogólnej zasady ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się również, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ II instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1386/15).
Wskazać należy również, że organ odwoławczy wydając decyzję kasacyjną, winien nie tylko uzasadnić istnienie przesłanek wymienionych w art. 138 § 2 K.p.a., ale również wskazać dlaczego nie skorzystał z możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 K.p.a. Konieczność uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1427/16)
Odnosząc powyższe uwagi do zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie organu II instancji było prawidłowe. Po pierwsze, organ II instancji sformułował wobec rozstrzygnięcia PINB zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia zasady prawdy obiektywnej i zasad rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, przytaczając konkretne przepisy K.p.a., tj. art. 7 i 77 K.p.a. Organ II instancji zwrócił uwagę na kluczową dla prawidłowości zaskarżonej decyzji kwestię, tj. objęcie niniejszym postępowaniem dwóch obiektów, tj. fundamentu i ogrodzenia. Sąd zauważa, że nawet w decyzji organu I instancji zaznaczono, że "przedmiotem postępowania, który podlegał analizie przez organ nadzoru budowlanego w toku tej sprawy są dwie kwestie" (s. 2 decyzji z 10 października 2022 r.). Organ II instancji prawidłowo zwrócił uwagę, że z odrębności obu obiektów wynika konieczność zastosowania innych przepisów Prawa budowlanego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. II OSK 720/19, co do zasady, nie ma podstaw do łącznego prowadzenia w jednym postępowaniu więcej niż jednej sprawy indywidualnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 K.p.a. Art. 62 K.p.a. dopuszcza prowadzenie jednego postępowania w ramach współuczestnictwa, natomiast z tego przepisu nie wynika możliwość łącznego prowadzenia w jednym postępowaniu dwóch spraw administracyjnych opartych na różnych podstawach materialnoprawnych (por. Barbara Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017, s. 389-390). Stwierdzenie przez organ odwoławczy konieczności prowadzenia dwóch różnych postępowań w dwóch różnych trybach, tj. art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, stanowiło uzasadnioną podstawę do zastosowania orzeczenia kasacyjnego.
Dodać należy, co już wyżej sygnalizowano, że zgodnie z art. 64e P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Stąd nie sposób było podzielić argumentów skarżącego dotyczących naruszenia norm prawa materialnego. Sąd nie mógł uwzględnić argumentów skarżącego co do niemożności zakwalifikowania fundamentów, jako samowoli budowlanej, czy też w zakresie zgodności ogrodzenia z MPZP, bowiem rozstrzygając sprawę zainicjowaną sprzeciwem od decyzji sąd nie ma kompetencji do pełnego badania treści zaskarżonej decyzji. Sprzeciw nie jest środkiem służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji, ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z regulacją art. 138 § 2 K.p.a. Kontrola taka byłaby przedwczesna. Argumenty w zakresie zasadności ewentualnie nałożonego na skarżącego nakazu rozbiórki będą brane pod uwagę w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym.
Dalej należało zwrócić uwagę, że organ II instancji – w zgodzie z art. 138 § 2 K.p.a. – wyjaśnił przy tym, że przez konieczność prowadzenia dwóch odrębnych postępowań nie jest możliwe wydanie orzeczenia reformatoryjnego z uwagi na art. 15 K.p.a. (s. 6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Sąd podziela w tym zakresie stanowisko organu, bowiem z charakteru stwierdzonego przez organ II instancji naruszenia wynika, że nie było możliwe zastosowanie art. 136 K.p.a., tj. uzupełnienie braków postępowania przed organem I instancji za pomocą instytucji uzupełniającego postępowania dowodowego. Przyjęcie odmiennego stanowiska doprowadziłoby do pozbawienia praw stron do dwuinstancyjności postępowania.
Kolejno wyjaśnić należy, że zgodnie z dyspozycją art. 138 § 2 in fine K.p.a., organ II instancji zawarł w swoim rozstrzygnięciu na stronach 6 i 7 wskazania co do ponownego rozpatrzenia sprawy.
Reasumując, Sąd nie dopatrzył się w kontrolowanej decyzji naruszeń prawa, które miałyby skutkować wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego. W zaskarżonej decyzji w sposób uzasadniony zastosowano art. 138 § 2 K.p.a. Wbrew zarzutom sprzeciwu, organ II instancji trafnie wskazał naruszenia przepisów postępowania oraz konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, a ponadto przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organ II instancji wskazał okoliczności należy wziąć przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Co więcej, organ odwoławczy wyjaśnił, że ewentualne zastosowanie art. 136 K.p.a. naruszałoby zasadę dwuinstancyjności. W tych okolicznościach, podniesione w sprzeciwie zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Kierując się powyższą argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI