II SA/KR 131/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-04-05
NSAAdministracyjneŚredniawsa
odpady komunalnestawki opłatuchwała rady gminyprawo miejscoweutrzymanie czystościselektywna zbiórka odpadównaruszenie prawastwierdzenie nieważności

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność części uchwały Rady Miejskiej Nowe Brzesko dotyczącej stawek opłat za wywóz odpadów, która naruszała zasadę wyższych stawek za wywóz odpadów nieselektywnych.

Prokurator Rejonowy zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej Nowe Brzesko w sprawie stawek opłat za wywóz odpadów, zarzucając naruszenie art. 6 ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Uchwała ustalała bowiem stawki za wywóz odpadów nieselektywnych na poziomie niższym lub równym stawkom za wywóz odpadów selektywnych, co jest sprzeczne z wymogiem stosowania wyższych stawek za wywóz nieselektywny. Sąd podzielił argumentację Prokuratora i stwierdził nieważność zaskarżonych przepisów uchwały.

Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Rejonowego Kraków – Nowa Huta na uchwałę Rady Miejskiej Nowe Brzesko z dnia 19 sierpnia 2022 roku, która określała górne stawki opłat za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych. Prokurator zarzucił istotne naruszenie prawa, w szczególności art. 6 ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez ustalenie w § 2 ust. 2 pkt 3, 4, 5, 8 stawek za odbiór odpadów nieselektywnych na poziomie niższym lub równym stawkom za odbiór odpadów selektywnych. Ustawa ta nakazuje stosowanie wyższych stawek w przypadku odpadów nieselektywnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (zgodnie z przepisami dotyczącymi stanu epidemii/zagrożenia epidemicznego), podzielił argumentację Prokuratora. Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała naruszała prawo, ponieważ stawki za wywóz odpadów nieselektywnych były niższe lub równe stawkom za wywóz odpadów selektywnych, co było sprzeczne z intencją ustawodawcy i przepisem art. 6 ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W odpowiedzi na skargę organ przyznał rację skarżącemu, wskazując na techniczne błędy w redagowaniu uchwały i informując o podjęciu działań legislacyjnych w celu jej zmiany. Sąd, na podstawie art. 147 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 2 ust. 1 i ust. 2, uznając skargę za uzasadnioną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, uchwała taka jest sprzeczna z prawem, ponieważ art. 6 ust. 4 ustawy nakazuje stosowanie wyższych stawek opłat za odpady komunalne, które nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ustalenie niższych lub równych stawek za wywóz odpadów nieselektywnych w porównaniu do odpadów selektywnych narusza przepis art. 6 ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, który wymaga stosowania wyższych stawek w przypadku odpadów nieselektywnych. Jest to istotne naruszenie prawa materialnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (13)

Główne

u.c.p.g. art. 6 § 4

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

p.p.s.a. art. 147 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.s.g. art. 18 § 2 pkt 15

Ustawa o samorządzie terytorialnym

u.s.g. art. 40 § 1

Ustawa o samorządzie terytorialnym

u.c.p.g. art. 6 § 2

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91 § 4

Ustawa o samorządzie gminnym

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 5

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o COVID art. 15zzs4 § 2

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa o COVID art. 15zzs4 § 3

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustalenie niższych lub równych stawek opłat za odbiór odpadów nieselektywnych w porównaniu do stawek za odbiór odpadów selektywnych narusza art. 6 ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Godne uwagi sformułowania

Rada Miejska miała obowiązek zastosować stawki wyższe. Ukształtowanie górnych cen przy jednokrotnym odbiorze 1100 litrów oraz 1m3 odpadów komunalnych na tym samym poziomie (tj. 240 zł) niezależenie od tego czy opady są zbierane i odbieranie w sposób selektywny jest sprzeczne z wyrażoną zasadą. Całkowicie przeciwnie do intencji ustawodawcy i niezgodnie z treścią przytaczanego przepisu skonstruowano ceny przy wywozie 120 i 240 litrów odpadów gdzie odbiór odpadów zbieranych i odbieranych selektywnie jest droższy (...) niż takiej samej ilości opadów zbieranych i odbieranych w sposób nie selektywny.

Skład orzekający

Magda Froncisz

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Łoboz

sędzia

Sebastian Pietrzyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 6 ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zakresie ustalania stawek opłat za wywóz odpadów komunalnych, zasada wyższych stawek za wywóz odpadów nieselektywnych."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego przepisu ustawy i sposobu jego implementacji w akcie prawa miejscowego. Sprawa rozstrzygnięta na korzyść skarżącego w oparciu o jasne przepisy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu życia codziennego – opłat za wywóz śmieci i zasad ustalania tych opłat. Pokazuje, jak przepisy prawa materialnego powinny być implementowane w aktach prawa miejscowego.

Gmina ustaliła niższe stawki za wywóz śmieci niesortowanych? Sąd Administracyjny: To niezgodne z prawem!

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 131/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Magda Froncisz /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Łoboz
Sebastian Pietrzyk
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 1990 nr 16 poz 95
art 18 ust 2 pkt 15
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym.
Dz.U. 1996 nr 132 poz 622
art 6 ust 2 , ust 4
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 147 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego Kraków – Nowa Huta w Krakowie na uchwałę Nr XLI/278/22 Rady Miejskiej Nowe Brzesko z dnia 19 sierpnia 2022 roku w sprawie: określenia górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych oraz opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 2 ust. 1 i ust. 2.
Uzasadnienie
Rada Miejska Nowe Brzesko podjęła w dniu 19 sierpnia 2022 r. uchwałę Nr XLI/278/22 w sprawie: określenia górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych oraz opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych.
Prokurator Rejonowy Kraków – Nowa Huta w Krakowie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na ww. uchwałę Rady Miejskiej Nowe Brzesko z 19 sierpnia 2022 r. Nr XLI/278/22, zaskarżając ją w części, a to w zakresie § 2 ust. 1 i ust. 2.
Uchwale tej zarzucił istotne naruszenie prawa, tj. art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez wprowadzenie w § 2 ust. 2 pkt 3, 4, 5, 8 górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za odbieranie odpadów komunalnych, które nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny, w wysokości niższej lub równej odpowiadających im górnym stawkom opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za odbieranie odpadów komunalnych, które są zbierane i odbierane w sposób selektywny, ustalonym w § 2 ust. 1 pkt 3, 4, 5, 8 podczas gdy Rada Miejska miała obowiązek zastosować stawki wyższe.
Stawiając powyższy zarzut, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności § 2 ww. uchwały.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dniu 19 sierpnia 2022 r. Rada Miejska Nowe Brzesko podjęła uchwałę w sprawie określenia górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych oraz opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych.
W § 2 ust. 1 ustalono górne stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości, którzy nie są zobowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych, jeżeli odpady komunalne są zbierane i odbierane w sposób selektywny w wysokości:
1) za jednokrotny odbiór do 120L odpadów komunalnych - 64,00 zł
3) za jednokrotny odbiór 120L odpadów komunalnych - 90,00 zł
4) za jednokrotny odbiór 240L odpadów komunalnych - 130,00 zł
5) za jednokrotny odbiór 1100L odpadów komunalnych - 240,00 zł
8) za jednokrotny odbiór 1m3 odpadów - 240,00 zł.
W ust. 2 ww. paragrafu ustalono górne stawki, jeżeli odpady komunalne nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny w wysokości:
1) za jednokrotny odbiór do 120L odpadów komunalnych - 65,00 zł
3) za jednokrotny odbiór 120L odpadów komunalnych - 65,00 zł
4) za jednokrotny odbiór 240L odpadów komunalnych - 105,00 zł
5) za jednokrotny odbiór 1100L odpadów komunalnych - 240,00 zł
8) za jednokrotny odbiór 1m3 odpadów - 240,00 zł.
Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2519) "rada gminy określając stawki opłat, o których mowa w ust. 2, stosuje wyższe stawki, jeżeli odpady komunalne nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny".
Zaskarżona uchwała nie realizuje ww. normy. Ukształtowanie górnych cen przy jednokrotnym odbiorze 1100 litrów oraz 1m3 odpadów komunalnych na tym samym poziomie (tj. 240 zł) niezależenie od tego czy opady są zbierane i odbieranie w sposób selektywny jest sprzeczne z wyrażoną zasadą. Całkowicie przeciwnie do intencji ustawodawcy i niezgodnie z treścią przytaczanego przepisu skonstruowano ceny przy wywozie 120 i 240 litrów odpadów gdzie odbiór odpadów zbieranych i odbieranych selektywnie jest droższy (odpowiednio 90 zł i 130 zł) niż takiej samej ilości opadów zbieranych i odbieranych w sposób nie selektywny (odpowiednio 65 zł i 105 zł).
Ukształtowanie powyższych cen w sposób przyjęty w § 2 zaskarżonej uchwały powoduje, że uchwała ta pozostaje sprzeczna z zakresem regulacji przekazanej radom gmin na podstawie ustawy kompetencyjnej.
W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że uznaje racje skarżącego co do naruszenia prawa we wskazanych w skardze przepisach, poprzez niezgodne z prawem wprowadzenie w przedmiotowej uchwale w § 2 ust. 2 pkt 3, 4, 5, 8 górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości, którzy nie są zobowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, za odbieranie odpadów komunalnych, które nie są zbierane w sposób selektywny, ustalając stawki w wysokości niższej lub na tym samym poziomie, w stosunku do odpowiadających im górnym stawkom opłat ponoszonych przez tych właścicieli za zbieranie odpadów komunalnych, które są zbierane w sposób selektywny, a ustalonym w § 2 ust. 1 pkt 3, 4, 5, 8, co jest niezgodne z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2519).
Jak zauważył organ, słusznie wskazuje skarżący, że Rada Miejska miała obowiązek w przypadku ustalania opłat za odpady komunalne zbierane w sposób nieselektywny zastosować stawki wyższe. Powyższa nieprawidłowość jest oczywista i była wynikiem technicznych błędów powstałych w toku redagowania ostatecznego kształtu uchwały. W związku z tym niezwłocznie nadany został bieg legislacyjny w celu zmiany zaskarżonych przepisów, co nastąpiło uchwałą Nr XLVl/317/23 Rady Miejskiej Nowe Brzesko z dnia 23 stycznia 2023 r. w sprawie: zmiany uchwały nr XLI/278/22 Rady Miejskiej Nowe Brzesko z dnia 19 sierpnia 2022 r. w sprawie określenia górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych oraz opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych.
Uznając skargę za uzasadnioną organ wskazał, że nie ma jednak możliwości zastosowania w ramach autokontroli art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na to, że nie ma kompetencji do stwierdzenia nieważności uchwały lub jej części, a uchylenie zakwestionowanych przepisów jest z punktu widzenia obowiązującego prawa niewystarczające. Stąd przekazanie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest uzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Od 16 maja 2022 r. obowiązujący dotąd stan epidemii został zastąpiony stanem zagrożenia epidemicznego.
Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020r., poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3).
W niniejszej sprawie Przewodniczący II Wydziału WSA w Krakowie zarządzeniem z 30 marca 2023 r., k. 21, wyznaczył na 5 kwietnia 2023 r., posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów. Skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w trybie wyżej opisanym poprzedzone było próbą uzyskania od stron postępowania potwierdzenia istnienia technicznych możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 3 marca 2023 r., k. 13). Jednak nie uzyskano od wszystkich stron postępowania potwierdzenia posiadania ww. technicznych możliwości. Skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów umożliwiło jej rozstrzygnięcie bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji stron, bowiem podnoszone przez nich argumenty są rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz skargę, odpowiedź na skargę i ewentualne inne pisma procesowe. Z tych względów Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259) - dalej "p.p.s.a.", kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Na zasadzie art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa art. 3 § 2 pkt 5, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Odnośnie do uchwał organów gminy przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 559 ze zm., zwanej w skrócie "u.s.g."), zgodnie z którym uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. O sprzeczności z prawem, skutkującej stwierdzeniem nieważności, stosownie do art. 91 ust. 4 u.s.g., można mówić w sytuacji "istotnego naruszenia prawa". Wobec braku ustawowej definicji tego pojęcia, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wypracowano pogląd, że są to takie naruszenia prawa jak: naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, przepisów wyznaczających podstawę prawną podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego i prawa materialnego oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał.
Przedmiotem zaskarżenia jest § 2 uchwały Nr XLI/278/22 Rady Miejskiej Nowe Brzesko z dnia 19 sierpnia 2022 roku w sprawie: określenia górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych oraz opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych.
Rozważania dotyczące legalności zaskarżonego aktu należy rozpocząć od wskazania, że będąca przedmiotem oceny Sądu uchwała należy do aktów prawa miejscowego. W tym zakresie wyjaśnić trzeba, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej zalicza do źródeł prawa powszechnie obowiązującego akty prawa miejscowego ustanowione przez organy na obszarze ich działania (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Takie zaliczenie pociąga za sobą konsekwencje w postaci konieczności odnoszenia do nich (i spełniania przez nie) wszystkich zasad charakteryzujących tworzenie i obowiązywanie systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, przede wszystkim zaś zasady prymatu ustawy w hierarchii aktów prawnych, i zasady, że wszelkie inne akty prawotwórcze mogą być stanowione wyłącznie na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie (por. D. Dąbek: "Prawo miejscowe samorządu terytorialnego", Bydgoszcz - Kraków 2003 r., s. 58).
W stosunku do aktów prawa miejscowego zasady te wyraża art. 94 Konstytucji RP, według którego organy samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Ustawa określa też zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego. Przeniesienie tej zasady na grunt ustawowy, gdy chodzi o szczebel samorządu gminnego, następuje w art. 40 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym, na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Właściwe odczytanie sensu tych przepisów prowadzi do wniosku, że możliwość tworzenia źródeł prawa powszechnie obowiązującego - tu: aktów prawa miejscowego - przez organy administracji publicznej przynależne do władzy wykonawczej stanowi w demokratycznym państwie prawnym wyjątek. Zasadniczo kompetencje do tworzenia prawa powszechnie obowiązującego przysługują władzy ustawodawczej, zaś organy administracji publicznej mogą to prawo tworzyć jedynie na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego, co wynika z szerzej ujmowanej relacji władzy wykonawczej do władzy ustawodawczej oraz stanowi przejaw zasady, że w państwie tym administracja publiczna działa wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. Prowadzi to do wniosku, że treść upoważnień ustawowych do tworzenia prawa przez organy administracyjne, w tym organy samorządowe, muszą zawsze być poddawane wykładni ścieśniającej. Rolą organu jest wykonanie upoważnienia, a nie swobodna działalność prawodawcza. Organ jest przy tym obowiązany wykonać upoważnienie w całości, a nie jedynie w części, tj. zawierając regulację prawną w kilku różnych akta prawnych, bądź też odsyłając w nieuregulowanym zakresie do innych aktów nieustalonej rangi normatywnej.
W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że w hierarchii źródeł prawa akty prawa miejscowego zajmują pozycję zależną, gdyż są uwarunkowane normami zawartymi w aktach prawnych wyższego rzędu.
Skoro zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego, ma bowiem charakter normatywny, generalny i abstrakcyjny, to brak jest zatem przeszkód, aby - w razie stwierdzenia naruszenia prawa w stopniu istotnym – stosownie do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 91 ust. 4 u.s.g., Sąd mógł stwierdzić nieważność uchwały w całości lub w części.
Odnosząc się natomiast do legitymacji Prokuratora do wniesienia skargi należy wskazać, że zgodnie z art. 8 § 1 p.p.s.a. prokurator może wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, a także wnieść skargę, jeżeli według jego oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. W takim przypadku przysługują mu prawa strony. Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. prokurator ma samodzielną legitymację skargową, a wedle art. 52 § 1 i art. 53 § 3 p.p.s.a. prokurator może wnieść skargę bez uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, bądź wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, w terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie aktu, przy czym termin ten nie ma zastosowania do aktów prawa miejscowego. Zaskarżona uchwała, jak wyżej wskazano, jest aktem prawa miejscowego. Jej materialnoprawną podstawę stanowiły przepisy art. 6 ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 888 ze zm., dalej powoływana jako "u.c.p.g.").
Na gruncie przedmiotowej sprawy należało stwierdzić istotne naruszenie prawa, tj. art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 u.s.g. oraz art. 6 ust. 4 u.c.p.g., poprzez wprowadzenie w § 2 ust. 2 pkt 3, 4, 5, 8 górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za odbieranie odpadów komunalnych, które nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny, w wysokości niższej lub równej odpowiadających im górnym stawkom opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za odbieranie odpadów komunalnych, które są zbierane i odbierane w sposób selektywny, ustalonym w § 2 ust. 1 pkt 3, 4, 5, 8 - podczas gdy Rada Miejska miała obowiązek zastosować stawki wyższe.
Sąd w całości podzielił zarzuty skargi, co skutkowało stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały w części, a to w § 2 ust. 1 i ust. 2, czyli w zaskarżonym zakresie. Stosownie bowiem do wskazanego art. 147 § 1 p.p.s.a. nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem.
W § 2 ust. 1 ustalono górne stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości, którzy nie są zobowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych, jeżeli odpady komunalne są zbierane i odbierane w sposób selektywny w wysokości:
1) za jednokrotny odbiór do 120L odpadów komunalnych - 64,00 zł
3) za jednokrotny odbiór 120L odpadów komunalnych - 90,00 zł
4) za jednokrotny odbiór 240L odpadów komunalnych - 130,00 zł
5) za jednokrotny odbiór 1100L odpadów komunalnych - 240,00 zł
8) za jednokrotny odbiór 1m3 odpadów - 240,00 zł.
W ust. 2 ww. paragrafu ustalono górne stawki, jeżeli odpady komunalne nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny w wysokości:
1) za jednokrotny odbiór do 120L odpadów komunalnych - 65,00 zł
3) za jednokrotny odbiór 120L odpadów komunalnych - 65,00 zł
4) za jednokrotny odbiór 240L odpadów komunalnych - 105,00 zł
5) za jednokrotny odbiór 1100L odpadów komunalnych - 240,00 zł
8) za jednokrotny odbiór 1m3 odpadów - 240,00 zł.
Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.c.p.g., rada gminy określając stawki opłat, o których mowa w ust. 2, stosuje wyższe stawki, jeżeli odpady komunalne nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny.
Ma rację skarżący zarzucając, że zaskarżona uchwała nie realizuje ww. normy. Ukształtowanie górnych cen przy jednokrotnym odbiorze 1100 litrów oraz 1m3 odpadów komunalnych na tym samym poziomie (tj. 240 zł) niezależenie od tego czy opady są zbierane i odbieranie w sposób selektywny jest sprzeczne z wyrażoną zasadą. Całkowicie przeciwnie do intencji ustawodawcy i niezgodnie z treścią przytaczanego przepisu skonstruowano ceny przy wywozie 120 i 240 litrów odpadów gdzie odbiór odpadów zbieranych i odbieranych selektywnie jest droższy (odpowiednio 90 zł i 130 zł) niż takiej samej ilości opadów zbieranych i odbieranych w sposób nie selektywny (odpowiednio 65 zł i 105 zł).
Ukształtowanie powyższych cen w sposób przyjęty w § 2 zaskarżonej uchwały powoduje, że uchwała ta pozostaje sprzeczna z zakresem regulacji przekazanej radom gmin na podstawie ustawy kompetencyjnej.
Powyższe stanowisko pozostaje w sprawie bezsporne, bowiem w odpowiedzi na skargę organ uznał racje skarżącego co do naruszenia prawa we wskazanych w skardze przepisach. Jak zauważył organ, słusznie wskazał skarżący, że Rada Miejska miała obowiązek w przypadku ustalania opłat za odpady komunalne zbierane w sposób nieselektywny zastosować stawki wyższe. Powyższa nieprawidłowość jest oczywista i była, jak wyjaśnił organ, wynikiem technicznych błędów powstałych w toku redagowania ostatecznego kształtu uchwały. W związku z tym niezwłocznie nadany został bieg legislacyjny w celu zmiany zaskarżonych przepisów, co nastąpiło uchwałą Nr XLVl/317/23 Rady Miejskiej Nowe Brzesko z dnia 23 stycznia 2023 r. w sprawie: zmiany uchwały nr XLI/278/22 Rady Miejskiej Nowe Brzesko z dnia 19 sierpnia 2022 r. w sprawie określenia górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych oraz opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych.
W świetle powyższych rozważań Sąd stwierdził, że kontrolowana uchwała w zaskarżonym zakresie została podjęta z istotnym naruszeniem przepisów prawa wskazanych w skardze, co uzasadniało wyeliminowanie jej w części z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie § 2 ust. 1 i ust. 2. Z uwagi na fakt, że skarga dotyczy uchwały będącej aktem prawa miejscowego, brak jest czasowego ograniczenia możliwości stwierdzenia jej nieważności.
Mając na względzie powyższe rozważania oraz zakres i wagę stwierdzonych naruszeń prawa Sąd uwzględnił skargę w całości, w pełni podzielając zawartą w jej uzasadnieniu argumentację skarżącego. Zatem Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku stwierdzając nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 2 ust. 1 i ust. 2.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI