II SA/Kr 1300/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów nadzoru budowlanego dotyczące legalizacji samowoli budowlanej, uznając istotne naruszenia proceduralne w ustalaniu daty zakończenia budowy.
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładające obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla budynku garażowo-gospodarczego. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów Prawa budowlanego poprzez zastosowanie procedury uproszczonej zamiast zwykłej oraz błędne ustalenie daty zakończenia budowy, która miała być starsza niż 20 lat. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, wskazując na istotne naruszenia przepisów postępowania, w szczególności dotyczące wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego i daty zakończenia budowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę T. Z. i A. Z. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, które nakładało obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla samowolnie wybudowanego budynku garażowo-gospodarczego. Organy nadzoru budowlanego obu instancji uznały, że budowa zakończyła się ponad 20 lat przed wszczęciem postępowania, co pozwalało na zastosowanie procedury uproszczonej. Skarżący kwestionowali tę okoliczność, podnosząc, że budowa była niezgodna z ustaleniami i nie została zakończona w wymaganym terminie, a prace były kontynuowane. Sąd administracyjny, analizując akta sprawy, stwierdził istotne naruszenia przepisów postępowania przez organy administracji. W szczególności wskazano na wewnętrzne sprzeczności w uzasadnieniu organu odwoławczego dotyczące daty zakończenia budowy, nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego na podstawie zdjęć lotniczych oraz nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżących. Sąd uznał, że brak jest wystarczających dowodów do jednoznacznego ustalenia daty zakończenia budowy, co jest kluczowe dla zastosowania art. 49f Prawa budowlanego. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji, nakazując organom uzupełnienie materiału dowodowego w celu prawidłowego ustalenia daty zakończenia budowy. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na rzecz skarżących.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, zastosowanie uproszczonego postępowania legalizacyjnego jest nieprawidłowe, jeśli nie zostanie jednoznacznie ustalone, że od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził istotne naruszenia proceduralne w ustalaniu daty zakończenia budowy przez organy administracji, co uniemożliwia prawidłowe zastosowanie art. 49f Prawa budowlanego. Brak jest wystarczających dowodów, a uzasadnienia organów zawierają sprzeczności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (23)
Główne
p.b. art. 49g § ust. 1 i 2
Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia jego doręczenia w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
p.b. art. 49f § ust. 1 pkt 2
Prawo budowlane
Uproszczone postępowanie legalizacyjne wszczyna się, jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, w przypadku budowy bez wymaganego zgłoszenia.
p.b. art. 48 § ust. 1
Prawo budowlane
Samowola budowlana podlegająca rygorowi art. 48 ustawy Prawo budowlane.
p.b. art. 49f § ust. 1 pkt 1
Prawo budowlane
Uproszczone postępowanie legalizacyjne wszczyna się, jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, w przypadku budowy bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.
p.b. art. 49f § ust. 5
Prawo budowlane
Wyklucza możliwość prowadzenia postępowania legalizacyjnego w tzw. zwykłym trybie w oparciu o art. 48 i następne ustawy, jeśli upłynął termin 20 lat.
p.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 134
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany granicami skargi.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
K.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena materiału dowodowego w całokształcie.
K.p.a. art. 78
Kodeks postępowania administracyjnego
Uwzględnienie żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.
Pomocnicze
p.b. art. 80 § ust. 2 pkt 1
Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek przedłożenia dokumentów.
p.b. art. 83 § ust. 1
Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego właściwy do wydania postanowienia.
K.p.a. art. 123
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy K.p.a. stosuje się do postępowań prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego.
K.p.a. art. 136
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może zlecić organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania.
p.b. art. 49g § ust. 2 pkt 3
Prawo budowlane
Wymóg przedłożenia ekspertyzy technicznej w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
p.b. art. 49h
Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego sprawdza kompletność dokumentów legalizacyjnych i wyniki ekspertyzy technicznej.
K.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji/postanowienia.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77, 80 K.p.a.) poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, wewnętrzne sprzeczności w uzasadnieniu oraz nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżących. Brak jest wystarczających dowodów pozwalających na jednoznaczne ustalenie daty zakończenia budowy, co jest niezbędne do zastosowania art. 49f Prawa budowlanego.
Odrzucone argumenty
Argument skarżących, że montaż balustrad w 2022 r. świadczy o kontynuacji samowoli budowlanej, został odrzucony jako nie mający wpływu na ustalenie daty zakończenia budowy.
Godne uwagi sformułowania
Organy naruszyły przepisy art.7, 77, 80 i 107 K.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Uzasadnienie organu odwoławczego zawiera wewnętrzne sprzeczności. Każdy wniosek dowodowy wymaga rozpatrzenia, bo jest to konsekwencja wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i poprawnej oceny materiału dowodowego.
Skład orzekający
Joanna Tuszyńska
przewodniczący sprawozdawca
Sebastian Pietrzyk
sędzia
Anna Kopeć
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uproszczonego postępowania legalizacyjnego w prawie budowlanym, znaczenie daty zakończenia budowy dla zastosowania procedury, obowiązki organów w zakresie ustalania stanu faktycznego i prowadzenia postępowania dowodowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uproszczoną legalizacją samowoli budowlanych, gdzie kluczowe jest ustalenie daty zakończenia budowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i daty zakończenia budowy w postępowaniach legalizacyjnych. Pokazuje też błędy proceduralne, które mogą prowadzić do uchylenia decyzji organów.
“Samowola budowlana sprzed lat: czy sąd administracyjny uchylił decyzję z powodu błędów proceduralnych?”
Dane finansowe
WPS: 580 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 1300/24 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2024-12-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-10-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Anna Kopeć Joanna Tuszyńska /przewodniczący sprawozdawca/ Sebastian Pietrzyk Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku uchylono postanowienie organu II i I instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk, ASR WSA Anna Kopeć, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi T. Z. i A. Z. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 22 lipca 2024 r. nr 654/2024 znak: WOB.7722.46.2022.PWOL w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w ramach uproszczonego postepowania legalizacyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz skarżących T. Z. i A. Z. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postepowania. Uzasadnienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Myślenicach postanowieniem z dnia 4 lutego 2022 r. nr 62/2022, znak: SB.5160.4.2022.MG działając na podstawie art. 49 g ust. 1 i 2 w związku z art. 49 f ust. 1 pkt 2 oraz art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 123 K.p.a. nałożył na współwłaścicieli działki nr [...] w miejscowości H. – D. B. i A. B. obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego: 1) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane; 2) geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego; 3) ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującą, czy stan techniczny obiektu budowlanego: a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania w terminie do dnia 30 kwietnia 2022 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 9 września 2021 r. przeprowadzono kontrolę na działce nr [...] w H. W jej trakcie stwierdzono posadowienie na działce murowanego budynku garażowo-gospodarczego, parterowego, z użytkowym poddaszem, o wymiarach w rzucie 5,10 x 10,00 m. Konstrukcja budynku jest murowana z pustaków betonowych, nad parterem wykonano płytę żelbetową. Budynek pokryty został dachem dwuspadowym, dachówką cementową. Dostęp do poddasza wykonano w postaci zewnętrznych schodów żelbetowych. Budynek został wyposażony w instalację elektryczną. Od strony południowej, na wysokości kondygnacji poddasza wykonano żelbetowy balkon (brak barierek ochronnych). Podczas kontroli wykonano zdjęcia stanowiące załącznik do protokołu kontroli. Na budowę przedmiotowego budynku nie przedstawiono zgody organu administracji architektoniczno – budowlanej, a jedynie zgłoszenie do Urzędu Miejskiego w S. z dnia 24 lipca 1997 r. na budowę parterowego budynku gospodarczego z dachem jednospadowym o powierzchni zabudowy 35,00 m2. Budynek posadowiony został w południowo – zachodnim narożniku działki [...] w H. W trakcie kontroli D. B. oświadczyła do protokołu, że przedmiotowy budynek został wybudowany w latach 1997-1999, a inwestorem jest jej mąż. Pismem z dnia 14 września 2021 r. D. B. wniosła o uproszczoną legalizację budynku garażowo – gospodarczego znajdującego się na działce nr [...] w H. Organ wyjaśnił, że przedmiotowa budowa zrealizowana została bez wymaganej zgody organu architektoniczno-budowlanego, co stanowi o dokonaniu przez inwestora samowoli budowlanej podlegającej rygorowi art. 48 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie jednak z aktualnie obowiązującym przepisem art. 49f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r., Prawo budowlane w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. Organ ustalił, że budynek powstał w latach 1997-1999. Potwierdzają to również zdjęcia lotnicze, które w przypadku dostępnego paska czasu wskazującego na rok 2019/20, 2018, 2009, 2002/03 i 1996/02 wykazały w tych okresach czasu usytuowanie na działce inwestora zarówno budynku mieszkalnego, jak i budynku garażowo-gospodarczego. Zgodnie z art. 49g ust. 1 ustawy Prawo budowlane w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia jego doręczenia. D. B. przedstawiła m.in. ekspertyzę techniczną budynku, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz geodezyjną inwentaryzacje powykonawczą. Na powyższe postanowienie zażalenie wnieśli T. i A. Z. wskazując, że budynek nie został ukończony na koniec 1999 r. Balustrady na balkonie zostały wykonane dopiero 16 i 17 lutego 2022 r. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2023 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie działając na podstawie art. 136 K.p.a. zlecił organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przekazanie kompletnej dokumentacji zebranej w trakcie prowadzenia postępowania w terminie do dnia 31 sierpnia 2023 r. Jednocześnie organ wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia 29 września 2023 r. W trakcie postępowania do akt sprawy został dołączony skrócony odpis aktu zgonu A. B. (zmarł [...] 2022 r.). W piśmie z dnia 27 listopada 2023 r. D. B. oświadczyła, że spadkobiercami po zmarłym są U. G., M. H., W. B., D. B. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 22 lipca 2024 r. nr 654/2024 znak: WOB.7722.46.2022.PWOL uchylił zaskarżone postanowienie w całości i na podstawie art. 49 g ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 49f ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r Prawo budowlane oraz art. 123 K.p.a. nałożył na współwłaścicieli działki nr [...] w H. będących właścicielami obiektu budowlanego tj. D. B., D. B., W. B., M. H. i U. G. obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego: 1) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane; 2) geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego; )/ ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującą, czy stan techniczny obiektu budowlanego: a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania w terminie do 60 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. W uzasadnieniu organ wskazał, że należy poddać analizie datę zakończenia robót budowlanych. D. B. podała do protokołu kontroli z 9 września 2021 r., że budynek gospodarczo-garażowy powstał w latach 1997-1999 r. Powyższe oświadczenie znalazło potwierdzenie w zdjęciach lotniczych pozyskanych przez PINB od Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii, których analiza wykazała, że z całą pewnością w roku 1997 przedmiotowy budynek już istniał, co oznacza że data zakończenia budowy wskazana przez współwłaścicielkę jest wiarygodna. Przez "zakończenie robót" należy rozumieć doprowadzenie budowy do takiego stadium, w którym w przypadku legalnej budowy obowiązuje zawiadomienie ojej zakończeniu lub wystąpienie z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na jej użytkowanie. Uznaniu budowy za zakończoną nie powinien przeszkadzać częściowy brak wykonanych robót wykończeniowych, wyposażeniowych lub innych o podobnych charakterze. W ocenie organu odwoławczego, jeżeli na przestrzeni lat - po zakończeniu robót budowlanych - doszło do robót remontowych lub innych niewymagających pozwolenia na budowę ani głoszenia to nie można mówić o kontynuacji samowoli budowlanej. Ustosunkowując się do zarzutu, że w 2022 r. zostały częściowo zamontowane balustrady na tzw. balkonie, organ wskazał, że od daty budowy obiektu do montażu barierek minęło blisko 20 lat. Roboty te nie stanowiły zatem "kontynuacji nielegalnej rozbudowy" lecz odrębne zdarzenie podlegające innej regulacji prawnej. Organ II instancji, ponownie odwołując się do analizy zdjęć lotniczych wskazał, że w 1997 r. zrealizowany został najprawdopodobniej parter z płytą stropową oraz wzniesione zostały ściany poddasza (akta PINB, k: 57) niemniej jednak na zdjęciu datowanym na kwiecień 2003 r. budynek istniał już w całości w formie jak obecnie (por. zdjęcie z 2003 r., akta PINB, k: 65 i następne). Zdaniem MIINB, ponieważ przedmiotowy obiekt budowlany powstał w warunkach samowoli budowlanej, roboty budowlane przy jego realizacji zostały zakończone więcej niż 20 lat przed wszczęciem postępowania, termin ten upłynął w dacie orzekania przez organ odwoławczy, to wykluczona jest, na podstawie art. 49f ust. 5 Prawa budowlanego, możliwość prowadzenia postępowania legalizacyjnego w tzw. zwykłym trybie w oparciu o art. 48 i następne ustawy. Odpowiadając na zarzuty dotyczące stwarzania przez przedmiotowy budynek zagrożenia, MWINB wyjaśnił, że dopiero na dalszym etapie postępowania organ nadzoru budowlanego będzie sprawdzać kompletność dokumentów legalizacyjnych oraz czy z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania (art. 49h). Wskazał też, że wobec śmierci A. B. w toku postępowania zażaleniowego, MWINB uchylił zaskarżone postanowienie w zakresie osoby zobowiązanej i orzeczenie skierował do jego następców prawnych. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli T. Z. i A. Z. zarzucając naruszenie: 1) art. 49f ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane poprzez zastosowanie w niniejszej sprawie uproszczonego postępowania legalizacyjnego; 2) art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego poprzez uznanie, że od momentu zakończenia budowy nieruchomości położonej na działce ewidencyjnej nr [...] upłynęło co najmniej 20 lat; 3) art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie oraz brak wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę oraz bez wymaganego zgłoszenia; 4) art. 49c Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie oraz brak wydania decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego zlokalizowanego na działce ewidencyjnej nr [...] lub jego części; 5) art. 75 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodów bezpośrednich w postaci przesłuchania skarżących oraz innych świadków; 6) art. 8 K.p.a. poprzez nieustosunkowanie się lub ustosunkowanie się ogólnikowo do twierdzeń i dowodów skarżących przedstawionych w toku postępowania; 7) art. 7, 77 § 1 oraz 80 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało niewyjaśnieniem wszystkich okoliczności leżących u podstaw zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że obiekt budowalny, stanowiący samowolę budowlaną, który jest przedmiotem niniejszego postępowania powstawał już od roku 1997 roku. Wtedy też skarżący umówili się z sąsiadami, którzy są właścicielami działki obok, że wybudują w granicy działek dwa garaże. Miało to na celu zarówno zaoszczędzenie miejsca na działce, ułatwienie postawienia konstrukcji oraz względy estetyczne. Jednakże skarżący zgodzili się wyłącznie na ustawienie garażu o metrażu 35,00 m2 z jednospadowym dachem, skierowanym na własną działkę. Podczas nieobecności skarżących w Polsce sąsiedzi rozpoczęli budowę obiektu budowlanego. Jednak był on całkowicie niezgodny z tym, na co wcześniej umawiali się sąsiedzi. W ocenie skarżących niniejsza sprawa powinna zostać rozpatrzona na podstawie przepisów zwykłej procedury legalizacyjnej - art. 48 Prawa budowlanego, zamiast przepisów uproszczonego postępowania legalizacyjnego - art. 49f. W konkluzji skarżący wnieśli o uchylenie przedmiotowego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2024.1267 t.j.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia ( wyrok NSA W-wa z dnia 9.07.2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232). Badając legalność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, Sąd stwierdził, że wydane one zostały z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Rozważania rozpocząć należy od uwag ogólniejszych. Stosownie do art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek organu administracji publicznej zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego przez organ administracji publicznej należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi w aktach sprawy dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego oznacza, że organ jest obowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone w aktach sprawy oraz że organ powinien rozpatrzyć te dowody w ich wzajemnej łączności. Rozpatrując materiał dowodowy, organ administracji publicznej nie może też pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu. "Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.)" (por. wyrok SN z 23.11.1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995/7, poz. 83). Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być również spójny. Organ administracji narusza przepisy postępowania, jeżeli ograniczy się do stwierdzenia istotnych rozbieżności w materiale dowodowym, nie próbując ich określić i wyjaśnić (zob. wyrok NSA z 30 grudnia 1980 r., SA 645/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 2; wyrok NSA z 13 grudnia 1988 r., II SA 497/88, ONSA 1989, nr 2 poz. 68). Organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia różnic między wyjaśnieniami strony a wyjaśnieniami jej pełnomocnika; nadużycie prawa stanowi kwestionowanie prawdziwości twierdzeń strony przez powoływanie się na późniejsze, złożone przy okazji zapoznania się z wynikami już dokonanych ustaleń, dość lakoniczne i niezbyt ścisłe wyjaśnienia pełnomocnika strony (wyrok NSA z 22 kwietnia 1998 r., III SA 158/97, LEX nr 35927). W myśl art.78 K.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Zgodnie z wyrokiem NSA z 15.09.2017 r., I OSK 3412/15, LEX nr 2463230, niedopuszczalna jest odmowa dopuszczenia dowodów tylko z tego względu, że z innych, przeprowadzonych w sprawie, wynikają odmienne fakty, decydujące o ostatecznym wyniku. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 sierpnia 2020 r. sygn. II GSK 392/18, LEX nr 3064179 każdy wniosek dowodowy wymaga rozpatrzenia, bo jest to konsekwencja wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i poprawnej oceny materiału dowodowego. Zatem nie można zgodzić się z sytuacją, że niektóre wnioski dowodowe mogą być pominięte lub nie oceniane, bo stan faktyczny sprawy może być ustalony na podstawie innych dowodów. Organ musi wyrazić swoją ocenę złożonych wniosków dowodowych przez strony, bo tylko w ten sposób może być gwarantowany obiektywizm postępowania, możliwość jego kontroli, a przez to jest budowane zaufanie do organów administracji publicznej. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy skonstatować należy, że organy naruszyły przepisy art.7, 77, 80 i 107 K.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Uzasadnienie organu odwoławczego zawiera wewnętrzne sprzeczności. Najpierw bowiem organ ustala, że "z całą pewnością w roku 1997 przedmiotowy budynek już istniał". Następnie, że "od daty budowy obiektu do montażu barierek" (2022 r.) "minęło blisko 20 lat". Sformułowanie to oznacza, że od budowy obiektu do 2022 r. minęło mniej niż 20 lat., czyli że został zbudowany nie wcześniej niż w 2002 r. W dalszej części uzasadnienia organ podaje zaś, że w 1997 r. zrealizowany został najprawdopodobniej parter z płytą stropową oraz wzniesione zostały ściany poddasza (akta PINB, k: 57)". Zauważyć zatem należy, że po pierwsze: na stronie tej znajduje się niewyraźne zdjęcie lotnicze wykonane 15.09.1997 r. , z którego okoliczności te nie wynikają, w szczególności nie wiadomo na jakiej podstawie organ stwierdził, że ze zdjęcia tego wynika, że wzniesione zostały ściany poddasza. Po drugie, jeżeli obiekt ten nie miał dachu, to nie był budynkiem, co stoi w sprzeczności z pierwszym z cytowanych ustaleń organu. Po trzecie, w piśmie z dnia 8.04.2024 r. (k.108 akt organu II instancji) D. B. podała, że "mój mąż zbudował sam wspólną ścianę, następnie zbudował parter i zrobił płytę pomieszczenia na naszej działce. Więcej nie zdążył zrobić wybudować, bo bardzo ciężko zachorował (...). Żeby się zniszczyło to co zrobił, musiałam sama zająć się dokończeniem budowy – tzn. wybudować szczyty i zrobić dach. W 2001 r. na wiosnę rozpoczęłam prace budowlane". "W 2001 r. w lecie pokryłam dach dachówką i zakończyłam budowę pomieszczenia". Fakty podane przez inwestorkę przeczą więc ustaleniu organu, że w 1997 r. wzniesione zostały ściany poddasza. Ustalenie organu, dokonane na podstawie zdjęcia lotniczego z k.57 akt PINB, że w kwietniu 2003 r. budynek istniał już w całości w formie jak obecnie, nie potwierdza ustalonego faktu, że między zakończeniem budowy a dniem wszczęcia postępowania upłynął termin 20 lat, wymagany dla wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Prawnie irrelewantna jest uwaga organu odwoławczego, że termin 20 lat upłynął w dacie orzekania przez organ odwoławczy. Organy obydwu instancji nie ustosunkowały się do wniosku skarżących złożonego w piśmie z dnia 18.02.2022 r. (k.5 akt MWINB) o "dokładne sprawdzenie zdjęć lotniczych na koniec 1999 r., a także 2000 i 2001 r". Tymczasem dotychczas zgromadzone dowody nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie daty zakończenia budowy przedmiotowego obiektu, co jest niezbędne ze względu na treść art. 49f ust. 1 p.b., który uzależnia wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego od upływu 20 lat od momentu zakończenia budowy. Sąd nie wypowiada się co do prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego, gdyż przy stwierdzeniu istotnych naruszeniach przepisów postępowania jest to przedwczesne. Jeżeli bowiem nie jest dokładnie ustalony stan faktyczny sprawy, to nie można ocenić, czy jest on zgodny z hipotezą normy prawa materialnego. Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy rzeczą organu będzie uzupełnienie materiału dowodowego celem ustalenia daty zakończenia budowy przedmiotowego budynku. Sąd podziela natomiast pogląd organu odwoławczego, że prace polegające na wykonaniu barierek na balkonie nie mają wpływu na ustalenie tej daty, a skarżący nie mają racji twierdząc na podstawie tej okoliczności, że budowy do 2022 r. nie można było uznać za zakończoną. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł, jak w punkcie II sentencji wyroku, na podstawie przepisu art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., w ten sposób, że zasądzono na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł, na którą składa się kwota uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 100 zł, koszt zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł, ustalony jako stawka minimalna na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 z późn. zm.)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI