II OSK 893/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki budowlanej, potwierdzając, że sąsiedzi mieli prawo być stroną w postępowaniu o pozwolenie na budowę wielorodzinną ze względu na potencjalne oddziaływanie inwestycji na ich nieruchomości.
Spółka Jawna H. złożyła skargę kasacyjną na wyrok WSA, który uchylił decyzję o pozwoleniu na budowę wielorodzinną. Skarżąca zarzucała sądowi I instancji błędne uznanie sąsiadów za strony postępowania, twierdząc, że inwestycja nie oddziałuje na ich nieruchomości. NSA oddalił skargę, podkreślając, że status strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę wynika z Prawa budowlanego (art. 28 ust. 2), a nie tylko z interesu prawnego, i że analiza oddziaływania inwestycji na sąsiednie nieruchomości, w tym kwestie zacienienia i nasłonecznienia, musi być dokładna.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez Spółkę Jawną H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który uchylił decyzję Wojewody Wielkopolskiego o odmowie uchylenia pozwolenia na budowę wielorodzinną. Sąd I instancji uznał, że osoby fizyczne (J.B., G.B., M.K., A.A.), które wnioskowały o wznowienie postępowania, miały przymiot strony w pierwotnym postępowaniu o pozwolenie na budowę, mimo że organy administracji twierdziły inaczej, powołując się na brak naruszenia ich interesu prawnego i zachowanie przepisowych odległości. Sąd I instancji wskazał na wadliwość analizy oddziaływania inwestycji, w szczególności w zakresie zacienienia i nasłonecznienia sąsiednich nieruchomości, co uzasadniało wznowienie postępowania. Spółka Jawna H. w skardze kasacyjnej zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że WSA błędnie uznał sąsiadów za strony. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. NSA potwierdził, że w sprawach pozwoleń na budowę status strony wynika z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, który obejmuje właścicieli nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, a definicja tego obszaru (art. 3 pkt 20 P.b.) nie ogranicza się do naruszenia przepisów, ale obejmuje także potencjalne ograniczenia w zagospodarowaniu terenu. NSA uznał, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił, iż organy administracji nie przeprowadziły wystarczającej analizy oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiadów, zwłaszcza w kontekście przepisów dotyczących zacienienia i nasłonecznienia (§ 13, § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych). Brak pełnej analizy zacienienia i nasłonecznienia uzasadniał przyznanie skarżącym statusu strony i konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przez organy administracji. NSA podkreślił, że nawet potencjalne oddziaływanie inwestycji może uzasadniać status strony, a argumentacja oparta jedynie na zachowaniu przepisowych odległości jest niewystarczająca.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, właściciele nieruchomości sąsiednich, których nieruchomości mogą być potencjalnie dotknięte oddziaływaniem planowanej inwestycji budowlanej, mają przymiot strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.
Uzasadnienie
Status strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę wynika z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, który obejmuje właścicieli nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Definicja obszaru oddziaływania (art. 3 pkt 20 P.b.) nie ogranicza się do naruszenia przepisów, ale obejmuje także potencjalne ograniczenia w zagospodarowaniu terenu. Należy przeprowadzić dokładną analizę oddziaływania, w tym zacienienia i nasłonecznienia, aby prawidłowo ustalić krąg stron.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
p.b. art. 28 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
p.b. art. 3 § pkt 20
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Obszar oddziaływania obiektu to teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu.
k.p.a. art. 145 § par 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanka wznowienia postępowania: strony, które nie brały udziału w postępowaniu.
Pomocnicze
k.p.a. art. 151 § par 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odmawia uchylenia decyzji, jeśli przyczyna wznowienia nie wystąpiła.
r.w.t. art. 13 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Przepis dotyczący usytuowania budynków i odległości od granic działek.
r.w.t. art. 60 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Przepis dotyczący minimalnego czasu nasłonecznienia pomieszczeń.
p.p.s.a. art. 145 § par 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 183 § par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że organy administracji nie przeprowadziły wystarczającej analizy oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiadów, w tym w zakresie zacienienia i nasłonecznienia. Status strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę wynika z Prawa budowlanego (art. 28 ust. 2), a nie tylko z interesu prawnego, i obejmuje właścicieli nieruchomości w obszarze oddziaływania obiektu. Wadliwa analiza oddziaływania inwestycji może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącej kasacyjnie, że odległości projektowanego budynku od istniejącej zabudowy czynią dalszą analizę zbędną. Twierdzenie, że stan faktyczny jednoznacznie wskazuje, iż nieruchomości skarżących nie leżą w obszarze oddziaływania obiektu.
Godne uwagi sformułowania
obszar oddziaływania obiektu nie wykracza poza granice terenu inwestycyjnego należące do wnioskodawców działki nie znajdują się w obszarze, w których inwestycja wprowadza związane z zaprojektowanym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu nie dają one natomiast podstaw do uznania wnioskodawców za strony w postępowaniu administracyjnym o udzielenie pozwolenia na budowę obszar oddziaływania obiektu przekracza granice działki należącej do ww. skarżących, albowiem może dochodzić do zacienienia tej nieruchomości skarżącym przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty [...] z 26 października 2018 r., a zatem zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania status strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę nie kształtuje art. 28 k.p.a., ale art. 28 ust. 2 p.b. ustawodawca zdecydował o zniesieniu powiązania statusu strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę z kategorią interesu prawnego nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego kasacyjnie, iż w sprawie nie zaistniała przesłanka umożliwiająca uznanie skarżących za strony postępowania obowiązek, na który zwrócił uwagę Sąd I instancji, jest istotny za Sądem I instancji należy wyjaśnić, że stroną postępowania na gruncie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. powinny być nie tylko osoby, których prawa zostały jednoznacznie naruszone określonym rozwiązaniem projektowym, ale też takie, na których nieruchomości obiekt budowlany tylko potencjalnie może oddziaływać
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący
Grzegorz Antas
sprawozdawca
Roman Ciąglewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę, analiza obszaru oddziaływania obiektu, znaczenie analizy zacienienia i nasłonecznienia, możliwość wznowienia postępowania z powodu braku udziału strony."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki prawa budowlanego i administracyjnego, ale ogólne zasady dotyczące ustalania stron i analizy oddziaływania mogą mieć zastosowanie w innych postępowaniach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie stron postępowania administracyjnego i jak szczegółowe analizy (np. zacienienia) mogą wpłynąć na wynik sprawy, co jest istotne dla prawników i inwestorów.
“Sąsiad ma prawo głosu w sprawie pozwolenia na budowę? NSA wyjaśnia, kiedy inwestycja oddziałuje na sąsiednie działki.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 893/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-12-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-03-24 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/ Grzegorz Antas /sprawozdawca/ Roman Ciąglewicz Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane II SA/Po 444/19 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2019-12-04 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1202 art. 28 ust. 2 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Dz.U. 2018 poz 2096 art. 145 par 1 pkt 4, art. 149 par 1, art. 151 par 1 pkt 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2015 poz 1422 par 13 ust. 1, par 57 ust. 1 i par 60 ust. 2 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółki Jawnej [...] z siedzibą w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Po 444/19 w sprawie ze skargi J.B., G.B., M.K. i M.K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 2 kwietnia 2019 r., nr IR.IV-3.7221.81.2019.3 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 4 grudnia 2019 r., II SA/Po 444/19 w wyniku rozpoznania skargi J. B., G.B., M. K. i A. A. uchylił decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 2 kwietnia 2019 r., nr IR.IV-3.7221.81.2019.3 oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z 11 lutego 2019 r. nr AB.67400.405.2018 w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji ostatecznej. W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym orzeczeniem, Sąd I instancji stwierdził, że Starosta [...] w wyniku rozpatrzenia złożonego 31 sierpnia 2018 r. wniosku Spółki Jawnej H. z siedzibą w Z. decyzją z 26 października 2018 r. nr 371, działając na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.), dalej: p.b., zatwierdził projekt budowlany i udzielił ww. inwestorowi pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działce nr ew. [...], obręb [...]., przy [...] w Z. Pismem z 12 grudnia 2018 r. J. B., G. B., M. K. i A. A. wystąpili o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją Starosty [...] z 26 października 2018 r., powołując się na przesłankę wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej: k.p.a., i wskazując, że bez swojej winy nie brali udziału w tym postępowaniu. Postanowieniem z 21 grudnia 2018 r. Starosta [...] wznowił ww. postępowanie, a następnie po przeprowadzeniu postępowania decyzją z 11 lutego 2019 r. na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. odmówił uchylenia decyzji własnej z 26 października 2018 r. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie, organ wyjaśnił, że działka nr ew. [...] przewidziana pod inwestycję polegającą na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego posiada powierzchnię 5581 m2. Przedłożony do zatwierdzenia projekt budowlany obejmuje budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego o powierzchni zabudowy 1548,15 m2 o wysokości całkowitej 15,58 m. Zaprojektowana inwestycja polegająca na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego (102 lokale mieszkalne, 2 lokale usługowe, garaż podziemny z 49 stanowiskami i 104 komórki lokatorskie) realizowana jest na terenie, gdzie nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, stąd też Burmistrz [...] decyzją z 4 kwietnia 2016 r. nr 103 ustalił dla niej warunki zabudowy. Projektowany budynek mieszkalny wielorodzinny jest oddalony o ok. 12 m od działek nr ew. [...], [...], [...] i [...] będących współwłasnością J. B. i G. B. oraz o ok. 12 m od działek nr ew. [...] i [...], będących współwłasnością M. K. i A. A. Działki te posiadają funkcję zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Starosta [...] przywołał treść art. 3 pkt 20 i art. 28 ust. 2 p.b. i wskazał, że obszar oddziaływania obiektu nie wykracza poza granice terenu inwestycyjnego, tj. działki nr ew. [...], na której projektowany jest budynek mieszkalny wielorodzinny, oraz działek sąsiednich nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Powoduje to, że należące do wnioskodawców działki nie znajdują się w obszarze, w których inwestycja wprowadza związane z zaprojektowanym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu. Tym samym wnioskodawcy nie posiadają w sprawie przymiotu strony. W toku postępowania odwoławczego Wojewoda Wielkopolski decyzją 2 kwietnia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił ustalenia przyjęte przez Starostę [...]. Z akt sprawy wynika, jak przypomniał organ, że istniejąca zabudowa mieszkalna jednorodzinna odwołujących na działkach nr ew. [...] i [...] położona jest w odległości ok. odpowiednio 7,5 m i 10 m od granicy działki inwestora nr ew. [...]. Natomiast odległość między projektowanym budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym usytuowanym na działce nr ew. [...] a istniejącymi budynkami jednorodzinnymi wynosi ok. 22 m. Usytuowanie projektowanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego w odległości od granicy działki 12 m (zgodnie z decyzją Burmistrza [...] z 4 kwietnia 2016 r. nr 103) wyklucza wystąpienie interesu prawnego odwołujących na podstawie § 12 ust. 5 i § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm.), dalej: r.w.t. Podnoszone we wniosku o wznowienie postępowania i w odwołaniu kwestie zwiększonego ruchu pojazdów, emisji hałasu oraz dostępu wizualnego mogą świadczyć o ewentualnych uciążliwościach w rozumieniu przepisów prawa cywilnego i mogą rodzić określone roszczenie cywilnoprawne, nie dają one natomiast podstaw do uznania wnioskodawców za strony w postępowaniu administracyjnym o udzielenie pozwolenia na budowę. J. B., G. B., M. K. i A. A. złożyli skargę na powyższą decyzję Wojewody Wielkopolskiego, wnosząc o jej uchylenie. Zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie. Uwzględniając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że zasługuje ona na uwzględnienie. Sąd I instancji wskazał, że krąg stron w postępowaniu zakończonym wydaniem ostatecznej decyzji objętej wnioskiem skarżących, tj. decyzji o pozwoleniu na budowę, powinien być ustalony w oparciu o art. 28 ust. 2 p.b. Wyznaczenie obszaru oddziaływania inwestycji, jak zauważył Sąd, nie może ograniczać się do ustalenia takiego oddziaływania planowanego obiektu budowlanego, które stanowić będzie naruszenie obowiązujących przepisów prawa. W sprawach pozwolenia na budowę należy przyjąć, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działek sąsiednich, to tym samym właściciele tych działek mają status strony i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone stosownymi przepisami czy normami technicznym W ocenie Sądu I instancji, organy architektoniczno-budowlane orzekające w sprawie, mimo przedstawienia prawidłowych uwag dotyczących wykładni przepisów art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 p.b., nie zastosowały ich na etapie oceny stanu faktycznego sprawy. Przyjęły bowiem wadliwie, że oddziaływanie przedmiotowych obiektów nie wykracza poza obszar nieruchomości inwestora, gdyż zachowane zostały odległości dla danego rodzaju obiektów określone w r.w.t. Organy, jak stwierdził Sąd I instancji, nie wyjaśniły wszystkich okoliczności istotnych dla wyznaczenia kręgu stron w sprawie pozwolenia na budowę udzielonego decyzją z 26 października 2018 r., w szczególności nie przeprowadziły wystarczającej analizy oddziaływania planowanych obiektów na nieruchomość skarżących w kontekście przepisów dotyczących: zacienienia obiektu i minimalnego czas nasłonecznienia pomieszczeń. Organ I instancji ograniczył się do stwierdzenia, że w projekcie budowlanym wskazano, iż zachowane zostaną odległości, o których mowa w § 13 r.w.t. Powołał się przy tym na analizę zawartą na karcie 9 opracowania projektowego (Nr AK 1b). Tymczasem z załączonej do projektu niepełnej analizy zacienia (nr AK-1b), jak wskazał Sąd I instancji, wynika, że autor tego opracowania zaniechał analizy zacienienia budynków na działkach należących do J. B. i G. B. (oznaczonych nr [...]), gdyż budynki znajdujące się najbliżej planowanej inwestycji (położone w granicy z terenem inwestycji) nie posiadają okien. Zdaniem Sądu, już powyższe oznacza, że obszar oddziaływania obiektu przekracza granice działki należącej do ww. skarżących, albowiem może dochodzić do zacienienia tej nieruchomości. Uwagi te dotyczą także nieruchomości należącej do M. K. oraz A. A. i zlokalizowanego na niej budynku mieszkalnego, wobec którego autor nie stwierdził zacienienia z uwagi na spełnienie norm określonych w § 13 r.w.t. Zdaniem Sądu I instancji, z analizy tej płynie wniosek, że przedmiotowa inwestycja będzie oddziaływać na nieruchomości skarżących, aczkolwiek oddziaływanie to będzie zgodnie z § 13 r.w.t. W niniejszej sprawie bliskie sąsiedztwo nieruchomości wnioskodawcy i terenu inwestycji, jak też duży rozmiar przedmiotowego przedsięwzięcia nakazywały potraktować wnioskodawców jako strony postępowania. Nie bez znaczenia pozostaje też lokalizacja planowanego obiektu na południe względem nieruchomości skarżących, co niewątpliwie będzie miało wpływ na ich zacienianie. Ponadto, w ocenie Sądu, zamieszczona w materiałach projektowych analiza zacienienia jest niepełna i nie zawiera informacji pozwalających na ustalenie, czy spełnione są pozostałe wymogi dotyczące minimalnego czasu nasłonecznienia pokoi mieszkalnych (§ 60 r.w.t.) w budynkach należących do skarżących. Oznacza powyższe, że skarżącym przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty [...] z 26 października 2018 r., a zatem zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Spółka Jawna H. złożyła skargę kasacyjną, którą zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie: 1) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej: p.p.s.a., w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z 11 lutego 2019 r. z uwagi na uznanie przez Sąd I instancji niezgodnie z treścią art. 28 k.p.a. za strony postępowania J. B., G. B., M. K. i A. A., pomimo że decyzja o pozwoleniu na budowę nie dotyczyła ich interesu prawnego, a w konsekwencji w wyniku nieprawidłowej kontroli legalności działalności administracji publicznej Sąd I instancji błędnie uchylił decyzje administracyjne organów I i II instancji; 2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. w związku z § 13 i § 60 r.w.t. przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji, że w sprawie zaistniały przesłanki umożliwiające uznanie skarżących za stronę postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, podczas gdy w sprawie został prawidłowo ustalony stan faktyczny, który jednoznacznie wskazuję, że nieruchomości tych osób fizycznych nie leżą w obszarze oddziaływania obiektu, którego to postępowanie dotyczy. Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej Spółka Jawna H. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Skarżąca kasacyjnie wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta na uzasadnionych podstawach. Poddana kontroli Sądu I instancji decyzja Wojewody Wielkopolskiego z 2 kwietnia 2019 r. została wydana w trybie wznowienia postępowania, który, stanowiąc nadzwyczajny tryb postępowania administracyjnego, służy weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu obarczonym jedną z kwalifikowanym wad procesowych enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Z uwagi na to, że w ramach wznowionego postępowania może dojść do wzruszenia decyzji, co przełamuje zasadę trwałości rozstrzygnięć ostatecznych wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a., wznowienie postępowania obwarowane jest szczególnymi wymogami. Wniesienie podania nie wszczyna postępowania wznowieniowego, tylko uruchamia fazę wstępną postępowania, której celem jest ustalenie, czy wznowienie postępowania jest w określonym przypadku dopuszczalne. Poprzedza ona ustalenie, czy przyczyny wznowienia powołane przez wnioskodawcę faktycznie wystąpiły, gdyż ta kwestia może zostać merytorycznie rozważona dopiero po wydaniu postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. (art. 149 § 2 k.p.a.). Niestwierdzenie zaistnienia przyczyny wznowienia nakazuje wydać decyzję opisaną w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., natomiast potwierdzenie, że przyczyna ta wystąpiła upoważnia organ do wydania jednej z decyzji, o których mowa w art. 151 § 1 pkt 2 lub art. 151 § 2 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie skarżący w swoim podaniu z 12 grudnia 2018 r. powołali się na przyczynę wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co w sytuacji zachowania przez nich terminu na wystąpienie z żądaniem, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a., nakładało na Starostę [...] obowiązek rozpatrzenia wniosku w toku jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego. Warunek, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a., został w sprawie spełniony, albowiem postanowieniem 21 grudnia 2018 r. Starosta [...] wznowił na wniosek skarżących postępowanie zakończone jego własną decyzją z 26 października 2018 r., a następnie decyzją 11 lutego 2019 r., utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją, orzekł o odmowie jej uchylenia na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., a zatem w oparciu o stwierdzenie, że podana przyczyna wznowienia odnoszona do niebrania przez wnioskodawców, bez swojej winy, udziału w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem Spółki Jawnej H. jako inwestora nie wystąpiła. Sąd I instancji oceniając powyższe stanowisko, podważył powyższy pogląd, wskazując, że przesłanka wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., mająca stanowić podstawę weryfikacji decyzji ostatecznej Starosty [...], w sprawie zaistniała, albowiem skarżący byli uprawnieni do twierdzenia, że w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, przysługiwał im status jego stron. Naczelny Sąd Administracyjny nie uznaje, by tak sformułowane przez Sąd I instancji stanowisko uchybiało powołanym w skardze kasacyjnej przepisom. W sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę status strony tego postępowania nie kształtuje art. 28 k.p.a., ale art. 28 ust. 2 p.b., który jako przepis szczególny stwierdza, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. W art. 3 pkt 20 p.b. została zamieszczona definicja pojęcia obszaru oddziaływania obiektu, wskazująca, że należy tym pojęciem objąć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu. Brak jest podstaw, by w zakresie oceny zaistnienia przesłanki wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. status strony w sposób odmienny ustalać w postępowaniu wznowieniowym mającym charakter weryfikacyjno-merytoryczny, toteż zarzut pominięcia strony w postępowaniu, w którym zostało wydane pozwolenie na budowę, jak prawidłowo uznał Sąd I instancji, powinien podlegać, co do zasady, ocenie z punktu widzenia treści art. 3 pkt 20 w zw. z art. 28 ust. 2 p.b. Tenże wniosek przekłada się na niemożność skutecznego postawienia Sądowi I instancji w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a., jeżeli nie może budzić wątpliwości, że nadając art. 28 ust. 2 p.b. wskazaną mu wcześniej treść normatywną, ustawodawca zdecydował o zniesieniu powiązania statusu strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę z kategorią interesu prawnego. Powołany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. i § 13 oraz § 60 r.w.t. nie zasługuje na uwzględnienie, nie można bowiem zgodzić się z twierdzeniem skarżącego kasacyjnie, iż w sprawie nie zaistniała przesłanka umożliwiająca uznanie skarżących za strony postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działce nr ew. [...], obręb [...] w Z. To twierdzenie wnoszącego skargę kasacyjną zostało oparte na uznaniu, że w kontrolowanej sprawie został prawidłowo ustalony stan faktyczny, który jednoznacznie ma wskazywać, iż nieruchomości skarżących nie leżą w obszarze oddziaływania obiektu objętego decyzją Starosty [...]. Tego rodzaju zarzut byłby jednakże skuteczny, a zatem potwierdzał dopuszczenie się przez Sąd I instancji naruszenia prawa materialnego, gdyby rzeczywiście takie ustalenie Sąd ten zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, tj. przyjął, że z niewadliwie ustalonej przez Wojewodę Wielkopolskiego podstawy faktycznej rozstrzygnięcia wynika, iż sytuacja procesowa skarżących nie pozwala mówić, by należące do nich nieruchomości znajdowały się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji. Sąd I instancji tymczasem w tenże sposób nie wypowiedział się, albowiem poddając weryfikacji akta sprawy, w tym znajdującą się w nich dokumentację projektową, jednoznacznie stwierdził, że przeprowadzone w toku wznowionego postępowania czynności wyjaśniające pominęły wymóg przeprowadzenia właściwej analizy projektu budowlanego w zakresie określającym relacje przestrzenne projektowanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego oraz zabudowy znajdującej się na nieruchomościach skarżących (istniejących na nich budynków mieszkalnych jednorodzinnych - działki nr ew. [...] i [...]) w kontekście umożliwienia naturalnego oświetlenia oraz wystarczającego dopływu światła dziennego do pomieszczeń tychże budynków przeznaczonych na pobyt ludzi. Skarga kasacyjna pozbawiona jest zarzutu, który w ramach podstawy kasacyjnej ujętej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., podważyłby tę ocenę prawną Sądu. Nie może budzić wątpliwości, że obowiązek, na który zwrócił uwagę Sąd I instancji, jest istotny, ponieważ jest on kształtowany dyspozycją § 13 ust. 1, § 57 ust. 1 i § 60 ust. 2 r.w.t., a wiążący charakter wynikających z niego ustaleń techniczno-budowlanych jest skorelowany z zamieszczonym w art. 35 ust. 1 pkt 2 p.b. wymaganiem poddania kontroli przez organ administracji architektoniczno-budowlanej ich spełnienia przez inwestora. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega wadliwości w przyjęciu przez Sąd I instancji, że w kontrolowanej sprawie konieczne pozostawało wzięcie pod uwagę przez organy prowadzące wznowione postępowanie potrzeby przyznania skarżącym prawa do zweryfikowania ograniczeń w zagospodarowaniu ich nieruchomości kształtowanych przywołanymi wyżej wymaganiami techniczno-budowlanymi, jeżeli w bezpośrednim sąsiedztwie ich zabudowanych nieruchomości zatwierdzeniu podlegała realizacja budynku, który ze względu na swoje położenie i parametry techniczne (powierzchnia zabudowy – 1548,15 m2, kubatura budynku brutto – 28749 m3, wysokość budynku – 15,58 m) może uniemożliwiać dotrzymanie wymagań wskazanych w przepisach § 13 i § 60 r.w.t. Przy czym, za Sądem I instancji należy wyjaśnić, że stroną postępowania na gruncie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. powinny być nie tylko osoby, których prawa zostały jednoznacznie naruszone określonym rozwiązaniem projektowym, w tym sposobem usytuowania budynku od granicy działki budowlanej decydującym o stopniu zbliżenia inwestycji z zabudową mieszkalną znajdującą się na działce sąsiedniej, ale też takie, na których nieruchomości obiekt budowlany tylko potencjalnie może oddziaływać, nawet jeśli z zatwierdzonego projektu budowlanego może wynikać, że inwestor spełnił wszystkie wymagania wynikające z p.b. i przepisów odrębnych (por. wyrok NSA z 20 lutego 2020 r., II OSK 3753/18; wyrok NSA z 16 grudnia 2019 r., II OSK 3141/18; wyrok NSA z 22 marca 2019 r., II OSK 1042/17; wyrok NSA z 15 lutego 2019 r., II OSK 760/17). Mając na uwadze treść zarzutów skargi kasacyjnej, przypomnieć trzeba, że zaakcentowaniu przez Sąd I instancji podlegało w sprawie to, iż część opisowa i część rysunkowa projektu zagospodarowania terenu nie pozwala na jednoznaczne przesądzenie, że budynek mieszkalny wielorodzinny nie oddziałuje na nieruchomości skarżących. Sprowadzając swoje zastrzeżenia do dyspozycji § 13 i § 60 r.w.t., Sąd zwrócił uwagę na to, że sporządzona przez projektanta analiza graficzna zacieniania budynków sąsiednich (nr AK-1b) objęła budynki znajdujące się na działce należącej do J. B. i G. B. (budynki oznaczone nr [...] wraz z wyjaśnieniem, że nie posiadają one otworów okiennych i pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi), uwzględniła ona również położenie budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ew. [...] (należącej do M. K. i A. A.) wraz z wyjaśnieniem, że odległość go dzieląca od zaprojektowanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego jest znacznie większa niż wysokość krawędzi przesłaniania. Jeżeli projektant wnioski mające potwierdzać spełnienie wymagań § 13 ust. 1 r.w.t. sformułował bezpośrednio w nawiązaniu do istniejącej zabudowy terenów sąsiednich, do której to kategorii zaliczył budynki należące do skarżących, a ponadto swój pogląd oparł na samodzielnie przyjętych przez siebie założeniach o charakterze ocennym, to stanowisko Sądu I instancji wiążące z powyższym działaniem projektanta skutek przesądzający, że skarżącym powinien przysługiwać status strony, nie budzi pod względem swojej prawidłowości jakichkolwiek wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tenże wniosek dodatkowo wzmacnia ustalenie przez Sąd I instancji, że w dokumentacji projektowej brak jest materiałów pozwalających stwierdzić, czy inwestycja jest zgodna z przepisami w zakresie minimalnego czasu nasłonecznienia pokoi mieszkalnych w obu budynkach należących do skarżących. Zgodzić się trzeba z Sądem I instancji, że brak sporządzenia stosownej analizy graficznej w tym zakresie sprawia, iż skarżący powinni mieć możliwość uczestniczenia w postępowaniu służącym wyjaśnieniu, czy sporny obiekt budowlany został zaprojektowany w sposób odpowiadający § 60 r.w.t., z zapewnieniem wymogu przewidzianego w art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. W sytuacji, gdy w zaskarżonej decyzji organ powyższej kwestii nie objął szczegółowym rozważeniem, Sąd I instancji nie mógł zastosować w kontrolowanej sprawie art. 151 p.p.s.a., uznając, że zaskarżona decyzja Wojewody Wielkopolskiego z 2 kwietnia 2019 r. odpowiada prawu. Argumentację skargi kasacyjnej, która sprowadza się w zaznaczonym zakresie do przywołania odległości projektowanego budynku od istniejącej zabudowy wraz z komentarzem, że z tego względu "dokładniejsza analiza tego aspektu jest zbędna", trudno jest traktować jako skuteczną formę zakwestionowania oceny prawnej Sądu I instancji i podjęcia z nią merytorycznej polemiki. Kierując się powyższymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 26 sierpnia 2022 r. sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), który pozwala przewodniczącemu zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI