II SA/KR 1290/24

II SA/Kr 1290/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-01-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa
Monika Niedźwiedź /sprawozdawca/
Paweł Darmoń /przewodniczący/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Wywłaszczanie nieruchomości
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalonno skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 344
art. 136 ust. 3 i 137 par. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Protokolant: starszy referent sądowy Adrianna Garus po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2025 r. sprawy ze skarg M. K., M. L., A. D., A. B., M. P., M. B., L. B., A. B., R. B., A. B., B. W., L. B., K. W., R. B., M. B., T. T., J. S., A. S., A. S., M. D., G. B., I. B., R. B., M. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 12 lipca 2024 r., znak: WS-VI.7534.3.91.2023.KP w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. odrzuca skargi L. B., A. B., M. B., J. S., A. S. i A. S.; II. oddala skargi M. K., M. L., A. D., A. B., M. P., M. B., R. B., A. B., B. W., L. B., K. W., R. B., T. T., M. D., G. B., I. B., R. B., M. B.
Uzasadnienie
Uzasadnienie do pkt I sentencji wyroku.
Decyzją znak: GN.II.BL.72211-1-31/10 z dnia 19.05.2023 r. Starosta Krakowski orzekł:
1. o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonych jako:
- działka nr [...], działki: nr [...] i nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]), działka nr [...] (poprzednie oznaczenie nr [...]), część działki nr [...] oraz część
działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach parceli l. kat. [...],
b. gm. kat. L.;
- część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach parceli
l. kat. [...], b. gm. kat. L. ;
- część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach parceli
l. kat. [...], b. gm. kat. L. ;
- część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach parcel:
l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. L.
na rzecz: M. B., M. L., M. B., L. B., A. B., R. B., A. D., M. D., A. B., M. B., M. B., K. W., G. B., A. K., R. B., A. B., A. W., G. B., M. B. z d. R. , M. S., M. C., B. K., J. B., R. B., T. N., M. P., I. B., A. K., D. B., K. Y., M. K., T. T., J. S., A. S., A. S., M. D., B. W., W. B., L. B. - K. i A. B.;
2. o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonych jako:
- część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach parcel:
l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. L. ;
- działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], powstała z części parceli
l. kat. [...], b. gm. kat. L. ,
na rzecz: M. B., M. B., M. B. - S., K. W., G. B., A. K., R. B., T. N., M. P., I. B., A. K., D. B., K. V., M. K., T. T., J. S., A. S., A. S., M. D., B. W., W. B., L. B. i A. B..
Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł w pkt I sentencji wyroku o odrzuceniu skarg L. B., A. B., M. B., J. S., A. S. i A. S., o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skuteczne zainicjowanie postępowania sądowego, jest uzależnione od spełnienia m.in. wymogów formalnych pisma procesowego jakim jest skarga, określonych w art. 46 i 47 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei w myśl art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.
W przedmiotowej sprawie, skarga zawierała braki formalne w postaci braku pełnomocnictwa do reprezentowania w/w osób, których skargi zostały odrzucone. Pomimo wezwania pełnomocnika do przedłożenia pełnomocnictwa (wezwanie z dnia 15 października 2024 r., k. 18 sądowych akt sprawy) oraz częściowego uczynieniu zadość wezwaniu, w odniesieniu do L. B., A. B., M. B., J. S., A. S. i A. S. brak w postaci pełnomocnictwa nie został uzupełniony.
W konsekwencji powyższego, skargi L. B., A. B., M. B., J. S., A. S. i A. S. podlegają odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.
Sygn. akt II SA/Kr 1290/24
Uzasadnienie
Decyzją znak: GN.II.BL.72211-1-31/10 z dnia 19.05.2023 r. Starosta Krakowski orzekł:
1. o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonych jako:
- działka nr [...], działki: nr [...] i nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]), działka nr [...] (poprzednie oznaczenie nr [...]), część działki nr [...] oraz część
działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach parceli l. kat. [...],
b. gm. kat. L. ;
- część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach parceli
l. kat. [...], b. gm. kat. L. ;
- część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach parceli
l. kat. [...], b. gm. kat. L. ;
- część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach parcel:
l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. L.
na rzecz: M. B., M. L., M. B., L. B., A. B., R. B., A. D., M. D., A. B., M. B., M. B., K. W., G. B., A. K., R. B., A. B., A. W., G. B., M. B. z d. R. , M. S., M. C., B. K., J. B., R. B., T. N., M. P., I. B., A. K., D. B., K. Y., M. K., T. T., J. S., A. S., A. S., M. D., B. W., W. B., L. B. i A. B.;
2. o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonych jako:
- część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach parcel:
l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. L. ;
- działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], powstała z części parceli
l. kat. [...], b. gm. kat. L. ,
na rzecz: M. B., M. B., M. B., K. W., G. B., A. K., R. B., T. N., M. P., I. B., A. K., D. B., K. V., M. K., T. T., J. S., A. S., A. S., M. D., B. W., W. B., L. B. i A. B..
W odwołaniu od powyższej decyzji zarzucono naruszenie art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7 i art. 77 Kpa. W uzasadnieniu odwołujący nie kwestionowali, że powierzchnie działek zajęte przez drogi publiczne ul. K. i ul. B. i Bulwar [...] nie podlegają zwrotowi. Niemniej domagali się zwrotu powierzchni działek, które nie zostały zajęte, są one bowiem niezagospodarowane, stanowią tereny zieleni, częściowo porośnięte drzewami.
W toku postępowania odwoławczego ustalono, że przed wydaniem decyzji Starosty zmarły strony postępowania: W. B. oraz M. D..
Wojewoda Małopolski podzielił stanowisko Starosty co do meritum o braku spełnienia przesłanek do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Dostrzegając jednak konieczność zmiany w zakresie stron postępowania, decyzją z dnia 12 lipca 2024 r. znak WS-Vi.7534.3.91.2023.KP uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i orzekł o odmowie zwrotu wnioskowanych nieruchomości na rzecz wnioskodawców, z tym, że zmarłe M. D. oraz W. B. zostały zastąpione przez ich spadkobierców w osobach E. D., W. S. oraz L. B. i A. B..
W uzasadnieniu na wstępie Wojewoda ocenił, że organ I instancji wykonał zalecenia wynikające z wyroku WSA w Krakowie z dnia 2 września 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1301/13. Ustalił, że M. P. i I. B. osobiście podpisały wniosek o zwrot nieruchomości. Ponadto ustalono, że spadek po J. B. nabyła K. B. w całości, z tym że z tym, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne położone w K. nabyli [...] zmarłego: A. B. i T. B.. Mając na uwadze, że J. B. zmarł w 1988 r., podczas gdy do wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości doszło w 1973 r. zasadnie organ l instancji uznał, że nie mogły one wchodzić w skład gospodarstwa rolnego, które odziedziczyli po nim [...], a zatem legitymację w sprawie ma K. B.. W związku natomiast z ustaleniem, że K. B. zmarła w dniu [...] stycznia 2020 r., Starosta zasadnie zawiesił postępowanie w części dotyczącej jej wniosku do czasu ustalenia jej spadkobierców.
Przechodząc do ustaleń faktycznych, Wojewoda wskazał, że decyzją z dnia 14 marca 1973 r. znak: GKM.VI-60/ll/66/72, wydaną na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem na rzeź Skarbu Państwa nieruchomości położonych m.in. w b. gm. kat.: [...], w tym parcel I. kat. [...], I. kat. [...], I. kat.[...], I. kat. [...], I. kat. [...] i I. kat. [...].
Z wnioskiem o zwrot wystąpili poprzedni współwłaściciele oraz spadkobiercy pozostałych współwłaścicieli nieruchomości.
Zgromadzone w aktach dokumenty geodezyjne (w tym sporządzone przez uprawnionego geodetę porównanie aktualnej mapy ewidencyjnej z "Mapą uzupełniającą porównania mapy ewidencyjnej z mapą katastralną w zakresie pgr. 73, 72, 41, 143, gm. kat. L. , nr ks. rób. [...], z dnia 18.11.2009 r.) potwierdzają, że parcela l. kat. [...], b. gm. kat. L. utworzyła m.in. działki będące przedmiotem postępowania: nr [...], nr [...] (aktualne oznaczenie nr [...]), nr [...] (z której powstały działki: nr [...] i nr [...]), części działek: nr [...] (odpowiadającej części działki nr [...]), nr [...] obr.[ jedn. ewid. [...] oraz część działki nr [...] (wydzieloną z działki nr [...]) obr. [...] jedn. ewid. [...]. Parcela l. kat. 143 b. gm. kat. L. utworzyła część działki nr [...] obr.[ jedn. ewid. [...]. Natomiast działka nr [...], wydzielona z działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] oraz działka nr [...], wydzielona z działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] znajdują się poza granicami wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. L..
Z kolei porównanie aktualnej mapy ewidencyjnej z "Mapą uzupełniającą porównania mapy ewidencyjnej z mapą katastralną w zakresie pgr. 71 i [...], gm. kat. L., nr ks. rób. [...], z dnia 16.11.2009r.), potwierdzają, że działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] powstała z części parceli l. kat. [...] b. gm. kat. L., a w skład części działki nr [...] b. gm. kat. L. weszły części parcel: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] b. gm. kat. L..
Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, że spełnione zostały dwie pierwsze przesłanki warunkujące zwrot wywłaszczonej nieruchomości, zawarte w art. 136 u.g.n., ponieważ wnioskodawcy są spadkobiercami poprzednich właścicieli, a parcele: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. L., nabyte na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 14.03.1973r. znak: GKM.N/I-60/II/66/72, wydaną na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, stanowią nieruchomość wywłaszczoną.
Nie została natomiast spełniona przesłanka, o której mowa wart. 137 u.g.n., albowiem nie można uznać, że stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia.
W tym zakresie wskazano, że decyzja wywłaszczeniowa została wydana na wniosek Dyrekcji Inwestycji Miejskich w Krakowie z dnia 27.10.1972 r. w związku z decyzją Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 1.08.1972r. oraz z dnia 16.10.1972r. nr BA.A.60/0/3/72 dla budowy Bulwaru Grunwaldzkiego i dla lokalizacji Międzynarodowego Hotelu Kongresowego w K.
Na podstawie analizy planu "Bulwar Grunwaldzki", stanowiącego załącznik do ww. decyzji Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 16.10.1972r. ustalono, że parcele: l. kat. [...], l. kat. [...] oraz parcele l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. L. znajdowały się w obszarze przeznaczonym pod wybudowanie układu komunikacyjnego składającego się z ulicy biegnącej od mostu [...] do Ronda [...] wraz z drogami dojazdowymi po obu jej stronach prowadzącymi do osiedla [...] i [...]. Analiza planu "[...]" z 13.09.1972r. wskazuje, że działki: nr [...], nr [...] i działki nr [...], nr [...] (powstałe z działki nr [...]), nr [...] (powstała z działki nr [...]), obr. [...], jedn. ewid. [...], części działek: nr [...] (powstała z działki nr [...]) i nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...], w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. L., część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. L., część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. L., część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., w granicach parcel: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] b. gm. kat. L. znajdowały się w terenie przeznaczonym pod Bulwar Grunwaldzki, w ramach którego planowano wybudować ul. B. wraz z zieleńcami i poboczami. Od strony północno - wschodniej znajdowały się tereny przeznaczone pod hotel.
Na podstawie ortofotomapy z 1970r. (tj. 3 lata przed wywłaszczeniem) można ustalić, że parcele: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] b. gm. L., w zakresie, w jakim weszły w działki nr [...] i nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] zajęte były przez stadion sportowy Klubu Sportowego [...], a wschodnia część parceli l. kat. [...] b. gm. kat. L. w zakresie odpowiadającym działkom: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] oraz wschodnia część parceli l. kat. 143 b. gm. kat L. odpowiadająca działce nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] pokryte były roślinnością. Zachodnia część parceli l. kat. [...] b. gm. kat. L. , w tym część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] oraz część działki nr [...] obr. [...], jedn. ewid. [...], stanowiły pobocze dawnej ulicy M..
Ze zdjęcia lotniczego z roku 1975 wykonanego dwa lata po wywłaszczeniu (karta akt nr 644, tom IV) w porównaniu z kompilacją mapy katastralnej z mapą ewidencyjną sporządzoną przez geodetę W. T. i aktualną mapą ewidencyjną (karta akt nr 596, tom IV) wynika, że zlikwidowano stadion sportowy Klubu Sportowego [...], a teren, w obszarze którego znajdują się działki nr [...] i nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach parcel: I. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. L., od wschodu graniczy z terenem placu budowy hotelu [...], a od zachodu z pasem drogowym dawnej ul. K.. Działka nr [...] oraz działki: nr [...] i nr działki nr [...] (powstałe z działki nr [...], widocznej na nakładce na zdjęciu lotniczym), działka nr [...] (poprzednie oznaczenie widoczne na nakładce –[...]) i nr [...] obr. [...], jedn. ewid. [...] (odpowiadające części parceli l. kat. [...] b. gm. kat. L.) stanowiły teren częściowo przekopany, częściowo pokryty roślinnością. W północnej części działki nr [...] widoczna jest budowana ulica, która będzie łączyć tereny hotelu [...] z ul. M. (ul. L.). Część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. L. pokryta jest roślinnością. Z kolei części działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...] (na nakładce południowa część nr [...]) oraz część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] (wydzielona z działki nr [...] widoczna na aktualnej mapie ewidencyjnej (karta akt nr 596, tom IV) nadal są zajęte przez lewe pobocze dawnej ul. M..
Na podstawie zdjęcia 1982 r. (karta akt nr 645, tom IV) w porównaniu z kompilacją mapy katastralnej z mapą ewidencyjną sporządzoną przez geodetę i aktualną mapą ewidencyjną (karta akt nr 596, tom IV) stwierdzić można, że teren dawnej ulicy M. uległ znacznym zmianom. Na działce nr [...] (aktualnie działka nr [...] i działka nr [...]), z którą graniczyły aktualne działki nr [...] i nr [...], zlikwidowano pas jezdni, a działki nr [...] i nr [...], które dotychczas stanowiły lewe pobocze ulicy M. weszły w obszar stanowiący otoczenie nowopowstającego osiedla [...]. Z kolei w terenie pozostałych działek: nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach parcel: l. kat. 41, l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. L., nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach parceli l. kat. 71 b. gm. kat. L., nr [...] i nr [...] (wydzielonych z działki nr [...]), części działki nr [...], w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. L. oraz części działki nr [...] obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. L. znajdował się fragment ciągu ulicznego, składającego się z dwóch jezdni jednokierunkowych trójpasmowych, z pasami zieleni, poboczami i wiaduktem.
Stan zagospodarowania tych działek nie uległ istotnym zmianom, co potwierdzają ortofotomapy z lat: 1995, 1996, 2004, 2011, 2013, 2017, 2018, 2019 i 2021, dostępne w Miejskim Systemie Informacji Przestrzennej.
Jak wynika z protokołu rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami nieruchomości z dnia 31.08.2022r. z udziałem geodety (karta akt nr 589, tom IV), część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K. oraz część działki nr [...] obr. [...], jedn. ewid. [...] w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. L., są zajęte przez alejkę osiedlową częściowo wyłożone płytami chodnikowymi, a częściowo drobnym kamieniem, z krawężnikami.
W piśmie z dnia 22.07.2021 r. (karta akt nr 581-579, tom IV) Zarząd Dróg Miasta Krakowa wyjaśnił, że działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...] w całości znajdują się w granicach pasa drogowego drogi publicznej ul. M., a działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] w całości zajęta jest pod pas drogowy ul. B. i ul. K..
Działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] oraz działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] znajdują się poza pasem drogowym ww. dróg publicznych.
Część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] została oddana w dzierżawę pod miejsca postojowe spółce [...] sp. z o.o. na czas nieokreślony.
Z kolei działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] oraz nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] (graniczące z działkami nr [...] i nr [...]) zostały objęte ostateczną decyzją nr [...] Prezydenta Miasta Krakowa znak: AU-01-2.MUR.736-11/10 z dnia 4.08.2010 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla inwestycji pn. "Rozbudowa ulicy B. w zakresie budowy sięgacza".
Ulica B. została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich (obecnie gminna) na podstawie Uchwały nr 103 Rady Narodowej Miasta Krakowa z dnia 28.05.1986r. "w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich" (Dz. U. Woj. Krak. z dnia 7.07.1986 r. Nr 10).
Ulica M. posiadała status drogi krajowej na podstawie Uchwały Rady Ministrów nr 192 z dnia 2.12.1985 r. "w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych" (Monitor Polski nr 3/86 poz. 16) Na podstawie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 21.09.2007r. "w sprawie pozbawienia dróg kategorii dróg krajowych (Dz.U. Nr 180 póz. 1284 z 2007r.) przedmiotowa ulica (na odcinku od al. K. do R. ) pozbawiona została kategorii drogi krajowej, a obecnie posiada kategorię drogi powiatowej, zgodnie z Uchwałą Nr XVI/192/07 Rady Miasta Krakowa z dnia 13.06.2007r. "w sprawie zaliczenia ulic do kategorii dróg powiatowych".
Do pisma załączono mapy obrazujące granice pasa drogowego, które potwierdzają wyjaśnienia Zarządu Dróg Miasta Krakowa.
W piśmie z dnia 6.03.2023r. nr GG.542.6.37.2021 (karta akt nr 655, tom IV) Zarząd Dróg Krakowa wyjaśnił, że działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] składają się z części jezdni wraz z pasami włączenia i wyłączenia, części pasa rozdzielającego, chodników/ciągów pieszych, ścieżek rowerowych, zatok autobusowych wraz z przystankami komunikacji zbiorowej, zieleni izolacyjnej, zieleni przydrożnej oraz skarpy stanowiącej element korony drogi, szafy zasilająco-sterowniczą, słupów oświetlenia, opraw oświetlających i kabli zasilających, oznakowania, barier drogowych, części wiaduktu nad ulicą B. w ciągu ul. M. części schodów prowadzących na wiadukt od strony dawnego hotelu [...] oraz schodów po drugiej stronie drogi, część pochylni dla niepełnosprawnych.
Ww. dokumenty jak również załączone do pism mapy ewidencyjne z wyznaczonymi granicami pasa drogowego potwierdzają, że:
- działki nr [...], nr [...], nr [...], część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. L.,
- część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., w granicach parceli
l. kat. [...] b.gm. kat. L.,
- część działki nr [...] , obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach parcel: l. kat. [...],
l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], b. gm. kat. L.,
- działka nr [...] obr. [...], jedn. ewid. [...], powstała z parceli l. kat. [...], b. gm. kat. L. zajęte są pod pasy drogowego dróg publicznych, zgodnie z planem "Bulwaru Grunwaldzkiego", co obrazuje ortofotomapa z nakładką w postaci planu "Bulwaru Grunwaldzkiego", stanowiącego załącznik do decyzji Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z 16.09.1972r. (k. 598, tom IV).
Natomiast część działki nr [...], obr. [...] ewid. [...] (powstała z działki nr [...]), oraz część działki [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] (powstała z działki nr [...]), w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. L. na rok 1970 r. były zagospodarowane na pobocze dawnej ul. K. , której pas jezdni umiejscowiony był m.in. na sąsiadującej z nimi działce nr [...] (ortofotomapa z 1970 r. i zdjęcia lotnicze z 1975 r.), a następnie jak wynika ze zdjęcia lotniczego z 1982 r. i ortofotomap z lat następnych weszły w teren parkowy osiedla [...], izolującego osiedle od ulicy, po likwidacji pasa ruchu al. [...], znajdującego się na działce nr [...], która również weszła w teren parkowy osiedla [...].
W zaskarżonej decyzji organ l instancji zwrócił uwagę, że teren ww. działek stanowi niewielki pas gruntu o szerokości od 0 do 2,8 m i długości ok. 30 m.
Ponadto zauważono, że część działki nr [...]/obr. [...], jedn. ewid. [...] oraz część działki [...], pbr. 11, jedn. ewid. [...]; w granicach parceli 73, b. gm. kat. L. znajdowały się na obrzeżu projektowanej inwestycji Bulwaru G., co obrazuje projekt z nakładkami w postaci kompilacji mapy ewidencyjnej z katastralną i załącznika do decyzji Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa znak: GKM N/l-60/11/66/72 z dnia 14.03.1973r. (karta akt nr 433 z załącznikami, tom III), wskutek czego zagospodarowanie ich na teren zielony z alejką, izolujący osiedle [...] o ulicy M. , w świetle wyroku NSA z dnia 18.12.2014 r., sygn. akt l OSK 1417/13 jest wystarczające dla uznania, że nie stały się zbędne na cel wywłaszczenia tj. realizację inwestycji Bulwaru G. Wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej powinny być bowiem oceniane proporcjonalnie do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania rzeczonej kontroli.
Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów dotyczących zbędności tych części działek, na których znajduje się zieleń, wyjaśnić należy, że wobec faktu, że jak wynika z ww. pisma Zarządu Dróg Miasta Krakowa z dnia 6.03.2023r. oraz pisma Zarządu Dróg Miasta Krakowa z dnia 22.07.2021 r. oraz załączników do ww. pisma stanowiących mapy z zaznaczonymi granicami pasa drogowego, że działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] w całości znajdują się w granicach pasa drogowego drogi publicznej ul. M., a działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] w całości zajęta jest pod pas drogowy ul. B. i ul. K., a znajdująca się w granicach pasa drogowego zieleń jest zielenią izolacyjną i zieleń przydrożną wyjaśnić należy, że po pierwsze stanowią one składniki pasa drogowego planowanej inwestycji i z tego tytułu nie są zbędne na cel wywłaszczenia, a po drugie jako nieruchomości stanowiące część pasa drogowego drogi publicznej zgodnie z art. 2 a ustawy z 21.03.1985r. o drogach publicznych nie mogą stanowić własności podmiotu innego niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyli M. K., M. L., A. D., A. B., M. P., M. B., L. B., A. B., R. B., A. B., B. W., L. B., K. W., R. B., M. B., T. T., J. S., A. S., A. S., M. D., G. B., I. B., R. B. oraz M. B..
Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
1) art. 136 ust. 1 oraz art. 137 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez nieorzeczenie o zwrocie nieruchomości pomimo upływu 50 lat od ich wywłaszczenia, w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na działkach objętych decyzją, co dotyczy zwłaszcza działek nr: [...] obr. [...], [...] obr. [...], [...] obr. [...] i [...] obr. [...];
2) art. 7, art. 77 ust. 1 Kpa przez niedokładne wyjaśnienie, które konkretnie powierzchnie działek nie są zajęte pod Bulwar Grunwaldzki, ul. K. i ul. B..
W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skarg, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia, czy w określonym przypadku jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach:
1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym,
2) dochowania wymaganej prawem procedury,
3) respektowania reguł kompetencji.
Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024, poz. 935 ze zmianami, dalej p.p.s.a.) stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jej części lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.
Stosownie do art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 138, z 1961 r. poz. 47 i 159 oraz z 1972 r. poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. poz. 216, z 1972 r. poz. 312 oraz z 1985 r. poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. poz. 159, z 1972 r. poz. 193 oraz z 1974 r. poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 192, z 1973 r. poz. 282 oraz z 1985 r. poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego.
W orzecznictwie wskazuje się, że ocena zbędności nieruchomości dokonana przez pryzmat terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie odnosi się do wywłaszczenia, które miało miejsce przed wprowadzeniem do obrotu prawnego przepisu art. 137 ust. 1 wskazującego te terminy (por. wyrok WSA w Krakowie z 11.09.2014 r., II SA/Kr 923/14, LEX nr 1513410, i wyrok NSA z 24.06.2014 r., I OSK 2876/12, LEX nr 1493700). Tak samo orzekł NSA w wyroku z 18.11.2016 r., I OSK 49/15, LEX nr 2177226, w którym stwierdzono także, że nie sposób wymagać od podmiotów przejmujących wywłaszczoną nieruchomość, aby zrealizowały cel wywłaszczenia w terminach, które nie były wówczas określone (zob. też wyrok NSA z 9.10.2019 r., I OSK 175/18, LEX nr 2757240).
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że skarżona decyzja został wydana w warunkach związania wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia 2 września 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1601/13. Sąd zbadał, czy zalecenia zawarte w tym wyroku zostały uwzględnione w zaskarżonej decyzji. Sąd zobowiązał organy do ustalenia czy wniosek o zwrot nieruchomości nadal jest popierany przez tych wnioskodawców, którzy albo cofnęli skargę lub których skargi zostały odrzucone. W przypadku ustalenia, że ci wnioskodawcy nadal popierają wniosek o zwrot nieruchomości, obowiązkiem organu I instancji będzie w szczególności zwrócenie się do tych wnioskodawców, którzy wniosku z daty 24 kwietnia 2006 r. nie podpisali o jego podpisanie wraz ze wskazaniem skutków braku podpisania. Organ powinien także wyjaśnić, czy wnioskiem o zwrot objęte są tylko te nieruchomości, które wchodziły w skład gospodarstwa rolnego objętego spadkiem po zmarłym J. B..
Z akt administracyjnych sprawy oraz z uzasadnienia skarżonej decyzji (s. 5-6 uzasadnienia) wynika, że zaleceniom tym organy uczyniły zadość.
Odnosząc się do meritum sprawy wskazać należy, co następuje.
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na to, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest obszerny i wyczerpujący.
Składają się na niego:
- plan "Bulwar Grunwaldzki" stanowiący załącznik do decyzji Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 1 sierpnia 1972 r. oraz z dnia 16.10.1972 r. nr BA.A.60/0/3/72 (k. 428-437, tom III, a.a),
- sporządzone przez uprawnionego geodetę porównanie aktualnej mapy ewidencyjnej z mapą uzupełniającą porównania mapy ewidencyjnej z mapą katastralną w zakresie parceli gruntowych [...],[...],[...] i [...] gm. kat. L. oraz kompilacje map (k. 72-74, tom I a.a., 331-333 tom II a.a.),
- zdjęcia lotnicze i ortofotomapy z nakładkami (k. 485-489, tom III a.a., k. 593-598, k.624-635, k. 644-645, tom IV a.a.),
- stanowisko Zarządu Dróg Miasta Krakowa z dnia 9 maja 2019 r. (k. 327, tom II a.a.) oraz z dnia 22 lipca 2021 r. (k. 385, tom III a.a.)
Poza sporem pozostaje, że w niniejszej sprawie do wywłaszczenia doszło na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia 14 marca 1973 r. znak GKM.VI-60/II/66/72 wydanej na wniosek Dyrekcji Inwestycji Miejskich w Krakowie w związku z decyzją Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 1 sierpnia 1972 r. oraz z dnia 16.10.1972 r. nr BA.A.60/0/3/72 celem Budowy Bulwaru Grunwaldzkiego i dla lokalizacji Międzynarodowego Hotelu Kongresowego w K. (k. 38-51, tom I a.a.). Rację ma organ wskazując w ślad za orzecznictwem sądów administracyjnych, że "inne (wyższe) wymagania dotyczące określoności celu wywłaszczenia będą istnieć na tle aktów wywłaszczeniowych dokonywanych pod rządami obowiązującej Konstytucji RP, zwłaszcza w świetle procesu stałego jej rozwoju i precyzowania norm przez Trybunał Konstytucyjny, a inne (niższe) wymagania należy odnosić do celu wywłaszczenia określanego w aktach z wcześniejszego okresu. Następuje bowiem zasadniczo stały wzrost standardu prawnego i wymagań prawnych - fakt ten musi być uwzględniony przy stosowaniu art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n., gdyż regulacja zawarta w tych przepisach wiąże się z zasady z kwestiami natury historycznej. Realizacja celu wywłaszczenia musi być rozumiana, jako zaplanowane działanie organów lub innych uprawnionych podmiotów, mających realizować zamierzenia, dla których wywłaszczenia dokonano. Brak jakiegokolwiek zagospodarowania terenu lub zagospodarowanie go sprzecznie z choćby ogólnie nawet określonym celem wywłaszczenia, nie może być uznane za realizację celu wywłaszczenia i nie może stanowić podstawy do odmowy zwrotu nieruchomości, o ile spełnione zostaną pozostałe przesłanki, o których mowa w art. 136 u.g.n. (wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. I OSK 1417/13; stanowisko prezentowane także w najnowszym orzecznictwie, zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 października 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 1004/24).
Cel wywłaszczenia został w samej decyzji wywłaszczeniowej określony w sposób bardzo ogólny. Organ jednak sięgnął do dokumentów poprzedzających wydanie decyzji wywłaszczeniowej t.j. do planu "Bulwar Grunwaldzki" (k. 428-437, tom III, a.a). W świetle stanowiska sądów administracyjnych oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego cel wywłaszczenia nie budzi wątpliwości.
W zakresie zaś badania zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, stosownie do art. 137 ust. 1 u.g.n., z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., podkreślono, iż w orzecznictwie sądowym dominujący i powszechny jest pogląd, że w sytuacji, gdy nieruchomość znajduje się w pasie drogowym drogi publicznej, z uwagi na treść art. 2a ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych nie może ona zostać zwrócona na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli (prawomocny wyrok w analogicznej sprawie sygn. akt II SA/Kr II SA/Kr 907/21, skarga kasacyjna oddalona wyrokiem NSA z dnia 16 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 2440/22).
W przedmiotowej sprawie u podstaw odmowy zwrotu części nieruchomości leżą dwie przyczyny. Po pierwsze, okoliczność, że niektóre z objętych skarżoną decyzją części nieruchomości znajdują się w pasie dróg publicznych. Po drugie, okoliczność, że wbrew twierdzeniom skargi, na pozostałych nieruchomościach wyszczególnionych w skardze cel wywłaszczenia został zrealizowany.
Jeśli chodzi o pierwszą z podstaw odmowy zwroty wskazać należy, co następuje. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że działki [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] w całości zlokalizowane są w liniach rozgraniczających pas drogowy drogi publicznej ul. M.. Działka nr [...] i [...] obr. [...] objęta została ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Krakowa znak AU-01-2.MUR.736-11/10 z dnia 4 sierpnia 2010 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej "rozbudowa ulicy B. w zakresie sięgacza" (stanowisko Zarządu Dróg Miasta Krakowa z dnia 9 maja 2019 r., k. 327, tom II a.a. oraz z dnia 22 lipca 2021 r., k. 385, tom III a.a.).
Z kolei działki nr [...] oraz część działki [...] w granicach parceli kat. 73 stanowią fragment parku osiedla mieszkalnego [...], znajduje się tam alejka osiedlowa, częściowo wyłożona płytami chodnikowymi, a częściowo utwardzona drobnymi kamieniami, wyodrębniona krawężnikiem na całej długości. Przy czym w odniesieniu do tych działek ze zdjęć lotniczych z 1975 r. w porównaniu z kompilacją mapy katastralnej z mapą ewidencyjną i aktualną mapą ewidencyjną (k. 596, tom IV a.a.) wynika, że działki te były zajęte już w tym roku na lewe pobocze dawnej ul. M. , zatem cel wywłaszczenia został na nich zrealizowany. Niezasadne są zatem zarzuty skargi w odniesieniu do działek [...] i [...].
Za niezasadny uznać także należy zarzut braku realizacji celu wywłaszczenia na działce [...], ponieważ materiał dowodowy pokazuje, że bezsprzecznie od 1982 r. wchodziła ona w skład pasa drogowego drogi publicznej (k. 645, tom IV a.a.). Cel został zatem zrealizowany i nie można oceniać realizacji tego celu przez pryzmat tego, co aktualnie po zrealizowaniu celu, dzieje się na tej działce.
Zatem spośród działek wymienionych w skardze, co do których zdaniem skarżącego nie zrealizowano celu wywłaszczenia działki [...] i [...] znajdują się w pasach dróg publicznych, zaś na działkach [...] i [...] cel został zrealizowany bowiem w latach 80-tych działki te były zajęte na lewe pobocze dawnej ul. M. .
Ponieważ sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.