II SA/Kr 129/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-03-18
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanalegalizacjarozbudowadecyzja administracyjnapostępowanie dowodoweterminzdjęcia lotniczeekspertyza techniczna

WSA w Krakowie oddalił skargę na decyzję o legalizacji samowolnie rozbudowanego obiektu budowlanego, uznając, że minęło ponad 20 lat od zakończenia budowy.

Skarżący P. J. kwestionował decyzję o legalizacji samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i błędną ocenę dowodów, zwłaszcza w kwestii daty zakończenia prac. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły, iż od zakończenia rozbudowy minęło co najmniej 20 lat, co jest warunkiem uproszczonej legalizacji. Kluczowe dla rozstrzygnięcia okazały się zdjęcia lotnicze Głównego Geodety Kraju, które potwierdziły stan obiektu z datą 15 kwietnia 2003 r.

Sprawa dotyczyła skargi P. J. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o legalizacji samowolnie dokonanej rozbudowy obiektu budowlanego. Rozbudowa obejmowała dobudowanie części gospodarczej, rozbudowę zadaszonego tarasu oraz wykonanie jaskółki na poddaszu, wszystko bez wymaganego pozwolenia na budowę. Kluczowym elementem spornym była data zakończenia tych prac. Skarżący podnosił, że rozbudowa nie była zakończona w 2013 r., a nawet w 2015 r., przedstawiając zdjęcia z dopiskiem sugerującym datę 2001 r. Organy administracji, po przeprowadzeniu wielokrotnych postępowań dowodowych, w tym oględzin, przesłuchań świadków i analizy zdjęć lotniczych, ustaliły, że rozbudowa zakończyła się najpóźniej 15 kwietnia 2003 r., co potwierdzają zdjęcia Głównego Geodety Kraju. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły dowody, a zdjęcia lotnicze jako dokumenty urzędowe miały szczególną moc dowodową. Spełnienie warunku 20 lat od zakończenia budowy (art. 49f ust. 1 P.b.) oraz posiadanie kompletnych dokumentów legalizacyjnych, w tym ekspertyzy technicznej potwierdzającej bezpieczeństwo obiektu, pozwoliło na wydanie decyzji legalizacyjnej. Sąd odrzucił zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, w tym art. 10 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., uznając postępowanie dowodowe za przeprowadzone prawidłowo.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ prawidłowo ustalił datę zakończenia rozbudowy na 15 kwietnia 2003 r. na podstawie zdjęć lotniczych Głównego Geodety Kraju, co pozwala na zastosowanie uproszczonej legalizacji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zdjęcia lotnicze jako dokumenty urzędowe mają szczególną moc dowodową i jednoznacznie wskazują na stan obiektu od 15 kwietnia 2003 r. Zeznania świadków i zdjęcia prywatne były sprzeczne i nie pozwalały na jednoznaczne ustalenie daty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

P.b. art. 49f § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

W przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne.

P.b. art. 49g § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Organ nakłada obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych: oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością, geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej oraz ekspertyzy technicznej.

P.b. art. 49i § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

W uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym organ wydaje decyzję o legalizacji, jeśli spełnione są przesłanki.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a), b) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Decyzja może zostać uchylona w razie naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego mającego wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeśli brak podstaw do jej uwzględnienia.

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo strony do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

k.p.a. art. 76

Kodeks postępowania administracyjnego

Dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia dowody na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

k.p.a. art. 84 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ może zasięgnąć opinii biegłego w celu wyjaśnienia okoliczności wymagających wiadomości specjalnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustalenie, że od zakończenia rozbudowy minęło co najmniej 20 lat, co jest warunkiem uproszczonej legalizacji. Zdjęcia lotnicze Głównego Geodety Kraju jako dowód o szczególnej mocy dowodowej. Spełnienie przesłanek formalnych uproszczonej legalizacji (kompletność dokumentów, pozytywna ekspertyza techniczna).

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych (art. 10, 80, 84 k.p.a.). Kwestionowanie przez skarżącego daty zakończenia budowy na podstawie zeznań świadków i zdjęć prywatnych.

Godne uwagi sformułowania

Sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Skoro samorząd terytorialny przez 20 lat akceptował obiekt budowlany, zwłaszcza mając świadomość istnienia takiego obiektu przy ustalaniu lub zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, niezasadnym jest teraz kwestionowanie niezgodności takiego obiektu z planem miejscowym. Dokument taki na mocy art. 76 k.p.a. korzysta z domniemania prawdziwości i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Oparcie się na zdjęciach lotniczych w ustaleniach faktycznych nie wykracza bowiem poza kompetencje organu i jest bardzo częstym elementem prowadzonych przez organ samodzielnych ustaleń.

Skład orzekający

Paweł Darmoń

przewodniczący

Joanna Człowiekowska

członek

Piotr Fronc

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie daty zakończenia samowoli budowlanej na podstawie zdjęć lotniczych, ocena dowodów w postępowaniu administracyjnym, stosowanie uproszczonej legalizacji samowoli budowlanej po 20 latach."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i dowodowej; kluczowe znaczenie miały zdjęcia lotnicze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje, jak kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej mogą być dowody o szczególnej mocy, takie jak zdjęcia lotnicze, zwłaszcza gdy inne dowody są sprzeczne. Pokazuje też praktyczne zastosowanie przepisów o uproszczonej legalizacji samowoli budowlanej.

Samowola budowlana sprzed lat? Zdjęcia lotnicze kluczem do legalizacji po 20 latach.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 129/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-03-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska
Paweł Darmoń /przewodniczący/
Piotr Fronc /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art 49 f ust 1 pkt 1 , art 49 g ust 1 i 2 , art 49 ust 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędzia WSA Piotr Fronc (spr.) Protokolant: starszy referent sądowy Katarzyna Opiłka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2025 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję nr 176/2024 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 23 kwietnia 2024 r. znak WOB.7721.319.2023.MULE w przedmiocie legalizacji samowolnie dokonanej rozbudowy obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie (dalej: MWINB) z dnia 23 kwietnia 2024 r. znak: WOB.7721.319.2023.MULE, po rozpatrzeniu odwołania P. J., utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego-ziemskiego w Krakowie (dalej: PINB) nr 94/2023 z dnia 3 lipca 2023 r. znak: PINB-I-5160.5.23.145, w której po rozpatrzeniu sprawy "rozbudowy budynku mieszkalnego poprzez dobudowanie od strony południowej części gospodarczej, rozbudowy od strony północnej istniejącego zadaszonego tarasu przy wejściu do budynku, a także wykonanie jaskółki na poddaszu od strony północnej budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości P., gmina L. - bez pozwolenia na budowę, po wystąpieniu właściciela o wdrożenie procedury uproszczonego postępowania legalizacyjnego przedmiotowego budynku" stwierdzono, że:
1. złożone dokumenty legalizacyjne są kompletne,
2. z ekspertyzy technicznej wynika, że stan techniczny rozbudowanego obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym sposobem użytkowania.
Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach:
Decyzją PINB z dnia 31 grudnia 2021 r. dokonano tzw. uproszczonej legalizacji samowoli budowlanej na podstawie art. 49i ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 682 ze zm., zwanej dalej P.b.).
W wyniku skutecznie wniesionego odwołania, MINB uchylił powyższą decyzję wskazując na konieczność dalszych ustaleń co do daty zakończenia samowolnej rozbudowy.
W ramach ponownie przeprowadzonego postępowania, PINB przeprowadził oględziny na przedmiotowej działce, a strony złożyły oświadczenia oraz przedłożyły zdjęcia prywatne, a także pochodzące od Głównego Geodety Kraju z 2009 i 2013 r.
Decyzją PINB z dnia 3 lipca 2023 r. dokonano uproszczonej legalizacji samowolnej rozbudowy.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył P. J..
W ramach uzupełnienia materiału dowodowego zleconego przez organ odwoławczy, PINB przedłożył zdjęcia pozyskane od Głównego Geodety Kraju oraz protokół z rozprawy administracyjnej z dnia 18 marca 2024 r.
Następnie, opisaną na wstępie decyzją MWINB utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu MWINB zgodził się z organem I instancji, że spełnione zostały przesłanki uproszczonej legalizacji zawarte w art. 49f ust. 1 pkt 1 P.b. i art. 49i ust. 1 pkt 1 P.b., w szczególności od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, a złożona ekspertyza techniczna potwierdza dobry stan techniczny rozbudowy.
W ramach ustaleń faktycznych organ wskazał, że przedmiotem postępowania jest rozbudowa budynku mieszkalnego, która polegała na dobudowaniu od strony południowej części gospodarczej, rozbudowie od strony północnej istniejącego zadaszonego tarasu przy wejściu do budynku i wykonaniu jaskółki na poddaszu od strony północnej budynku. Rozbudowa powyższa odbyła się bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Jeżeli chodzi o datę rozbudowy wskazano, że do protokołu z oględzin z dnia 8 czerwca 2021 r. G. S. oświadczyła, że w 1993 r. od strony południowej do budynku dobudowano część gospodarczą, a od strony północnej został rozbudowany zadaszony taras, natomiast prace zakończone zostały w 1994 r. Powyższą datę zakończenia robót budowlanych zakwestionował P. J., dołączając zdjęcie pozyskane od Głównego Geodety Kraju, wykonane 18 maja 1997 r. Na zdjęciu tym widoczny jest budynek mieszkalny, a w miejscu, w którym obecnie jest część gospodarcza, widać jedynie coś, co przypomina płytę betonową. Na zdjęciu nie ma widocznej jaskółki na poddaszu budynku i nie sposób też stwierdzić, aby przy wejściu do budynku istniał zadaszony taras.
W związku z powyższym powstała uzasadniona wątpliwość co do daty zakończenia robót budowlanych, która rzutowała na uchylenie decyzji PINB. W ponownie prowadzonym postępowaniu Z. S. wyjaśnił do protokołu, że w roku 1994 r. rozpoczęto rozbudowę o część gospodarczą oraz wykonano jaskółkę i powiększono taras przy wejściu, natomiast roboty zakończono w roku 2001, ponieważ brakowało środków finansowych na szybkie zakończenie budowy.
Z. S. przedłożył oświadczenia trzech osób: L. K., G. S. i M. L., które oświadczyły, że sporna rozbudowa zakończona została do 1 marca 2001 r. Przedłożył ponadto zdjęcie z nadrukowaną datą 26 października 2001 r., na którym widoczna jest jaskółka na dachu.
P. J. przedłożył z kolei zdjęcie, na którym ręcznie dopisano "budowa przybudówki domu 190 rok 2001".
W ramach uzupełniania materiału dowodowego PINB pozyskał od Głównego Geodety Kraju ujęcia przedmiotowej działki z lat 2021, 2019, 2018, 2017, 2015, 2013, 2012, 2009, 2003, 1997. Analiza tych zdjęć prowadzi do wniosku, że ww. rozbudowa została zakończona pomiędzy rokiem 1997 a 2003. Na zdjęciach z dnia 18 maja 1997 r. i z dnia 18 sierpnia 1997 r. widoczny jest budynek mieszkalny, a w miejscu, w którym obecnie jest część gospodarcza, widać jedynie coś, co przypomina płytę betonową (nie widać połaci dachowej). Na tych dwóch zdjęciach nie ma widocznej jaskółki na poddaszu budynku i nie sposób też stwierdzić, aby przy wejściu do budynku istniał zadaszony taras. Z kolei na zdjęciu z dnia 15 kwietnia 2003 r. rozpoznać można dobudowaną część gospodarczą z połacią dachową, wyraźnie widoczna jest jaskółka na dachu budynku mieszkalnego oraz widać taras przy wejściu do budynku. Na zdjęciu z 22 kwietnia 2009 r. taras pozostaje szary, wydaje się być betonowy. Dopiero na zdjęciu z 10 kwietnia 2017 r. na tarasie widoczne jest czerwone pokrycie, takie jak na części gospodarczej. Zdjęcia potwierdzają zatem wyjaśnienia Z. S., że ok. 8-10 lat wstecz na płycie zadaszenia tarasu wykonano pokrycie z dachówki ceramicznej.
W ramach uzupełnienia materiału dowodowego przeprowadzona została też rozprawa administracyjna. Podczas rozprawy R. J. zeznał, że rozbudowa budynku nie była zakończona w 2013 r., L. J. zeznała, że rozbudowa budynku zakończyła się ok. 2015 r., natomiast G. S., Z. S., M. L. i L. K. zeznali, że rozbudowa budynku została zakończona koniec lutego/marca 2001 r., natomiast zadaszenie przy wejściu od strony północnej było zakończone w roku ok. 2016.
Organ ocenił, że daty zakończenia rozbudowy budynku podane przez R. J. i L. J. nie znajdują potwierdzenia na zdjęciach pozyskanych od Głównego Geodety Kraju. Możliwe jednak jest, że za zakończenie robót przy rozbudowie budynku świadkowie ci uznali pokrycie zadaszenia tarasu dachówką ceramiczną. Tymczasem w ocenie organu sam montaż dachówki ceramicznej na płycie betonowej zadaszenia tarasu nie może być traktowany jako kontynuacja rozbudowy budynku mieszkalnego.
Jeżeli chodzi o zdjęcia przedłożone przez P. J. do protokołu rozprawy, na których widoczna jest rozpoczęta budowa części gospodarczej i na których widnieje ręczny dopisek na odwrocie zdjęcia: "01-09-2001", to w ocenie organu dopisek ten nie może dawać pewności co do daty wykonania tego zdjęcia.
Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, że ustalenie dokładnej daty zakończenia rozbudowy jest niemożliwe przy wykorzystaniu dostępnych, opisanych wyżej środków dowodowych, dlatego kwestia ta musi zostać rozstrzygnięta na podstawie zdjęć pozyskanych od Głównego Geodety Kraju, którym przysługuje walor dokumentów urzędowych. Pozyskane zdjęcia pozwalają przyjąć za udowodnione, że od dnia 15 kwietnia 2003 r. rozbudowa będąca przedmiotem niniejszego postępowania ma formę odpowiadającą temu, jaki jest stan obecny z tą różnicą, że później (na pewno przed 10 kwietnia 2017 r.) wykonany został dodatkowo montaż dachówki ceramicznej na płycie betonowej zadaszenia tarasu. Roboty te w ocenie organu nie stanowią jednak kontynuacji rozbudowy.
Biorąc pod uwagę datę 15 kwietnia 2003 r. jako ostatni możliwy termin zakończenia rozbudowy budynku stwierdzić należy, że od tego dnia minęło już 20 lat, o których mowa w art. 49f ust. 1 P.b. Termin ten minął w trakcie prowadzonego postępowania, ale jeszcze przed wydaniem decyzji organu I instancji.
W dalszej kolejności organ wyjaśnił, że na wniosek skarżącego sprawdzony został przebieg sieci wodociągowej przez firmę "L. " zajmującą się obsługą sieci wodociągowej i kanalizacyjnej w gminie. Z protokołu oględzin wynika, że nie występują w tym zakresie nieprawidłowości w zakresie położenia rozbudowanej części budynku.
Następnie wskazano, że postanowieniem z dnia 10 czerwca 2021 r. PINB nakazał przedłożenie dokumentów legalizacyjnych. Z akt sprawy wynika, że żądane dokumenty zostały przedłożone w postaci ekspertyzy technicznej, oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i geodezyjnej dokumentacji powykonawczej.
Organ podkreślił w tym miejscu, że przedłożona ekspertyza została sporządzona przez uprawnioną osobę i jednoznacznie potwierdza dobry stan techniczny przedmiotowego budynku, który zdaniem autora nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu.
W skardze od powyższej decyzji P. J. zarzucił naruszenie:
1. art. 10 § 1 kpa - poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego,
2. art. 80 kpa - poprzez przyjęcie przez organ dowolnej oceny dowodów, jak również poprzez brak konkretnego odniesienia się do mocy dowodowej każdego dowodu z przesłuchania świadków na rozprawie w dniu 28 marca 2024 r. i zakwestionowaniu tejże mocy dowodowej in gremio, jak również poprzez brak ponowienia środka dowodowego, pomimo dostrzeżenia nieprawidłowości w jego przeprowadzeniu przez organ administracji,
3. art. 84 § 1 kpa - poprzez odnoszenie się w decyzji do wiadomości specjalnych dotyczących fotogrametrii zdjęcia lotniczego bez udziału w postępowaniu biegłego z tego zakresu.
W świetle powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z podstawową zasadą wyrażoną w art. 28 wskazanej ustawy roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31, a które wskazują, które budowy nie wymagają decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymagają zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 (art. 29 ust. 1), a które nie wymagają decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 (art. 29 ust. 2). W sytuacji, gdy inwestor wybudował lub jest w trakcie budowy bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (tzw. samowola budowlana), wówczas organ nadzoru budowlanego wszczyna postępowanie, w ramach którego umożliwia stronie legalizację samowoli (art. 48 – 49e P.b.).
Nowelizacja ustawy P.b. dokonana ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471) wprowadziła nową instytucję, tj. uproszczone postępowanie legalizacyjne. Zgodnie z art. 49f ust. 1 P.b. w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne.
Stosownie do art. 49g ust. 1 i 2 P.b. w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia jego doręczenia, tj.: 1) oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 [oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane – przyp. Sądu]; 2) geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego; 3) ekspertyza techniczna sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego:
a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz
b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
W trakcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego sprawdza: 1) kompletność dokumentów legalizacyjnych oraz 2) czy z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania (art. 49h ust. 1). W przypadku stwierdzenia niekompletności dokumentów legalizacyjnych organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o obowiązku usunięcia niekompletności w wyznaczonym terminie (art. 49h ust. 2 P.b.).
Należy wskazać, że przejawem "uproszczenia" omawianej procedury jest również to, że w uproszczonej procedurze legalizacyjnej organ nie bada zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego ani nie ma konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej. Ustawodawca doszedł bowiem do wniosku, że "skoro samorząd terytorialny przez 20 lat akceptował obiekt budowlany, zwłaszcza mając świadomość istnienia takiego obiektu przy ustalaniu lub zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, niezasadnym jest teraz kwestionowanie niezgodności takiego obiektu z planem miejscowym" (cyt. uzasadnienie, s. 47).
W myśl art. 49i ust. 1 P.b. w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o legalizacji (pkt 1) lub decyzję o nakazie rozbiórki (pkt 2). Przy czym decyzja o legalizacji stanowi podstawę użytkowania obiektu budowlanego (art. 49i ust. 2 P.b.).
W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że przeprowadzona rozbudowa polegająca na dobudowaniu części gospodarczej, rozbudowie istniejącego zadaszonego tarasu przy wejściu do budynku i wykonaniu jaskółki na poddaszu wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, którym inwestorzy się nie legitymowali.
Zasadniczą kwestią sporną, na której skupiał się skarżący podczas całego postępowania i której dotyczyło w zasadzie całe postępowanie dowodowe, jest data zakończenia prac budowlanych.
W pierwszej kolejności należy ocenić postępowanie dowodowe pod kątem formalnym. W tym zakresie warto podkreślić, że postępowanie było przeprowadzone dwukrotnie, bowiem wydana pierwotnie decyzja organu I instancji została uchylona przez PINB. Również w niniejszym postępowaniu organ odwoławczy zlecał uzupełnienie materiału dowodowego. W aktach znalazły się w rezultacie oświadczenia stron oraz powołanych przez nich osób trzecich, zdjęcia prywatne oraz zdjęcia Głównego Geodety Kraju. Przeprowadzona została również rozprawa administracyjna. W ocenie Sądu organy przeprowadziły postępowanie dowodowe w sposób solidny i trudno byłoby w tym momencie wskazać niewykorzystane środki dowodowe.
W świetle powyższych dowodów obraz sytuacji nie jest jednoznaczny i jasny. Skarżący oraz powołani przez niego świadkowie wskazywali, że rozbudowa nie była zakończona w 2013 r. (zeznania R. J.), a nawet w 2015 r. (zeznania L. J.). Na potwierdzenie tej tezy skarżący przedstawił zdjęcie prywatne przedstawiające rozpoczętą budowę części gospodarczej z odręcznym dopiskiem, z którego wynika, że sporządzone zostało we wrześniu 2001 r.
Powyższe twierdzenia są sprzeczne z twierdzeniami inwestorów oraz powołanych przez nich świadków, z zeznań których wynika, że prace budowlane zakończyły się w styczniu bądź lutym 2001 r.
W tej sytuacji rację należy przyznać organowi odwoławczemu, który ocenił, że powyższe zeznania świadków oraz przedstawiane przez strony fotografie prywatne nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie daty zakończenia prac budowlanych.
Nie ma przy tym racji skarżący, który zarzucał, że organ zdeprecjonował dowody z przesłuchania świadków, które odbyło się podczas rozprawy administracyjnej. Z uzasadnienia wynika, że organ odwoławczy bardzo szczegółowo zanalizował powyższe zeznania i zacytował istotne elementy w zaskarżonej decyzji. Z uwagi na nieusuwalną sprzeczność twierdzeń stron, zeznania te nie okazały się jednak przydatne. W tej sytuacji, wbrew oczekiwaniom skarżącego organ nie miał obowiązku "ponowienia środka dowodowego", a zatem przeprowadzenia kolejnej rozprawy, czy odebrania kolejnych zeznań. Należy pamiętać, że to organ jest gospodarzem postępowania i to on decyduje o zasadności przeprowadzenia danego dowodu. Zgodnie natomiast z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, co oznacza, że na organie nie ciąży niegraniczony obowiązek poszukiwania dowodów. W przedmiotowej sprawie byłoby to o tyle niecelowe, że trudno przypuszczać, aby kolejne przesłuchanie stron, czy też powoływanych przez nich świadków przyczyniło się w jakikolwiek sposób do rozstrzygnięcia istniejących w sprawie wątpliwości.
W tej sytuacji, jedynym logicznym rozwiązaniem było oparcie się na dowodzie o szczególnej mocy dowodowej, którym w przedmiotowej sprawie okazał się dokument urzędowy w postaci zdjęcia pozyskanego od Głównego Geodety Kraju. Dokument taki na mocy art. 76 k.p.a. korzysta z domniemania prawdziwości i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. A wynika z niego, że od dnia 15 kwietnia 2003 r., kiedy zostało sporządzone to zdjęcie – stan rozbudowy nie uległ zmianie do dnia dzisiejszego (k. 241). W szczególności na zdjęciu widoczna jest część gospodarcza, jaskółka na połaci dachu oraz taras.
Wbrew zarzutom skargi, interpretacja powyższego zdjęcia nie wymaga wiedzy specjalnej, ani powołania biegłego. Oparcie się na zdjęciach lotniczych w ustaleniach faktycznych nie wykracza bowiem poza kompetencje organu i jest bardzo częstym elementem prowadzonych przez organ samodzielnych ustaleń.
W konsekwencji zasadnie zdaniem Sądu organ ustalił, że ta właśnie data, 15 kwietnia 2003 r. winna być brana pod uwagę jako rozpoczęcie biegu 20-to letniego terminu, o którym mowa w cyt. powyżej przepisie. Prawdą jest, że później wykonano jeszcze prace polegające na montażu dachówki ceramicznej nad tarasem. W opinii Sądu trudno rozpatrywać powyższe prace jako kontynuację rozbudowy, nastąpiły one bowiem po 13 latach od powstania spornej samowoli i nie są koniecznym jej elementem.
Spełniony został zatem podstawowy warunek czasowy przeprowadzenia uproszczonej legalizacji samowoli budowlanej, zawarty w art. 49f ust. 1 pkt 1 P.b., podobnie jak spełnione zostały przesłanki wymienione w art. 49i ust. 1 pkt 1 P.b., bowiem z akt administracyjnych wynika, że organy dysponowały kompletem dokumentów, o którym mowa w powołanym przepisie.
W szczególności przedstawiona została ekspertyza, sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia, posiadającą kwalifikacje zawodowe do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, co zostało potwierdzone odpowiednim zaświadczeniem (k.68).
Z utrwalonego orzecznictwa sądowego wynika, że ocena techniczna lub ekspertyza sporządzane przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane stanowi szczególny dowód, zbliżony do opinii biegłego (zob. wyrok NSA z 17 listopada 2020 r. sygn. II OSK 633/18). Chodzi bowiem o zagwarantowanie bezpieczeństwa procesu budowlanego lub oceny stanu obiektów budowlanych poprzez zapewnienie udziału osób legitymujących się stosownymi uprawnieniami budowlanymi. Udzielenie uprawnień budowlanych określonej osobie jest jednocześnie gwarancją i świadectwem, że ta osoba ma odpowiednie kwalifikacje zawodowe i może ponosić pełną odpowiedzialność za wykonywaną pracę w określonym zakresie (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 19 lutego 2009 r. sygn. II SA/Rz 443/08).
Jak wynika ze sporządzonej w sprawie ekspertyzy "stan techniczny obiektu nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym sposobem użytkowania" (k. 65).
A zatem wobec spełnienia ww. przesłanki z art. 49h ust. 1 pkt 2 P.b. oraz wobec kompletności dokumentów legalizacyjnych organ nadzoru budowlanego nie mógł odmówić legalizacji przedmiotowego budynku w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI