II SA/Kr 129/24

II SA/Kr 129/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa
Magda Froncisz /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosław Bator
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2519
art. 3 b, 9g, 9x,
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Jacek Bursa Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 10 listopada 2023 r. znak: SKO-OŚ-4170-98/23 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu oddala skargę.
Uzasadnienie
Wójt Gminy Łapsze Niżne decyzją z 10 sierpnia 2023 r. znak GZO.6232.17.2023.DS, na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1, art. 9x ust. 3, art. 9zb ust. 1, art. 9zd ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1469), Obwieszczenia Ministra Klimatu z dnia 11 października 2021 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2022 (M.P. 2021 poz. 960) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), zwanym dalej "k.p.a." – orzekł co następuje: 1. Nakładam na firmę I. w Z. administracyjną karę pieniężną w wysokości 12 434,40 złotych za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w roku 2022; 2. Kwotę, o której mowa w punkcie 1 należy wpłacić na podany w decyzji rachunek bankowy - w terminie 30 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w ustawowym terminie do dnia 31 stycznia 2023 r. do Urzędu Gminy Łapsze Niżne wpłynęło sprawozdanie podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za 2022 r., złożone przez I. w Z., zaakceptowane w dniu 21 marca 2023 r. po korekcie z dnia 9 marca 2023r.
Zgodnie z obowiązującym w dniu składania sprawozdania stanem prawnym i zapisem art. 9n ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości był obowiązany do sporządzania rocznych sprawozdań. Sprawozdanie miało być przekazywane wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta w terminie do dnia 31 stycznia za poprzedni rok kalendarzowy. Na podstawie powyższych zapisów termin złożenia sprawozdania za rok 2022 określony został na dzień 31 stycznia 2023r.
Podmiot złożył sprawozdanie w terminie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
W myśl art. 9x ust. 2 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
Obliczając wysokość administracyjnej kary pieniężnej organ wziął pod uwagę art. 9x ust.3 cytowanej ustawy stanowiący, że karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Zgodnie z danymi zawartymi w Dziale VI, Tabeli B przekazanego sprawozdania, łączna masa odpadów komunalnych przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wyniosła 16,8672 Mg, co stanowiło 6,98 % łącznej masy odebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (241,6200 Mg).
W oparciu o art. 3b ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stanowiący, iż gminy są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 25% wagowo za rok 2022, przedsiębiorca odbierający odpady obowiązany był do przekazania do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu 60,4050 Mg odpadów komunalnych.
Różnica pomiędzy wartością wymaganą a przekazaną wynosi zatem 43,5378 Mg. Zgodnie z art. 9x ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wartość naliczonej kary za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w roku 2022 wyliczona wg wskazanej zależności wynosi: 43,5378 Mg* 285,60 zł/Mg = 12 434,40 zł; gdzie 285,60 zł/Mg jest jednostkową stawką opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku zgodnie z Obwieszczeniem Ministra Klimatu z dnia 11 października 2021 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2022 (M.P. 2021 poz. 960).
Art. 9zb ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stanowi, że kary pieniężne, o których mowa w art. 9x ust. 1 i 2, nakłada, w drodze decyzji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce wpisania przedsiębiorcy do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2.
Firma I. w Z., uzyskała wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na terenie Gminy Ł. w 2020 roku - nadany numer rejestrowy - [...].
Organ po zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym oraz w oparciu o orzeczenia sądów stwierdził brak spełnienia przesłanek uzasadniających odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f par. 1 pkt 1 k.p.a. Przepis ten bowiem przewiduje konieczność spełnienia w sposób łączny dwóch warunków: waga naruszenia musi być znikoma oraz strona musi zaprzestać naruszania prawa. Firma prowadząca działalność jest podmiotem profesjonalnym, doświadczonym, który musi znać obowiązujące go przepisy prawne związane z odbieraniem odpadów. Przedsiębiorca zawiera indywidualne umowy z właścicielami nieruchomości, zatem prowadząc działalność we wskazanym zakresie musi tak organizować swoją działalność, aby móc wywiązać się z ciążących na nim zobowiązań.
Zdaniem organu istotne znaczenie ma także fakt, że decyzja w przedmiocie kary ma charakter związany, tj. istnieje obowiązek nałożenia kary na przedsiębiorcę, w sytuacji, gdy w sprawie zaistnieją przesłanki, o których mowa w art. 9x ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, tj. podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości nie osiągnął wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w danym roku.
W związku ze zgromadzeniem wystarczających dowodów w prowadzonym postępowaniu, niezbędnych do wydania decyzji merytorycznej, pismem z dnia 11 lipca 2023 r. znak: GZO.6232.17.2023.DS na podstawie art. 10 §1 k.p.a. organ zawiadomił stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Z przysługującego jej prawa, strona nie skorzystała.
Na podstawie art. 9 zd ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach podmiot, na który nałożono karę pieniężną, jest obowiązany uiścić tę karę w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Środki finansowe uzyskane z tytułu kar pieniężnych, o których mowa w art. 9x ust. 1 pkt 2 ustawy stanowią dochód gminy.
Zobowiązany S. S., działający przez adwokata, wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 189f k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej pomimo spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie. Ponadto zarzucił naruszenie art. 9x ust. 2 u.c.p.g. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie pieniężnej kary administracyjnej pomimo braku zawinienia strony.
Odwołujący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z 10 listopada 2023 r. znak SKO-OŚ-4170-98/23 - po rozpatrzeniu odwołania S. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą I. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. - dalej: k.p.a.), w związku z art. 3b ust. 1 pkt 2, art. 9g pkt 1, art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. 1469 z późn. zm. - dalej: u.c.p.g.) - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że nałożyło na S. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą I. karę pieniężną w wysokości 12 434,00 zł za niewykonanie obowiązku przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w roku 2022.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Podniesione zarzuty i argumentacja na ich poparcie w większości nie mają uzasadnionych podstaw.
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. stanowi, że przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych art. 3b ust. 1 (art. 9g pkt 1 u.c.p.g.). Ta ostatnia regulacja nakazuje osiągnąć za rok 2022 poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wagowo w wysokości co najmniej 25 %.
Wskazaną wyżej karę pieniężną oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska /dalej: p.o.ś./, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Wyżej wskazane upoważnienie Rada Ministrów zrealizowała w dniu 22 grudnia 2017 r. wydając rozporządzenie w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 2490 z późn. zm.). Zgodnie z art. 291 p.o.ś. stawki rzeczonych opłat podlegają z dniem 1 stycznia każdego roku podwyższeniu w stopniu odpowiadającym średniorocznemu wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem ogłaszanemu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Minister właściwy do spraw klimatu, nie później niż do dnia 31 października każdego roku, ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", wysokość tak podwyższonych stawek opłat na rok następny, uwzględniając dotychczasowe zmiany wysokości stawek.
Zgodnie z obwieszczeniem Minister Klimatu i Środowiska z dnia 11 października 2021 r. (M.P. z 2021 r. poz. 960 - zał. nr 2 cz. II) stawka jednostkowej opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku w 2022 roku wynosi 285,60 zł/Mg
Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie zobowiązany jest nie tylko odnieść się do zgłoszonych zarzutów, ale rozpatrzyć sprawę w instancji ponownie w pełnym zakresie.
Z akt sprawy wynika, iż zgodnie z danymi zawartymi w Dziale VI, Tabeli B przekazanego sprawozdania, łączna masa odpadów komunalnych przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wyniosła 16,8672 Mg, co stanowiło 6,98 % łącznej masy odebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (241,6200 Mg). Dane te są bezsporne, pochodzą od strony i nie są przez nią kwestionowane.
W świetle art. 9g pkt 1 u.c.p.g. w związku z art. 3b ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości był w 2022 r. obowiązany do przygotowania ich do ponownego użycia i recyklingu na poziome 25% wagowo w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych. Jeżeli zatem w 2022 r. przedsiębiorstwo strony odebrało na terenie Gminy S. od właścicieli nieruchomości 241,6200 Mg odpadów komunalnych, to winno 60,4050 Mg odpadów komunalnych przygotować do ponownego użycia i recyklingu. Tymczasem ze sprawozdania przedsiębiorstwa wynika, iż było to tylko 16,8672 Mg. Brakująca masa odpadów komunalnych nieprzygotowanych do ponownego użycia i recyklingu to 43,5378 Mg. Wyliczenia organu pierwszej instancji w powyższym zakresie są więc prawidłowe.
Odnosząc się do treści odwołania, Kolegium stwierdziło, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. W ocenie Kolegium strona jako podmiot profesjonalny, winna mieć świadomość jakie rygory prawne ciążą na niej przy wykonywaniu działalność regulowanej w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Z uzasadnienia kwestionowanej decyzji wynika, iż S. S., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą I. , uzyskał wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na terenie Gminy Ł. w 2020 roku pod numerem [...]. Nadany numer jest potwierdzeniem wpisu do w/w rejestru i udzielonych pozwoleń w zakresie odbioru i transportu odpadów komunalnych na terenie Gminy Ł. Strona posiada wydane zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności regulowanej, wiec powoływanie się na ten wpis jest faktem oczywistym.
Zdaniem Kolegium zarzut odwołania naruszenia art. 9x ust. 2 u.c.p.g. jest chybiony. Zgodzić należy się z organem pierwszej instancji, iż strona jako podmiot profesjonalny, winna mieć świadomość jakie rygory prawne ciążą na niej przy wykonywaniu działalność regulowanej w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Dyspozycja art. 9g ust. 1 u.c.p.g. jest jednoznaczna cyt. "Podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu..." Mając na uwadze, że podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej, a więc zorganizowanej i zarobkowej działalności, wykonywanej we własnym imieniu w sposób ciągły, jest wolne dla każdego na równych prawach (art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców; tekst jednolity Dz. U. 2023 r. poz. 221 z późn. zm. - dalej: p.p.), to strona jako przedsiębiorca zobowiązany był tak zorganizować prowadzoną przez siebie działalność regulowaną, aby spełnić wymogi prawem przewidziane. Przepis art. 8 p.p. wskazuje, iż przedsiębiorca na podstawie przepisów prawa może być obowiązany do określonego zachowania. Argumentacja odwołania, iż strona nie ma wpływu na poziom limitów wskazanych w umowach z właścicielami nieruchomości, a także faktem, że ich treść musi być zaakceptowana przez organ gminy - nie wytrzymuje krytyki. Strona jak podmiot profesjonalny, prowadzący działalność regulowaną, zawarła przecież przedmiotowe umowy w sposób świadomy i dobrowolny. Przyjęcie argumentacji przedstawionej przez pełnomocnika przedsiębiorstwa prowadziłoby w konsekwencji do wyłączenia stosowania art. 9x ust. 2 u.c.p.g., albowiem podmioty odbierające odpady zawsze mogłyby powoływać się na brak możliwości uzyskania wymaganego poziomu recyklingu [tak m. in. WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/G1 1326/21 - opubl. CBOSA].
Kolegium nie wykluczyło wprawdzie co do zasady możliwości wystąpienia braku zawinienia przedsiębiorstwa przy przygotowaniu odpadów do ponownego użycia i recyklingu, ale w niniejszej sprawie w imieniu strony żadne takie okoliczności nie zostały wskazane. Przykładowo można sobie wyobrazić, iż do naruszenia przewidzianego ustawą poziomu doszło w nieznacznym wymiarze, pod koniec okresu sprawozdawczego, i wówczas przedsiębiorstwo mogło już nie mieć czasu i odpowiednich zasobów organizacyjnych, aby przeciwdziałać takiemu zdarzeniu. W niniejszej sprawie nie sposób jednak mówić o takiej sytuacji, albowiem przygotowanie odpadów do ponownego użycia i recyklingu miało miejsce w zaledwie Ľ poziomu przewidzianego ustawą.
Odwołujący w żaden sposób nie wykazał, aby z przyczyn od niego niezależnych, nie miał możliwości przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odbieranych przez niego odpadów w większym wymiarze niż miało to miejsce. W sprawie nie sposób doszukać się okoliczności, które wskazywałby, iż odwołujący się nie miał wpływu na naruszenie obowiązku z art. 9g u.c.p.g.
Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 189f k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnił przyczyny niezastosowanie tej normy.
Kolegium również nie dostrzegło możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu. Przypomniało, że wyżej wskazany przepis w świetle uchwały NSA z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21, stosuje się do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach w rozdziale 4d ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że przedmiotowa regulacja formułuje warunki dopuszczalności odstąpienia od nałożenia pieniężnej kary administracyjnej. Organ odstępuje od nałożenia kary i poprzestaje na pouczeniu strony w dwojakiego rodzaju sytuacjach. Po pierwsze, organ stwierdza, że waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa (art. 189f § 1 pkt 1). Organ jest wówczas zobligowany do poprzestania na pouczeniu strony, co zgodnie z zasadą proporcjonalności stanowi działanie adekwatne do okoliczności sprawy. Po drugie, doszło do realizacji celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Cele te mogły zostać osiągnięte w ramach odrębnego postępowania toczącego się przed postępowaniem w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 189f § 1 pkt 2). W takim przypadku organ jest zobligowany do poprzestania na pouczeniu strony.
W niniejszej sprawie ta druga sytuacja nie może wystąpić, albowiem ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, nie zna żadnego postępowania, który po zakończeniu okresu sprawozdawczego w gospodarce odpadami komunalnymi prowadziłaby do sanowania niedopełnienia obowiązku przygotowania odpadów na przewidzianym przepisami poziomie do ponownego użycia i recyklingu. W sprawie nie wystąpiły także przesłanki z pkt 1 § 1 art. 189f k.p.a. Nie sposób tutaj mówić o znikomej wadze naruszenia prawa (obowiązku), jeżeli z materiałów sprawy wynika, iż poziom przygotowania odpadów z art. 3b ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. zrealizowany został w zaledwie Ľ.
Kolegium wyjaśniło, że uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, związane było z uwzględnieniem treści art. 9zf u.c.p.g., zgodnie z którym do kar pieniężnych stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Akt ten w art. 63 § 1 stanowi, iż kwoty podatków zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych.
Również orzeczenie przez Wójta Gminy Łapsze Niżne w pkt 2 sentencji decyzji, iż nałożoną karę administracyjną należy wpłacić w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczne nie znajduje uzasadnienia, bowiem obowiązek ten wynika wprost z ustawy - art. 9zd ust. 1 u.c.p.g., zatem organ nie był uprawniony do wydania tego rodzaju rozstrzygnięcia.
Kolegium wskazało, że przedmiotową karę pieniężną należało zatem zaokrąglić poprzez pominięcie groszy i jako dochód gminy (art. 9zd ust. 2 u.c.p.g.) należy ją wpłacić na rachunek bankowy wskazany w decyzji I instancji.
Na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 10 listopada 2023 r. znak SKO-OŚ-4170-98/23, S. S., który prowadzi działalność gospodarczą pod firmą I. , wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżonej decyzji zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 189f k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej pomimo spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy polegających na ustaleniu, czy skarżący uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, aby do naruszenia art. 9g w zw. z art. 9x ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie doszło;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 9x ust 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie administracyjnej kary pieniężnej pomimo braku zawinienia skarżącego.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; uchylenie w całości decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zarzutów skargi wskazano, że zgodnie z art. art. 189f k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
W przedmiotowym stanie faktycznym, zdaniem skarżącego, niewątpliwym jest, że waga nieosiągnięcia limitów określonych na podstawie art. 9g oraz 3b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, powinna zostać uznana za znikomą. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ twierdzi, że "nie sposób tutaj mówić o znikomej wadze naruszenia prawa (obowiązku) jeżeli z materiałów sprawy wynika, iż poziom przygotowania odpadów z art. 3b ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. zrealizowany został zaledwie w Ľ".
Uwadze organu uchodzi jednak fakt, że o znikomej wadze nie przesądza sam poziom przygotowania odpadów, a choćby jego wpływ na sytuację gospodarczą gminy. Żądana kwota w porównaniu z ogólnym budżetem gminy, czy nawet z jego częścią związaną z utrzymaniem czystości i porządku, jest niewielka, co - w połączeniu ze stawkami kar pieniężnych uzależnionych właśnie od wagi naruszenia - świadczy wyraźnie o wadze znikomej. Trudno także uznać (szczególnie w obliczu braku jakiejkolwiek argumentacji po stronie organu) że o nieosiągnięciu przez gminę wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu zadecydowało nieosiągnięcie ich przez skarżącego. Dlatego też należy uznać, że argumentacja organu w tym zakresie jest chybiona.
Skarżący ponadto nie ma jakiegokolwiek wpływu na poziom segregowania odpadów przez właścicieli (a w konsekwencji, na osiąganie poziomów wskazanych w ustawie). Z tego względu nie powinna go obciążać odpowiedzialność za naruszenie prawa; to ostatnie zakłada bowiem możliwość zmiany zaistniałej sytuacji choćby w części.
Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2022 r. (sygn. akt: SK 66/21), zgodnie z którym "art. 9xb pkt 2, art. 9zc ust. 1 oraz art. 9zf ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r. do 8 sierpnia 2022 r., w zakresie, w jakim przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za przekazanie po terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 9o powołanej ustawy, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 20, art. 22, art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".
Skoro zatem brak możliwości uzależniania kary i jej wysokości od okoliczności towarzyszących przekazaniu sprawozdania po terminie, jest sprzeczny z Konstytucją RP, analogiczny przepis, dotyczący kary za nieosiągnięcie przepisanych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, również należy za taki uznać.
Co za tym idzie, wysokość i sposób nakładania administracyjnej kary pieniężnej za nieosiągnięcie ww. poziomów, by były one zgodne z przepisami obowiązującego prawa, musi być uzależniona od okoliczności towarzyszących, w tym od poziomu zawinienia.
W przedmiotowej zaś sprawie, z uwagi na brak jakiegokolwiek zawinienia czy wpływu na poziom segregacji odpadów przez mieszkańców nieruchomości, a także na brak realnego wpływu skarżącego na treść zawieranych umów, nie zaistniały podstawy do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w jakiejkolwiek wysokości.
Organ naruszył także art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie wynika, by podjął on czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym zmierzające do ustalenia, czy skarżący uczyniła wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, aby do naruszenia art. 9g w zw. z art. 9x ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie doszło.
W ocenie skarżącego, dochował on wszelkiej staranności i wykonał wszelkie ciążące na nim obowiązki, zaś niedochowanie poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu było wyłącznie skutkiem okoliczności, na jakie nie miał wpływu. Takie zaś okoliczności - jak wskazano powyżej - nie mogą stanowić podstawy do obciążania skarżącego karą administracyjną.
Co do naruszenia przepisów prawa materialnego skarżący podniósł, że organ naruszył przepis prawa materialnego, tj. art. 9x ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Przepis ten mówi co prawda o odpowiedzialności za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, należy jednak wskazać, że nie jest to odpowiedzialność niczym nieograniczona. W przedmiotowej sytuacji skarżący nie miał jakiegokolwiek wpływu na spełnienie przesłanek, o których ten przepis mówi. Dlatego też wykorzystywanie go do nałożenia kary administracyjnej nie ma uzasadnienia.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, "gdy osoba zagrożona karą podnosi, że nie mogła osiągnąć danego poziomu recyklingu bądź spełnienia pozostałych wymagań określonych w art. 9g u.c.p.g., z powodów za które nie ponosi odpowiedzialności, może dojść do odstąpienia od wymierzenia kary. Jak słusznie bowiem podniosła skarżąca, odpowiedzialność obiektywna na gruncie wspomnianego przepisu nie jest i być nie może odpowiedzialnością absolutną" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 marca 2018 r., sygn. akt: II SA/Kr 1649/17). Potwierdza to także stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego: "odpowiedzialność administracyjna nie jest odpowiedzialnością absolutną i podmiot, któremu zarzuca się popełnienie czynu zagrożonego karą administracyjną może bronić się przez odpowiedzialnością poprzez wykazanie, że nastąpiło to z przyczyn od niego niezależnych" (Wyrok NSA z 6.05.2016r., II OSK 2368/14). Na taką wykładnię wskazuje także orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził, że "odpowiedzialność administracyjna nie ma charakteru absolutnego i podmiot naruszający przepisy prawa [...] może uwolnić się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, iż uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, by do naruszenia przepisów nie dopuścić" (wyrok z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt: 3/08). W świetle orzecznictwa zatem nie budzi wątpliwości, że brak zawinienia jest przesłanką uwalniającą od odpowiedzialności za naruszenie przepisów prawa, w tym dotyczącego wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odebranych od właścicieli nieruchomości odpadów komunalnych.
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazano w skardze, że skarżący zawiera z właścicielami nieruchomości umowy, na podstawie których odbiera od nich odpady na zasadach w nich określonych. Co istotne, skarżący nie ma jakiegokolwiek wpływu na poziom limitów wskazanych w umowach. Co więcej treść tych umów musi zostać zaakceptowana przez organy gminy. Skarżący nie ma także swobody w kwestii odbioru ww. odpadów - jest obowiązany je odebrać niezależnie od poziomu segregacji dokonanego przez osoby korzystające z nieruchomości. Nawet zatem gdyby właściciele, wbrew obowiązkowi, dokonywali segregacji odpadów na poziomie wielokrotnie niższym od zakładanych limitów, skarżący nie ma możliwości odmowy ich odbioru, ani nawet, w celu segregacji, nałożenia jakiejkolwiek kary na właścicieli. To z kolei oznacza, że skarżący w zasadzie nie dysponuje środkami, by wpłynąć na zwiększenie poziomu przygotowania odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu. Skoro zaś osiągnięcie poziomu przygotowania odo ponownego użycia i recyklingu odebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości pozostaje niezależne od skarżącego, w żadnym razie nie można mówić o odpowiedzialności, a tym bardziej o zawinieniu w tym wypadku.
To z kolei powoduje, że zastosowanie ma zasada wskazana zarówno w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jak i w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zgodnie z którą niespełnienie wymagań określonych w art. 9g u.c.p.g., z powodów za które skarżący nie ponosi odpowiedzialności, stanowi przesłankę do odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i odnosząc się do zarzutów skargi.
W piśmie z 25 marca 2024 r., w uzupełnieniu skargi skarżący - na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a. - wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu: informacji o odpadach za II półrocze 2022 r. Skarżący wskazał, że przedmiotowy dokument zawiera informacje niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Skarżący wskazał na nieprzeprowadzenie przez organ rzeczywistej analizy, czy w sytuacji skarżącego doszło do spełnienia przesłanek z art. 189f k.p.a. Z treści uzasadnienia skarżonej decyzji nie wynika, jakie okoliczności i stany faktyczne wziął pod rozwagę organ, ustalając wagę naruszenia prawa. W szczególności nie wiadomo, czy organ rozważył wpływ naruszenia na sytuację Gminy czy jej mieszkańców. Brak jest ustaleń, czy Gmina uzyskała wymagany za 2022 r. poziom recyklingu, a jeśli nie, to czy nałożono na nią karę i w jakiej wysokości oraz jaki był wpływ skarżącego na nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu przez Gminę.
Skarżący wskazał, że Gmina nie opublikowała na swojej stronie internetowej informacji o osiągniętych przez nią poziomach recyklingu za 2022 r., pomimo obowiązku wynikającego z art. 3 ust. 2 pkt 9 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Należy jednak przyjąć, że organy I i II instancji miały możliwość pozyskania ww. danych.
W ocenie skarżącego, tak zdawkowa wypowiedź organu oznacza w istocie zaniechanie zbadania okoliczności z art. 189f § 1 k.p.a. Powyższe jest niedopuszczalne z uwagi na wysokość i represyjny charakter kary z art. 9x ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Skarżący wskazał na działanie mechanizmu wymierzania kary z art. 9x ust. 2 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach. Ww. przepis jest skonstruowany w sposób, który nie pozwala na jakiekolwiek miarkowanie kary z uwzględnieniem szkodliwości, lub stopnia naruszenia prawa, kara nie jest również ograniczona górną granicą, jak to ma miejsce chociażby w przypadku kar wymierzonych w oparciu o art. 9x ust. 5 przedmiotowej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu orzeczeń podzielił poglądy zaprezentowane w orzeczeniach sądów wojewódzkich zapadających w podobnych sprawach, że naruszeniem norm konstytucyjnych jest nakładanie na podmiot kar w wysokości drakońskiej, bez względu na okoliczności sprawy, stopień zagrożenia interesu prawnego, czy bez możliwości miarkowania kary.
W dalszej kolejności skarżący wskazał, że na wymiar przedmiotowej kary mają wpływ osoby inne niż skarżący, przede wszystkim osoby fizyczne, od których skarżący odbiera odpady.
Żaden podmiot odbierający odpady nie ma realnej możliwości sprawdzania poziomu segregacji całości odbieranych odpadów, gdyż jest to niemożliwe organizacyjnie. Stąd przedmiotowa kara zawsze będzie przynajmniej w części nakładana, w związku z działaniami, za które odpowiedzialne są osoby trzecie.
Dalej skarżący wskazał na udział podmiotu prowadzącego instalację komunalną, w tym wypadku F. sp. z o.o. Ocena poziomu recyklingu uzyskanego przez przedsiębiorcę jest dokonywana już po wstępnej segregacji odpadów dokonanej przez prowadzącego instalację komunalną, na podstawie dostarczonych przez niego danych. W uzasadnieniu skarżonej decyzji trudno znaleźć informację co do ewentualnej oceny prawidłowości działania ww. instalacji.
Skarżący wskazał, że uprawnienia nadzorcze, jak i kontrolne, mają wobec tych podmiotów zarówno gminy, jak i urzędy marszałkowskie. Skarżący nie jest w stanie zweryfikować prawidłowości procesów prowadzonych w obrębie tejże instalacji.
Skarżący wskazał na treść wnioskowanego dokumentu: Informacji o odpadach z dnia 11.01.2023r., z wystawienia F. sp. z o.o., która została skarżącemu przekazana w wykonaniu obowiązku z art. 9oa ust. 1 ustawy o utrzymaniu o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Z treści ww. informacji wynika, że poziom recyklingu dla kategorii opakowania z tworzyw sztucznych i opakowania z metali wynosi odpowiednio: 13% i 5%. Skarżący nie wie, z czego wynika tak niski poziom recyklingu, bez wątpienia jednak jest on ustalany już po przeprowadzeniu wstępnego procesu przez prowadzącego instalację komunalną, stąd istotna jest ocena prawidłowości działania ww. podmiotu. Informacja ta stanowi podstawę dla danych przekazywanych przez skarżącego gminie, jednakże skarżący nie ma żadnej możliwości weryfikacji prawidłowości działania instalacji.
W ocenie skarżącego szczególnie istotne w sprawie było rzeczywiste, a nie pozorne, ustalenie spełnienia przesłanek do zastosowania instytucji z art. 189f k.p.a., czego organ w przedmiotowej sprawie zaniechał.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wskazał, że wnioskowany w piśmie z 25 marca 2024 r. dokument: informacja o odpadach za II półrocze 2022 r., ma na celu uzasadnić potrzebę zastosowania instytucji z art. 189f k.p.a.
Sąd, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., dopuścił dowód z ego dokumentu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, bowiem odpowiada ona prawu, a zarzuty skarżącego nie są zasadne. Sąd aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Należy także stwierdzić, że istotne elementy stanu faktycznego przedstawiają się tak, jak to wskazał organ II instancji.
Zakres możliwego orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest wyznaczony granicami sprawy administracyjnej, określonej przepisami prawa materialnego.
W pierwszej kolejności należy poczynić kilka uwag natury ogólnej.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 i art. 3 ust. 2 pkt 4) i pkt. 5) ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1469 ze zm.) – dalej: u.c.p.g. - utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy, w związku z czym gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania. W tym celu gminy są obowiązane do nadzorowania gospodarowanie odpadami komunalnymi, w tym do nadzorowania realizacji zadań powierzonych podmiotom odbierającym odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Ponadto gminy zapewniają selektywne zbieranie odpadów komunalnych obejmujące co najmniej: papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady.
Gminy są przy tym obowiązane osiągnąć za rok 2022 poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 25% wagowo (por. art. 3b ust. 1 pkt 2) u.c.p.g.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 22) ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach (t.j. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1587) – dalej jako "u.odp.", przez przygotowanie do ponownego użycia rozumieć należy odzysk polegający na sprawdzeniu, czyszczeniu lub naprawie, w ramach którego produkty lub części produktów, które wcześniej stały się odpadami, są przygotowywane do tego, aby mogły być ponownie wykorzystywane bez jakichkolwiek innych czynności wstępnego przetwarzania. Recyklingiem natomiast w myśl art. 3 ust. 1 pkt 23) u.odp. jest odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub innych celach; pojęcie obejmuje to ponowne przetwarzanie materiału organicznego (recykling organiczny), ale nie obejmuje odzysku energii i ponownego przetwarzania na materiały, które mają być wykorzystane jako paliwa lub do prac ziemnych.
W związku z brakiem ustawowego określenia istoty odzysku innymi metodami, o którym mowa w art. 3aa pkt 2) u.c.p.g., należy przyjąć, że jest to odzysk inny aniżeli recykling. Nawiązując jeszcze do treści art. 3b u.c.p.g. należy wskazać, że wskazuje on zasady obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, które gminy mają osiągać w kolejnych latach określonych w art. 3b ust. 1.
Przy czym zgodnie z art. 3b ust. 1a u.c.p.g. poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oblicza się jako stosunek masy odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi do masy wytworzonych odpadów komunalnych.
Obowiązek osiągnięcia określonych w art. 3b ust. 1 u.c.p.g. poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych nie tylko na gminie, ale ciąży również na podmiotach odbierających odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, co wynika wprost z art. 9g pkt. 1) u.c.p.g.
Niezależnie można jeszcze wskazać, że stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 3) i art. 5 ust. 1a u.c.p.g., obowiązkowi prowadzenia selektywnej zbiórki odpadów oraz przekazywania ich gminie albo podmiotowi działającemu w jej imieniu podlegają również właściciele nieruchomości. W sytuacji gdyby właściciel nieruchomości nie wykonał swojego obowiązku, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości, co wynika z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g.
Wskazana zatem ustawa z dnia 13 września 1996 roku określa nie tylko obowiązki gmin, ale również warunki wykonywania działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów (por. art. 1 pkt 2) u.c.p.g.
Skarżący S. S., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą I. uzyskał wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na terenie Gminy Ł. w 2020 roku pod numerem [...]. Nadany numer jest potwierdzeniem wpisu do w/w rejestru i udzielonych pozwoleń w zakresie odbioru i transportu odpadów komunalnych na terenie Gminy Ł. .
W kontekście obowiązków spoczywających na podmiotach odbierających odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, do których należy skarżący, należy podkreślić podmiot ten jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3b. Za rok 2022 miało to być w odniesieniu do odpadów komunalnych co najmniej 25% wagowo (por. art. 3b ust. 1 pkt. 2) u.c.p.g.
Organ rozpoznając kontrolowaną sprawę, w pierwszej kolejności powinien ustalić w sposób wyczerpujący i dokładny stan faktyczny, a następnie dokonać jego oceny prawnej (por. np. uzasadnienia do wyroków: NSA z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. II OSK 263/10, NSA z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. II OSK 2417/12). Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji.
Realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy - inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 19 maja 2021, sygn. I OSK 251/21).
Organ powinien zatem w sposób adekwatny do potrzeb ustalić stan faktyczny i nie pozostawić żadnych niewyjaśnionych istotnych dla sprawy okoliczności. Dokonana natomiast przez organ ocena zgromadzonego materiału powinna zostać przeprowadzona zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a motywy którymi kierował się organ powinny zostać szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu do wydanej decyzji.
W tej sprawie organy były zatem obowiązane do ustalenia, czy podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości osiągnął w roku kalendarzowym 2022 w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych minimalny poziom przygotowania ich do ponownego użycia i recyklingu, który w roku 2022 wynosił 25%.
Organy ustaliły jaki był poziom przygotowania przez skarżącego w 2022 roku odebranych odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu. W tym zakresie organy ustaliły, że zgodnie z danymi zawartymi w Dziale VI, Tabeli B przekazanego przez skarżącego sprawozdania, łączna masa odpadów komunalnych przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wyniosła 16,8672 Mg, co stanowiło 6,98 % łącznej masy odebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (241,6200 Mg). Dane te są bezsporne, pochodzą od skarżącego i nie są przez niego kwestionowane.
W świetle art. 9g pkt 1 u.c.p.g. w związku z art. 3b ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości był w 2022 r. obowiązany do przygotowania ich do ponownego użycia i recyklingu na poziome 25% wagowo w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych.
Jeżeli zatem w 2022 r. przedsiębiorstwo skarżącego odebrało na terenie Gminy S. od właścicieli nieruchomości 241,6200 Mg odpadów komunalnych, to winno 60,4050 Mg odpadów komunalnych przygotować do ponownego użycia i recyklingu. Tymczasem ze sprawozdania przedsiębiorstwa wynika, iż było to tylko 16,8672 Mg. Brakująca masa odpadów komunalnych nieprzygotowanych do ponownego użycia i recyklingu to 43,5378 Mg. Wyliczenia organów w powyższym zakresie są więc prawidłowe.
Skoro w roku 2022 był to poziom wagowo 25%, co wynika z art. 3b ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., to - co istotne, poza sporem pozostaje w sprawie, że poziom ten nie został przez skarżącego osiągnięty.
Ustalenie, że skarżący nie osiągnął minimalnego wymaganego poziomu przygotowania odebranych odpadów do ponownego użycia i recyklingu skutkował naliczeniem kary, o której mowa w art. 9z ust. 2 u.c.p.g.
W ocenie Sądu kara ta została obliczona przez organ w sposób prawidłowy. Sposobu jej obliczenia nie neguje również sam skarżący.
W tym zakresie zarówno nałożenie kary jak i jej wysokość nie budzi wątpliwości.
Natomiast zarzuty wniesionej skargi i pisma skarżącego z 25 marca 2024 r. koncentrują się na wskazaniu, że organ nakładając karę administracyjną nie uwzględnił istnienia różnych okoliczności, które były niezależne od samej skarżącego, a które utrudniły, czy wręcz uniemożliwiły mu realizację wskazanego ustawowego obowiązku co do zachowania wymaganego poziomu przygotowania odebranych odpadów do ponownego użycia i recyklingu.
Skarżący zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego pomimo braku niezbędnych przesłanek tam określonych. Wskazuje, że wydana decyzja narusza art. 77 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego w sprawie w szczególności w odniesieniu do faktycznej i realnej możliwości spełnienia przez skarżącego obowiązków, za niespełnienie których nałożono na niego karę pieniężną. Uwzględnienie natomiast tych okoliczności mogłoby skutkować, zdaniem skarżącego, uznaniem, że nie zachował wymaganego poziomu przygotowania odebranych odpadów do ponownego użycia i recyklingu z powodu okoliczności od niego niezależnych, za które nie ponosi odpowiedzialności.
Stanowisko skarżącego w tym zakresie jest jednak bezzasadne.
W kontekście tych zarzutów trzeba zauważyć, że w przypadku gdy przedsiębiorca – podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, nie osiągnie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, właściwy organ jest zobowiązany do wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa w rozdziale 4d u.c.p.g.
Zgodnie z art. 9x ust. 2 u.c.p.g., przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu:
1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu;
2) ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania;
3) składowania.
W myśl art. 9x ust. 3 u.c.p.g., karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.
Powyższe przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, stanowiły podstawę do wymierzenia skarżącemu administracyjnej kary za nieosiągnięcie w 2022 r. poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych odebranych na podstawie umowy z właścicielami nieruchomości.
W kontekście istnienia podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary, to należy wskazać, że zgodnie z art. 189f k.p.a.:
§ 1. Organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:
1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub
2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
§ 2. W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających:
1) usunięcie naruszenia prawa lub
2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.
§ 3. Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia.
Słusznie podnosi organ, że w tej sprawie nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary. Podkreślić trzeba, że skarżący zrealizował przewidziany w art. 3b ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. obowiązek jedynie w około 1/4 części. Nie sposób zatem mówić w takim przypadku o znikomości wagi naruszenia. Trudno także w realiach niniejszej sprawy mówić o zaprzestaniu naruszenia prawa, czy usunięciu tego naruszenia prawa.
Na gruncie tej sprawy nie było podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary. Wyrażona przez organ ocena jest w tym zakresie jest trafna. Z tego powodu również i ten zarzut jest pozbawiony podstaw.
Nie doszło też do naruszenia art. 8, art. 10 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2023 roku, poz. 221 ze zm.) – dalej jako "p.p.". Zgodnie z art. 8 p.p., przedsiębiorca może podejmować wszelkie działania, z wyjątkiem tych, których zakazują przepisy prawa. Przedsiębiorca może być obowiązany do określonego zachowania tylko na podstawie przepisów prawa.
Na gruncie niniejszej sprawy trudno doszukać się naruszenia tej normy. Nie budzi wątpliwości, jakie obowiązki w świetle ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach miał skarżący, który nie był obciążony odpowiedzialnością (konsekwencjami) działań oraz zaniechań innych podmiotów, na które to działania i zaniechania skarżący nie miał wpływu. Nałożona na niego kara była konsekwencją niewykonania przez skarżącego jego własnego obowiązku i nie miało to związku z żadnymi zaniechaniami czy działaniami innych podmiotów.
Stosownie do art. 10 ust. 1 – 2 p.p.: 1. Organ kieruje się w swoich działaniach zasadą zaufania do przedsiębiorcy, zakładając, że działa on zgodnie z prawem, uczciwie oraz z poszanowaniem dobrych obyczajów.
2. Jeżeli przedmiotem postępowania przed organem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, organ rozstrzyga je na korzyść przedsiębiorcy.
Natomiast w myśl art. 11 ust. 1 p.p.: 1. Jeżeli przedmiotem postępowania przed organem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść przedsiębiorcy, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Również i te przepisy nie zostały naruszone.
Zaufanie do przedsiębiorcy, o którym stanowi art. 10 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców nie oznacza, że przedsiębiorca może zaniedbać obowiązków związanych z prowadzoną przez siebie działalnością regulowaną i uniknąć konsekwencji tego zaniedbania w oparciu o jego twierdzenia czy oświadczenia (por. też np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 19 grudnia 2023 roku, sygn. III OSK 3103/21).
Niniejsza sprawa nie dotyczy nałożenia na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, co oznacza, że nie ma podstaw do zastosowania art. 10 ust. 2 p.p. ani art. 11 ust. 1 p.p.
W decyzji organu I instancji zawarto w związku z tym wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej, które zweryfikował organ II instancji. W wyniku tej weryfikacji organ II instancji prawidłowo zwrócił uwagę, iż zgodnie z art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa w zw. z art. 9zf u.p.i.c.g. końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy (w niniejszej sprawie 45 groszy) pomija się. Wobec tego dokonał korekty kwoty administracyjnej kary pieniężnej.
Skoro zatem przedsiębiorca nie uzyskał wymaganego w danym roku poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, prawidłowe było nałożenie administracyjnej kary pieniężnej.
Nie zasługują przy tym na uwzględnienie argumenty i okoliczności podnoszone w skardze i piśmie procesowym skarżącego mające na celu wykazanie, iż skarżący nie miał obiektywnej możliwości uzyskania wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
Nie budzi wątpliwości w świetle mających zastosowanie przepisów prawa, że kwestie takie jak wybór niewłaściwych kontrahentów, czy treść umów zawartych z nimi, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. To przedsiębiorca podejmujący się działalności gospodarczej w zakresie zbierania odpadów jest zobowiązany zorganizować swoją działalność w taki sposób, aby wywiązywać się z nałożonych na niego obowiązków.
Sąd też zwraca uwagę, że na uchwałę NSA z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt III OPS 1/21. W świetle tej uchwały przepisy działu IVa k.p.a. stanowią dopełnienie konstrukcji administracyjnych kar pieniężnych, które obowiązywały w systemie prawa w dniu wejścia w życie przepisów działu IVa k.p.a., w zakresie elementów określonych w art. 189a § 2 k.p.a. Do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stosuje się art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Ten ostatni przepis przewiduje przesłanki możliwego odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. W przedmiotowej sprawie, że zarówno organ I, jak i II instancji okoliczności te rozważały. Za zgodne z prawem należy uznać stanowisko, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary. Nie budzi wątpliwości, że waga naruszenia nie jest znikoma. Przy wymaganym poziomie 25 % ilości odpadów do ponownego użycia i recyklingu ilość ta wyniosła zaledwie Ľ, a przepisy art. 9x jednoznacznie wskazują, że nałożenie kary administracyjnej jest powiązane z samym faktem nieosiągnięcia wymaganego poziomu odpadów przeznaczonych do ponownego użycia i recyklingu.
Zawnioskowany w piśmie z 25 marca 2024 r., i dopuszczony - na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a. – dowód z dokumentu: informacji o odpadach za II półrocze 2022 r. nie miał żadnego wpływy na wynik sprawy.
Podsumowując, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana z poszanowaniem przepisów prawa procesowego, a to: art. 6-8, art. 11, art. 14, art. 15, art. 72 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1, art. 133 i art. 189f K.p.a. W szczególności w kontrolowanej decyzji zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne, odpowiada zatem prawu także uzasadnienie decyzji, sporządzone zgodne z wymogami art. 107 § 3 K.p.a., zawierające m.in. odniesienie się do istotnych zarzutów skarżącego.
Zarzuty skargi okazały się niezasadne, a niezgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z oczekiwaniami skarżącego nie może być utożsamiana z naruszeniem prawa. W wyniku kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem Sąd nie stwierdził naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, naruszeń prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy ani podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji czy wznowienia postępowania.
Analogiczne stanowisko WSA w Krakowie zajął w innych podobnych sprawach np. o sygn. akt.: II SA/Kr 1574/23, II SA/Kr 1565/23, II SA/Kr 1571/23, które Sąd w niniejszej sprawie podziela.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.