II SA/Kr 129/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przez Stowarzyszenie Ogrodowe, uznając, że nie jest ono zależne od innego postępowania.
Sprawa dotyczyła skargi Stowarzyszenia Ogrodowego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej konkretnych działek, uznając, że nabycie prawa użytkowania przez stowarzyszenie następuje z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych i nie jest zależne od rozstrzygnięcia innego postępowania administracyjnego dotyczącego uwłaszczenia tych gruntów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę Stowarzyszenia Ogrodowego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, które częściowo utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przez stowarzyszenie. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej działek nr [...], [...], [...] i [...] oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji w tej części. Uzasadnieniem było stwierdzenie, że nabycie prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe następuje z mocy prawa z dniem 19 stycznia 2014 r. na podstawie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych i nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim było postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd podkreślił, że ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych ma charakter szczególny i nie można do niej stosować przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w sposób, który ograniczałby nabycie prawa użytkowania przez stowarzyszenia ogrodowe, zwłaszcza gdy ogrody te istnieją od wielu lat. W związku z tym, zawieszenie postępowania było niezasadne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, rozpatrzenie sprawy o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego dotyczącego stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Uzasadnienie
Nabycie prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe następuje z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych i wymaga jedynie potwierdzenia decyzją deklaratoryjną. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mają zastosowania do tej sytuacji, gdyż ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych ma charakter szczególny i nie zawiera odesłania do tych przepisów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
u.rodz.dz. art. 76 § 2
Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych
Nabycie prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe następuje z mocy prawa z dniem 19 stycznia 2014 r. i wymaga jedynie potwierdzenia decyzją deklaratoryjną.
u.rodz.dz. art. 75 § 1
Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych
Nabycie prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe może dotyczyć nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.
k.p.a. art. 97 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zawieszenie postępowania jest możliwe, gdy rozpatrzenie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Pomocnicze
u.g.n. art. 200
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntów przez państwowe i komunalne osoby prawne następuje z dniem 5 grudnia 1990 r.
u.g.n. art. 21
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Określa skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa.
k.c. art. 252
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Dotyczy prawa użytkowania.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nabycie prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe następuje z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych i nie jest zależne od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mają zastosowania do sytuacji określonej w art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Nabycie prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe nie narusza praw osób trzecich w sposób uniemożliwiający jego stwierdzenie.
Odrzucone argumenty
Rozstrzygnięcie sprawy o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego dotyczącego stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Godne uwagi sformułowania
Nabycie prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe nastąpiło z mocy samego prawa z dniem 19 stycznia 2014 r. Decyzja ta ma zatem charakter deklaratoryjny służący dokumentowemu potwierdzeniu zaistnienia skutku prawnorzeczowego z mocy samego prawa. Do sytuacji określonej w art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych nie mają przy tym zastosowania przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ brak w powołanym art. 76 ust. 2 takiego odesłania.
Skład orzekający
Paweł Darmoń
przewodniczący
Piotr Fronc
sprawozdawca
Joanna Człowiekowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych w kontekście nabycia prawa użytkowania przez stowarzyszenia ogrodowe oraz relacji z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także kwestia zawieszania postępowań administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej rodzinnych ogrodów działkowych i ich uwłaszczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawnej związanej z uwłaszczeniem terenów zajmowanych przez rodzinne ogrody działkowe, co ma znaczenie dla wielu obywateli i organizacji. Interpretacja przepisów jest kluczowa dla zrozumienia praw działkowców.
“Sąd administracyjny rozstrzygnął kluczową kwestię uwłaszczenia ogrodów działkowych – nabycie prawa użytkowania następuje z mocy prawa!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 129/23 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2023-03-31 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-02-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Joanna Człowiekowska Paweł Darmoń /przewodniczący/ Piotr Fronc /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku uchylono zaskarżone postanowienie w części Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie WSA Piotr Fronc (spr.) WSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Stowarzyszenia Ogrodowego [...]" w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2022r. znak SKO.GN/4160/123/2022 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia prawa wieczystego użytkowania I. uchyla pkt 2 zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzające je postanowienie organu l instancji w części dotyczącej działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] obr [...] jednostka ewidencyjna K. -K.; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz Stowarzyszenia Ogrodowego "[...]" w K. kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów poostępowania Uzasadnienie Wnioskiem z dnia 23 grudnia 2015 r. Polski Związek Działkowców - [...] zwrócił się o wydanie w trybie art. 76 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych decyzji stwierdzającej nabycie z dniem 19 stycznia 2014 r. przez Stowarzyszenie Ogrodowe Polski Związek Działkowców z siedzibą w W. nieodpłatnie prawa użytkowania nieruchomości zajmowanych na cele Rodzinnego Ogrodu Działkowego [...]" w K., usytuowanego między innymi na działkach nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] obr. [...] jedn. ewid. K. – K.. Postanowieniem Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 18 czerwca 2021 r. nr GS-03.6845.2.29.2015.AS orzeczono o zawieszeniu z urzędu postępowania administracyjnego prowadzonego z wniosku Polskiego Związku Działkowców - [...] oraz Stowarzyszenia Ogrodowego [...]" w sprawie stwierdzenia nabycia w trybie art. 75 i 76 przepisów ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych prawa użytkowania w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny nieruchomości gruntowych zajętych na cele Rodzinnego Ogrodu Działkowego [...]" w K. - w części dotyczącej działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] obr. [...] jedn. ewid. K. -K. - do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego - ostatecznego zakończenia toczącego się przed Wojewodą Małopolskim postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło Stowarzyszenie Ogrodowe [...]" z siedzibą w K., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a to art. 97 § l pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 100 § l k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na mylnym uznaniu przez organ, że rozstrzygnięcie sprawy prowadzonej przez Prezydenta Miasta Krakowa, znak GS-03.6845.2.29.2015.AS w przedmiocie stwierdzenia nabycia w trybie art. 75 i 76 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych prawa użytkowania przez Stowarzyszenie Ogrodowe [...]" w K. uzależnione jest od ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego toczącego się przed Wojewodą Małopolskim w sprawie wydania decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, co skutkowało bezzasadnym zawieszeniem postępowania. Zażalenie okazało się częściowo zasadne, ponieważ postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2022 r. znak SKO.GN/4160/123/2022: 1. uchylono zaskarżone postanowienie organu I instancji w części obejmującej działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] obr. [...] jedn. ewid. K. - K. i w tym zakresie umorzono postępowanie pierwszej instancji w przedmiocie jego zawieszenia; 2. w pozostałym zakresie utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie. Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji, że rozstrzygniecie kwestii uwłaszczenia działek w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowi zagadnienie wstępne dla postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia przez Stowarzyszenie Ogrodowe prawa użytkowania części terenu zagospodarowanego pod Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" w K. , prowadzonego w trybie art. 75 i 76 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych. Zgodnie bowiem z brzmieniem powołanych art. 75 i 76 ustawy przepisy te znajdują zastosowanie wyłącznie do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a zatem nieruchomości wchodzących w skład zasobu nieruchomości skarbu Państwa bądź gminnych, powiatowych i wojewódzkich zasobów nieruchomości. Stosownie do treści art. 21 ustawy o gospodarce nieruchomościami do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa należą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności Skarbu Państwa i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego Skarbu Państwa. Zgodnie natomiast z art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne następuje z dniem 5 grudnia 1990 r. Mając na uwadze powyższe unormowania prawne, a w szczególności fakt, iż postępowanie o stwierdzenie nabycia przez Przedsiębiorstwo Państwowe Biuro Studiów i Projektów Hutnictwa [...]" w K. prawa użytkowania wieczystego objętych niniejszym postanowieniem gruntów rozstrzyga stan prawny nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r., a więc datę wcześniejszą niż data nabycia prawa użytkowania na rzecz Stowarzyszenia Ogrodowego - wynik postępowania ma bezpośredni wpływ na ustalenie możliwości uregulowania tytułu prawnego do gruntu na dzień 19 stycznia 2014 r., tj. dzień wejścia w życie ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, w trybie której prowadzone jest niniejsze postępowanie. Ponadto decyzja o stwierdzeniu nabycia prawa użytkowania terenów zajętych na cele rodzinnych ogrodów działkowych ma charakter decyzji deklaratoryjnej w odniesieniu do stanu prawnego istniejącego w dniu 19 stycznia 2014 r. i niezależnie od daty jej wydania wywołuje skutki prawne z mocą wsteczną (ex tunc). Dopiero negatywne rozstrzygnięcie tego zagadnienia wstępnego pozwoli na rozpoznanie wniosków Stowarzyszeń Ogrodowych, bowiem podstawowa przesłanka umożliwiającą wydanie decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania terenów zajętych pod rodzinne ogrody działkowe, jest ustalenie, iż w dacie 19 stycznia 2014 r. nieruchomości objęte wnioskiem stanowiły własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Zdaniem Kolegium zakres uprawnień użytkownika wieczystego i użytkownika w rozumieniu art. 252 Kodeksu cywilnego jest tak sformułowany, że wykonywanie tych praw równocześnie i niezależnie przez dwa różne podmioty w odniesieniu do tej samej nieruchomości nie jest możliwe, gdyż zachodzi kolizja praw wynikających z prawa użytkowania wieczystego z prawem użytkowania w rozumieniu art. 252 Kodeksu cywilnego. Ponadto przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowią przeszkodę do stwierdzenia nabycia z mocy ustawy prawa użytkowania na rzecz stowarzyszenia ogrodowego gruntu pozostającego w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu. Zgodnie z art. 21 ustawy o gospodarce nieruchomościami do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa należą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności Skarbu Państwa i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego Skarbu Państwa. Nabycie prawa użytkowania nieruchomości czy to na podstawie art. 75 ust. 6 czy art. 76 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 stycznia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych może dotyczyć tylko nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, które nie zostały jeszcze rozdysponowane i w związku z tym nadal pozostają w zasobie nieruchomości Skarbu Państwa lub Gminy. Wydana przez Wojewodę Małopolskiego ewentualna decyzja o uwłaszczeniu działek potwierdzi stan prawny przedmiotowych nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. co będzie oznaczać, że nieruchomości te zostały wówczas rozdysponowane w myśl art. 21 ustawy o gospodarce nieruchomościami w dniu wejścia w życie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, tj. w dniu 19 stycznia 2014 r. Finalnie wskazano, że w związku z ostateczną decyzją nr 3 Wojewody Małopolskiego z dnia 29 grudnia 2021 r. nr WS-V-752.1.456.2013.OR o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe Biuro Studiów i Projektów Hutnictwa [...]" w K. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, oznaczonego jako działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] - ustąpiła przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania w powołanym wyżej zakresie. Mając na uwadze powyższe, podjęto z urzędu zawieszone postępowanie administracyjne, prowadzone z wniosku Polskiego Związku Działkowców - [...] oraz Stowarzyszenia Ogrodowego "[...]" w K. w sprawie stwierdzenia nabycia w trybie art. 75 i 76 przepisów ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych prawa użytkowania tych działek, a decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 2 listopada 2022 r. stwierdzono nabycie z dniem 19 stycznia 2014 r. przez Polski Związek Działkowców z siedzibą w W. prawa użytkowania tych działek. W tym zakresie bezprzedmiotowe pozostaje postępowanie w przedmiocie zawieszenia postępowania, przez co orzeczono o częściowym uchyleniu zaskarżonego postanowienia i umorzeniu postępowania w przedmiocie zawieszenia. W pozostałym zakresie przesłanki zawieszenia są nadal aktualne. Od powyższego postanowienia pełnomocnik Stowarzyszenia Ogrodowego [...]" w K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżając postanowienie w zakresie pkt 2. Zarzucił naruszenie: 1. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, pomimo, że nie zostały wyczerpane przesłanki w nim określone, gdyż rozpatrzenie sprawy i wydanie w sprawie decyzji nie zależy od jakiegokolwiek uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd; 2. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez błędną wykładnię pojęcia "zagadnienia wstępnego", polegającą na uznaniu przez organ, że potencjalna możliwość nabycia przez osobę trzecią prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, której dotyczy niniejsze postępowanie stanowi zagadnienie wstępne, podczas gdy organ powinien brać pod uwagę stan prawny nieruchomości na dzień orzekania, a nie stan prawny potencjalny, jaki może wystąpić na skutek jakichkolwiek decyzji administracyjnych łub wyroków sądów - zgodnie zaś z aktualnym, obowiązującym stanem prawnym właścicielem nieruchomości składającej się z działek nr. [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] jest Skarb Państwa; 3. art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym przez jego niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy i przyjęcie, że przed wydaniem decyzji konieczne jest ustalenie, że w dacie 19 stycznia 2014 r. nieruchomości objęte wnioskiem stanowiły własność Skarbu Państwa, podczas gdy fakt ten jest już ustalony i wynika z ksiąg wieczystych; 4. art. 75 ust. i w zw. z art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że nabycie prawa użytkowania na podstawie ww. przepisów może dotyczyć wyłącznie nieruchomości wymienionych w art. 21 ustawie o gospodarce nieruchomościami, podczas gdy nie wynika to z ww. przepisów. Mając powyższe na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części w zakresie punktu 2 wraz z postanowieniem organu I instancji w tym zakresie oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2023, poz. 259), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Kontroli Sądu podlega w przedmiotowej sprawie zasadność zawieszenia postępowania w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), który stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie między innymi w przypadku, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W opinii organów, rozstrzygnięcie postępowania w przedmiocie wydania decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204) stanowi zagadnienie prejudycjalne dla sprawy stwierdzenia nabycia użytkowania w trybie art. 75 i art. 76 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2176). Dla rozstrzygnięcia powyższego zagadnienia przydatne są rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z dnia 15 października 2020 r. sygn. akt I OSK 730/20, które to rozważania Sąd całkowicie podziela. Zgodnie z art. 76 ust. 2 o rodzinnych ogrodach działkowych, w przypadku rodzinnego ogrodu działkowego spełniającego jeden z warunków, wskazanych w ust. 1, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące ten rodzinny ogród działkowy, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia prawa następuje w drodze decyzji. Z cytowanej treści art. 76 ust. 2 w zestawieniu z art. 80 powołanej ustawy wynika, że nabycie prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nastąpiło z mocy samego prawa z dniem 19 stycznia 2014 r. Nabycie to wymaga jednak potwierdzenia decyzją właściwego organu - działającego w imieniu właściciela nieruchomości, co wynika z art. 75 ust. 5 w zw. z art. 76 ust. 3 powołanej ustawy. Decyzja ta ma zatem charakter deklaratoryjny służący dokumentowemu potwierdzeniu zaistnienia skutku prawnorzeczowego z mocy samego prawa, którą to decyzję organ wydaje po ustaleniu spełnienia przesłanek określonych w art. 76 ust. 1 powołanej ustawy warunkujących powstanie tego skutku w postaci nabycia prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy. Decyzja ta stanowi również podstawę do ujawnienia prawa użytkowania w księdze wieczystej, zgodnie z art. 75 ust. 7 w zw. z art. 76 ust. 3 powołanej ustawy. Organy administracji w przedmiotowej sprawie nie dostrzegły, że nabycie prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe z mocy samego prawa z dniem 19 stycznia 2014 r. jest wynikiem woli samego ustawodawcy, przez co stan taki powstał w dniu 19 stycznia 2014 r. niezależnie od woli właściciela nieruchomości i innych podmiotów oraz jednostek organizacyjnych, którym przysługują do nieruchomości zajętej pod rodzinny ogród działkowy określone uprawnienia wynikające z tytułu prawnorzeczowego lub z tytułu zarządu mieniem publicznym. Omawiane nabycie prawa użytkowania nastąpiło także niezależnie od woli organu mającego wydać decyzję określoną w art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, skoro decyzja ta nie kreuje prawa, a jedynie potwierdza jego powstanie z dniem wskazanym przez ustawodawcę. Do sytuacji określonej w art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych nie mają przy tym zastosowania przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ brak w powołanym art. 76 ust. 2 takiego odesłania, jakie ustawodawca zawarł w innych przepisach ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, np.: w art. 9 (dotyczącym m.in. oddawania gruntów Skarbu Państwa stowarzyszeniom ogrodowym w nieodpłatne lub odpłatne użytkowanie na czas nieoznaczony z przeznaczeniem na zakładanie i prowadzenie rodzinnych ogrodów działkowych), art. 18 ust. 1 i 2 oraz art. 19 (dotyczącymi likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego lub jego części na cel publiczny) i art. 26 (dotyczącym likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego lub jego części w związku ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości). Z art. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika zaś, że ustawa nie narusza innych ustaw w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami, a w szczególności ustaw wymienionych w tym przepisie. Nie można więc domniemywać zastosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności art. 21 tej ustawy, do sytuacji określonej w art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, skoro przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mogą naruszać powołanej ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, jako dotyczącej w części swoich regulacji gospodarki nieruchomościami Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego w związku z działalnością rodzinnych ogrodów działkowych, przy jednoczesnym wyraźnym wskazaniu przez ustawodawcę, w jakich sytuacjach określonych w ustawie o rodzinnych ogrodach działkowych stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych nie znajduje zastosowania do nieruchomości Skarbu Państwa, które nie znajdują się w zasobie nieruchomości Skarbu Państwa określonym w art. 21 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie ma również podstaw prawnych twierdzenie, że nabycie prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy z dniem 19 stycznia 2014 r. nie może naruszać praw osób trzecich. Takie zastrzeżenie nie wynika z treści art. 75 i art. 76 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, jako szczególnych podstaw prawnych służących uregulowaniu stanu prawnego gruntów Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego zajętych pod rodzinne ogrody działkowe, istniejące często od wielu już lat, czemu ustawodawca dał wyraz w art. 76 ust. 1 pkt 2 - 4 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, wskazując na istnienie takich ogrodów co najmniej 30 lat. Ilekroć bowiem klauzula nienaruszania praw osób trzecich miałaby warunkować uregulowanie tytułu prawnego do gruntu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego znajdującego się we władaniu określonego podmiotu, tylekroć ustawodawca zawsze dotychczas dawał temu wyraz wprost, np.: w art. 2 ust. 1 zdanie drugie, art. 2e ust. 1 zdanie drugie i art. 2g zdanie drugie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1990 r. Nr 79, poz. 464); art. 200 ust. 4 i art. 202 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami; art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. z 2012 r. poz. 83, ze zm.). Należy przy tym podkreślić, że w art. 2 ust. 1 zd. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ustawodawca literalnie zastrzegł, że nabycie prawa użytkowania wieczystego w trybie tego przepisu z mocy samego prawa nie może naruszać praw osób trzecich. Warunki nabycia przez stowarzyszenie ogrodowe prawa użytkowania z mocy prawa z dniem 19 stycznia 2014 r. dotyczą tylko istniejących już rodzinnych ogrodów działkowych, gdzie istnienie to – w myśl art. 76 ust. 1 pkt 2 – 4 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych – ma miejsce co najmniej 30 lat. Trudno zatem przypisać ustawodawcy zastosowanie, niewysłowionej przez niego w przepisach powołanej ustawy, reguły nienaruszania praw osób trzecich przy nabyciu prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe, gdy nabycie to ustawodawca przypisał, z wyjątkiem warunku określonego w art. 76 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy, rodzinnym ogrodom działkowym istniejącym i funkcjonującym od co najmniej 30 lat, a więc przez odpowiednio długi czas, w którym osoby trzecie - mające tytuł prawny do gruntów pozostających we władaniu tych ogrodów działkowych – nie realizowały swoich zadań na tym gruncie i nie doprowadziły do uzyskania stanu faktycznego umożliwiającego realizację tych zadań, powołując się na przysługujący tytuł prawny do tych gruntów zwykle dopiero po złożeniu przez stowarzyszenie ogrodowe wniosku o wydanie stosownej decyzji na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych. Nabywane z dniem 19 stycznia 2014 r. prawo użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe, nie wywłaszcza innych podmiotów z przysługujących im innych praw, niż prawo własności, ponieważ prawa te nadal pozostają w mocy. Uposażenie przez ustawodawcę stowarzyszeń ogrodowych w prawo użytkowania na podstawie art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, zgodnie z preambułą do tej ustawy, służy natomiast zapewnieniu dalszego istnienia rodzinnych ogrodów działkowych szczególnie na tych terenach, na których ogrody te cały czas istnieją od co najmniej 30 lat bez uregulowanego tytułu prawnego przy jednoczesnym braku przynajmniej do dnia 19 stycznia 2014 r. ze strony podmiotów mających tytuł prawny do tych terenów jakichkolwiek działań kwestionujących prowadzenie działalności przez te ogrody bez tytułu prawnego. W świetle powyższych rozważań rację miał skarżący, który zarzucił naruszenie art. 75 ust. 1 w zw. z art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych poprzez błędne przyjęcie, że nabycie użytkowania na podstawie tych przepisów może dotyczyć wyłącznie nieruchomości wymienionych w art. 21 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w konsekwencji naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niezasadne zawieszenie postępowania. W związku z powyższym konieczne było uchylenie pkt 2 zaskarżonego postanowienia, a także postanowienia organu I instancji w zakresie działek, co do których aktualne pozostało zawieszenie postępowania. W obecnym stanie rzeczy nie ma przeszkód, aby organ I instancji przystąpił do merytorycznej oceny zasadności wniosku o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania. W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c uchylił pkt 2 zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym postanowieniem organu I instancji w odpowiednim zakresie, o czym orzekł w punkcie 1 wyroku. Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzono na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, o czym orzeczono w pkt 2 wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI