II SA/Kr 1284/22

II SA/Kr 1284/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący/
Magda Froncisz
Monika Niedźwiedź /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1121
art 35 w zw   z art 389
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędzia WSA Magda Froncisz Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lutego 2023 r. sprawy ze skargi H. sp. z o.o. z siedzibą w G. na zarządzenie pokontrolne Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie z dnia 2 września 2022 r. znak NI. 7023.1.124.2022.PK w przedmiocie nałożenia zaleceń pokontrolnych skargę oddala.
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga H. sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: skarżąca) na zarządzenie pokontrolne Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie z dnia 2 września 2022 r. znak NI.7023.1.124.2022.PK, w którym nałożono na skarżącą obowiązek przedłożenia Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie materiałów określonych w art. 407 ustawy Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 roku niezbędnych do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie do wód rzeki R. oczyszczonych ścieków przemysłowych odpływających z oczyszczalni ścieków obsługującej teren dawnej Rafinerii Nafty "G." w G. .
Powyższe zarządzenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.
Na podstawie ustaleń kontroli oczyszczalni ścieków przemysłowych obsługującej teren dawnej Rafinerii Nafty "G. w G. przeprowadzonej przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Krakowie kontroli stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. W związku z powyższym Kierownik Działu Inspekcji Delegatury w Nowym Sączu Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Krakowie działający z upoważnienia Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska zarządził ich usunięcie. Kontrola wykazała, że w skład ścieków dopływających do oczyszczalni ścieków przemysłowych obsługującej teren dawnej Rafinerii Nafty [...]" wchodzą:
- wody drenażowe z odwodnienia terenu byłej rafinerii,
- wody opadowe i roztopowe pochodzące z powierzchni placów, dróg utwardzonych, torów kolejowych (103 090 mł), połaci dachowych ( 43 600 mł), terenów zielonych (526 754 mł),
- ścieki bytowe pochodzące z pomieszczeń socjalnych należących do Spółki.
Ścieki te doprowadzane są do instalacji systemem kanalizacji ogólnospławnej i kierowane do "ciągu głównego" kontrolowanej instalacji, w skład którego wchodzą:
blok separatorów wodno - olejowych do zatrzymywania produktów naftowych i zawiesin,
blok koagulacyjno - flotacyjny do usuwania zanieczyszczeń w postaci emulsji,
zbiornik wyrównawczo - awaryjny do uśredniania składu ścieków,
filtry antracytowe- piaskowe do usuwania ze ścieków rozproszonych olejów i drobnych cząsteczek osadu,
kolumna natleniająca,
zbiornik końcowy z napowietrzaniem,
zbiornik do prowadzenia koagulacji wód popłucznych,
separator ścieków z oczyszczalni chemicznej,
zbiornik osadów i zbiornik retencyjno-magazynowy
Po urządzeniach oczyszczających ścieki odprowadzane są do rzeki [...] lub zawracane do zbiorników przeciwpożarowych, tj. 2 stawów ziemnych zlokalizowanych na terenie dawnej Rafinerii Nafty "G.". Wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi zgodnie z art. 35 ustawy Prawo wodne (t.j. Dz. U. 2021 poz. 2233 z póżn. zm.) stanowi usługę wodną. Zgodnie z art. 389 w/w ustawy na usługi wodne wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. Jak ustalono w trakcie kontroli Spółka nie posiada żadnego pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie oczyszczonych ścieków z kontrolowanej oczyszczalni. Wobec powyższego, w celu uregulowania stanu formalno-prawnego w przedmiotowym zakresie należy przedłożyć Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w R. - Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie materiały określone w art. 407 ustawy Prawo wodne.
Na powyższe zarządzenie skargę złożyła H. sp. z o.o. z siedzibą w G.. W skardze zarzucono naruszenie art. 476 Ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne poprzez jego błędne zastosowanie. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w ocenie skarżącej organ kontrolujący doszedł do nieprawidłowych wniosków w zakresie stwierdzonych naruszeń (rodzaju nieprawidłowości). Organ stwierdził, że podmiot kontrolowany wprowadza do wód rzeki [...] oraz stawów ziemnych (zbiorników przeciwpożarowych) zlokalizowanych na terenie dawnej rafinerii nafty "G." ścieki bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego i w konsekwencji błędne stwierdził, że poprzez powyższe działanie podmiotu kontrolowanego doszło do popełnienia wykroczenia z art. 476 Ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, podczas gdy w trakcie czynności kontrolnych nie stwierdzono by jakiekolwiek substancje były wprowadzane do rzeki R.. W ocenie podmiotu kontrolowanego wprowadzanie substancji do zbiorników przeciwpożarowych nie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego z uwagi na fakt, że przepisy Prawa wodnego nie przewidują w takim wypadku konieczności uzyskania takowego pozwolenia. Dalej skarżący wskazuje, że organ błędne stwierdził jakoby podmiot kontrolowany nie wywiązywał się z obowiązku wykonywania pomiarów ilości ścieków wprowadzanych do stawów ziemnych zlokalizowanych na terenie dawnej rafinerii nafty ". " podczas gdy przywołany i rzekomo naruszony przepis § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. wskazuje na obowiązek pomiaru "ścieków", a w ocenie podmiotu kontrolowanego co zresztą stwierdzono również w protokole kontrolnym. "Ścieki", które aktualnie dopływają do oczyszczalni nie są "ściekami" w rozumieniu przywołanego przepisu bowiem są to głównie wody opadowe, dlatego też podmiot kontrolowany nie mógł naruszyć tego przepisu. W okresie między 08.06.2022 r. a 05.07.2022 r. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie przeprowadził kontrolę w H. sp. z o.o. mającą na celu przestrzeganie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, w zakresie realizacji obowiązków podmiotów gospodarujących odpadami (wytwórców, zbierających, przetwarzających, transportujących, pośredników w obrocie odpadami i sprzedawców odpadów) oraz kontrolę przestrzegania warunków dotyczących ilości i jakości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, określonych w pozwoleniach wodnoprawnych oraz pozwoleniach zintegrowanych. Jak wskazano powyżej organ kontrolny doszedł do nieprawidłowego wniosku w zakresie stwierdzonych naruszeń (rodzaju nieprawidłowości) stwierdzając, że podmiot kontrolowany wprowadza ścieki do wód rzeki R. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, mimo że podczas kontrolnych stwierdzono zawracanie ścieków na teren dawnej Rafinerii Nafty G. . Jak wskazano w protokole "w dniu rozpoczęcia kontroli tj. 08.06.2022 r. w trakcie oględzin w studzience pomiarowej po urządzeniach oczyszczających oraz w kolejnych studzienkach na kanale odpływowym w kierunku rzeki R. nie stwierdzono przepływu ścieków." Osoba reprezentująca kontrolowany podmiot przekazała kontrolującym informację, że ścieki obecnie nie są odprowadzane do rzeki R., tylko zawracane na teren dawnej Rafinerii Nafty "G.". W odpowiednim miejscu zamontowana została działająca pompa mająca za zadanie zawrócenie ścieków na teren zakładu. Ilość ścieków zawracanych na teren zakładu nie jest mierzona - przepływomierz zainstalowano jedynie na kanale odpływowym w kierunku rzeki R.. Nic nie wskazuje jednakże na to by ścieki obecnie docierały do samej rzeki. W protokole wskazano, że brak odpływu ścieków w kierunku rzeki R. potwierdzono podczas oględzin studzienek po urządzeniach oczyszczających zlokalizowanych na kanale wylotowym w kierunku rzeki R. (brak przepływu). Nie stwierdzono formowania się piany w korycie rzeki R.. Z powyższego wynika, że organ nie stwierdził jakoby podmiot kontrolowany wprowadzał obecnie ścieki do rzeki R.. Błędnym jest również stwierdzenie jakoby naruszeniem prawa było wprowadzanie do stawów ziemnych zlokalizowanych na terenie dawnej rafinerii "G." ścieków bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie z art. 389 pkt 1 w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 5 Ustawy Prawo wodne, pozwolenie wodnoprawne wymagane jest w przypadku wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych. Podmiot kontrolujący błędnie uznał, że w przedmiotowej sprawie zachodzi powyższa sytuacja. Wskazać należy, że stawy ziemne tj. zbiorniki przeciwpożarowe do których odprowadzane są ścieki, nie stanowią urządzeń wodnych. Zgodnie bowiem z art. 16 pkt 65 ustawy Prawo wodne urządzeniami wodnymi są urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie definiują zasoby wodne jako wody znajdujące się w sposób naturalny w środowisku, wymienione w przepisach art. 18-23 Ustawy Prawo wodne, tj. wody powierzchniowe i wody podziemne". Przedmiotowe zbiorniki przeciwpożarowe nie zmieniają stanu wód gruntowych, czyli nie kształtują zasobów wodnych, a w konsekwencji nie można ich zakwalifikować jako urządzeń wodnych w rozumieniu ustawy Prawo wodne. Zbiorniki przeciwpożarowe (w przeciwieństwie do np. urządzeń przeciwpowodziowych, regulacyjnych, sztucznych zbiornikach usytuowanych na wodach płynących czy też stawach) nie zostały wymienione w przykładowym katalogu znajdującym się w art. 16 pkt 65 ustawy Prawo wodne. Zatem zgodnie z art. 7 ust. 2 Ustawy Prawo Wodne przepisów ustawy nie stosuje się do korzystania z wody zgromadzonej za pomocą urządzeń oraz instalacji technicznych niebędących urządzeniami wodnymi (np. zbiorników przeciwpożarowych) tak też pozwolenie to nie jest wymagane w przypadku wprowadzania ścieków do zbiorników przeciwpożarowych. Należy ponadto stwierdzić, że podmiot kontrolowany nie naruszył również przepisu § 6 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r., który dotyczy dokonywania pomiaru ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi. Po pierwsze należy wskazać, że stawy ziemne zlokalizowane na terenie dawnej rafinerii "G." tj. zbiorniki przeciwpożarowe nie mogą być traktowane ani jako wody ani jako ziemi w rozumieniu powyższego przepisu. Jak już wskazano wyżej nie są to również urządzenia wodne, ponieważ nie mają one wpływu na kształtowanie naturalnych zasobów wodnych. Ponadto należy podkreślić, że w protokole kontroli wskazano, iż w skład ścieków wprowadzanych do urządzeń oczyszczających wchodzą wody drenażowe, wody opadowe i roztopowe oraz "niewielkie ilości ścieków bytowych pochodzące z pomieszczeń socjalnych należących do Spółki". Zgodnie z przekazanymi informacjami "ścieki" dopływające aktualnie do oczyszczalni to ścieki o niskich stężeniach zanieczyszczeń - głównie wody opadowe, na co wskazuje fakt, że ilości osadów zalegających na dnie zbiorników są minimalne i nie było konieczności ich usuwania. W ocenie podmiotu kontrolowanego ze względu na szczątkowe ilości zanieczyszczeń substancji tych nie należałoby kwalifikować jako ścieków w rozumieniu obowiązujących przepisów - Ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków z dnia 7 czerwca 2001 r. W przepisie art. 2 pkt 8 tej ustawy wskazano, że by można było mówić o ściekach muszą być one wprowadzane do wód lub do ziemi, co w opisywanej sytuacji nie ma miejsca, bowiem substancje są wprowadzane do szczelnych zbiorników przeciwpożarowych. Z tych względów zarzut naruszenia wskazanego wyżej przepisu rozporządzenia jest niezasadny. Dodatkowo podkreślono, że kontrolowane w przedmiotowej sprawie instalacje zostały przyjęte przez H. sp. z o.o., lecz oczyszczalnia ścieków przemysłowych obsługująca teren dawnej rafinerii "G." zlokalizowana na działkach ewid. nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] do dnia 16.07.2021 eksploatowana była przez I. Sp. z o.o., ul. [...] [...], [...], który to nadal figuruje jako właściciel przedmiotowych nieruchomości. Fakt, iż jako właściciel przedmiotowych nieruchomości w księgach wieczystych wpisana jest I. Sp. z o.o., nie pozostaje bez wpływu na możliwości działania podmiotu kontrolowanego. W tym kontekście należy wskazać, że prawa i obowiązki zawarte w ustawie Prawo Wodne obciążają przede wszystkim właściciela danej nieruchomości czy instalacji, a spółka H. sp. z o.o. nadal ma trudności z uregulowaniem stanu prawnego przedmiotowych nieruchomości. Podmiot kontrolowany zdaje sobie sprawę, że przepisy ustawy dotyczące właścicieli stosuje się odpowiednio do posiadaczy samoistnych oraz l użytkowników wieczystych a w przypadku eksploatacji instalacji w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska - do prowadzącego instalację. Niemniej jednak dozorowanie poszczególnych ruchomości czy instalacji ma inny charakter. Mając na uwadze status prawny dozorcy, co do zasady, nie można uznać dozorcy za samoistnego posiadacza oddanej mu pod pieczę rzeczy ruchomej. Władanie rzeczą przez dozorcę i jego ograniczony zakres opiera się na stosunku prawnym wynikającym z wydanego za zgodą dozorcy zarządzenia komornika sądowego o powierzeniu dozoru nad rzeczą osobie trzeciej. Zakres władania dozorcy oddaną mu pod dozór rzeczą jest ograniczony do przechowania rzeczy w stanie nie pogorszonym (art. 856 § 1 k.p.c. i art. 857 § 1 k.p.c.). Dozorca nie może również tej rzeczy używać, chyba że jest do tego uprawniony, np. na podstawie prawa obligacyjnego lub ograniczonego prawa rzeczowego (art. 861 zd. drugie k.p.c.). Właściciel zajętej rzeczy traci więc jedynie zarząd zajętą rzeczą, nie traci natomiast statusu samoistnego posiadacza tej rzeczy. Do tej chwili korzysta nadal z części uprawnień wynikających z prawa własności rzeczy, jak również ponosi obciążenia związane z prawem własności rzeczy. W przypadku dozorcy brak jest elementu woli posiadania rzeczy dla siebie, gdyż, podobnie jak dzierżyciel, sprawuje on władztwo nad rzeczą w cudzym imieniu (animus possidendi rem pro alieno). Zgodnie z art. 856 § 1 k.p.c. dozorca zobowiązany jest do oddania ruchomości na wezwanie komornika lub stosownie do orzeczenia sądu albo na zgodne wezwanie obu stron. (Wyrok SN z 27.07.2010 r., II CSK 121/10, LEX nr 1298068.).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach:
1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym,
2) dochowania wymaganej prawem procedury,
3) respektowania reguł kompetencji.
Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Zgodnie z brzmieniem art. 15zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust.3 Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Przedmiotem kontroli Sądu jest zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie z dnia 2 września 2022 r. znak NI.7023.1.124.2022.PK, w którym nałożono na skarżącą obowiązek przedłożenia Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie materiałów określonych w art. 407 ustawy Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 roku (tekst jednolity Dz.U. 2021 poz. 2233 z późn. zm.) niezbędnych do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie do wód rzeki R. oczyszczonych ścieków przemysłowych odpływających z oczyszczalni ścieków obsługującej teren dawnej Rafinerii Nafty "G. " w G..
W myśl art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w ramach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Do takich aktów należą zarządzenia pokontrolne nakładające określony obowiązek na skarżącą. Zatem zaskarżony akt mieści się w zakresie kognicji Sądu.
Ramy prawne sądowej kontroli w przedmiotowej sprawie wyznaczają przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. prawo wodne (dalej: p.w.) oraz ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (dalej u. I.O.Ś.)
Zgodnie z art. 389 p.w. pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na usługi wodne. Zgodnie z art. 35 p.w. usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód. Gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą zapewnia się dostęp do usług wodnych na zasadach określonych w przepisach ustawy.
Usługi wodne obejmują:
1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych;
2) piętrzenie, magazynowanie lub retencjonowanie wód podziemnych i wód powierzchniowych oraz korzystanie z tych wód;
3) uzdatnianie wód podziemnych i powierzchniowych oraz ich dystrybucję;
4) odbiór i oczyszczanie ścieków;
5) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych;
6) korzystanie z wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej;
7) odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast;
8) trwałe odwadnianie gruntów, obiektów lub wykopów budowlanych oraz zakładów górniczych, a także odprowadzanie do wód - wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast;
9) odprowadzanie do wód lub do ziemi wód pobranych i niewykorzystanych.
Odnosząc się do stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie stwierdzić należy, że odprowadzanie do wód rzeki oczyszczonych ścieków przemysłowych odpływających z oczyszczalni ścieków obsługujących teren dawnej Rafinerii Nafty "G." w G. stanowi usługę wodną wymagającą uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, a w konsekwencji przedłożenia dokumentów określonych w art. 407 p.w. W myśl powołanego przepisu do wniosku o pozwolenie wodnoprawne należy dołączyć:
1) operat wodnoprawny, spełniający wymagania określone w art. 409, z oznaczeniem daty jego wykonania, zwany dalej "operatem", wraz z opisem prowadzenia zamierzonej działalności niezawierającym określeń specjalistycznych;
2) decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli jest wymagana;
2a) w przypadku przedsięwzięć, dla których wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa - załącznik graficzny określający przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz przewidywany obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, o ile dołączenie tego załącznika było wymagane przez przepisy obowiązujące w dniu złożenia wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w szczególności mapę, o której mowa w art. 74 ust. 1 pkt 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;
3) wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku - decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego albo decyzję o warunkach zabudowy, jeżeli są wymagane;
4) ocenę wodnoprawną, jeżeli jest wymagana;
5) wypisy z rejestru gruntów lub uproszczone wypisy z rejestru gruntów dla nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych;
6) potwierdzenie skutecznego zgłoszenia, o którym mowa w art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, jeżeli jest wymagane.
Zgodnie z art. 1 u. I.O.Ś Inspekcja Ochrony Środowiska jest powołana do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska. Do jej zadań w myśl art. 2 ust. 1 pkt 17a należy m.in. wykonywanie zadań określonych w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne. Zgodnie z art. 12 u. I.O.Ś. W tym celu Inspekcja Ochrony Środowiska prowadzi kontrole planowe i pozaplanowe. Zgodnie z art. 11 u. I.O.Ś z czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowanej osobie fizycznej. Zgodnie zaś z art. 12 ust. 1 u.I.O.Ś. na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może:
1)wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej;
1a)wydać na podstawie odrębnych przepisów zalecenia pokontrolne;
2)wydać na podstawie odrębnych przepisów decyzję administracyjną;
3)wszcząć egzekucję, jeżeli obowiązek wynika z mocy prawa lub decyzji administracyjnej.
Poza sporem w przedmiotowej sprawie pozostają kompetencje organu do przeprowadzenia przedmiotowej kontroli. Okolicznością sporną w przedmiotowej sprawie jest to, czy w istocie skarżąca odprowadzała do wód rzeki R. oczyszczone ścieki przemysłowych odpływających z oczyszczalni ścieków obsługujących teren dawnej Rafinerii Nafty "G." w G..
W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że w istocie tak było.
Z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniach 8 czerwca – 5 lipca 2023 r., znajdującego się w aktach sprawy wynika, że ścieki z terenu byłej Rafinerii Nafty "[...]" w G. odprowadzane są kanalizacją ogólnospławną przez urządzenia oczyszczające do rzeki R.. Na terenie zakładu działa zakładowa oczyszczalnia ścieków. Ścieki z terenu zakładu wstępnie podczyszczane (szczegółowy opis na s. 3-4 protokołu kontroli nr [...] w aktach sprawy) kierowane są do zakładowej oczyszczalni ścieków. W protokole powołano się na książki raportów dobowych w okresie od 16 lipca 2021 r. do 8 czerwca 2022 r., z których wynika, że do rzeki R. odprowadzono 170 241 mł ścieków oczyszczonych. Prawdą jest, jak wskazuje skarżący, że w dniu 8 czerwca 2022 r. w trakcie oględzin w studzience pomiarowej po urządzeniach oczyszczających oraz kolejnych studzienkach na kanale odpływowym w kierunku rzeki R. nie stwierdzono przepływu ścieków. Jednakże kolejne odczyty wskazań przepływomierza zainstalowanego na kanale wylotowym w kierunku rzeki R. wykonane w dniu 24 czerwca 2022 r. wskazują na odprowadzenie między 8 czerwca a 24 czerwca ilości 3265 mł do rzeki R.. Odprowadzanie ścieków wynika także w ocenie I.O.Ś. także z książki raportów dobowych przedłożonych kontrolerom przez Spółkę. Na ścieki dopływające do instalacji składają się: wody drenażowe z odwodnienia terenu byłej rafinerii, wody opadowe i roztopowe pochodzące z powierzchni placów, dróg utwardzonych, torów kolejowych, połaci dachowych, terenów zielonych, niewielkie ilości ścieków bytowych z pomieszczeń socjalnych. Na powierzchni terenu objętego kontrolą zaobserwowano w dniu kontroli wycieki z nielegalnie zmagazynowanych mauzerów, zawierających ciekłe odpady niebezpieczne oraz zanieczyszczenia powierzchni placu w rejonie odpadów. Wody odciekowe, z miejsca magazynowania, stanowią ściek. Odnosząc się do stanowiska skarżącej, że ścieki są po podczyszczeniu zawracane na teren zakładu stwierdzić należy, że okoliczność ta nie została udowodniona ponad wszelką wątpliwość i słusznie organ nie dał wiary tym ustaleniom. Po pierwsze z protokołu i z dokumentacji fotograficznej załączonej do protokołu z oględzin stanowiącego załącznik nr 6 do protokołu z kontroli, wynika, że przedmiotowa pompa, która ma zawracać ścieki jest prowizoryczna. Skarżąca nie wykazała, jaka ilość ścieków jest zawracana. Co więcej, na pompie nie zainstalowano przepływomierza. Jest on zainstalowany jedynie na kanale odpływowym w kierunku rzeki R. i wykazuje – jak wskazano powyżej –że tym kanałem następuje zrzut ścieków w kierunku rzeki (przyrost wykazany w trakcie kontroli miedzy 8 a 24 czerwca 2022 r.).
Na marginesie dodać należy, że z protokołu kontroli wynika, iż zgodnie z oświadczeniem osoby reprezentującej kontrolowany podmiot podjęto działania w kierunku opracowania operatu wodnoprawnego wymaganego jako załącznik wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego.
Odnosząc się do kwestii wymogu pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków do zbiorników przeciwpożarowych stwierdzić należy, że z zarządzenia pokontrolnego wynika obowiązek przedłożenia pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie do wód rzeki R. oczyszczonych ścieków przemysłowych, odpływających z oczyszczalni ścieków obsługującej teren dawnej rafinerii "G. W zarządzeniu pokontrolnym nie znalazł się obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków przemysłowych do zbiorników przeciwpożarowych. Ta kwestia była natomiast przedmiotem wyjaśnień organu (pismo z dnia 10 sierpnia 2022 r.) na stanowisko skarżącej w sprawie protokołu pokontrolnego (zawarte w piśmie z 14 lipca 2022 r.).
Zachowano gwarancje procesowe czynnego udziału strony w postępowaniu. Pismem z dnia 11 maja 2022 r. skarżąca została poinformowana o zamiarze wszczęcia kontroli, a następnie protokół kontroli wraz z załącznikami został przekazany stronie w ślad za pismem z dnia 5 lipca 2022 r.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należy, co następuje.
Okoliczność, że spółka nie jest właścicielem przedmiotowych nieruchomości pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, zważywszy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 p.w. przepisy ustawy dotyczące właścicieli stosuje się odpowiednio do posiadaczy samoistnych oraz użytkowników wieczystych, a w przypadku eksploatacji instalacji w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska - do prowadzącego instalację. Podkreślenia wymaga, że okoliczność wskazywana przez skarżącą (t.j., że nie jest właścicielem nieruchomości) nie stała na przeszkodzie prowadzeniu w tym miejscu działalności gospodarczej, z której prowadzeniem związany jest nałożony obowiązek.
Mając powyższe na uwadze Sąd nie stwierdził naruszeń prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie faktycznym i prawnym na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu.