II OSK 2018/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-01-11
NSAAdministracyjneWysokansa
doręczeniaterminyk.p.a.specustawa COVID-19egzekucja administracyjnakara pieniężnazażalenieskarga kasacyjnafikcja doręczenia

NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że zażalenie na nałożenie kary pieniężnej zostało wniesione z uchybieniem terminu, mimo specustawy COVID-19.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę na postanowienie o stwierdzeniu wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu. Chodziło o karę pieniężną nałożoną na członka zarządu spółki za nieudzielenie informacji w postępowaniu egzekucyjnym. Kluczową kwestią była interpretacja przepisów dotyczących doręczeń w okresie stanu epidemii (specustawa COVID-19) i ich wpływu na bieg terminu do wniesienia zażalenia. NSA uznał, że zażalenie zostało wniesione po terminie, a interpretacja przepisów przez WSA była prawidłowa.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Postanowieniem tym stwierdzono wniesienie zażalenia z uchybieniem terminu. Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na członka zarządu spółki X sp. z o.o. za nieudzielenie organowi egzekucyjnemu niezbędnych wyjaśnień. Kluczowym zagadnieniem była interpretacja przepisów wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19, a konkretnie art. 98 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. oraz art. 11 ustawy z dnia 24 lipca 2020 r., które modyfikowały zasady doręczeń w postępowaniu administracyjnym. Skarżący argumentował, że jego zażalenie nie było wniesione po terminie, powołując się na specyficzne okoliczności doręczenia postanowienia w okresie stanu epidemii. Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając stanowisko WSA, uznał, że postanowienie organu pierwszej instancji zostało skutecznie doręczone w trybie fikcji doręczenia (art. 44 k.p.a.) z dniem 19 września 2020 r., co oznaczało, że termin do wniesienia zażalenia upływał z dniem 28 września 2020 r. Ponieważ zażalenie zostało nadane dopiero 8 lutego 2021 r., zostało wniesione z uchybieniem terminu. Sąd odrzucił zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego (w tym zasady niedziałania prawa wstecz) oraz przepisów postępowania, uznając, że zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, przesyłka taka może być uznana za doręczoną z upływem 14 dni od wejścia w życie ustawy nowelizującej z dnia 24 lipca 2020 r., zgodnie z art. 11 ust. 1 tej ustawy, o ile nie zachodzą przesłanki z art. 11 ust. 2.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy specustawy COVID-19, w tym art. 11 ustawy z dnia 24 lipca 2020 r., w sposób kompleksowy regulują kwestię doręczeń w okresie pandemii. Fikcja doręczenia na podstawie art. 44 k.p.a. mogła być zastosowana po wejściu w życie nowelizacji, nawet jeśli przesyłka została zwrócona wcześniej, ponieważ przepisy nie nakładały obowiązku ponownego doręczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (28)

Główne

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 44

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 art. 98 § 1

Ustawa z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw art. 5

Ustawa z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw art. 11 § 1

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 182 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 57 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 57 § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 42

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 43

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 134

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 23 § 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 168d

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 art. 98 § 2

Ustawa z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw art. 11 § 2

Ustawa z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw art. 13

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skuteczne doręczenie postanowienia PINB z dnia 29 kwietnia 2020 r. w trybie fikcji doręczenia na podstawie art. 44 k.p.a. w związku z przepisami specustawy COVID-19. Bieg terminu do wniesienia zażalenia rozpoczął się po wejściu w życie ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. i upłynął z dniem 28 września 2020 r. Zażalenie wniesione w dniu 8 lutego 2021 r. nastąpiło z uchybieniem terminu.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego o konieczności ponownego doręczenia przesyłki po wejściu w życie ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. Argumentacja o naruszeniu zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) i art. 2 Konstytucji RP. Zarzut nierozpoznania sprawy w granicach skargi i nierozpoznania wszystkich zarzutów skargi przez WSA.

Godne uwagi sformułowania

doręczenie uważa się za dokonane z upływem 14 dni liczonych od dnia pozostawienia pierwszego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki przesyłki niedoręczone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, uznaje się za doręczone po upływie 14 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy zasada niedziałania prawa wstecz nie jest bezwzględna i są możliwe od niej odstępstwa

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Jan Szuma

sędzia del. WSA

Roman Ciąglewicz

sędzia NSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących doręczeń w postępowaniu administracyjnym w okresie stanu epidemii (specustawa COVID-19) oraz zasady niedziałania prawa wstecz w kontekście zmian proceduralnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z okresem pandemii i specustawą COVID-19.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu doręczeń administracyjnych w nietypowych okolicznościach pandemii, co miało wpływ na życie wielu obywateli i przedsiębiorców. Interpretacja przepisów przejściowych jest kluczowa dla praktyki.

Jak pandemia zmieniła zasady doręczania pism urzędowych? NSA rozstrzyga kluczową kwestię terminów.

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2018/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Jan Szuma
Roman Ciąglewicz
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Kr 128/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-04-27
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 134, art. 141, art. 145, art. 151, art. 182, art. 183, art. 184, art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 8, art. 44
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 695
art. 98
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2, art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2020 poz 1423
art. 5, art. 11
Ustawa z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 17, art. 36, art. 168d
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del. WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 128/22 w sprawie ze skargi D. P. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 8 grudnia 2021 r. nr [...]znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z 27 kwietnia 2022 r., II SA/Kr 128/22, oddalił skargę D. P. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 8 grudnia 2021 r., nr [...], znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu.
Zaskarżonym postanowieniem Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (MWINB), na podstawie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 23 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a.) stwierdził wniesienie, z uchybieniem terminu, zażalenia D. P. na postanowienie z dnia 29 kwietnia 2020 r., nr [...], znak: [...], którym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki (PINB) orzekł o nałożeniu na D. T. P. - członka zarządu X sp. z o.o. kary pieniężnej w wysokości 3000 zł za to, że spółka X sp. z o.o. nie udzieliła organowi egzekucyjnemu wyjaśnień i informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji, żądanych wezwaniami z dnia 30 stycznia 2020 r. i 5 lutego 2020 r. (w zakresie pkt II tego wezwania). Nadto na podstawie art. 15zzs ust. 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.) organ I instancji zarządził bieg terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na postanowienie - ze względu na interes publiczny dotyczący zapewnienia porządku publicznego oraz ładu przestrzennego.
W uzasadnieniu swojego postanowienie MWINB wskazał, że postanowienie nr [...]z dnia 29 kwietnia 2020 r., znak: [...]wydane zostało w ramach czynności przedegzekucyjnych dotyczących obowiązku orzeczonego w ostatecznej decyzji PINB nr [...]z dnia 29 lutego 2016 r. znak: [...]tj. obowiązku dokonania rozbiórki obiektu budowlanego - budynku gospodarczego położonego na działce nr [...] obr [...] [...] przy ul. [...] w [...] o wymiarach ok. 6,10m x 4,70m, wybudowanego bez wymaganej zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. W piśmie z dnia 8 lutego 2020 r. D. P. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB nr [...]z dnia 29 kwietnia 2020 r. Do w/w wniosku załączone zostało odrębne pismo podpisane przez wyżej wymienionego, zawierające zażalenie na w/w postanowienie PINB.
W pierwszej kolejności organ wyjaśnił, że wbrew treści pouczenia, jakim opatrzone zostało zaskarżone postanowienie PINB na w/w postanowienie przysługuje zażalenie do organu II instancji (a nie skarga do sądu administracyjnego). Organ II instancji zauważył, że przesyłka pocztowa nr [...] zawierająca skierowany do D. P. egzemplarz postanowienia PINB nr [...]z dnia 29 kwietnia 2020 r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej zaadresowana została na adres siedziby X Sp. z o.o., której prezesem zarządu jest D. P.: [...] [...], [...] [...]. Przesyłka zwrócona została do Powiatowego Inspektoratu z powodu niepodjęcia awizowanej przesyłki przez jej adresata. Z potwierdzenia odbioru w/w przesyłki wynika, że w dniu 4 maja 2020 r. listonosz pozostawił w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki, a w dniu 12 maja 2020 r. przesyłka była awizowana powtórnie, a następnie wobec jej niepodjęcia zwrócona do nadawcy. Z art. 44 k.p.a. wynika, że w takim przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem 14 dni liczonych od dnia pozostawienia pierwszego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Dalej organ zwrócił uwagę, że awizowanie przedmiotowej przesyłki przypadło na czas, w którym na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej wprowadzono od dnia 20 marca 2020 r. stan epidemii (na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2020 r. poz. 491 ze zm.). Organ zacytował pierwotne brzmienie art. 98 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-COV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 695 ze zm.) oraz jego nowelizację wprowadzoną na mocy art. 5 ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1423). Wskazał również na brzmienie przepisu intertemporalnego zamieszczonego w art. 11 ust. 1 tej ustawy. Cytując z kolei art. 13 ustawy organ II instancji podniósł, że skoro ustawa z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw ogłoszona została w dniu 20 sierpnia 2020 r., zatem jej wejście w życie nastąpiło w dniu 4 września 2020 r.
Organ II instancji wyjaśnił, że wprowadzone przywołanymi wyżej ustawami z dnia 16 kwietnia 2020 r. oraz z dnia 24 lipca 2020 r. zmiany stanowiły unormowania szczególne, ale o charakterze generalnym, dotyczące doręczeń w ogólności, tj. również doręczeń realizowanych w ramach procedury administracyjnej, na zasadach określonych w tej procedurze. Zmiany te zmodyfikowały zasady doręczeń określone w k.p.a. (bez zmiany samej ustawy - k.p.a.), najpierw zawieszając skutek doręczeń w postępowaniach administracyjnych w związku z nieskutecznością podwójnej awizacji (art. 44 k.p.a.), zgodnie z art. 98 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r., aby następnie przywrócić poprzez nowelizację art. 98, w/w skutek doręczeń, ale już z mocy samego prawa, na podstawie art. 5, art. 11 i art. 13 ustawy z 24 lipca 2020 r. oraz znowelizowanego w/w ustawą art. 98 ust. 2 pkt 4 lit. d ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. W przepisach ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. ustawodawca nie zawarł jednocześnie wymogu by przesyłki, które były podwójnie awizowane i następnie zwrócone do organu administracji publicznej (nadawcy), przed dniem wejścia w życie w/w ustawy, miały być raz jeszcze wysyłane przez organ. Co więcej, jeżeli mimo braku takiego wymogu, organ po zwróceniu mu przez operatora pocztowego podwójnie awizowanej przesyłki zdecydował jednak o ponownym jej przesłaniu do adresata, przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 24 lipca 2020 r., doręczenie takiej przesyłki odbywało się na zasadach ogólnych określonych przepisami k.p.a., nie zaś według zasady określonej w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw, tj. z mocy samego prawa w terminie określonym w art. 11 ust. 1. Wynika to z art. 11 ust. 2 w/w ustawy. W konkluzji organ odwoławczy podkreślił, że przesyłka zawierająca egzemplarz postanowienia [...] z dnia 29 kwietnia 2020 r., znak: [...], przeznaczony dla D. P., podlega regulacji zawartej w art. 11 ust. 1 w/w ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw. Na podstawie tego przepisu w/w przesyłkę uznać zatem należy za doręczoną po upływie 14 dni od dnia wejścia w życie w/w ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. tj. w dniu 19 września 2020 r., a zatem termin do złożenia przez wyżej wymienionego skutecznego zażalenia, biorąc pod uwagę zasadę obliczania terminów ustanowioną w art. 57 § 1 k.p.a. rozpoczął swój bieg w dniu 20 września 2020 r., a upływał z dniem 26 września 2020 r., który przypadał na sobotę. Mając na względzie treść art. 57 § 4 k.p.a. ostatnim dniem terminu był więc 28 września 2020 r. (poniedziałek). Przedmiotowe zażalenie D. P. z dnia 8 lutego 2021 r. zostało nadane w placówce operatora pocztowego w dniu 8 lutego 2021 r., a więc z uchybieniem terminu do wniesienia zażalenia na w/w postanowienie PINB. Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że odrębnym postanowieniem nr [...]z dnia 8 grudnia 2021 r. znak: [...], odmówił przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB nr [...]z dnia 29 kwietnia 2020 r.
Skargą D. P. zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie: art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a.; art. 44 k.p.a. w zw. z art. 98 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-COV-2 i w zw. z art. 5 i 11 ust 1 i 2 ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1423); art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 8 ust. 1 i 9 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku oddalającego skargę stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Sąd podzielił stanowisko organu, że postanowienie organu I instancji zostało doręczone skarżącemu w dniu 19 września 2020 r., a zatem zażalenie z dnia 8 lutego 2021 r. złożono z uchybieniem terminu. Sąd wskazał, że stosownie do art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). W myśl zaś art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Zgodnie z treścią art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Powyższe zasady zostały zmodyfikowane w związku z wprowadzeniem na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.)). Stosownie do art. 98 ust 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 695 ze zm.) nieodebranych pism podlegających doręczeniu za potwierdzeniem odbioru przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, których termin odbioru określony w zawiadomieniu o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru przypadał w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, nie można uznać za doręczone w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii oraz przed upływem 14 dni od dnia zniesienia tych stanów. Z kolei w art. 98 ust. 2 ww. ustawy określono w jakich przypadkach powyższy przepis nie będzie miał zastosowania. W dniu 20 sierpnia 2020 r. została ogłoszona ustawa z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1423). Natomiast art. 5 tej ustawy ustawodawca dokonał zmiany art. 98 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 w ten sposób, że po literze c) dodał literę d) w brzmieniu "organ administracji publicznej" Oznacza to, że od daty wejścia w życie ustawy przesyłki wysłane przez organ administracji publicznej mogły na powrót być uznane za doręczone, w ramach fikcji doręczenia. Zatem od chwili wejścia w życie zmiany do przesyłek wysłanych do lub przez organ administracji publicznej nie stosuje się już ograniczeń wynikających z przytoczonego art. 98 ust. 1. Jednocześnie w art. 11 ust. 1 ustawy nowelizującej postanowiono, że przesyłki, o których mowa w art. 98 ust. 2 pkt 4 lit. d ustawy zmienianej w art. 5, niedoręczone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, uznaje się za doręczone po upływie 14 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Wspomniana ustawa nowelizująca weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, co wynika z art. 13 tej ustawy, a zatem weszła w życie z dniem 4 września 2020 r. W kontekście powyższego Sąd dodał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 grudnia 2021 r., II FSK 1221/21 rozważając kwestię wejścia w życie omawianych przepisów wyjaśnił, że nie ma znaczenia fakt, że niektóre poszczególne przepisy tej ustawy weszły w życie w innych terminach, co wynika z poszczególnych punktów art. 13 ustawy, bowiem jej art. 11 wyraźnie wskazał na obowiązek liczenia 14 dniowego terminu od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, a nie od dnia wejścia w życie niektórych poszczególnych jej przepisów.
Zdaniem Sądu w świetle przytoczonej regulacji zamieszczonej w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw prawidłowo organ administracji uznał, że przesyłkę zawierającą postanowienie PINB z dnia 29 kwietnia 2020 r., należało uznać za doręczoną po upływie 14 dni od dnia wejścia w życie w/w ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. tj. w dniu 19 września 2020 r., a zatem termin do złożenia zażalenia upływał z dniem 26 września 2020 r. Z racji zaś tego, że koniec terminu przypadał na sobotę – stosownie do treści art. 57 § 4 k.p.a. - ostatnim dniem terminu był 28 września 2020 r. (poniedziałek). W tej sytuacji nadanie zażalenia w placówce operatora pocztowego w dniu 8 lutego 2021 r., miało miejsce z uchybieniem terminu do wniesienia zażalenia. Sąd zaznaczył przy tym, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia został załatwiony przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie odmownie (postanowienie z dnia 8 grudnia 2021 r., znak: [...]).
Sąd nie podzielił stanowiska prezentowanego przez skarżącego, że skutek opisany w art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw dotyczył wyłącznie przesyłek pocztowych, które znajdowały się w dacie wejścia w życie ustawy jeszcze w placówkach pocztowych i ich adresaci mieli możliwość odebrania tej przesyłki pocztowej celem zapoznania się z nią. Zauważył, że art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, zawieszał możliwość uznania przesyłki doręczonej w trybie art. 44 k.p.a. na czas obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii oraz przed upływem 14 dni od dnia zniesienia tych stanów. Powyższa regulacja zakładała zatem, że skutek doręczenia będzie miał miejsce w mocy prawa jako konsekwencja uchylenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Zastosowanie tego przepisu w stosunku do korespondencji kierowanej do i z organu administracji publicznej zostało następnie wyłączone omówioną wyżej ustawą z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (art. 5), przy czym w art. 11 ustalono reguły dotyczące przesyłek awizowanych we wcześniejszym okresie. I tak jako zasadę wskazano, że przesyłki niedoręczone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, uznaje się za doręczone po upływie 14 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Wyjątek od tej zasady przewidziano zaś w sytuacji, gdy przed dniem wejścia w życie ustawy operator pocztowy dokonał zwrotu przesyłki, a organ administracji publicznej ponownie wysłał pismo podlegające doręczeniu za potwierdzeniem odbioru (art. 11 ust. 2). Sąd zauważył, że omawiana regulacja ma charakter kompleksowy i swoim zasięgiem obejmuje wszystkie przypadki doręczania przesyłek organu administracji publicznych w okresie obowiązywania w stosunku do organów administracji publicznej art. 98 ust. 1. Gdyby ustawodawca chciał aby czynność doręczenia awizowanych uprzednio i zwróconych przesyłek pocztowych była powtórzona dałby temu jednoznaczny wyraz w ustawie. Brak takiego wskazania wyklucza możliwość uznania, że treść art. 11 ust. 1 obejmuje wyłącznie przesyłki pocztowe które znajdowały się w dacie wejścia w życie ustawy w placówkach pocztowych i nie upłynął jeszcze termin na ich podjęcie. Wykładnia forsowana przez skarżącego pozostaje w ocenie Sądu nie tylko w sprzeczności z literalnym brzmieniem przepisów, ale również z celem ustawy jakim było uregulowanie kwestii doręczeń przesyłek poleconych w stosunku do których na mocy ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 została zawieszona możliwość uznania ich za skutecznie doręczone na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. W konkluzji Sąd stwierdził, że art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i został prawidłowo zastosowany przez organ administracji. Zadaniem Sądu nie jest zaś dokonywanie oceny przyczyn i zasadności przyjętych przez ustawodawcę regulacji normatywnych. Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skargą kasacyjną D. P. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego, a to:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. art. 44 k.p.a. w zw. z art. 98 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-COV
2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 695 ze zm.) i w zw. z art. 5 i 11 ust 1 i 2 ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020r. poz. 1423) poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że przesyłki awizowane, a następnie zwrócone do organu administracyjnego, przed wejściem w życie ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw, nie wymagają ponownego doręczenia, gdyż z mocy prawa od dnia wejścia w życie tejże ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. uznaje się je za doręczone;
b) art. 2 i 7 Konstytucji RP w zw. z art. art. 98 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-COV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 695 ze zm.) i w zw. z art. 5 i 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1423) poprzez naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz wynikającą z zasady państwa demokratycznego oraz zasady państwa prawa i uznanie, że przepisy zmienionej ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. rozciągają się również na sytuacje sprzed wejścia w życie tej ustawy pomimo tego, że przyjęcie takiej wykładni przepisów sprzeciwia się powyżej opisanej zasadzie niedziałania prawa wstecz i narusza w tym zakresie Konstytucje RP.
II. przepisów prawa procesowego, a to naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w jej granicach i nierozpoznanie wszystkich zarzutów skargi wniesionej przez skarżącego tj. pominięcie zarzutów dot. naruszenia opisanego w pierwszym i trzecim tirecie skargi.
Z uwagi na powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonego postanowienia a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym po stwierdzeniu spełnienia ustawowych warunków przewidzianych w art. 182 § 2 p.p.s.a. Skarżący, który wniósł skargę kasacyjną zrzekł się rozprawy, a uczestnicy postępowania kasacyjnego, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądali przeprowadzenia rozprawy.
Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej.
Natomiast skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji przeprowadził prawidłową kontrolę legalności zaskarżonego postanowienia i zasadnie uznał, że jest ono zgodne z prawem, stąd też słusznie zastosował konstrukcję prawną oddalenia wniesionej skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Zdaniem Sądu odwoławczego prawidłowo uznano w realiach tej sprawy, iż postanowienie PINB w Krakowie Powiat Grodzki z 29 kwietnia 2020 r. nr [...] o nałożeniu na D. T. P. –członka zarządu X Sp. z o.o., w oparciu o przepis art. 168d § 1 i 2 w zw. z art. 36 § 1 u.p.e.a., kary pieniężnej w wysokości 3000 zł za nieudzielenie organowi egzekucyjnemu wyjaśnień i informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji, żądanych wezwaniami z 30 stycznia i 5 lutego 2020 r. (w zakresie pkt II tegoż wezwania) zostało skutecznie doręczone adresatowi w trybie art. 44 k.p.a. (doręczenia zastępczego) i nastąpiło z dniem 19 września 2020 r. Zatem siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie upływał z dniem 26 września 2020 r., a że koniec terminu przypadał na sobotę – który był dniem ustawowo wolnym od pracy tak więc ostatnim dniem do wniesienia zażalenia był dzień 28 września 2020 r. Natomiast wniesione pismem z dnia 8 lutego 2021 r. zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji złożone zostało z uchybieniem terminu przewidzianym w art. 17 § 1 u.p.e.a., co zostało stwierdzone zaskarżonym postanowieniem.
Zarzuty skargi kasacyjnej nie pozwalają na eliminację z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku.
Przede wszystkim z lektury akt wynika, że przesyłka pocztowa zawierająca skierowany do skarżącego egzemplarz postanowienia PINB z dnia 29 kwietnia 2020 r., w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej zaadresowana została na adres siedziby X Sp. z o.o., której prezesem zarządu jest skarżący. Przesyłka zwrócona została do Powiatowego Inspektoratu z powodu niepodjęcia awizowanej przesyłki przez jej adresata. Z potwierdzenia odbioru ww. przesyłki wynika, że w dniu 4 maja 2020 r. listonosz pozostawił w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki, a w dniu 12 maja 2020 r. przesyłka była awizowana powtórnie, a następnie wobec jej niepodjęcia zwrócona do nadawcy. Z art. 44 k.p.a. wynika, że w takim przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem 14 dni liczonych od dnia pozostawienia pierwszego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Mając na względzie, że doręczenie ww. postanowienia miało miejsce w niniejszej sprawie w okresie obowiązywania na terenie całego kraju stanu epidemii COVID-19, wziąć należy pod uwagę regulacje szczególne w stosunku do art. 44 k.p.a., przewidujące odstępstwa od stosowania tego przepisu i przewidzianej w nim tzw. fikcji doręczenia.
Nie jest sporne, iż na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wprowadzono stan epidemii na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2020 r. poz. 491 ze zm., od dnia 20 marca 2020 r. W związku z tym zmodyfikowano zasady w szczególności związane z doręczaniem o jakim mowa w Rozdziale 8 k.p.a. W art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 wprowadzono ograniczenie możliwości uznania za doręczone pism nieodebranych w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, statuując, iż nieodebranych pism podlegających doręczeniu za potwierdzeniem odbioru przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, których termin odbioru określony w zawiadomieniu o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru przypadał w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, nie można uznać za doręczone w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii oraz przed upływem 14 dni od dnia zniesienia tych stanów. Natomiast ust. 2 tego przepisu zawierał wyłączenia od tej zasady.
Z kolei w dniu 20 sierpnia 2020 r. została ogłoszona ustawa z dnia 24 lipca 2020r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw. Normą art. 5 tej ustawy ustawodawca dokonał zmiany art. 98 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 695, 875,976 i 1086) w ten sposób, że po literze c) dodał literę d) w brzmieniu "organ administracji publicznej". Zmiana ta weszła w życie z dniem 20 sierpnia 2020 r., co wynika z art. 13 pkt 5 ustawy nowelizującej. Zmiana polega zatem na tym, że pomniejszony został katalog ograniczeń możliwości uznania za doręczone pism nieodebranych w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Innymi słowy, od chwili wejścia w życie tej zmiany do przesyłek wysłanych do lub przez organ administracji publicznej nie stosuje się ograniczeń wynikających ze wspomnianego art. 98 ust. 1, czyli przesyłki wysłane przez organ administracji mogą być uznane za doręczone, mimo że adresat ich nie odbierze. Jednakże dla takiej możliwości konieczne jest spełnienie przesłanek przewidzianych przepisami prawa jak w tej sprawie wynikających z art. 44 k.p.a. co przecież jak wyżej wykazano miało miejsce w tym postępowaniu.
Nadto, zgodnie z art. 11 ust. 1 wspomnianej ustawy nowelizującej z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw, przesyłki, o których mowa w art. 98 ust. 2 pkt 4 lit. d ustawy zmienianej w art. 5, niedoręczone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, uznaje się za doręczone po upływie 14 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Z kolei w art. 11 ust. 2 zaznaczono, że przepisu ust. 1 nie stosuje się jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041) dokonał zwrotu przesyłki, a organ administracji publicznej ponownie wysłał pismo podlegające doręczeniu za potwierdzeniem odbioru.
Wspomniana ustawa nowelizująca weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, co wynika z art. 13 tej ustawy, a zatem weszła w życie z dniem 4 września 2020 r., skoro została ogłoszona w Dzienniku Ustaw z dnia 20 sierpnia 2020 r. Trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał na orzecznictwo NSA, zaznaczając, iż nie ma przy tym znaczenia fakt, że niektóre poszczególne przepisy tej ustawy weszły w życie w innych terminach, co wynika z poszczególnych punktów art. 13 ustawy, bowiem jej art. 11 wyraźnie wskazał na obowiązek liczenia 14 dniowego terminu od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, a nie od dnia wejścia w życie niektórych poszczególnych jej przepisów - podobnie w wyroku NSA z dnia 14 grudnia 2021 r. II FSK 1221/21.
Zatem mając na uwadze powyższe uregulowania w odniesieniu do przesyłek wysyłanych przez organ administracji, takich jak postanowienie PINB z dnia 29 kwietnia 2020 r. stosowanie tzw. fikcji doręczenia, o której mowa w art. 44 k.p.a., było wyłączone jedynie do czasu wejścia w życie ww. nowelizacji art. 98 ust. 2 ustawy o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2. Zwróconą przesyłkę zawierającą postanowienie PINB z dnia 29 kwietnia 2020 r. skierowaną do D. T. P. jako członka zarządu spółki X można było - stosownie do treści przepisu przejściowego - uznać za doręczoną po upływie 14 dni od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej z dnia 24 lipca 2020 r. Spełnione zostały warunki wymienione w art. 44 k.p.a., a jak już wyżej wykazano w aktach sprawy znajduje się koperta wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Tak na kopercie, jak i na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajdują się odpowiednie pieczęcie i adnotacje pracowników Poczty Polskiej, mające walor dokumentu urzędowego. Wynika z nich, że przesyłka była dwukrotnie awizowana, awiza pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Okoliczności te nie zostały zakwestionowane przez skarżącego kasacyjnie.
W tej sytuacji słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że przesyłka zawierająca postanowienie PINB została prawidłowo doręczona skarżącemu w trybie tzw. fikcji doręczenia, a odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Tryb fikcji doręczenia określony w art. 44 k.p.a. mógł zostać zastosowany w niniejszej sprawie, albowiem przepis wprowadzający w tym zakresie ograniczenia związane ze stanem epidemii COVID-19 został zmieniony. Przesyłki wysyłane przez organ administracji mogły zostać uznane za doręczone.
Nie jest usprawiedliwiony zarzut skargi kasacyjnej błędnej wykładni art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 44 k.p.a. w zw. z art. 98 ustawy z 16 kwietnia 2020 r. i w zw. z art. 5 i 11 ustawy z 24 lipca 2020 r. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że przesyłki awizowane a następnie zwrócone do organu administracji przed wejściem w życie ustawy z dnia 24 lipca 2020 r., nie wymagają ponownego doręczenia, gdyż z mocy prawa od dnia wejścia wżycie tejże ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. uznaje się je za doręczone. Stanowisko skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem sugerowany w kasacji obowiązek ponownego doręczenia awizowanych przed dniem 24 lipca 2020 r. przesyłek nie wynika z przepisów prawa.
Taka interpretacja powołanych w kasacji przepisów odbiega od wykładni literalnej tychże przepisów, wszak ani w zmienionym przepisie art. 98 ust. 2 ustawy o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, ani w art. 11 ust. 1 ustawy nowelizującej ustawodawca nie wprowadził obowiązku ponownego doręczania przesyłek- podobnie w wyroku NSA z 15 marca 2023 r. II OSK 239/22.
Nie można przy tym uznać, że taka wykładnia przytoczonych przepisów narusza w jakikolwiek sposób prawa skarżącego. Przesyłka do niego skierowana była prawidłowo awizowana, skarżący otrzymał awiza informujące o nadejściu przesyłki, miał możliwość jej odbioru z placówki pocztowej, a jeśli ze względu na zagrożenie epidemiczne nie odebrał jej wówczas z placówki pocztowej, podlegał ochronie, albowiem termin do wniesienia zażalenia nie rozpoczął biegu. Termin ten rozpoczął bieg dopiero, gdy wskutek zmiany ww. art. 98 możliwe było uznanie - prawidłowo awizowanej - przesyłki za doręczoną.
Nie jest także usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 2 i 7 Konstytucji w zw. z art. 98 ustawy z 16 kwietnia 2020 r. i w zw. z art. 5 i 11 ust. 1 i 2 ustawy z 24 lipca 2020r. poprzez naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz wynikający z zasady państwa demokratycznego oraz zasady państwa prawa i uznanie, że przepisy zmienionej ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. rozciągają się również na sytuację sprzed wejścia w życie ustawy pomimo tego, że przyjęcie takiej wykładni przepisów sprzeciwia się zasadzie niedziałania prawa wstecz i narusza w tym zakresie Konstytucję.
Co do zasady wskazać należy, iż zasada lex retro non agit nie została wprost wyrażona w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r., lecz wywiedziona przez Trybunał Konstytucyjny z klauzuli demokratycznego państwa prawnego, o której traktuje art. 2 Konstytucji RP. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3.10.2001 r., K 27/01, OTK ZU 7/2001, poz. 209 stwierdzono, iż "zasada niedziałania prawa wstecz stanowi podstawę porządku prawnego. Kształtuje zasadę zaufania obywateli do państwa oraz stanowionego przez niego prawa. U podstaw tejże zasady leży wyrażona w art. 2 Konstytucji zasada demokratycznego państwa prawnego.
Jednakże, co jest niesporne, zasada ta nie jest bezwzględna i są możliwe od niej odstępstwa. Mowa tu jedynie o wyjątkowych sytuacjach, za którymi przemawia inna zasada konstytucyjna –patrz wyrok TK z 29.01.1992 r., K 15/91, OTK ZU 1992, poz. 8.
Nadanie aktowi prawnemu mocy wstecznej jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie (art. 5 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych). Zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) nie ma charakteru absolutnego i w wyjątkowych sytuacjach może zostać nadana moc wsteczna aktowi prawnemu. Problem niedziałania prawa wstecz był już przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który kilkakrotnie wypowiadał się, że zakaz lex retro non agit dotyczy zwłaszcza przepisów normujących prawa i obowiązki obywateli, jeżeli prowadzi to do pogorszenia ich sytuacji w stosunku do stanu poprzedniego. Odstąpienie od tej zasady dopuszczalne jest jedynie wyjątkowo i tylko z usprawiedliwionych względów, gdy jest to konieczne dla realizacji wartości konstytucyjnej ocenianej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji (orzeczenie z dnia 30 listopada 1993 r. sygn. akt K 18/92, OTK 1993, Nr 2, poz. 41; wyrok z dnia 27 lutego 2002 r. sygn. akt K 47/01, OTK-A 2002, Nr 1, poz. 6; orzeczenie z dnia 19 października 1993 r. sygn. akt K 14/92, OTK 1993, Nr 2, poz. 35; wyrok z dnia 31 stycznia 2001 r. sygn. akt P 4/99, OTK 2001, Nr 1, poz. 15). Dodatkowo podkreśla się, że wsteczna moc prawa może dotyczyć, co do zasady, ewentualnie tylko przyznania praw. Przepisy kwestionowane skargą kasacyjną, a dotyczące zmienionej ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. mimo, że rozciągają się również na sytuację sprzed wejścia w życie tej ustawy przyjmując fikcję doręczenia do stanów, które nastąpiły przed wejściem w życie tej ustawy, to jednak zdaniem NSA nie naruszają wskazanych w kasacji przepisów, w tym art. 2 ustawy zasadniczej. Te przepisy rangi ustawowej regulujące kwestie proceduralne fikcji doręczenia nie są przepisami prawa karnego ani nie zakładają podporządkowania jednostki państwu, w żaden sposób "nie powodują pozbawienia lub ograniczenia uprawnień obywateli" i w okresie stanu epidemii zmierzały do przyjęcia rozwiązań trafniejszych z punktu widzenia założeń Konstytucji od założeń dotychczasowych. Niewątpliwie również kwestionowane uregulowania związane z ustawą zmieniającą z dnia 24 lipca 2020 r. nie naruszają art. 7 Konstytucji statuującego zasadę demokratycznego państwa prawa. To co bowiem istotne, to fakt, że art. 5 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych także nie mówi o tym, że zasady demokratycznego państwa prawnego muszą się zgadzać z odstępstwem od zakazu retroaktywności. Artykuł ten stanowi jedynie o tym, że zasady te nie mogą "stać temu na przeszkodzie".
Wbrew stanowisku skarżącego w sprawie Sąd pierwszej instancji nie naruszył również przepisów procedury sądowoadministracyjnej tj. art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w jej granicach i nierozpoznanie wszystkich zarzutów skargi.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ten ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze dany zarzut nie został podniesiony. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na tym przepisie należy wykazać, że sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (vide: wyrok NSA z 20 grudnia 2012 r., II OSK 1580/11), a także w przypadku gdy powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z 21 stycznia 2014 r., II GSK 1560/12). Przedstawiona powyżej ocena okoliczności sprawy przeczy temu aby w toku dotychczasowego postępowania pominięte zostały istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Nie pozwala to potwierdzić zasadności zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a.
Ponadto nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Taki zarzut może być skutecznie postawiony wyłącznie w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera co najmniej jednego z ustawowych elementów formalnych lub jeżeli sąd nie zawarł w uzasadnieniu stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd pierwszej instancji, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania przepisów prawa. Brak odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi nie świadczy o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. Z powołanego przepisu nie wynika bowiem, że sąd musi się odnieść do wszystkich argumentów podnoszonych przez strony. Podkreślenia wymaga, że z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wynika dla sądu administracyjnego obowiązek szczegółowego omówienia w uzasadnieniu każdej okoliczności, czy każdego argumentu lub twierdzenia, jakie pojawiło się w badanej sprawie. Uzasadnienie wyroku ma być "zwięzłe", co należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny powinien się odnieść wyłącznie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, aby nie czynić wywodu nadmiernie rozbudowanym, a przez to niejasnym (zob. wyroki NSA: z 29 lutego 2008 r., II FSK 1801/06, z 13 czerwca 2023 r. II OSK 1979/20).
Tym samym skoro przedstawione zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie to tak wniesiony środek odwoławczy należało oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a.
Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI