II SA/KR 128/21

II SA/Kr 128/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-03-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-01-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący/
Jacek Bursa
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 6438/21 - Wyrok NSA z 2025-04-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 283
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędzia WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 marca 2021 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z o. o. z siedzibą w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r., znak [...] w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia oddala skargę.
Uzasadnienie
Burmistrz Wojnicza decyzją z 28 października 2020 r. znak [...], po rozpatrzeniu wniosku z 3 lutego 2016 r. Przedsiębiorstwa Handlowo-Produkcyjno-Usługowego firma B w B. (obecna nazwa: Firma A w B.), o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Budowa obiektu do hodowli drobiu w ilości powyżej 210 DJP w miejscowości B. " na działkach ew. nr [...] w m. B. , oraz po przeprowadzeniu ponownego postępowania administracyjnego w związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 7 sierpnia 2017 r., sygn. akt: II SA/Kr 472/17 decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 23 lutego 2017 r. sygn. akt: [...] i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Wojnicza z 21 grudnia 2016 r., znak: [...], w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla wyżej wymienionego przedsięwzięcia - odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia.
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej "K.p.a.", art. 71 ust. 2 pkt. 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 77 ust. 1, art. 80 ust. 1 i art. 85 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2020 r. poz. 283 ze zm.), dalej "u.o.o.ś."; "ustawa środowiskowa", w związku z § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r. poz. 71) oraz z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz. 1839).
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji z uwagi na obszerność i zawiłość przeprowadzonego postępowania administracyjnego przedstawił jego przebieg, celem usystematyzowania stanu faktycznego.
W dniu 3 lutego 2016 r. do Urzędu Miejskiego w Wojniczu wpłynęło pismo pełnomocnika inwestora w sprawie przedłożenia raportu oddziaływania na środowisko inwestycji polegającej na budowie obiektu do hodowli drobiu w ilości powyżej 210 DJP w m. B. na działkach ew. nr [...], celem wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
W dniu 21 grudnia 2016 r., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Burmistrz Wojnicza wydał decyzję znak: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia. Ze wskazanego w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, zakresu oddziaływań związanych z realizacją oraz funkcjonowaniem przedsięwzięcia wynikało zdaniem organu, że oddziaływania te zamkną się w granicach terenu inwestycji.
W związku z odwołaniem grupy mieszkańców B. i B. od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wydało 23 lutego 2017 r. szereg rozstrzygnięć o charakterze formalnym oraz jedno rozstrzygnięcie merytoryczne.
Za skutecznie wniesione organ odwoławczy uznał wyłącznie odwołanie właścicielki działki ew. nr [...] w B. . W wyniku rozpatrzenia tego odwołania Kolegium decyzją z 23 lutego 2017 r. sygn. akt: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Wojnicza z 21 grudnia 2016 r.
W przypadku jednego z odwołań organ odwoławczy wydał postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a w pozostałych przypadkach uznał, że zostały one wniesione przez podmioty, którym nie przysługuje status stron postępowania, co skutkowało wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego.
Właścicielka działki ew. nr [...] w B. wniosła skargę na decyzję Kolegium z dnia 23 lutego 2017 r.
W wyniku rozpatrzenia tej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 7 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 472/17 uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z 23 lutego 2017 r. i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Wojnicza z 21 grudnia 2016 r.
Organ wskazał, że z treści wyroku wynika, iż organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zweryfikować krąg stron postępowania przy uwzględnieniu faktu, że legitymację procesową w przedmiotowej sprawie ustala się w oparciu o ogólną zasadę wyrażoną w art. 28 K.p.a. Sąd podkreślił przy tym, że przymiot strony przysługuje podmiotom posiadającym tytuł prawny do nieruchomości znajdujących się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia. W związku z tym wskazano, że organ ma obowiązek zbadać rodzaj inwestycji, jej rozmiar oraz stopień i zakres uciążliwości dla otoczenia, a następnie ustalić, jak daleko sięgać będą oddziaływania planowanej inwestycji, z uwzględnieniem oddziaływań normatywnych i ponadnormatywnych. W swoim rozstrzygnięciu WSA w Krakowie wskazał również, że zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy, swoje ustalenia oparły na raporcie oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, którego nieścisłości zostały wskazane przez Sąd w uzasadnieniu wyroku.
Kilkanaście osób wniosło również skargi na decyzje Kolegium w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Wszystkie skutecznie wniesione skargi zostały uwzględnione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który uchylił zaskarżone decyzje Kolegium i zawarł dla organu odwoławczego wskazania dotyczące ustalenia kręgu stron postępowania.
Organ odwoławczy podjął decyzję o umorzeniu postępowań odwoławczych, gdyż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, która była przedmiotem odwołań, została wyeliminowana z obrotu prawnego i rozpatrzenie odwołań stało się bezprzedmiotowe. Akta sprawy zostały zwrócone do Burmistrza Wojnicza 11 stycznia 2018 r.
Następnie w związku z ww. wyrokiem WSA w Krakowie, pismem z 8 marca 2018 r. pełnomocnik inwestora przedłożył raport oddziaływania na środowisko wraz z załącznikami dla inwestycji polegającej na budowie obiektu do hodowli drobiu w ilości powyżej 210 DJP w m. B. , celem wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, który następnie uzupełnił 9 kwietnia 2018 r. o wymagane załączniki graficzne. Raport oddziaływania na środowisko miał zostać opracowany z uwzględnieniem wcześniejszych uwag WSA w Krakowie, co do treści w nim zawartych.
W ramach inwestycji zaplanowano:
6 identycznych budynków inwentarskich (kurników) o powierzchni zabudowy 2 590 m2 każdy,
12 silosów paszowych o ładowności 27 Mg każdy (po dwa silosy na każdy kurnik),
budynek socjalno-administracyjny o powierzchni zabudowy 150 m2,
budynek garażowy o powierzchni zabudowy 190 m2,
budynek - wiata na ściółkę o powierzchni 360 m2,
* 6 jednokomorowych zbiorników bezodpływowych o pojemności 1 m3 przeznaczonych na ścieki bytowe, umieszczonych przy kurnikach,
* zbiornik bezodpływowy na ścieki socjalno-bytowe o pojemności 4,5 m3, umieszczony przy budynku socjalno-administracyjnym,
* 15 zbiorników na gaz - propan-butan o pojemności 6 400 l każdy,
* zbiornik naziemny na gaz o pojemności 2 700 l umieszczony przy budynku socjalno-administracyjnym,
- chłodnia o pojemności 46 m3 na padlinę oraz 6 kontenerów na odpady o pojemności 4-5 m3,
* śluza dezynfekcyjna i waga samochodowa najazdowa,
* agregat prądotwórczy.
Na fermie miałaby się odbywać hodowla kurcząt-brojlerów systemem ściółkowym w sześciu kurnikach o maksymalnej obsadzie 50 000 sztuk ptaków każdy. W ciągu roku miało być realizowanych sześć cykli produkcyjnych. Po każdym cyklu miała następować 17-dniowa przerwa technologiczna, przeznaczona na zabiegi sanitarne i konserwację. Ścieki socjalno-bytowe miały być odprowadzane do szczelnych, bezodpływowych zbiorników, a ścieki technologiczne do studzienek technologicznych wewnątrz kurnika. Ścieki przemysłowe miały być wywożone przez podmiot zewnętrzny, a obornik usuwany z kurników po każdym cyklu poza teren fermy, transportem zewnętrznym (nie przewidywano składowania pomiotu na terenie fermy). Załadunek obornika na środki transportu odbiorcy miał odbywać się bezpośrednio w kurniku. Padłe zwierzęta i ubite z konieczności miały być umieszczane w specjalnym chłodzonym kontenerze.
Organ wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r., planowana inwestycja zaliczona została do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla których na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś. wymagane jest przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko.
Stosownie do art. 71 ust. 2 pkt 1 u.o.o.ś. dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 4 u.o.o.ś. organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest Burmistrz Wojnicza.
Zawiadomieniem z 18 kwietnia 2018 r. Burmistrz Wojnicza zawiadomił strony postępowania, tj. właścicieli sąsiednich nieruchomości względem terenu inwestycji, Stowarzyszenie [...], Fundację [...] oraz Prokuraturę Okręgową w Tarnowie i Prokuraturę Rejonową w Tarnowie, które zgłosiły uczestnictwo w przedmiotowym postępowaniu na prawach strony, o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia.
Informacja o złożonym raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zamieszczona została w Ekoportalu, publicznie dostępnym wykazie danych o dokumentach zawierających informacje o środowisku i jego ochronie, prowadzonym przez Burmistrza Wojnicza na stronach Biuletynu Informacji Publicznej Gminy Wojnicz.
Na podstawie art. 77 ust. 1 u.o.o.ś. organ pismem z 18 kwietnia 2018 r. znak: [...] wystąpił o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie i do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie oraz o wyrażenie opinii do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tarnowie i do Marszałka Województwa Małopolskiego. Wraz z pismem przekazano raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko.
Z kolei na podstawie art. 33 u.o.o.ś. dniu 18 kwietnia 2018 r. obwieszczeniem Burmistrza Wojnicza podano do publicznej wiadomości informację o przystąpieniu do przeprowadzenia procedury oceny oddziaływania na środowisko w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia, w tym o możliwości składania uwag i wniosków przez przedstawicieli społeczeństwa wskazując jednocześnie 30-dniowy termin ich składania. W obwieszczeniu pouczono społeczeństwo o formie składania uwag i wniosków, a także o konsekwencjach złożenia uwag i wniosków z uchybieniem wyznaczonego terminu. Zainteresowane społeczeństwo mogło zapoznać się w siedzibie Urzędu Miejskiego w Wojniczu z niezbędną dokumentacją w terminie: od 23 kwietnia 2018 r. do 24 maja 2018 r. Natomiast strony postępowania mogły składać uwagi i wnioski do czasu wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Ponadto obwieszczenie o procedurze przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz o udziale społeczeństwa zostało podane do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń w budynku Urzędu Miejskiego w Wojniczu, na tablicach ogłoszeń w miejscowości B. R. oraz poprzez publikację na stronie internetowej w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy Wojnicz.
W ramach prowadzonego postępowania z udziałem społeczeństwa w dniu 14 maja 2018 r. do organu wpłynęło pismo mieszkańca B. , współwłaściciela działek ew. nr [...] w B. , wyrażające sprzeciw przeciwko inwestycji, wskazując na: bliską lokalizację względem jego budynku mieszkalnego, przydrożnych kapliczek stanowiących dla lokalnej społeczności obiekt kultu religijnego, zagrożenie dla wód gruntowych i zdrowia mieszkańców, w tym dzieci, uciążliwość odorową, a także położenie na terenie Radłowsko-Wierzchosławickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, którego krajobraz zostanie zaburzony.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie postanowieniem z 15 maja 2018 r. znak: [...] uzgodnił realizację przedsięwzięcia, stwierdzając, że nie przewiduje się negatywnego wpływu przedsięwzięcia na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych dla jednolitych części wód powierzchniowych, jednolitych części wód podziemnych oraz obszarów chronionych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 i art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne.
W dniu 21 maja 2018 r. do organu wpłynęło pismo mieszkańców B. , B. i właścicieli gruntów położonych w B. , zawierające uwagi do raportu oddziaływania na środowisko dotyczące nieuwzględnienia przy jego opracowywaniu występowania w obszarze oddziaływania inwestycji: chronionych gatunków zwierząt i roślin, studni wody pitnej, zabytkowych kapliczek, stanowisk archeologicznych oraz położenia na obszarze chronionego krajobrazu. W piśmie wskazano też nieścisłości dokumentu w zakresie: informacji o sposobie postępowania z powstałym w trakcie funkcjonowania inwestycji pomiotem i jego uciążliwości zapachowej, oceny czystości powietrza, zatrudnienia pracowników, emisji hałasu, odległości planowanej inwestycji od zabudowań mieszkalnych, a także braki raportu na temat negatywnego wpływu na zdrowie ludzi oraz konfliktów społecznych.
Ponadto w dniach 21-23 maja 2018 r. w Urzędzie Miejskim w Wojniczu zostało złożonych łącznie 18 wniosków właścicieli działek położonych w B. o przyznanie statusu strony w prowadzonym postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, każdy podparty stosownym orzeczeniem WSA w Krakowie dotyczącym uchylenia zaskarżonej decyzji Kolegium z 23 lutego 2017 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.
Pismem z 21 maja 2018 r. Marszałek Województwa Małopolskiego poinformował o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, natomiast Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tarnowie pismem z 21 maja 2018 r. znak: [...] wezwał do uzupełnienia raportu oddziaływania na środowisko.
W dniu 7 czerwca 2018 r. do organu wpłynęło do wiadomości wezwanie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie z 6 czerwca 2018 r., znak: [...], skierowane do pełnomocnika inwestora o wyjaśnienie nieścisłości w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Zastrzeżenia do treści raportu oddziaływania na środowisko zgłosiła Prokuratura Rejonowa w Tarnowie pismem z 6 czerwca 2018 r. sygn. akt PR [...], które dotyczyły: braku przedstawienia wariantu alternatywnego, braku odniesienia się do konfliktów społecznych, braku rzetelnej analizy dotyczącej emisji odorowej, której źródłem będzie planowany sposób odbioru pomiotu, tj. odbiór przez rolników indywidualnych, nieuwzględnienia w analizie akustycznej hałasu i analizie ewentualnych zanieczyszczeń emisji pojazdów w czasie przejazdu drogą dojazdową oraz nieuwzględnienia występowania form ochrony przyrody.
W dniu 13 sierpnia 2018 r. pełnomocnik inwestora przedłożył uzupełnienia raportu oddziaływania na środowisko w związku z wezwaniami Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tarnowie i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie, a 31 sierpnia 2018 r. przedłożył kolejne uzupełnienie w związku z wezwaniem Marszałka Województwa Małopolskiego.
Wyżej wymienione uzupełnienia wraz z pismem Burmistrza Wojnicza z dnia 6 września 2018 r. zostały przesłane do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie, Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tarnowie oraz do Marszałka Województwa Małopolskiego.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tarnowie opinią sanitarną nr [...] z 12 września 2018 r. znak: [...], zaopiniował pozytywnie pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych środowiskowe uwarunkowania dla ww. przedsięwzięcia, z zachowaniem wszystkich rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych, wynikających z raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko, chroniących otoczenie i środowisko, a w konsekwencji i zdrowie ludzi przed ujemnym oddziaływaniem projektowanej inwestycji, ze szczególnym zwróceniem uwagi na maksymalne ograniczenie emisji zanieczyszczeń wprowadzanych do atmosfery, w tym substancji odorotwórczych.
W dniu 19 września 2018 r. Burmistrz Wojnicza poinformował o prowadzonej procedurze oceny oddziaływania na środowisko i udziale społeczeństwa w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Jednocześnie wszystkie zainteresowane osoby zostały poinformowane o możliwości zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy, a także o miejscu i formie składania uwag i wniosków w terminie 30 dni, tj. od dnia 21 września 2018 r. do 22 października 2018 r. Obwieszczenie o udziale społeczeństwa w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym zostało podane do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń w budynku Urzędu Miejskiego w Wojniczu, na tablicach ogłoszeń w miejscowości B. R. oraz poprzez publikację na stronie internetowej w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy Wojnicz. Informacja o uzupełnieniach raportu zamieszczona została w Ekoportalu.
Pismem z 1 października 2018 r. Marszałek Województwa Małopolskiego ponownie wezwał o uzupełnienie otrzymanej dokumentacji przed zaopiniowaniem planowanego przedsięwzięcia przed wydaniem decyzji środowiskowej.
Kolejno 3 października 2018 r. i 10 października 2018 r. drogą elektroniczną swój protest przeciwko inwestycji złożyli współwłaściciele działek ew. nr [...] w B.
W dniu 8 października 2018 r. pełnomocnik inwestora przedłożył w Urzędzie Miejskim w Wojniczu wyjaśnienia do raportu oddziaływania na środowisko, jakie zostały przedłożone Marszałkowi Województwa Małopolskiego.
Uzupełnienie raportu oddziaływania na środowisko zostało opublikowane w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy Wojnicz oraz w Ekoportalu, a także przesłane wszystkim uzgadniającym organom.
Zdaniem organu analiza raportu oddziaływania na środowisko i jego uzupełnień wykazała, że dokumenty te nie zawierają wszystkich informacji umożliwiających określenie zakresu oddziaływania przedsięwzięcia, co tym samym uniemożliwiło, zgodnie ze wskazaniami WSA, określenie kręgu stron postępowania. Burmistrz Wojnicza pismem z 11 października 2018 r. zwrócił się do inwestora o dodatkowe dane i wyjaśnienia w zakresie rozprzestrzeniania się substancji szkodliwych, oddziaływania przedsięwzięcia w okresie przerw technologicznych oraz podczas transportu po drogach łączących z drogami publicznymi.
Marszałek Województwa Małopolskiego postanowieniem z 17 października 2018 r. znak: [...] zaopiniował pozytywnie planowaną inwestycję.
W dniu 17 października 2018 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Krakowie wydał postanowienie znak: [...] w sprawie uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia, w którym określił, jakie działania należy podjąć na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia oraz jakie wymagania dotyczące ochrony środowiska należy uwzględnić w dokumentacji projektowej.
Mieszkańcy B. i B. 19 października 2018 r. złożyli pisemne uwagi do prowadzonego postępowania i uzupełnień raportu oddziaływania na środowisko, które dotyczyły sposobu postępowania z pomiotem, położenia inwestycji względem stanowisk archeologicznych i na terenie Radłowsko-Wierzchosławickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, nieuwzględnienia występowania w sąsiedztwie inwestycji unikalnej flory i fauny oraz obiektów podlegających ochronie na podstawie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Pismo podpisały 432 osoby.
Pełnomocnik inwestora pismem z 30 października 2018 r. odpowiedział na wezwanie organu przedstawiając dalsze wyjaśnienia związane z zakresem oddziaływania przedsięwzięcia.
W związku z otrzymanymi uzupełnieniami raportu oddziaływania na środowisko Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie postanowieniem z 7 listopada 2018 r. znak: [...] uzgodnił realizację planowanej inwestycji.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tarnowie pismem z 21 listopada 2018 r. znak: [...], poinformował, że informacje zawarte w uzupełnieniach raportu nie mają wpływu na wydaną opinię sanitarną nr [...] z 12 września 2018 r. znak: [...]
Pomimo stanowisk zajętych przez organy współdziałające oraz dodatkowych wyjaśnień złożonych przez pełnomocnika inwestora, wątpliwości organu nadal budziła kwestia uciążliwości zapachowej planowanej inwestycji. Organ stwierdził, że stanowisko sądów administracyjnych wskazuje, iż brak normatywnych podstaw określających parametry stężeń substancji zapachowych nie zwalnia organów z obowiązku analizy w tym zakresie. Ponadto Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tarnowie w opinii sanitarnej nr [...] z 12 września 2018 r. zaopiniował pozytywnie inwestycję ze szczególnym zwróceniem uwagi na maksymalne ograniczenie emisji zanieczyszczeń wprowadzanych do atmosfery, w tym substancji odorotwórczych.
Wobec powyższego Burmistrz Wojnicza postanowieniem z 7 grudnia 2018 r., znak: [...] zwrócił się do Pracowni Zapachowej Jakości Powietrza w Instytucie Inżynierii Chemicznej i Procesów Ochrony Środowiska Z. Uniwersytetu Technologicznego w S., o dokonanie oceny potencjalnego zapachowego oddziaływania planowanej inwestycji, celem uzyskania wiadomości specjalnych i wyjaśnienia sprawy.
Informację o wydanym postanowieniu zamieszczono z użyciem wszystkich wcześniej używanych sposobów komunikacji.
W ramach "Opinii w sprawie potencjalnego zapachowego oddziaływania przedsięwzięcia pod nazwą "Budowa obiektu do hodowli drobiu w ilości powyżej 210 DJP w miejscowości B. R."" sporządzono prognozę zapachowego oddziaływania planowanej do budowy fermy drobiu (6 kurników) w B. , a także określono zasięg potencjalnego oddziaływania projektowanych kurników w hipotetycznej sytuacji (przy zmniejszeniu liczby obiektów).
Opinia została sporządzona po zapoznaniu się z:
- raportem oddziaływania inwestycji na środowisko złożonym w Urzędzie Miejskim w Wojniczu 9 marca 2018 r.,
- uzupełnieniami raportu złożonymi: 13 sierpnia 2018 r., 31 sierpnia 2018 r. i 8 października 2018 r.,
- wyjaśnieniami inwestora złożonymi 31 października 2018 r.,
- opiniami i uzgodnieniami organów współdziałających przed wydaniem decyzji środowiskowej w przedmiotowej sprawie,
- pismami mieszkańców B. z 14 maja 2018 r., 21 maja 2018 r. i 19 października 2018 r.,
- wyrokiem WSA w Krakowie z 7 sierpnia 2017 r., sygn. akt: II SA/Kr 472/17.
Potencjalne zapachowe oddziaływanie kurników oceniono na tle standardu proponowanego przez Ministerstwo Środowiska w projekcie ustawy o przeciwdziałaniu uciążliwości zapachowej z 2008 r. Podstawę oceny stanowiły wyniki modelowania rozprzestrzeniania się odorów wykonanego z użyciem referencyjnego modelu dyspersji zanieczyszczeń w atmosferze (zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu, Dz. U. nr 16, poz. 87) oraz z uwzględnieniem emisji zapachowej z kurników, oszacowanej na podstawie danych literaturowych, określonych olfaktometrycznie dla podobnej technologii tuczu i odniesionych do jednej sztuki hodowlanej.
W ramach planowanego przedsięwzięcia wytypowano następujące źródła emisji:
1. Emisja zorganizowana:
* systemy wentylacyjne budynków inwentarskich - emisja zorganizowana ciągła, zachodząca przez cały rok z wyłączeniem przerw technologicznych
* systemy ogrzewania budynków - emisja zorganizowana okresowa
* agregat prądotwórczy - emisja okresowa podczas awarii prądu.
2. Emisja niezorganizowana:
* pojazdy poruszające się po terenie fermy (emisja incydentalna)
* operacje jednostkowe, takie jak: załadunek/rozładunek ptaków, wywóz padliny, czyszczenie budynków inwentarskich, wywóz obornika (emisja incydentalna), wywóz ścieków.
Przy założeniu, że wszystkie operacje jednostkowe będą przeprowadzane sprawnie, z zachowaniem najlepszych dostępnych technik, stwierdzono, że do znaczących źródeł emisji zapachowej, wpływających na stopień zapachowej uciążliwości fermy będą należały systemy wentylacyjne kurników. Emisja pochodząca z pracy nagrzewnic, kotłów czy agregatu prądotwórczego, ze względu na charakter zapachu niekojarzący się z wielkoprzemysłową produkcją zwierzęcą, nie będzie wpływać znacząco na stopień uciążliwości fermy - zapach spalin nie będzie zauważalny przez lokalną ludność na tle emisji zapachowej z systemów wentylacyjnych budynków inwentarskich.
Na podstawie przeprowadzonej analizy opiniujący doszli do następujących wniosków:
zapachowe oddziaływanie projektowanych kurników będzie wykraczać poza granicę terenu, na którym jest planowana realizacja przedsięwzięcia. Zapach pochodzący z kurników będzie wyczuwalny w stopniu rozpoznawalnym nawet w odległości do kilku kilometrów od fermy, przy czym na obszarze zwartej zabudowy mieszkalnej pobliskich miejscowości nie powinien stanowić nadmiernej uciążliwości dla mieszkańców,
- nadmierna uciążliwość będzie występować w odległości nawet do 1 000 m od kurników (w zależności od kierunku geograficznego 250-1 000 m). Wszelkie protesty przeciwko realizacji przedsięwzięcia w obawie o nadmierną jego uciążliwość zapachową, napływające z tego terenu, są zasadne (obszar przekroczeń obejmuje pobliską luźną zabudowę mieszkalną),
- aby przedsięwzięcie nie stanowiło nadmiernej uciążliwości również dla mieszkańców budynków zlokalizowanych najbliżej terenu planowanej inwestycji, należy liczbę kurników zredukować do czterech.
Pismem z 25 marca 2019 r. znak: [...] organ przesłał inwestorowi przedmiotową opinię celem zajęcia stanowiska względem zagadnień będących przedmiotem opinii i wyciągniętych wniosków.
W dniu 1 kwietnia 2019 r. inwestor przedstawił swoje stanowisko na temat ww. opinii, które zostało przesłane do Pracowni Zapachowej Jakości Powietrza Z. Uniwersytetu Technologicznego w S., celem ustosunkowania się do uwag merytorycznych.
Opinia Pracowni Zapachowej Jakości Powietrza Z. Uniwersytetu Technologicznego w S. i stanowisko inwestora na temat ww. opinii zostały przesłane do współdziałających organów uzgadniających.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tarnowie pismem z 17 kwietnia 2019 r. znak: [...] poinformował, że podtrzymuje ustalenia zawarte w opinii sanitarnej nr [...] z 12 września 2018 r., w tym w szczególności dotyczące maksymalnego ograniczenia emisji zanieczyszczeń wprowadzanych do atmosfery, w tym substancji odorotwórczych.
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Krakowie pismem z 18 kwietnia 2019 r. znak: [...], stwierdził, iż przeprowadzona przez Pracownię analiza odorowa stanowi poglądowe pokazanie oddziaływania inwestycji ze względu na emisję odorów.
Marszałek Województwa Małopolskiego pismem z 24 kwietnia 2019 r. znak: [...] poinformował, iż nie ma możliwości ponownego zaopiniowania tej samej inwestycji.
W piśmie z 30 maja 2019 r., znak: [...] Pracownia Zapachowa wobec uwag zgłaszanych przez inwestora podtrzymała swoje stanowisko wyrażone we wcześniejszej opinii, która bazuje na wieloletnim doświadczeniu oraz przygotowaniu merytorycznym, stwierdzając, że stan współczesnej wiedzy i metod badań oraz istniejące możliwości techniczne i dostępność danych pozwalają na przeprowadzenie rzetelnej oceny potencjalnej uciążliwości zapachowej przedsięwzięcia.
Pismem z 8 lipca 2019 r. pełnomocnik inwestora poinformował o zamiarze modyfikacji planowanego przedsięwzięcia i ograniczenia liczby budynków inwentarskich z 6 do 4 sztuk, co zostało potwierdzone pismem z 31 lipca 2019 r. o zmianie zakresu przedsięwzięcia objętego wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, do którego dołączono projekt zagospodarowania działek planowanej inwestycji.
Wobec powyższego organ pismem z 27 sierpnia 2019 r. wezwał inwestora do przedłożenia raportu oddziaływania na środowisko i pozostałych dokumentów odpowiadających zmianie zakresu planowanego przedsięwzięcia, wyznaczając termin złożenia dokumentów do 31 października 2019 r., który na wnioski inwestora został przedłużony ostatecznie do 31 grudnia 2019 r.
W dniu 30 grudnia 2019 r. pełnomocnik inwestora złożył wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla "Budowy fermy drobiu w ilości powyżej 210 DJP w m. B. ", który uzupełnił 6 lutego 2020 r. o brakujące załączniki mapowe.
Planowane przedsięwzięcie miały stanowić m.in. 4 budynki inwentarskie - kurnik do obsady końcowej 50 000 sztuk brojlerów w systemie chowu ściółkowego wraz z pomieszczeniami technicznymi o powierzchni zabudowy 2 590 m2, a łączna powierzchnia inwestycji to 10 910 m2.
Na terenie fermy drobiu prowadzony miał być chów brojlerów, a wielkość produkcji kształtować się miała na poziomie 200 000 szt./cykl przy powtarzalności 6 cykli w roku. Maksymalna zdolność produkcyjna instalacji wynieść miała 1 200 000 sztuk brojlera kurzego/rok. Po każdym cyklu miała następować 17-dniowa przerwa technologiczna, przeznaczona na zabiegi sanitarne i konserwację. Ścieki socjalno-bytowe miały być odprowadzane do szczelnych, bezodpływowych zbiorników, a ścieki technologiczne do studzienek technologicznych wewnątrz kurnika. Ścieki przemysłowe miały być wywożone przez podmiot zewnętrzny, a obornik usuwany z kurników po każdym cyklu poza teren fermy, transportem zewnętrznym (nie przewidywano składowania pomiotu na terenie fermy). Padłe zwierzęta i ubite z konieczności miały być umieszczane w specjalnym chłodzonym kontenerze.
Zawiadomieniem z 20 lutego 2020 r., znak: [...], organ poinformował o zmianie zakresu planowanego przedsięwzięcia i o możliwości zapoznania się z raportem oddziaływania na środowisko. Ponieważ liczba stron postępowania przekraczała 20, o powyższym zostały one powiadomione poprzez wywieszenie obwieszczenia na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Miejskiego w Wojniczu, na tablicach ogłoszeń w miejscowości B. R., a także w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie internetowej Gminy Wojnicz. Informacja o raporcie oddziaływania na środowisko zamieszczona została w Ekoportalu.
Na podstawie art. 77 ust. 1 u.o.o.ś. organ pismem z 20 lutego 2020 r. znak: [...] wystąpił o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia do organów współdziałających.
Pismem z 17 marca 2020 r. znak: [...], Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Krakowie, a Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tarnowie pismem z 25 marca 2020 r. znak: [...], wezwali Burmistrza Wojnicza o formalne uzupełnienie wniosku dotyczącego uzgodnienia planowanego przedsięwzięcia, w tym do uzupełnienia otrzymanej dokumentacji o informację o planie zagospodarowania przestrzennego.
W dniu 18 marca 2020 r. właścicielka działki ew. nr [...] w B. złożyła uwagi do raportu i do prowadzonego postępowania dotyczące braku informacji w raporcie na temat występowania w sąsiedztwie inwestycji unikalnej flory i fauny, obiektów podlegających ochronie na podstawie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, dóbr kultury, stanowisk archeologicznych, nieuwzględnienia położenia na terenie Radłowsko-Wierzchosławickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, uciążliwości związanej z transportem pomiotu oraz kwestii stron postępowania.
Burmistrz Wojnicza przesłał stosowne wyjaśnienia i uzupełnienia.
W dniu 15 kwietnia 2020 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tarnowie wydał opinię sanitarną nr [...] znak: [...], w której zaopiniował pozytywnie środowiskowe uwarunkowania przedmiotowego przedsięwzięcia pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych, z zachowaniem wszystkich rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych, wynikających z raportu o oddziaływaniu na środowisko, chroniących otoczenie i środowisko, a w konsekwencji i zdrowie ludzi przed ujemnym oddziaływaniem projektowanej inwestycji, ze szczególnym zwróceniem uwagi na maksymalne ograniczenie emisji zanieczyszczeń wprowadzanych do atmosfery, w tym substancji odorotwórczych.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie postanowieniem z 20 kwietnia 2020 r. znak: [...], odmówił uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia, uzasadniając, że zgodnie z ustawą z dnia 28 lutego 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r. poz. 710) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w sprawach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania albo zmiany decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18 u.o.o.ś. stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem 1 stycznia 2018 r. Przedmiotowe postępowanie dotyczące decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach toczy się w oparciu o przepisy obowiązujące przed 1 stycznia 2018 r.
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Krakowie 18 maja 2020 r. wydał postanowienie znak: [...], w sprawie uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia, określając warunki na etapie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia oraz konieczne do uwzględnienia w dokumentacji projektowej.
Pismem z dnia 28 maja 2020 r. znak: [...], Marszałek Województwa Małopolskiego poinformował, iż podtrzymuje swoją pozytywną opinię dotyczącą planowanej fermy drobiu w B. wyrażoną w postanowieniu z 17 października 2018 r.
Na podstawie art. 33 u.o.o.ś. 17 czerwca 2020 r. obwieszczeniem Burmistrza Wojnicza podano do publicznej wiadomości informację o prowadzonej ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz udziale społeczeństwa w przedmiotowym postępowaniu. Zainteresowane społeczeństwo mogło zapoznać się w siedzibie Urzędu Miejskiego w Wojniczu z niezbędną dokumentacją w terminie: od 22 czerwca 2020 r. do 22 lipca 2020 r.
Obwieszczenie o procedurze przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz o udziale społeczeństwa zostało podane do publicznej wiadomości wszystkim wcześniej stosowanymi posoobami.
W ramach prowadzonego postępowania z udziałem społeczeństwa 17 lipca 2020 r. do organu wpłynęło pismo Radnego Rady Miejskiej w Wojniczu, który w imieniu mieszkańców B. potwierdził, iż mieszkańcy podtrzymują w całości wszystkie swoje uwagi i wnioski do prowadzonego postępowania, ujęte we wcześniejszej korespondencji kierowanej do Burmistrza Wojnicza. Swoje uwagi i wnioski do przedmiotowego postępowania podtrzymała również właścicielka działki ew. nr [...] w B. .
Zawiadomieniem z 28 sierpnia 2020 r. poinformowano strony postępowania zgodnie z art. 10 K.p.a. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
Po rozpatrzeniu zgromadzonego materiału dowodowego organ stwierdził, że przedsięwzięcie polegające na budowie fermy drobiu miało być zgodnie z wnioskiem inwestora zlokalizowane w obrębie działek nr: [...] w miejscowości B. R.. W bezpośrednim sąsiedztwie działek, na których planowano realizację przedsięwzięcia znajdują się:
od strony południowej droga gminna, a następnie użytki rolne, w części należące do inwestora, w odległości około 2,5 km zlokalizowana jest droga krajowa nr [...];
od strony północnej droga gminna, tereny upraw rolnych i nieużytki zielone, dalej tereny leśne i w odległości około 0,5 km gruntowa droga lokalna i zabudowa mieszkalno-zagrodowa;
od strony wschodniej tereny leśne z drzewostanem mieszanym;
od strony zachodniej tereny upraw rolnych i nieużytki zielone, a dalej odległości około 0,6 km zabudowa mieszkalno-zagrodowa wsi B. R. i droga gminna relacji [...] - [...]
W toku postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach spełnione zostały wszystkie wymagania formalne i planowane przedsięwzięcie uzyskało pozytywne opinie oraz uzgodnienia organów współdziałających.
Jednakże biorąc pod uwagę przebieg postępowania, a w nim czynny udział społeczeństwa na każdym etapie postępowania, liczne protesty, kierowane pisma — organ nie mógł bezrefleksyjnie wydać pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w zupełnym oderwaniu od kategorycznego sprzeciwu obywateli, którzy powoływali się na ochronę swych praw i swojego interesu.
W związku z tym organ po przeanalizowaniu materiału dowodowego, w szczególności opinii zapachowej wydanej na potrzeby przedmiotowego postępowania, uznał, że z uwagi na rodzaj i skalę planowane przedsięwzięcie powodować będzie negatywne oddziaływanie na środowisko naturalne i sprzeczne będzie z interesem społecznym.
Organ uznał, iż rodzaj i skala przedsięwzięcia mogą powodować negatywne oddziaływanie na środowisko, gdyż inwestycja została zakwalifikowana do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, wymienionym w § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r.
W Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Wojnicz zatwierdzonego w dniu 28 czerwca 2012 r. uchwałą nr XXII/156/2012 przez Radę Miejską w Wojniczu, działki przeznaczone pod przedmiotową inwestycję oznaczone są symbolami "RU" oraz "R", gdzie symbol "RU" oznacza teren obsługi produkcji rolnej, natomiast symbol "R" oznacza teren rolniczy.
Planowane przedsięwzięcie zlokalizowane jest na terenie obszaru podlegającego ochronie w myśl ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2020 r. poz. 55 ze zm.), dalej również "u.o.p.", tj. na terenie Radłowsko-Wierzchosławickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu ustanowionego przez Wojewodę Tarnowskiego w drodze rozporządzenia nr 23/96 z dnia 28 sierpnia 1996 r. (Dz. Urz. Woj. Tarn. Nr [...], poz. 60).
Zgodnie z ustawą o ochronie przyrody - jest to teren chroniony ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowy ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych. Radłowsko-Wierzchosławicki Obszar Chronionego Krajobrazu znajduje się w całości na terenach wiejskich. Jego krajobraz to pola uprawne, łąki oraz pastwiska, ale występują też lasy, stanowiące duże zwarte kompleksy. Obszar charakteryzuje się bogactwem fauny i flory, która dopasowana jest w sposób naturalny do różnych typów siedlisk: leśnych, podmokłych, starorzeczy, stawów i pól. Stanowi idealne miejsce dla rekreacji - jest tu wiele ścieżek rowerowych, jak i pieszych. Ze względu na wyjątkowość tego Obszaru w 2001 r. został tu utworzony rezerwat przyrody "Lasy Radłowskie".
Lokalizacja przedsięwzięcia budowy kurników na terenie wsi B. R. z uwagi na przemysłowy charakter budzi zdecydowany sprzeciw społeczności lokalnej, która wielokrotnie zwracała organowi uwagę na ochronę wartości przyrodniczych i zasobów środowiska naturalnego, elementów krajobrazu kulturowego oraz wartości archeologicznych terenu w sąsiedztwie inwestycji.
Planowana hodowla drobiu w ilości ok. 1 200 000 sztuk w skali roku w czerech budynkach inwentarskich nie stanowi zwykłej standardowej działalności rolnej, niezagrażającej otoczeniu, która nie wpłynie negatywnie na środowisko i nie oszpeci krajobrazu oraz nie obniży wartości wypoczynkowej tego obszaru. Tereny sąsiednie względem działek przeznaczonych pod planowaną inwestycję w zdecydowanej większości widnieją w ewidencji gruntów jako grunty rolne, a realizacja planowanego przedsięwzięcia we wskazanej lokalizacji będzie powodowała na niej częściową zmianę prowadzonej działalności rolniczej z produkcji roślinnej na produkcję zwierzęcą.
Lokalizacja budynków inwentarskich skutecznie ograniczy sposób użytkowania i zagospodarowania terenów sąsiednich. Wątpliwości budzi również zgodność planowanego przedsięwzięcia z polityką przestrzenną określoną w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Wojnicz - uchwałą nr XXII/156/2012 Rady Miejskiej w Wojniczu z dnia 28 czerwca 2012 r. dla terenów "RU" w zakresie kierowania się zasadą "ścisłego podporządkowania realizowanego zainwestowania ochronie wartości przyrodniczych i krajobrazowych", natomiast dla terenów "R" zasadą "dopuszczenie lokalizacji zabudowy zagrodowej o specjalistycznym charakterze produkcji roślinnej lub zwierzęcej na terenie obsługiwanego areału".
Ponadto w Planie Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Małopolskiego, przyjętego uchwałą nr XLVII/732/18 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 26 marca 2018 r. w sprawie zmiany uchwały nr XV/174/03 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 22 grudnia 2003 roku w sprawie uchwalenia Planu Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Małopolskiego, wskazano, iż zagospodarowanie przestrzenne terenu Radłowsko-Wierzchosławickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu powinno być ukierunkowane m.in. na wielkoobszarową ochronę bioróżnorodności i krajobrazu obszaru poprzez ustanowienie Parku Krajobrazowego Lasy Radłowskie, zachowanie ekosystemów leśnych i warunków wodnych pozwalających na utrzymanie charakteru zróżnicowanych biotopów, a także zabezpieczenie przed zurbanizowaniem stref ekotonowych oraz na objęcie kompleksową ochroną środowiska przyrodniczo - kulturowego obszaru poprzez ustanowienie Parku Krajobrazowego Lasy Radłowskie. Tak więc Radłowsko-Wierzchosławicki Obszar Chronionego Krajobrazu, obejmujący cenne ekosystemy leśne wraz z zespołami łąkowymi oraz zbiornikami wodnymi, przewidziany został do podwyższenia rangi ochrony do parku krajobrazowego.
Funkcjonowanie fermy drobiu wiąże się z uciążliwością zapachową, związaną z wydzielaniem do powietrza podczas chowu zwierząt różnych substancji, a w szczególności wielu kwasów organicznych, amoniaku, fenoli. Wśród wydzielanych substancji są i takie, dla których aktualnie obowiązujące przepisy prawa administracyjnego nie zakreślają standardów emisyjnych i dopuszczalnych poziomów stężeń. W szczególności chodzi tu o substancje wywołujące odory. Art. 222 ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2020 r. poz. 1219) stanowi, iż minister właściwy do spraw klimatu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, może określić, w drodze rozporządzenia, wartości odniesienia substancji zapachowych w powietrzu i metody oceny zapachowej jakości powietrza. Rozporządzenie takie nie zostało wydane, jednak sam fakt umieszczenia tego upoważnienia ustawowego w ustawie wskazuje, że ustawodawca widzie potrzebę dokonania ustaleń pewnych standardów w tym zakresie.
Organ uznał, że kwestia rozprzestrzeniania się substancji odorowych w przedmiotowej sprawie ma szczególne znaczenie dla ustalenia zakresu oddziaływania przedsięwzięcia. Zakres oddziaływań związanych z hałasem i zwiększonym ruchem samochodowym na drogach dojazdowych będzie mniejszy niż zakres oddziaływań związanych z emisją substancji odorowych do powietrza i na pewno nie będzie budził tylu kontrowersji wśród mieszkańców. Obecność odorów w powietrzu traktuje się jako czynnik pogarszający jakość życia ludzi, a ich uciążliwość wynika z faktu, że są one wyczuwalne już z bardzo małych stężeniach.
W ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał potwierdza, że funkcjonowanie obiektu w ramach planowanego przedsięwzięcia, będzie powodować uciążliwość w postaci nieprzyjemnego zapachu. Pomimo przyjętych rozwiązań technicznych i technologicznych, obiekt będzie źródłem emisji zorganizowanej do powietrza z systemów wentylacyjnych budynków inwentarskich. Potencjalne oddziaływanie zapachowe instalacji oceniono na podstawie analizy opartej o jednostki zapachowe odniesione do całej mieszaniny powietrza wentylacyjnego kurników, a nie jej poszczególnych składników, np. siarkowodór, amoniak, merkaptany. Będzie to emisja zorganizowana o charakterze ciągłym, zachodząca przez cały rok z wyłączeniem przerw technologicznych i będzie wpływać na stopień zapachowej uciążliwości fermy.
Na podstawie sporządzonej prognozy zapachowego oddziaływania planowanej inwestycji w B. stwierdzono, że zapachowe oddziaływanie kurników będzie wykraczać poza granice terenu, na którym zostały zaplanowane. Zapach pochodzący z kurników będzie wyczuwalny w stopniu rozpoznawalnym nawet w odległości kilku kilometrów od fermy. Obszar występowania ponadnormatywnej uciążliwości zapachowej generowanej przez cztery kurniki, oznaczony na rysunku graficznym nr 13 Opinii Pracowni Zapachowej Jakości Powietrza w sprawie potencjalnego zapachowego oddziaływania przedsięwzięcia i występujący w odległości do ok. 600 m (w zależności od kierunku geograficznego 250 m - 600 m), został uznany za obszar oddziaływania przedsięwzięcia, a właściciele nieruchomości objętych tym obszarem - stronami przedmiotowego postępowania administracyjnego.
Obszar ten swoim zasięgiem obejmuje ponad 250 działek ewidencyjnych, które organ wymienił.
Wśród wyżej wymienionych działek znajdują się działki ew. nr [...] w B. , których właściciele wnioskowali o uznanie za stronę w przedmiotowym postępowaniu. Nie należy jednak zapominać, że oddziaływanie zapachowe będzie wyczuwalne także poza granicą wyznaczonej izolinii, w pobliżu której znajdują się budynki mieszkalne.
Z uwagi na rodzaj, charakter i skalę inwestycji mieszkańcy byliby narażeni na wszelkie uciążliwości związane z funkcjonowaniem fermy drobiu, co narusza zasady współżycia społecznego, a najistotniejszą uciążliwością jest emisja zapachu, która stanowi o negatywnej ocenie tego typu przedsięwzięć. Negatywne nastawienie mieszkańców do planowanego do realizacji przedsięwzięcia powodowane jest przemysłowym charakterem produkcji. Ich determinacja i podejmowane wspólne działania pokazały, jak ważny jest dla nich problem właściwych warunków życia w miejscu zamieszkania. W przedmiotowej sprawie organ musiał wyważyć i podjąć decyzję, bowiem z jednej strony spełnione zostały wymagania formalne przedsięwzięcia zamierzonego przez inwestora, ale z drugiej strony organ musi przede wszystkim dbać o dobro mieszkańców i ich interes. Podejmując realizację takiej inwestycji należy mieć na uwadze nie tylko czynnik ekonomiczny, ale również ekologiczny i społeczny, a planowane przedsięwzięcie ingeruje w środowisko społeczno-przyrodnicze.
Na atrakcyjność przyrodniczą i krajobrazową terenu w rejonie planowanej inwestycji wpływ mają: stan środowiska naturalnego, cenne dla lokalnej społeczności obiekty kultu religijnego, czyste powietrze, cisza, możliwość rekreacji, które są charakterystyczne dla terenów wiejskich. Odór z systemu wentylacyjnego kurników, zawierający substancje zapachowe, które pogarszają jakość powietrza, uniemożliwi rozwój turystyki i rekreacji. Budowa budynków inwentarskich o łącznej obsadzie 200 tys. sztuk w jednym cyklu produkcyjnym nie sprzyja rozwojowi miejscowości. Zainteresowanie przedmiotowym postępowaniem stron postępowania, jak i innych mieszkańców miejscowości B. R. oraz ich zdecydowany sprzeciw wobec planowanej inwestycji wynika z obawy o swoje zdrowie, komfort życia oraz z troski o środowisko naturalne.
Organ wskazał, że Światowa Organizacja Zdrowia pojęcie zdrowie definiuje w następujący sposób: "zdrowie to nie tylko całkowity brak choroby, czy kalectwa, ale także stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu (dobrego samopoczucia)". Oznacza to, że działalność powodująca uciążliwość zapachową negatywnie oddziałuje na zdrowie ludzi mieszkających w otoczeniu inwestycji, wprawdzie nie na zdrowie fizyczne, to jednak utrudnia codzienne życie.
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r. póz. 713 ze zm.) nakłada na gminę obowiązek zaspokajania potrzeb zbiorowych mieszkańców, zwłaszcza w zakresie ochrony środowiska i przyrody oraz ochrony zdrowia i bezpieczeństwa obywateli.
Zasada zapobiegania i przezorności, wynikająca z art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska, zakłada przeciwdziałanie negatywnym skutkom emisji, koncentracji i natężenia zanieczyszczeń opierając się na działaniach polegających na zapobieganiu powstawaniu zanieczyszczeń. Zasada ta wymaga, aby wszelkie prawdopodobieństwa wystąpienia negatywnych skutków traktować jako pewność ich występowania. Kierując się zasadą przezorności, należy przyjąć, że działania, których skutki są niepewne, wątpliwe lub ryzykowne należy uznać za znaczące.
Przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 8 u.o.o.ś., organ zapewnił możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu administracyjnym. Udział społeczeństwa jest kluczowym elementem oceny oddziaływania na środowisko, w ramach którego procedura oceny przedmiotowego przedsięwzięcia wykazała sprzeciw wobec planowanej inwestycji polegającej na budowie fermy drobiu w miejscowości B. R.. Wszystkie uwagi i wnioski zgłoszone w ramach procedury udziału społeczeństwa miały charakter negatywny.
Do głównych argumentów podnoszonych przez społeczeństwo uczestniczące w postępowaniu do raportu oddziaływania na środowisko należały:
- nieuwzględnienie występowania w obszarze oddziaływania inwestycji gatunków zwierząt objętych ścisłą ochroną gatunkową i ujętych w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt, wydanej przez PAN w Krakowie, zawierającej rejestr zagrożonych wyginięciem gatunków zwierząt na terenie Polski,
- nieuwzględnienie występowania w obszarze oddziaływania inwestycji gatunków roślin, objętych ochroną i ujętych w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin.
- nieuwzględnienie występowania w pobliżu inwestycji obiektów zabytkowych i stanowisk archeologicznych,
- niespójne informacje dotyczące form ochrony przyrody.
W raporcie oddziaływania na środowisko (wersja z grudnia 2019 r.) wymieniono wprawdzie, jako obiekty zabytkowe na terenie B. , kapliczkę św. Stanisława i kapliczkę św. Piotra, ale z drugiej strony stwierdzono, że cyt. "Na terenie objętym opracowaniem oraz w jego najbliższym otoczeniu nie występują dobra kultury wpisane do rejestru zabytków i podlegające ochronie prawnej, nie znajdują się żadne obiekty zabytkowe, także stanowiska archeologiczne, które na podstawie obowiązujących przepisów prawa, podlegałyby ochronie" (str. 49). Podobnej treści informacja znalazła się na str. 129, str. 133, str. 135 i str. 137. Tymczasem Kapliczka św. Stanisława i Kapliczka św. Piotra, które wpisane są do Gminnej Ewidencji Zabytków, znajdują się w odległości odpowiednio ok. [...] m i [...] m od terenu inwestycji. Natomiast wpisana do Rejestru Zabytków Ruchomych Województwa Małopolskiego kamienna Figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem znajduje się w odległości ok. [...] Ponadto zgodnie z informacjami będących w posiadaniu organu w pobliżu terenu planowanej inwestycji znajdują się stanowiska archeologiczne, z których jedno zlokalizowane jest w obrębie obszaru jego realizacji. Nadto w raporcie zawarto informację, że przedsięwzięcie znajduje się na terenie Radłowsko-Wierzchosławickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, ale z kolei na str. 94 raportu stwierdzono: "W promieniu 0,410 km od obiektu (przyjmując, że najwyższym miejscem wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza są emitory z kotłów, ewentualnie z nagrzewnic), nie występują obszary poddane ochronie na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody", natomiast na str. 133, str. 135 i str. 137 powtórzona została informacja: "ze względu na lokalizację przedsięwzięcia, nie przewiduje się negatywnego oddziaływania na obszary i obiekty chronione, w związku z czym nie ma konieczności wskazywania działań zapobiegawczych lub minimalizujących".
Organ wskazał, że inwestor, pomimo wiedzy o uwagach i zastrzeżeniach, wniesionych w ramach prowadzonego postępowania, nie ustosunkował się do nich, ani nie złożył żadnych wyjaśnień, które pozwoliłyby na rozwianie ewentualnych wątpliwości, przy czym z mocy art. 66 ust. 1 pkt 15 u.o.o.ś. raport powinien zawierać analizę możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem, która jednak potraktowana została zdawkowo. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie konflikt społeczny jest widoczny, co wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego.
Mając powyższe na uwadze organ uznał, iż zachodzą przesłanki odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Podsumowując, na podstawie zgromadzonych danych stwierdził, że realizacja planowanego przedsięwzięcia pociągnie znaczące oddziaływania. Zwracając szczególną uwagę na skalę i lokalizację planowanej inwestycji uznano, że zarówno realizacja, jak i eksploatacja wpłyną negatywnie na środowisko i warunki życia społeczności lokalnej.
Inwestor wniósł od powyższej decyzji odwołanie podnosząc, że w sprawie brak jest podstaw do odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań spełnione są bowiem wszystkie przesłanki warunkujące wydanie pozytywnej decyzji. Zarzucił, że powodem odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań nie powinien być sprzeciw społeczny, a także, że nie jest dopuszczalnym odmowa określenia uwarunkowań z powodu sprzeczności inwestycji z zapisami obowiązującymi dla terenu Radłowsko-Wierzchosławickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Podniósł także, iż nie jest uzasadnionym przyjęcie, iż emisja odorów doprowadzi do oszpecenia i obniżenia wartości wypoczynkowej obszaru. W uzasadnieniu odwołania podniósł część argumentacji powtórzonej następnie w skardze, co zostanie omówione poniżej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z 10 grudnia 2020r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 73 ust. 1, art. 74 ust. 1 pkt 1, 3, 3a i 6, art. 77 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 82 ust. 1 i art. 85 ust. 1 i ust. 2 u.o.o.ś., § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r., utrzymało decyzję I instancji w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w ostatecznie sprecyzowanym wniosku inwestor wniósł o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowej inwestycji, który uzupełnił 6 lutego 2020 r. o brakujące załączniki mapowe.
Organ II instancji opisał składowe planowanego przedsięwzięcia oraz jego charakterystykę, uzyskane w toku postępowania uzgodnienia organów współdziałających, a także bezpośrednie sąsiedztwo inwestycji.
Za organem I instancji organ odwoławczy powtórzył, że w toku postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach spełnione zostały wszystkie wymagania formalne i planowane przedsięwzięcie uzyskało pozytywne opinie oraz uzgodnienia organów współdziałających. Przytoczył duże fragmenty uzasadnienia decyzji I instancji.
W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy Kolegium przywołało treść art. 71 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 77, art. 82 u.o.o.ś. Uzasadniło stosowanie § 4 rozporządzenia z dnia 10 września 2019 r. w zw. z rozporządzeniem z dnia 9 listopada 2010 r.
Wskazało, że planowana inwestycja znajduje się na terenie Radłowsko-Wierzchosławickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. W decyzji błędnie przywołano nieobowiązujące już od wielu lat rozporządzenie Wojewody Tarnowskiego nr 23/96 z dnia 28 sierpnia 1996 r. w sprawie ustanowienia Radłowsko -Wierzchosławickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. To uchybienie nie zmienia jednak okoliczności, że nadal teren inwestycji objęty jest zapisami obowiązującymi dla Radłowsko-Wierzchosławickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.
Podstawę prawną stanowi natomiast uchwała Sejmiku Województwa Małopolskiego nr XLVI/713/18 z dnia 26 lutego 2018 r. w sprawie Radłowsko-Wierzchosławickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2018 r., poz. 1703) w brzmieniu ustalonym uchwałą Sejmiku Województwa Małopolskiego nr X/113/19 z dnia 17 czerwca 2019 r. w sprawie zmiany uchwały nr XLVI/713/18 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 26 lutego 2018 r. w sprawie Radłowsko-Wierzchosławickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2019 r. poz. 5018).
Jak stanowi § 2 uchwały z dnia 26 lutego 2018 r.:
1. Na Obszarze wprowadza się ustalenia dotyczące czynnej ochrony ekosystemów, w celu zachowania ich trwałości oraz zwiększania różnorodności biologicznej.
2. Ustalenia dotyczące czynnej ochrony ekosystemów leśnych obejmują:
1) utrzymanie ciągłości i trwałości ekosystemów leśnych;
2) sprzyjanie tworzeniu zwartych kompleksów leśnych;
3) ochrona i odtwarzanie stref ekotonowych, celem zwiększenia bioróżnorodności;
4) utrzymywanie i odtwarzanie ciągłości i drożności leśnych korytarzy ekologicznych, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości migracji dużych ssaków i ptaków;
5) zalesianie i zadrzewianie gruntów mało przydatnych do produkcji rolnej i nieprzeznaczonych na inne cele, z wyłączeniem terenów, na których występują nie leśne siedliska przyrodnicze podlegające ochronie, siedliska rzadkich i chronionych gatunków roślin, grzybów i zwierząt związanych z ekosystemami nieleśnymi, a także miejsca pełniące funkcje punktów i ciągów widokowych na terenach o dużych wartościach krajobrazowych;
6) pozostawianie drzew o charakterze pomnikowym, drzew dziuplastych, części drzew obumarłych, aż do całkowitego ich rozkładu;
7) zachowanie śródleśnych cieków, mokradeł, polan, torfowisk, wrzosowisk, muraw kserotermicznych i piaskowych oraz polan o wysokiej bioróżnorodności;
8) utrzymanie odpowiedniego poziomu wód gruntowych dla zachowania siedlisk wilgotnych i bagiennych;
9) zachowanie siedlisk chronionych i zagrożonych gatunków roślin, zwierząt i grzybów;
10) działania na rzecz czynnej ochrony rzadkich i zagrożonych gatunków roślin, zwierząt i grzybów.
Zgodnie natomiast z § 3 ust. 1 pkt 1 , 4 i 5 tej uchwały:
Na Obszarze wprowadza się następujące zakazy:
1) realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;
4) wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub utrzymaniem, budową, odbudową, naprawą lub remontem urządzeń wodnych;
5) dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli służą innym celom niż ochrona przyrody lub zrównoważone wykorzystanie użytków rolnych i leśnych oraz racjonalna gospodarka wodna lub rybacka.
W § 3 ust. 2 uregulowano natomiast, że zakaz, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 nie dotyczy realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko wykazała brak negatywnego wpływu na ochronę przyrody i ochronę krajobrazu obszaru chronionego krajobrazu lub dla których Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Krakowie nie stwierdził konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Zdaniem Kolegium niniejsza inwestycja stoi w sprzeczności z zapisami, które obowiązują dla Radłowsko-Wierzchosławickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Inwestycja ta generalnie objęta jest zakazem jako przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko (§ 3 ust. 1 pkt 1). Zakaz ten nie obowiązuje w przypadku, gdy przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko wykazała brak negatywnego wpływu na ochronę przyrody i ochronę krajobrazu obszaru chronionego krajobrazu.
Nie jest tak, że emisja odorów ograniczy się do terenu inwestycji. Oddziaływanie zapachowe będzie występować nawet w odległości do 600 m, zaś zapach pochodzący z kurników będzie wyczuwalny w stopniu rozpoznawalnym nawet w odległości kilku kilometrów od fermy. Jest to oddziaływanie negatywne.
Organ odwoławczy zwrócił przy tym uwagę, że wskazany wyżej przepis (§ 3 ust. 2 uchwały) mówi o oddziaływaniu negatywnym, które jest pojęciem szerszym niż oddziaływania ponadnormatywne. Co prawda w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest mowa o braku przekroczenia norm, ale nie oznacza to, że oddziaływanie nie będzie negatywne. Z przeprowadzonego postępowania wynika, że brak jest podstaw do zastosowania wyjątku od generalnego zakazu wprowadzonego w § 3 ust. 1 pkt 1 uchwały.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że inwestycja naruszać będzie także inne normy tej uchwały. Jak wyżej wskazano w uchwale prowadzono również zakazy: wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub utrzymaniem, budową, odbudową, naprawą lub remontem u rządzeń wodnych oraz dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli służą innym celom niż ochrona przyrody lub zrównoważone wykorzystanie użytków rolnych i leśnych oraz racjonalna gospodarka wodna lub rybacka.
Planowana inwestycja związana jest z zamiarem budowy szeregu obiektów o charakterze kubaturowym. Łączna powierzchnia inwestycji to prawie 1 (jeden) hektar. Jej realizacja doprowadzić by mogła do trwałego zniekształcenia rzeźby terenu. Zmianie uległby również stosunki wodne. Bez znaczenia pozostaje przy tym, czy zmiana ta miałaby charakter - negatywny, bowiem § 3 ust. 1 pkt 5 uchwały zakazuje dokonywania wszelkich zmian, z wyłączeniem wymienionych w tym przepisie wyjątków, które w sprawie nie występują. Nie mają w sprawie zastosowania również wyjątki określone w § 3 ust. 5 pkt 1 uchwały, który to przepis stanowi, że zakazy, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2, 4, 5 nie dotyczą wykonywania koniecznych prac bezpośrednio związanych z robotami budowlanymi dopuszczonymi do realizacji na Obszarze przez właściwe organy na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2017 poz. 1332 z późn.zm.):
a) na terenach przeznaczonych pod zabudowę w obowiązujących miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego;
b) poprzedzonymi ostatecznymi decyzjami o warunkach zabudowy.
Dla terenu inwestycji nie obowiązuje miejscowy plan, jak również nie wydano decyzji o warunkach zabudowy. Te wyjątki nie mają w sprawie zastosowania.
Poza tym, realizacja inwestycji - nie dość, że stoi w sprzeczności ze wskazanymi wyżej zakazami - to jeszcze zniweczyć by mogła cele ustanowienia Obszaru Chronionego Krajobrazu. Te cele wynikają z § 2 ust. 2 uchwały. Zagospodarowanie kubaturowe na obszarze prawie 1 ha bez wątpienia nie służy: utrzymaniu ciągłości i trwałości ekosystemów leśnych (pkt 1), sprzyjaniu tworzenia zwartych kompleksów leśnych (pkt 2), utrzymywaniu i odtwarzaniu ciągłości i drożności leśnych korytarzy ekologicznych, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości migracji dużych ssaków i ptaków (pkt 4). Inwestycja taka zniweczyć może również pozostałe cele takie jak: zachowanie śródleśnych cieków, mokradeł, polan, torfowisk, wrzosowisk, muraw kserotermicznych i piaskowych oraz polan o wysokiej bioróżnorodności; utrzymanie odpowiedniego poziomu wód gruntowych dla zachowania siedlisk wilgotnych i bagiennych; zachowanie siedlisk chronionych i zagrożonych gatunków roślin, zwierząt i grzybów; działania na rzecz czynnej ochrony rzadkich i zagrożonych gatunków roślin, zwierząt i grzybów.
Zdaniem Kolegium zapisy obowiązujące dla Obszaru Chronionego Krajobrazu, w przywołanym wyżej brzmieniu, wykluczają możliwość wydania decyzji pozytywnej. Pomimo, że w uzasadnieniu wydanej decyzji powołano się na niewłaściwe przepisy, jednakże, zaskarżona decyzja, w zakresie rozstrzygnięcia, jest prawidłowa.
Firma A z siedzibą w B. wniosła od ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 10 grudnia 2020r. znak [...], skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżając ww. decyzję w całości skarżąca zarzuciła następujące naruszenia:
1. prawa materialnego przez błędną interpretację § 3 ust. 2 uchwały nr XLVI/713/18 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 26 lutego 2018 roku w sprawie Radłowsko-Wierzchosławickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (dalej: "Uchwały") w związku z art. 17 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, polegające na uznaniu, że oddziaływanie zapachowe wynikające z realizacji przedsięwzięcia obejmującego budowę obiektu do hodowli drobiu w ilości powyżej 210 djp w miejscowości B. R. w zakresie określonym we wniosku z 3 lutego 2016 r., następnie ograniczonym pismem skarżącej z 31 lipca 2019 r., pomimo braku przekroczenia dopuszczalnych przepisami norm należy uznać za niekorzystnie wpływające na przyrodę i krajobraz w Radłowsko-Wierzchosławickim Obszarze Chronionego Krajobrazu (dalej: "Obszarze Chronionego Krajobrazu"). Zgodnie z prawidłową zdaniem skarżącej interpretacją § 3 ust. 2 Uchwały, oddziaływanie zapachowe w granicach dopuszczonych przepisami nie stanowi niekorzystnego oddziaływania na przyrodę i krajobraz obszaru;
2. prawa procesowego przez niezastosowanie art. 107 § 3 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 7 K.p.a. polegające na przyjęciu, że realizacja przedsięwzięcia doprowadzi do trwałego zniekształcenia rzeźby terenu oraz zmiany stosunków wodnych w Obszarze Chronionego Krajobrazu pomimo braku podania dowodów, na których oparto wskazane ustalenie oraz braku materiału dowodowego wskazującego na to, że realizacja przedsięwzięcia doprowadzi do zmiany stosunków wodnych lub trwałego zniekształcenia rzeźby terenu na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu;
3. prawa procesowego przez niezastosowanie art. 107 § 3 w zw. z art. 8 § 1 oraz art. 11 K.p.a. polegające na nieodniesieniu się przez organ II instancji do zarzutu skarżącej dotyczącego zmiany interpretacji § 3 ust. 1 pkt 1 Uchwały oraz § 3 ust. 2 Uchwały w stosunku do wydanych poprzednio decyzji organu I instancji z 21 grudnia 2016 r. oraz decyzji organu II instancji z 23 lutego 2017 r. W żadnej z powołanych decyzji powołany przepis nie stanowił uzasadnienia dla oddalenia wniosku o wydanie decyzji dla środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia.
W oparciu o powołane powyżej zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i uchylenie poprzedzającej zaskarżone orzeczenie decyzji organu I instancji z 28 października 2020.
W uzasadnieniu zarzutów skargi inwestor podniósł m.in., że po zapoznaniu się z wnioskami wynikającymi z opinii Pracowni Zapachowej Jakości Powietrza Z. Uniwersytetu Technologicznego w S. określającej potencjalne oddziaływania zapachowe zamierzenia, mając na celu ograniczenie potencjalnych emisji zapachowych w celu zabezpieczenia interesu mieszkańców okolicznych nieruchomości ograniczył zakres zamierzenia (z 6 do 4 kurników).
Skarżąca podniosła, że § 3 ust. 1 pkt 1 Uchwały wprowadza zakaz realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów ustawy środowiskowej, natomiast zgodnie z § 3 ust. 2 Uchwały zakaz, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 nie dotyczy realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których przeprowadzona oceno oddziaływania na środowisko wykazała brak negatywnego wpływu no ochronę przyrody i ochronę krajobrazu obszaru chronionego krajobrazu lub dla których Regionalny Dyrektor Ochrony Środowisko w Krakowie nie stwierdził konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Zdaniem skarżącej przedmiotowe ograniczenia zostały wprowadzone na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 u.o.p. i powinny być interpretowane w nawiązaniu do tego przepisu, jak również pozostałych postanowień u.o.p. W szczególności Sejmik Województwa jako organ właściwy do określenia zasad obowiązujących w obszarze chronionego krajobrazu nie może ustanowić przepisów ograniczających podejmowanie zamierzeń inwestycyjnych w zakresie nie wynikającym z art. 17 ust. 1-5 u.o.p.
Skarżąca przywołała definicje i zakresy pojęć: ochrony przyrody, do którego odnosi się § 3 ust. 2 Uchwały (art. 2 ust. 1 u.o.p.), krajobrazu (art. 2 pkt 16e ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 5 pkt 2e u.o.p.).
Zdaniem skarżącej pojęcie ochrona przyrody, jak i pojęcie ochrony krajobrazu, nie odnoszą się bezpośrednio do oddziaływania zapachowego, organ II instancji powinien wskazać, w jaki sposób opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oddziaływanie zapachowe będzie negatywnie wpływać na ochronę przyrody lub ochronę krajobrazu na Obszarze Chronionego Krajobrazu.
Przywołując wyrok WSA w Opolu z 24 listopada 2020 r., sygn. II SA/Op 275/20 skarżąca podniosła, że samo ogólne odwołanie się do negatywnego odziaływania zapachowego nie stanowi negatywnego odziaływania w rozumieniu art. 17 ust. 3 u.o.p., bowiem w systemie prawa powszechnie obowiązującego nie ma normy wyznaczającej stężenia poziomu zapachu, która wykluczałaby możliwość uzyskania przez inwestora decyzji środowiskowej z uwagi na uciążliwość zapachową (odorową) przedsięwzięcia. Nie ma zatem normy prawnej, która zostałaby naruszona wydaniem decyzji środowiskowej. W konsekwencji brakuje również normatywnego wzorca kontroli sądowoadministracyjnej tego rodzaju przyczyny wydania decyzji odmownej. Dopuszczalne stężenia gazów i pyłów określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu nie wyznaczają normatywnej granicy uciążliwości zapachowej przedsięwzięcia. Decyzja o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia może zostać wydana jedynie w przypadkach określonych w ustawie. Odmowy wydania decyzji nie mogą stanowić uciążliwości "odorowe", gdyż ustawodawca nie przewidział w polskim porządku prawnym ochrony powietrza przed zapachami, o jedynie przed określonymi substancjami w powietrzu. Zapach czy odór jest substancją niemierzalną. W takiej sytuacji za kryterium oceny w tym zakresie przyjmuje się średnioroczne i godzinowe stężenia amoniaku i siarkowodoru. Jeśli zatem nie ma obiektywnych normatywnych kryteriów oceny uciążliwości zapachowej przedsięwzięcia, to, motywowane realizacją zasad przezorności i uprzedniości, które same w sobie posiadają charakter ogólny, powoływanie się na to kryterium jako główną podstawę odmowy dokonania wnioskowanych ustaleń w decyzji nosi cechy dowolności. To nienormatywne kryterium oceny nie wyznacza granic materialnych rozpoznawanej sprawy, o więc samo w sobie nie mogło stanowić podstawy prawnej do odmowy wydania wnioskowanej decyzji, naruszając gwarantowane jednostce wolności konstytucyjne.
Dodatkowo treść art. 62 ust 1 pkt 1 lit. a ustawy środowiskowej nie odwołuje się do obowiązujących dopuszczalnych norm substancji szkodzących środowisku, lecz nakazuje ogólną ocenę wpływu inwestycji na zdrowie ludzi i warunki ich życia oraz ocenę środków zapobiegających negatywnemu oddziaływaniu.
Skarżąca podniosła w odniesieniu do opisanego przez organ II instancji potencjalnego oddziaływania zapachowego na zabudowę mieszkalną, że zmniejszyła liczbę projektowanych budynków inwentarskich do 4, co zgodnie z Opinią Zapachową umożliwiło ograniczenie oddziaływania przekraczającego wartość referencyjną.
Zdaniem skarżącej w obecnie procedowanym zakresie przedsięwzięcia planowana inwestycja nie doprowadzi do wystąpienia nadmiernych uciążliwości zapachowych na terenie zabudowanych nieruchomości mieszkalnych znajdujących się w obszarze inwestycji. Tym samym nie jest również uzasadnianie stanowisko organu I instancji dotyczące niedopuszczalności inwestycji z uwagi na ochronę mieszkańców lokalnej zabudowy.
Dalej skarżąca podniosła, że nie każda inwestycja zrealizowana w Obszarze Chronionego Krajobrazu, która wiąże się z wykonaniem prac ziemnych podlega zakwalifikowaniu jako wykonywanie prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu. Organ II instancji wskazując na brak możliwości pogodzenia Przedsięwzięcia z postanowieniami Uchwały (niezależnie od środowiskowych uwarunkowań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach Przedsięwzięcia) powinien wyjaśnić, uwzględniając specyfikę planowanej inwestycji oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w jaki sposób doprowadzi ona do zniekształcenia rzeźby terenu w Obszarze Chronionego Krajobrazu.
Zgodnie z pkt 3.1. raportu "teren lokalizacji przedsięwzięcia jest terenem pofałdowanym, ze spadkiem w kierunku północno - wschodnim, o rzędnych wysokościowych w granicach 226,2 - 228,7 m n.p.m.". Tym samym, na całym terenie lokalizacji inwestycji (na powierzchni ok. 2,5 ha) różnice poziomów terenu wynoszą nie więcej niż 2,5 m. Wskazuje to na brak charakterystycznych elementów wysokościowych krajobrazu podlegających niwelacji w skutek przygotowania terenu pod inwestycję. Ponadto zgodnie z 7.1.7. raportu "niezbyt głębokie fundamentowanie nie przyczyni się natomiast do istotnych przekształceń rzeźby terenu oraz budowy geologicznej".
Przedsięwzięcie będzie również realizowane w obszarze terenów użytkowanych rolniczo. Realizacja przedmiotowej inwestycji nie uniemożliwi zatem realizacji wynikającego z § 1 ust. 2. pkt 2 Uchwały celu zachowania śródpolnych torfowisk, obszarów wodno-błotnych, oczek wodnych wraz z pasem roślinności stanowiącej ich obudowę biologiczną oraz obszarów źródliskowych cieków.
Przywołując wyrok NSA z 30 grudnia 2016 r., sygn. II OSK 872/15 skarżąca wskazała, że organy ochrony środowiska błędnie utożsamiają zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu z zakazem wykonywania jakichkolwiek robót zmierzających do ingerencji w zastany krajobraz. Nie można a priori przyjąć, że niwelacja terenu pod budynek na części nieruchomości spowoduje takie zmiany w rzeźbie terenu, które doprowadzą do utraty walorów widokowych lub estetycznych.
Ustalenie, że przedsięwzięcie doprowadzi do zmiany rzeźby ternu było jedną z przyczyn odmowy wydania przez organ II instancji decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia. Jedocześnie w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego przedmiotowe ustalenia skarżąca uznaje za nieuzasadnione, a przynajmniej przedwczesne.
Z kolei uzasadniając zarzut naruszenia prawa procesowego przez nieodniesienie się do zarzutów odwołania dotyczących zmiany interpretacji § 3 ust. 1 pkt 1 w zw. § 3 ust. 2 Uchwały w stosunku do prowadzonego wcześniej postępowania administracyjnego, skarżąca podniosła, że w trakcie prowadzonego poprzednio postępowania administracyjnego, żaden z organów rozpoznających sprawę nie uznał przedsięwzięcia za niedopuszczalne pomimo, że przedsięwzięcie miało wtedy większy zakres (realizacja 6 kurników zamiast 4).
Organy obu instancji ani sąd administracyjny nie stwierdziły wynikającego z realizacji robót budowlanych zniekształcenia rzeźby terenu ani formy ochrony przyrody. Skarżąca podkreśliła, że w tym okresie obowiązywała (poprzedzająca Uchwałę) uchwała nr XXIX/402/16 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 28 października 2016 roku w sprawie Radłowsko-Wierzchosławickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. W zakresie § 3 ust. 1 pkt 1, 4 i 5 oraz § 3 ust. 2 (dotyczących zmiany stosunków wodnych, ingerencji w rzeźbę terenu oraz niekorzystnego wpływu inwestycji na przyrodę i krajobraz) brzmienie obu aktów było tożsame.
Skarżąca podniosła, że z uwagi na zmianę stanowiska zajmowanego przez organy i przyjęcie, że przedmiotowa inwestycja jest niemożliwa w jakimkolwiek wariancie po prawie czterech latach prowadzenia postępowania administracyjnego i ponoszonych nakładów, uzyskaniu uzgodnień i opinii wymaganych zgodnie z ustawą środowiskową, a ostatecznie zmniejszeniu zakresu inwestycji stosownie do sporządzonej na żądanie organu I instancji Opinii Zapachowej, organy obu instancji w przypadku zaistnienia wątpliwości co do dopuszczalności realizacji przedsięwzięcia powinny przynajmniej wezwać skarżącą do uzupełnienia raportu w zakresie koniecznym do wyjaśnienia oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, ochronę krajobrazu oraz wody gruntowe.
Skarżąca podniosła również, że organy I oraz II instancji wskazały w uzasadnieniu decyzji odmienne przesłanki uniemożliwiające realizację przedsięwzięcia. Organ I instancji powołał się na czynniki społeczne oraz oddziaływanie zapachowe oraz rozporządzenie Wojewody Tarnowskiego nr [...] z dnia 28 sierpnia 1996 r. w sprawie wyznaczania obszarów chronionego krajobrazu, natomiast organ II instancji odwołał się do oceny oddziaływania zapachowego przedsięwzięcia w kontekście Uchwały, zmiany stosunków wodnych na działce oraz wykonywania robót ziemnych w obszarze chronionym Uchwałą.
Taki sposób prowadzenia postępowania podważa zaufanie do organów prowadzących postępowanie, naraża inwestora na dodatkowe koszty związane z przygotowaniem inwestycji a przede wszystkim uniemożliwia rzetelne odniesienie się do zastrzeżeń przedstawionych przez organy właściwe do wydania decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreśliło, że emisja odorów nie ograniczy się do terenu inwestycji. Oddziaływanie zapachowe będzie występować nawet w odległości do 600 m, zaś zapach pochodzący z kurników będzie wyczuwalny w stopniu rozpoznawalnym nawet w odległości kilku kilometrów od fermy. Bez wątpienia jest to oddziaływanie negatywne. Natomiast okoliczność, że uprzednio ani organ I Instancji, ani Kolegium, ani też WSA w Krakowie, nie rozważały zgodności inwestycji z zapisami Uchwały nie powoduje, iż inwestycja ta stała się przez to zgodna ze wskazanymi wyżej przepisami. Czytelnie wynika bowiem, że w terenie stanowiącym Obszar Chronionego Krajobrazu przedsięwzięcie nie będzie mogło zostać zrealizowane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany.
Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020r., poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust.3). W niniejszej sprawie Przewodniczący II Wydziału WSA w Krakowie, zarządzeniem z dnia 11 lutego 2021 r. (k. 27), wyznaczył na dzień 9 marca 2021 r. posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów.
Na podstawie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 1758, ze zmianą wynikającą z rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020 r. - Dz.U. z 2020 r. poz. 1829 oraz ze zmianą rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2020 r. – Dz.U. z 2020 r. poz. 1871), zaliczono cały kraj do tzw. czerwonej strefy. Przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie stanowiłoby nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a jednocześnie nie ma technicznych możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość, z bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w trybie wyżej opisanym, nie wymaga zgody stron postępowania, a dokonywane jest jednoosobowo przez Przewodniczącego Wydziału. Nadto zgodnie z § 1 pkt 1 zarządzenia nr 61 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 października 2020 r., z dniem 17 października 2020 r., w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie odwołane zostały rozprawy przy jednoczesnym utrzymaniu działalności orzeczniczej Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych. Zarządzenie dostępne jest na stronie internetowej WSA w Krakowie.
Z powyższych względów nie było możliwości wyznaczenia rozprawy. Zdaniem Sądu skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów umożliwiło jej rozstrzygnięcie bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. Przy tym wyjaśnić należy, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji stron, bowiem podnoszone przez nie argumenty są rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożone skargi i inne pisma procesowe. Z tych względów Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a., sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdził, że skarga była bezzasadna, co – w świetle art. 151 P.p.s.a. – skutkuje jej oddaleniem. Zdaniem Sądu organy administracji wykazały wystąpienie przesłanek odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 10 grudnia 2020 r., którą - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 73 ust. 1, art. 74 ust. 1 pkt 1, 3, 3a i 6, art. 77 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 82 ust. 1 i art. 85 ust. 1 i ust. 2 u.o.o.ś. i § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. - orzeczono w przedmiocie odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy fermy drobiu - obiektu do hodowli drobiu w ilości powyżej 210 DJP w miejscowości B. R..
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy środowiskowej.
Decyzje zostały wydane w postępowaniu prowadzonym powtórnie, po uchyleniu przez WSA w Krakowie prawomocnym wyrokiem z 7 sierpnia 2017 r. sygn. II SA/Kr 472/17 poprzednio wydanych przez ww. organy decyzji. Zatem przed oceną dokonanych w sprawie przez organy ustaleń należy wyjaśnić, że orzekanie w niniejszej sprawie odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 P.p.s.a. W związku z powyższym na wynik niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego mają wpływ ustalone wcześniej przez Sąd kierunki badania sprawy i wyrażone stanowisko. Sąd obecnie rozpoznający sprawę w pierwszej kolejności ma obowiązek ocenić, czy organy administracji dostosowały się do wskazań ww. wyroku. Zgodnie bowiem z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W orzecznictwie NSA podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2000 r., sygn. I SA/Ka 2408/98, wyrok WSA w Olsztynie z 16 czerwca 2009 r., sygn. II SA/Ol 443/09, powołane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawa oraz poglądy judykatury stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu. Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w zapadłym w sprawie wyroku, ponieważ nie doszło do wzruszenia tego wyroku w trybie przewidzianym prawem. Nie nastąpiła również zmiana mającego zastosowanie w sprawie stanu prawnego. Stan faktyczny sprawy zmienił się natomiast o tyle, że obecnie rozpatrywany był zmodyfikowany wniosek inwestora zgodnie z pismem inwestora z 31 lipca 2019 r. o zmianie zakresu przedsięwzięcia objętego wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, do którego dołączono projekt zagospodarowania działek planowanej inwestycji, obejmujący 4, a nie 6 jak pierwotnie kurników (ograniczenie liczby budynków inwentarskich), a raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko uzupełniono.
Organy jednak w zakresie zmiany wniosku należycie wywiązały się ze swej roli i powtórzyły całą konieczną procedurę uzgodnień oraz informowania i udziału społeczeństwa w postępowaniu, co Sąd drobiazgowo przytoczył w pierwszej części uzasadnienia. Zatem ostatecznie wynik przeprowadzonej według powyższych reguł kontroli legalności zaskarżonej decyzji w zakresie ustalenia przez organy nakazanych okoliczności faktycznych, z uwzględnieniem wskazań sądu na mocy art. 153 P.p.s.a. – jest pozytywny, a w konsekwencji podjęte rozstrzygnięcia należało uznać za prawidłowe.
Należy zaznaczyć, że WSA w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z 7 sierpnia 2017 r. sygn. II SA/Kr 472/17, stwierdzając naruszenie przez organy art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., przesądził następujące kwestie istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Po pierwsze, że poprzedni właściciel dysponował decyzją WZ na budowę kurnika, lecz budowa nie została rozpoczęta.
Po drugie, Sąd stwierdził niepoprawność i niezupełność raportu, poprzez m.in.: - brak wskazania dróg, po których będzie się odbywał transport związany z fazą eksploatacji przedmiotowej fermy (a także z jej budową),
- brak wskazania sposobu dojazdu na planowaną fermę, mimo konieczności stałego dowożenia różnych materiałów i wywożenia dużych ilości m.in. brojlerów, padłych kurczaków i pomiotu samochodami ciężarowymi, co należy uwzględnić przy obliczeniach dotyczących wystąpienia immisji,
- brak uwzględnienia transportu wewnętrznego (400 m) w wyliczeniach dotyczących hałasu, emisji pyłów,
- pominięcie kwestii emisji odorowej,
- nieuwzględnienie problemu transportu słomy od rolników indywidualnych,
- brak odniesienia do ujawnionych konfliktów społecznych w odniesieniu do planowanej inwestycji i sposobów ich rozwiązania, a jedynie ograniczenie się do ogólnikowego stwierdzenia: "takich konfliktów się nie przewiduje", z naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 15 u.o.o.ś.,
- brak przedstawienia wariantów alternatywnego i najkorzystniejszego dla środowiska, z naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś.
Po trzecie w sprawie został wyrażony sprzeciw okolicznych mieszkańców do planowanej w ich sąsiedztwie fermy drobiu, z czym będzie się wiązać uciążliwość zapachowa charakteryzująca przemysłową produkcję drobiu i emisja hałasu. Świadczą o tym protesty mieszkańców B. kierowane do Wójta Wojnicza, w tym pismo z 17 czerwca 2016r., podpisane przez 139 mieszkańców domagających się konsultacji społecznych i wyrażających obawy związane z nasileniem transportu samochodowego oraz z uciążliwości zapachowych w przypadku zrealizowania planowanej fermy.
Po czwarte Sąd nakazał zweryfikowanie kręgu stron postępowania, z uwzględnieniem, że przymiot strony przysługuje podmiotom posiadającym tytuł prawny do nieruchomości znajdujących się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia.
Po piąte Sąd wskazał, że oceniając stopień i zakres uciążliwości dla otoczenia inwestycji, należy brać pod uwagę jej rodzaj i rozmiary i ustalić, jak daleko sięgać będzie oddziaływanie planowanej inwestycji, z uwzględnieniem oddziaływań normatywnych i ponad normatywnych.
Po szóste Sąd ocenił, że co do zasady przyjęta przez organy procedura wymiany pism, obwieszczania i prowadzenia postępowania jest zgodna z przepisami, w tym z art. 33 ustawy środowiskowej i nie narusza zasady czynnego udziału stron.
Sąd w składzie obecnie rozpoznającym sprawę stwierdził, że organy wywiązały się z obowiązków nałożonych przez WSA w Krakowie wyrokiem z 7 sierpnia 2017 r. Przede wszystkim prawidłowo przyjęły i uzasadniły krąg stron postępowania, z uwzględnieniem nieruchomości położonych w zasięgu oddziaływania inwestycji. Zgodnie z wytycznymi wnikliwie i rzetelnie rozpatrzyły kwestię emisji odorowej, co obejmowało opinię powołanego biegłego. Powyższe działanie było też spójne z opinią sanitarną Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tarnowie nr [...] z 12 września 2018 r., w której opiniując inwestycję pozytywnie nakazano szczególne zwrócenie uwagi na maksymalne ograniczenie emisji zanieczyszczeń wprowadzanych do atmosfery, w tym substancji odorotwórczych.
W konsekwencji organ, posiłkując się wiedzą specjalną, właściwie ocenił stopień i zakres uciążliwości inwestycji dla otoczenia, biorąc pod uwagę jej rodzaj i rozmiary oraz ustalił, jak daleko sięgać będzie oddziaływanie planowanej inwestycji, z uwzględnieniem oddziaływań normatywnych i ponad normatywnych.
Organy w ponownie prowadzonym postępowaniu dochowały wymogów związanych z informowaniem, obwieszczaniem i uzgadnianiem w trakcie postępowania.
Przyczyną wydania decyzji odmownej były przesadzające o wyniku sprawy braki raportu, wynikające także z konfrontacji jego treści z opinią biegłego, odnośnie braku należytego odniesienia się do ujawnionych konfliktów społecznych związanych z planowaną inwestycją i wskazania sposobów ich rozwiązania, z naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 15 u.o.o.ś.
Bezsporne w sprawie było, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r., planowana inwestycja zaliczona została do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla których na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś. wymagane jest przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko. Stosownie do art. 71 ust. 2 pkt 1 u.o.o.ś. dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Nie było też przedmiotem sporu, że dla terenu inwestycji nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, jak również nie pozostaje w obrocie ważna decyzja o warunkach zabudowy.
Teren inwestycji położony jest na terenie Radłowsko-Wierzchosławickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, którego podstawę prawną stanowi uchwała Sejmiku Województwa Małopolskiego nr XLVI/713/18 z dnia 26 lutego 2018 r. w sprawie Radłowsko-Wierzchosławickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2018 r., poz. 1703) w brzmieniu ustalonym uchwałą Sejmiku Województwa Małopolskiego nr X/113/19 z dnia 17 czerwca 2019 r. w sprawie zmiany uchwały nr XLVI/713/18 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 26 lutego 2018 r. w sprawie Radłowsko-Wierzchosławickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2019 r. poz. 5018).
Natomiast w Planie Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Małopolskiego, przyjętego uchwałą nr XLVII/732/18 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 26 marca 2018 r. w sprawie zmiany uchwały nr XV/174/03 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 22 grudnia 2003 roku w sprawie uchwalenia Planu Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Małopolskiego, wskazano, iż zagospodarowanie przestrzenne terenu Radłowsko-Wierzchosławickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu powinno być ukierunkowane m.in. na wielkoobszarową ochronę bioróżnorodności i krajobrazu obszaru poprzez ustanowienie Parku Krajobrazowego Lasy Radłowskie, zachowanie ekosystemów leśnych i warunków wodnych pozwalających na utrzymanie charakteru zróżnicowanych biotopów, a także zabezpieczenie przed zurbanizowaniem stref ekotonowych oraz na objęcie kompleksową ochroną środowiska przyrodniczo - kulturowego obszaru poprzez ustanowienie Parku Krajobrazowego Lasy Radłowskie.
Bezsporne było również, że wszystkie współdziałające organy uzgodniły inwestycję pozytywnie.
Funkcjonowanie fermy drobiu wiąże się z uciążliwością zapachową, związaną z wydzielaniem do powietrza podczas chowu zwierząt różnych substancji, a w szczególności wielu kwasów organicznych, amoniaku i fenoli. Wśród wydzielanych substancji są i takie, dla których aktualnie obowiązujące przepisy prawa administracyjnego nie zakreślają standardów emisyjnych i dopuszczalnych poziomów stężeń, w szczególności substancje wywołujące odory.
Przechodząc do analizy stosowanych w sprawie przepisów należy wskazać, że zawarte w ustawie środowiskowej uregulowania dotyczące ocen środowiskowych mają na celu weryfikację oddziaływania inwestycji kwalifikowanych, a więc takich, które powodują albo mogą powodować potencjalne niebezpieczeństwo dla środowiska. Postępowanie to dotyczy planowanego dopiero przedsięwzięcia i sprowadza się do ustalenia, czy inwestycja w kształcie opisanym przez inwestora we wniosku zagraża środowisku oraz czy spełnia wymagania i parametry w zakresie ochrony środowiska.
Zgodnie z art. 71 ust. 2 u.o.o.ś. uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Rodzaje przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz rodzaje przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko określone zostały w rozporządzeniu. Planowane przedsięwzięcie, zgodnie § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71), zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego ocena oddziaływania na środowisko jest wymagana.
Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy środowiskowej, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Tryb i zasady wydawania powyższej decyzji regulują przepisy Działu V Rozdział 3 (art. 71-87).
Istotę prawną oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zawarto w art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy środowiskowej, wskazując iż przez ocenę tę należy rozumieć postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.
Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko służy zidentyfikowaniu wszystkich potencjalnych zagrożeń dla środowiska, mogących wiązać się z realizacją przedsięwzięcia, a następie wskazaniu rozwiązań eliminujących lub minimalizujących te zagrożenia.
Zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy środowiskowej, jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:
1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;
2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;
3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;
4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.
Zasadniczym dowodem w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Innymi słowy ocena okoliczności faktycznych dokonywana jest m.in. w oparciu o przygotowany raport, który stanowi istotny środek dowody i który organ obowiązany jest uwzględnić przy wydawaniu decyzji. Z uwagi na swój charakter raport powinien być oceniany przez organ w świetle wymagań stawianych środkom dowodowym na gruncie art. 75 i nast. K.p.a. Raport ma zasadnicze znaczenie w postępowaniu zmierzającym do uzyskania decyzji środowiskowych. Chociaż nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. - a zatem nie może zastąpić swobodnej oceny dowodów - zawiera jednak wiadomości specjalistyczne i podlega pełnej ocenie przez właściwy organ prowadzący postępowanie w świetle oceny całokształtu materiału dowodowego w rozumieniu art. 80 K.p.a. Ewentualny brak dostatecznego odniesienia się do istotnych kwestii oznacza, że raport w tym zakresie może zostać uznany za niespełniający wymogów ustawowych (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2015 r., sygn. II OSK 2213/13,
Ocena raportu powinna zmierzać do zidentyfikowania wszystkich potencjalnych zagrożeń środowiskowych związanych z realizacją planowanej inwestycji, co jest niezbędne do wyznaczenia konkretnych wymagań ochrony środowiska, które muszą zostać uwzględnione na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego (por.: wyrok NSA z 5 marca 2013 r., sygn. II OSK 1858/13,
Dla oceny raportu istotne jest czy spełnia on wymagania ustalone w art. 66 ustawy środowiskowej.
Sąd administracyjny nie jest uprawniony do kwestionowania ustaleń raportu i nie dokonuje merytorycznej oceny raportu o oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na środowisko, lecz jedynie kontroluje ustalenia faktyczne dokonane przez właściwe organy (por. wyrok NSA z 11 lipca 2013 r., sygn. II OSK 639/13), co znaczy, że poddaje raport ocenie pod względem formalnym tj. bada jego zupełność czy logiczną spójność oraz weryfikuje sporządzenie raportu przez osobę uprawnioną (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2014 r., sygn. II OSK 2029/12).
W art. 66 ust. 1 ustawy środowiskowej ustawodawca wskazał, jakie niezbędne elementy powinien zawierać raport, jednakże znaczną część problemów, związanych z charakterem prawnym raportu oraz jego znaczeniem dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w drodze wykładni rozwiązywało orzecznictwo sądowe.
Zadaniem organu prowadzącego postępowanie jest sprawdzenie zawartości raportu w kontekście spełnienia wymogów formalnych i merytorycznych. W szczególności organ powinien ustalić, czy opracowany raport zawiera komplet niezbędnych informacji pozwalających na ocenę przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko oraz informacji identyfikujących rodzaj i skalę skutków środowiskowych oraz społecznych. Raport jest dokumentem prywatnym, opracowywanym na zlecenie podmiotu zainteresowanego realizacją określonej inwestycji, zaś inne podmioty uczestniczące w postępowaniu administracyjnym jako strony lub na prawach strony, mają wynikającą z przepisów o postępowaniu dowodowym w administracji, możliwość zgłoszenia wniosków dowodowych zmierzających do podważenia tego dowodu, np. w postaci opinii sporządzonej przez inną osobę posiadającą odpowiednią wiedzę. Posiada on przy tym szczególną moc dowodową. Wyjątkowy charakter raportu wynika z kompleksowej oceny przedsięwzięcia i analizy aspektów technologicznych, prawnych i organizacyjnych jego funkcjonowania w powiązaniu ze sobą. Rzeczą organu administracji jest zatem rzetelna, wnikliwa i wszechstronna ocena raportu oraz ewentualnych innych dowodów, przy zachowaniu wszystkich obowiązujących reguł dowodowych. Zasada prawdy obiektywnej obliguje organ do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego, a zwłaszcza oceny, czy raport uwzględnia wszystkie potencjalne zagrożenia środowiskowe związane z realizacją planowanej inwestycji. Jest to niezbędne do wyznaczenia konkretnych wymagań ochrony środowiska, które musiałyby być uwzględnione na ewentualnych kolejnych etapach procesu inwestycyjnego (por.: wyrok NSA z 20 maja 2014 r., sygn. II OSK 2999/12).
Kierując się powyżej wskazanymi względami należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie raport oddziaływania na środowisko inwestycji przedłożono pierwotnie 3 lutego 2016 r., następnie raport był uzupełniany przez inwestora. Kolejna wersja raportu złożona została 8 marca 2018 r., uzupełniana i modyfikowana następnie 9 kwietnia 2018, 13 sierpnia 2018 r., 31 sierpnia 2018 r., 8 października 2018 r. i 30 grudnia 2019 r. Inwestor złożył też wyjaśnienia w piśmie z 31 października 2018 r.,
Ostateczna wersja raportu słusznie została uznana przez organy za niewykazującą przesłanek wydania decyzji środowiskowej dla fermy drobiu, ze względu na naruszenia przepisów ochrony środowiska.
W ocenie Sądu raport przedłożony w aktach administracyjnych sprawy budzi istotne wątpliwości dotyczące jego poprawności i zupełności, choć uzupełniono go w pewnej części, np. o opis wariantów alternatywnego i najbardziej korzystnego dla środowiska.
Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko służy ocenie na wstępnym etapie wszystkich potencjalnych zagrożeń dla środowiska oraz podjęciu próby wypracowania rozwiązań eliminujących lub maksymalnie minimalizujących negatywne oddziaływania na środowisko, które następnie powinny być wykorzystane na dalszych etapach postępowania administracyjnego.
W tego typu sprawach należy zawsze szukać właściwych proporcji pomiędzy interesem wnioskodawcy, interesem innych osób oraz interesem publicznym, a istotną rolę w ocenie wskazanych sprzecznych racji pełni właściwe uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i odniesienie się do co najmniej jednego realnego wariantu alternatywnego (por. wyrok WSA w Gdańsku z 30 kwietnia 2014 r., sygn. II SA/Gd 680/13).
Konieczne jest dokładne wyjaśnianie stanu faktycznego sprawy w szczególności, gdy istnieje spór pomiędzy stronami postępowania i lokalną społecznością, i gdy wskazują one na istnienie w tym zakresie istotnych wątpliwości, a określona decyzja może dotykać chronionych prawnie dóbr osobistych człowieka w postaci życia i zdrowia ludzkiego.
Sąd stwierdził, że organy w niniejszej sprawie właściwie wyważyły ww. dobra i interesy, szczególnie dbając o to, aby w pełni została zrealizowana zasada przekonywania, określona w art. 11 K.p.a.
Z kolei zgodnie z art. 62 ust. 1 ustawy środowiskowej, w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia:
1) bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na:
a) środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi,
b) dobra materialne,
c) zabytki,
d) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-c,
e) dostępność do złóż kopalin;
2) możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;
3) wymagany zakres monitoringu.
Mimo wielości formułowanych zarzutów i ich obszernych i szczegółowych uzasadnień, nie budzi wątpliwości Sądu, że w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wziął pod uwagę wszystkie opisane wyżej okoliczności i szczegółowo umotywował swoje stanowisko w jej uzasadnieniu. Tym samym art. 74 ust. 1 pkt. 1, a także inne przepisy ustawy środowiskowej o charakterze gwarancyjnym nie zostały naruszone, a zarzuty podnoszone przez skarżącą zmierzają do zakwestionowania oceny prawidłowości sporządzonego raportu.
Stosownie do brzmienia art. 62 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś. obowiązkiem organów orzekających w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko jest poczynienie wszechstronnych ustaleń na temat spodziewanego oddziaływania przedsięwzięcia na szeroko rozumiane środowisko, w tym na ludzi, ich zdrowie i warunki życia.
W niniejszej sprawie dotyczyło to przede wszystkim emisji amoniaku i siarkowodoru i uciążliwości zapachowej. Przy tego rodzaju inwestycjach (fermy hodowlane), szczególnie istotne znaczenie ma kwestia ewentualnej uciążliwości m.in. w zakresie hałasu, pyłu, czy odoru tych obiektów. Zasięg takiej uciążliwości musi być zatem zbadany w każdej takiej sprawie.
Odnosząc się do kluczowej w okolicznościach sprawy spodziewanej uciążliwości odorowej (w kontekście której raport zawiera braki) i wynikającego z niej sprzeciwu okolicznych mieszkańców wobec inwestycji, wskazać należy, zwłaszcza w obliczu zarzutów skargi, że pomimo braku w obecnie obowiązującym systemie prawa norm określających dopuszczalne wartości odorów, Sąd przychylił się do tej linii orzeczniczej, która stoi na stanowisku, że taki stan normatywny nie zwalnia organów orzekających w przedmiocie ustalenia warunków środowiskowych z obowiązku dokładnego wyjaśnienia, czy ryzyko wystąpienia uciążliwości odorowej w danej sprawie jest realne i w jaki sposób uciążliwości tej można zapobiec (por. np.: wyrok NSA z 14 listopada 2012 r., sygn. II OSK 1238/11).
Zapobieganie odorom w związku z funkcjonowaniem przedsięwzięcia powinno uwzględniać kompleksową ocenę oddziaływania na środowisko obejmującą wszystkie elementy planowanej inwestycji.
W piśmiennictwie wskazuje się, że oddziaływania odorowe mogą szkodzić ludziom (E. Jachnik, Prawne aspekty ochrony zapachowej jakości powietrza, Przegląd Prawa Rolnego 2017, nr 1, s. 154). W społecznościach narażonych na emisje odorów skutki zdrowotne ich wpływu mogą nie być od razu widoczne, ale przy długotrwałym oddziaływaniu może dochodzić do stanów chorobowych lub ułomności fizycznych bądź psychicznych. Ponadto długotrwałe narażenie na emanacje związków zapachowych może wywoływać niepożądane reakcje emocjonalne, począwszy od takich stanów, jak: niepokój, uczucie dyskomfortu, depresje, po takie objawy fizyczne, jak: podrażnienia, bóle głowy, problemy układu oddechowego, nudności, wymioty. Narażenie na oddziaływanie odorów może również prowadzić do psychicznego napięcia i wywoływać takie objawy, jak: bezsenność, brak apetytu i irracjonalne zachowanie (E. Jachnik, tamże, s. 155).
Brak regulacji odorowych wprawdzie utrudnia dokonywanie koniecznych ustaleń faktycznych, co jest skomplikowane samo z siebie, z uwagi na ich ulotny charakter, ale w żadnym razie ich nie uniemożliwia, w szczególności przy wykorzystaniu wiadomości specjalnych, czego dowiódł organ I instancji w niniejszej sprawie. W sytuacji, w której inwestycje z zakresu ferm hodowlanych nie należą do przedsięwzięć co do istoty nowatorskich, eksperymentalnych a przeciwnie do przedsięwzięć realizowanych i funkcjonujących co najmniej od kilkudziesięciu lat, to w oczywisty sposób różne aspekty tego funkcjonowania, w tym powodowanie uciążliwości odorowych (w tym w szczególności typowy zasięg terytorialny takich uciążliwości, jak też co najmniej szacunkowa skala natężenia takiej uciążliwości) są bez wątpienia znane osobom posiadającym odpowiednią wiedzę w tym zakresie (por. wyrok WSA w Warszawie z 20 sierpnia 2020 r., sygn. IV SA/Wa 903/20.
Ze względu na powyższą argumentację, z którą Sąd się zgadza i przyjmuje za swoją, w kwestii konieczności uwzględniania aspektu oddziaływania odorowego, Sąd nie podziela przywołanego przez skarżącą stanowiska WSA w Opolu wyrażonego w nieprawomocnym wyroku z 24 listopada 2020 r., sygn. II SA/Op 275/20.
Co więcej WSA w Krakowie wyrokiem z 7 sierpnia 2017 r., dostrzegając m.in. ostre i negatywne nastawienie okolicznych mieszkańców do planowanej w ich sąsiedztwie inwestycji, zobowiązał wyraźnie organy w obecnie kontrolowanym postępowaniu do uwzględnienia kwestii emisji (w tym odorowej), z uwzględnieniem oddziaływań normatywnych i ponad normatywnych i wymagania odpowiedniego odniesienia się inwestora do ujawnionych konfliktów społecznych związanych z planowaną inwestycją i sposobów ich rozwiązania.
W powyżej wskazanym zakresie przedstawiony przez inwestora raport nie spełnia wymogów art. 66 ust. 1 u.o.o.ś., a tym samym nie może być uznany za dowód w sprawie, że planowana inwestycja nie stwarza potencjalnych zagrożeń dla środowiska oraz zdrowia ludzi. W szczególności niewystarczająca jest w tym zakresie Tabela 22 i wyjaśnienia obliczeń zawarte na s. 95-99 raportu. Przyjęty w tej analizie zasięg uciążliwości odoru jest sprzeczny z wynikami Opinii Zapachowej i wiedzą powszechną na temat funkcjonowania ferm drobiu. Podobnie pkt 7.1.1. oraz pkt 7.2.1. Oddziaływanie na zdrowie ludzi, środowisko oraz przewidywane zmiany w krajobrazie (s. 59, 66-67) nie uwzględniają należycie ww. uciążliwości.
Podkreślić należy, że inwestor pomimo wiedzy o uwagach i zastrzeżeniach setek mieszkańców wniesionych w ramach prowadzonego postępowania przez szereg lat, nie ustosunkował się do nich należycie, ani nie złożył stosownych wyjaśnień, które pozwoliłyby na rozwianie wątpliwości. W konsekwencji nie sprostał obowiązkowi zawarcia w raporcie, stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 15 u.o.o.ś., analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem. Jak słusznie wskazał organ I instancji nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie konflikt społeczny jest widoczny, co wynika dobitnie ze zgromadzonego materiału dowodowego.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób zaakceptować lakonicznej analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem (pkt 14 – s. 167 raportu), sprowadzającej się do gołosłownego stwierdzenia, że: "Przy ścisłym zachowaniu wytycznych techniczno-organizacyjnych (...) nie przewiduje się, aby powstały uzasadnione konflikty społeczne".
Powyżej sformułowanych wniosków nie może zmienić fakt zamiaru stosowania przez inwestora pewnych środków (technicznych i technologicznych) ograniczających emisję a także zasadna co do kierunku, ale niewystarczająca modyfikacja wniosku przez ograniczenie zakresu zamierzenia (z 6 do 4 kurników), a co za tym idzie potencjalnych emisji zapachowych w celu zabezpieczenia interesu mieszkańców okolicznych nieruchomości.
Należy dostrzec, że w Opinii Zapachowej oprócz zalecenia zmniejszenia ilości kurników, stwierdzono tez, że nadmierna uciążliwość będzie występować w odległości nawet do 1 000 m od kurników (w zależności od kierunku geograficznego 250-1 000 m). Wszelkie protesty przeciwko realizacji przedsięwzięcia w obawie o nadmierną jego uciążliwość zapachową, napływające z tego terenu, są zasadne (obszar przekroczeń obejmuje pobliską luźną zabudowę mieszkalną).
W konsekwencji organy zobligowane były na podstawie art. 80 ust. 1 pkt 2 i 3 do wzięcia pod uwagę ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz wyników postępowania z udziałem społeczeństwa. Trafnie zatem stwierdziły brak spełnienia przez inwestycję wymogów narzuconych przepisami ustawy środowiskowej w zw. z Uchwałą.
Podkreślić raz jeszcze trzeba, że jak trafnie dostrzegł organ I instancji, udział społeczeństwa jest kluczowym elementem oceny oddziaływania na środowisko, co wynika już z nazwy ustawy środowiskowej i jej przepisów ogólnych.
Należy też zaznaczyć, że w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ związany jest treścią wniosku i nie może go swobodnie modyfikować.
Zasadą w takim postępowaniu jest bowiem to, że organ administracji publicznej działa wyłącznie na wniosek zainteresowanego podmiotu, a nie z urzędu. Dotyczy to nie tylko samego wszczęcia postępowania, ale również zakreślenia granic rozpatrywanej sprawy. Organowi nie wolno zastępować wnioskodawcy w inicjowaniu postępowania, a także nie wolno mu modyfikować treści żądania, którego tak wszczęte postępowanie będzie dotyczyło. W przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko i wyłącznie ta strona określa przedmiot swego żądania, przy czym w razie wątpliwości, co do zakresu, czy przedmiotu żądania jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (por. postanowienie NSA z 4 marca 2014 r., sygn. II OW 157/13, Lex Omega nr 1450940).
Dlatego też nie sposób zarzucić organom braku wezwania inwestora do takiej modyfikacji wniosku, aby spełnione były warunki zawarte w ustawie środowiskowej i Uchwale, w tym w raporcie przedstawiono sposoby na rozwiązanie konfliktów społecznych wywołanych inwestycją.
Końcowo należy jeszcze wskazać, że fakt zaakceptowania ustaleń raportu przez organy współdziałające w toku postępowania nie wyklucza prawa organów orzekających w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań do weryfikacji takiego stanowiska, skoro to organ gminy ponosi odpowiedzialność za końcowy wynik postępowania. Jak wskazał NSA w wyroku z 18 stycznia 2018 r., sygn. II OSK 1303/17, pozytywne uzgodnienia i opinie właściwych organów nie są wiążące dla organu określającego środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia.
W tym zakresie Sąd jednak stwierdził, że wobec treści stosownych pozytywnych uzgodnień dokonanych przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, Marszałka Województwa Małopolskiego oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie, zasadne okazały się zarzuty skargi dotyczące braku rzetelnego umotywowania przyjęcia, że realizacja przedsięwzięcia doprowadzi do takiego trwałego zniekształcenia rzeźby terenu oraz zmiany stosunków wodnych w Obszarze Chronionego Krajobrazu.
Zdaniem Sądu organ II instancji nie wykazał, by w sprawie miało miejsce trwałe zniekształcenie terenu, a nie po prostu modyfikacja terenu o ograniczonym zakresie (§ 3 ust. 1 pkt 4 Uchwały). Nie wykazał też, by niewątpliwie mogąca w pewnym zakresie nastąpić zmiana stosunków wodnych w związku z inwestycją nie mogła być zakwalifikowana jako zrównoważone wykorzystanie użytków rolnych (§ 3 ust. 1 pkt 5 Uchwały).
Z uwagi jednak na wskazane wcześniej wadliwości raportu, zarzuty te nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, której rozstrzygnięcie odpowiada prawu.
Podobnie wobec stwierdzonych uchybień raportu kwestie zarzucane w toku postępowania, a nierozstrzygnięte wprost przez organy wątpliwości dotyczące występowania w obszarze oddziaływania inwestycji gatunków zwierząt objętych ścisłą ochroną gatunkową i ujętych w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt, gatunków roślin objętych ochroną i ujętych w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin oraz wspomnianych w decyzji I instancji występujących w pobliżu inwestycji obiektów zabytkowych i niespójnych informacje dotyczących form ochrony przyrody, nie miały decydującego wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, wobec czego Sąd nie będzie się do nich szczegółowo odnosił.
Nie mógł przynieść zamierzonego skutku również zarzut zmiany interpretacji przez organy odnośnie § 3 ust. 1 pkt 1 ust. 2 Uchwały w stosunku do wydanych poprzednio decyzji organu I instancji z 21 grudnia 2016 r. oraz decyzji organu II instancji z 23 lutego 2017 r., skoro decyzje te zostały uchylone wyrokiem WSA jako wadliwe (m.in. przez przyjęcie, że oddziaływania zamkną się w granicach terenu inwestycji).
Sąd z oczywistych względów w wyroku z 7 sierpnia 2017 r. nie mógł odnieść się do ww. przepisów Uchwały (uchwała Sejmiku Województwa Małopolskiego nr XLVI/713/18 z dnia 26 lutego 2018 r. w sprawie Radłowsko-Wierzchosławickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2018 r., poz. 1703 ze zm.).
Natomiast organy ponownie rozpoznając sprawę, kierując się wytycznymi Sądu, miały pełne prawo do dokonania ponownej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod aktualnie stosowane przepisy prawa miejscowego.
Jak słusznie przy tym wskazał organ odwoławczy, omyłkowe powołanie się przez organ I instancji na przepisy rozporządzenia Wojewody Tarnowskiego nr [...] z dnia 28 sierpnia 1996 r. zamiast na przepisy Uchwały, nie miało wpływu na wynik sprawy.
Zdaniem Sądu organy słusznie stwierdziły, że przedmiotowej inwestycji nie dotyczy wyjątek od zakazu realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (§ 3 ust. 1 i ust. 2 Uchwały), bowiem przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko wykazała w niniejszej sprawie negatywny wpływ na środowisko (ochronę przyrody – zdrowie ludzi).
Wbrew argumentacji skarżącej, interpretowanie § 3 Uchwały nastąpiło nie tyle z uwzględnieniem art. 17 (dotyczącego parków krajobrazowych) lecz art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody (o analogicznym brzmieniu), zgodnie z którym na obszarze chronionego krajobrazu mogą być wprowadzone następujące zakazy:
2) realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Odnośnie natomiast wykładni podnoszonego art. 2 u.o.p. należy ze względu na ogólny charakter wskazanego przepisu skonfrontować go z równie generalnym przepisem prawa unijnego, za jaki można w tym zakresie uznać art. 191 ust. 1 Traktatu Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. nr 90, poz. 864/2 ze zm.), dalej "TFUE", który wskazuje na cele polityki UE w dziedzinie środowiska naturalnego. Artykuł ten wylicza wśród nich zachowanie, ochronę i poprawę jakości środowiska naturalnego, ochronę zdrowia ludzkiego, ostrożne i racjonalne wykorzystywanie zasobów naturalnych.
Ze względu na to, iż prawo ochrony przyrody stanowi część prawa ochrony środowiska i jednocześnie jest obecnie silnie, a może nawet nierozerwalnie powiązane z prawem unijnym, zasady wymienione w art. 191 TFUE także powinny znaleźć zastosowanie także w odniesieniu do ustawy o ochronie przyrody. Przede wszystkim oznacza to, że sądy i inne organy stosujące prawo, interpretując i stosując postanowienia ustawy, powinny kierować się zasadami ustalonymi na poziomie unijnym jako ogólne zasady prawa ochrony środowiska. Należy tu dodać, że z regulacji unijnych można wyprowadzić również pewne zasady prawa ochrony przyrody, nie tylko prawa ochrony środowiska sensu stricto. Ich wyodrębnienie jest jednak dziełem doktryny i – inaczej niż w przypadku zasad prawa ochrony środowiska – nie jest wskazane w konkretnym przepisie prawa. W odniesieniu do ochrony przyrody w UE można wskazać na istnienie takich zasad, jak planowanie działalności na obszarach objętych ochroną.
Organ I instancji słusznie wskazał w ww. zakresie również na unijną zasadę przezorności, inkorporowaną do polskiego porządku prawnego m.in. w art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska, zgodnie z którą wszelkie prawdopodobieństwa wystąpienia negatywnych skutków traktować jako pewność ich występowania, a działania, których skutki są niepewne, wątpliwe lub ryzykowne, należy uznać za znaczące.
Podsumowując powyższe trzeba stwierdzić, że słusznie przyjęły organy, iż funkcjonowanie obiektu w ramach planowanego przedsięwzięcia będzie powodować uciążliwość w postaci nieprzyjemnego zapachu. Pomimo przyjętych rozwiązań technicznych i technologicznych, obiekt będzie źródłem ciągłej emisji zorganizowanej do powietrza z systemów wentylacyjnych budynków inwentarskich. Potencjalne oddziaływanie zapachowe instalacji oceniono na podstawie analizy opartej o jednostki zapachowe odniesione do całej mieszaniny powietrza wentylacyjnego kurników, a nie jej poszczególnych składników, np. siarkowodór, amoniak, merkaptany.
Na podstawie sporządzonej prognozy zapachowego oddziaływania planowanej inwestycji w B. stwierdzono zasadnie, że zapachowe oddziaływanie kurników będzie wykraczać daleko poza granice terenu, na którym zostały zaplanowane. Zapach pochodzący z kurników będzie wyczuwalny w stopniu rozpoznawalnym nawet w odległości kilku kilometrów od fermy. Bez wątpienia opisane wyżej oddziaływanie uznać trzeba za negatywne dla przyrody i zdrowia mieszkańców.
Odpowiadając w tym zakresie na zarzuty skargi należy podkreślić, że - jak słusznie zwrócił uwagę organ II instancji - § 3 ust. 2 Uchwały mówi o oddziaływaniu negatywnym, które jest pojęciem szerszym niż oddziaływania ponadnormatywne.
Co prawda w raporcie jest mowa o braku przekroczenia norm, ale nie oznacza to, że oddziaływanie nie będzie negatywne. W konsekwencji z przeprowadzonego postępowania wynika, że brak jest podstaw do zastosowania wyjątku od generalnego zakazu wprowadzonego w § 3 ust. 1 pkt 1 Uchwały.
W raporcie wadliwie wskazano również, że lokalizacja budynków inwentarskich nie ograniczy sposobu użytkowania i zagospodarowania terenów sąsiednich.
Należy też nadmienić, że organy prawidłowo zastosowały międzyczasowy przepis § 4 rozporządzenia z dnia 10 września 2019 r.
Podzielając zdanie skarżącej, że kilkuletnie prowadzenie postępowania, wielokrotne uzupełnianie dokumentacji i raportu niewątpliwie naraża inwestora na dodatkowe koszty związane z przygotowaniem inwestycji, to jednak z uwagi na wskazane wyżej przepisy prawa, sposobu prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie nie sposób ocenić jako podważający zaufanie do organów prowadzących postępowanie. Formułując uzasadnienia swoich decyzji organy umożliwiły także skarżącej rzetelne odniesienie się do przedstawionych zastrzeżeń.
Podsumowując, Sąd w niniejszej sprawie stwierdził, że organy obu instancji prawidłowo zastosowały w sprawie art. 153 P.p.s.a. Sąd nie stwierdził również naruszenia przepisów wskazanych w skardze. Organy zasadnie uznały, iż zachodzą przesłanki odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Realizacja planowanego przedsięwzięcia pociągnęłaby za sobą znaczące oddziaływania. Zwracając szczególną uwagę na skalę i lokalizację planowanej inwestycji trafnie uznano, że eksploatacja wpłynie negatywnie na środowisko i warunki życia społeczności lokalnej.
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego oddalił bezzasadną skargę, orzekając jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 P.p.s.a.