II SA/Kr 1244/06

II SA/Kr 1244/06 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2007-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-11-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Renata Czeluśniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Sygn. powiązane
II OSK 1375/07 - Wyrok NSA z 2008-11-18
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Renata Czeluśniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca 2007 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2006 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich oddala skargę.
Uzasadnienie
M. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydaną dnia [...] 2006 r. Nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji własnej z dnia [...] 2006r. Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na skutek wniosku M. Z. dotyczącego przyznanych uprawnień kombatanckich przeprowadził postępowanie weryfikacyjne w trybie art. 21 i art. 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r. Nr 42, póz. 371 ze zm. - dalej jako Ustawa o kombatantach...).
W jego toku ustalono, że M. Z. posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane orzeczeniem Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w K. z dnia [...] 1977r. potwierdzone zaświadczeniem nr [...] z dnia [...] 1977r. wyłącznie z tytułu: walki o utrwalenie władzy ludowej WOP w okresie od dnia [...] 1947r. do dnia [...]1947r. W okresie tym M. Z. pełnił służbę wojskową w Wojskach Ochrony Pogranicza.
Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] 2003 r. utrzymaną w mocy decyzją wydaną dnia [...] 2004 r. pozbawił M. Z. uprawnień kombatanckich stwierdzając, że uprawnienia uzyskał on wyłącznie z racji działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej (art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie pierwsze Ustawy o kombatantach...). M. Z. nie skorzystał z możliwości zaskarżenia powyższych decyzji do sądu administracyjnego, na skutek czego stały się one ostateczne i prawomocne.
Pismem z dnia [...] 2005r. M. Z. wystąpił o przywrócenie mu uprawnień kombatanckich podnosząc, że pełniąc służbę wojskową chronił granice państwa i nie splamił się żadnym nagannym czynem, który mógłby skutkować pozbawieniem go uprawnień. Kierownik Urzędu wniosek strony zakwalifikował jako żądanie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej podlegające rozpoznaniu w trybie uregulowanym w art. 154 kpa i decyzją z dnia [...] 2005 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] 2005 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich wskazując, że w sprawie nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 154 § 1 kpa. Przytoczywszy wskazany przepis prawa organ stwierdził, że decyzja wprawdzie jest ostateczna, ale strona nie wykazała, że za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub jej ważny interes. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia [...] 2005r. (sygn.[...]) skargę M. Z. oddalił.
M. Z. pismem z dnia [...] 2006 r. powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 kpa wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu z dnia 5 maja 2004r. i poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] 2003 r. wskazując, że wydane rozstrzygnięcia rażąco naruszają prawo poprzez zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 2 Ustawy o kombatantach... w odniesieniu do stanu faktycznego nieobjętego hipotezą tego przepisu. M. Z. wniósł również o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków J. Z. i F. G. na okoliczność rzeczywistego charakteru służby wnioskodawcy w szeregach WOP.
Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] 2006 r. Nr [...] odmówił stwierdzenia decyzji własnej z dnia [...] 2004r. Nr [...] i decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] 2003r. Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich stwierdzając, że decyzje te są zgodne z prawem. Kierownik Urzędu oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu.
M. Z. w ustawowym terminie wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] 2006 r. utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...] 2006 r. W uzasadnieniu podniósł, iż jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnych. Stosownie do art. 16 § 1 kpa: decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Z przytoczonego przepisu wynika, iż jednym ze sposobów weryfikacji decyzji ostatecznych jest stwierdzenie nieważności decyzji mogące nastąpić: 1) jedynie w stosunku do decyzji ostatecznych; 2) jedynie w przypadkach przewidzianych przepisami prawa. Przepisy dotyczące instytucji regulujących tryby nadzwyczajne mają charakter szczególnych i zupełnych regulacji prawnych, które tylko w drodze wyjątku i w ściśle określonych przypadkach pozwalają na wzruszenie decyzji ostatecznej. Przepisy te zgodnie z zasadą exceptiones non sunt extende nie mogą być interpretowane rozszerzające. Stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 kpa, na który w piśmie z dnia [...] 2006r. powołał się zainteresowany (mylnie wskazując art. 165 kpa): organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 157 § 1 kpa: właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Rozstrzygnięcie w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji (art. 158 § 1 kpa).
Dalej, Kierownik Urzędu podniósł, iż instytucja nieważności decyzji służy do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, które zostały dotknięte kwalifikowanymi (tj. tak istotnymi) wadami prawnymi, że dalsze ich funkcjonowanie w obrocie prawnym sprzeczne byłoby z zasadą praworządności. Nie modyfikuje to jednak ogólnej zasady, że rozstrzygnięcia organu administracji korzystają z domniemania prawidłowości i poprawności, które trwa tak długo, jak długo nie zostanie obalone. Powodem stwierdzenia nieważności decyzji określonym w art. 156 § 1 pkt 2 kpa jest ujawnienie rażącego naruszenia prawa. Oznacza to, że stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić dopiero wtedy, gdy zostanie wykazane nie jakiekolwiek naruszenie prawa (materialnego lub procesowego), ale naruszenie rażące - to jest oczywiste, jednoznaczne, dostrzegalne z łatwością dla każdego prawnika i ewentualnie także dla osoby nieposiadającej wykształcenia prawniczego. Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku oczywistego naruszenia jednoznacznego przepisu prawa kolidującego jednocześnie z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] 1995r.; sygn. akt II SA 1531/94; NSA 1996/1/37). Nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa w przypadku, gdy przepisy są niejednoznaczne i w doktrynie oraz orzecznictwie interpretowane są w różny sposób oraz wtedy, gdy rozbieżność pomiędzy stroną postępowania, a organem administracji sprowadza się wyłącznie do odmiennej oceny dowodów. W myśl art. 16 § 1 kpa decyzja ostateczna to taka decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji. Przepis ten ustanawia ochronę decyzji ostatecznych przyznając im cechę trwałości. Z art. 16 § 1 zdanie pierwsze kpa wynika, iż jest to nie tylko decyzja, od której nie można wnieść odwołania, ale przede wszystkim, że jest to ostateczne załatwienie sprawy administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia [...] 1998r.; II SA 730/98; Lex nr 41768).
Organ wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie M. Z. podnosił, że zgromadzony materiał dowodowy (w szczególności zaświadczenie WOP oraz pismo Archiwum Straży Granicznej z dnia [...] 2003 r.) nie daje podstaw do przyjęcia, że zainteresowany podczas służby wojskowej uczestniczył w walkach ze zbrojnym podziemiem niepodległościowym i w oparciu o powyższe wywodzi, że organ administracji niesłusznie zastosował art. 25 ust. 2 pkt 2 Ustawy o kombatantach. Stanowisko to-zdaniem organu - nie jest trafne. Przepisy Ustawy o kombatantach... przewidują sytuacje, w których Kierownik Urzędu zobowiązany jest do wydania decyzji o pozbawieniu osoby, w stosunku do której wszczęto postępowanie weryfikacyjne uprawnień kombatanckich. Jedną z nich przewiduje art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie pierwsze ustawy o brzmieniu: pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze" uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzi do wniosku, że powyższy przepis znajduje zastosowanie w stosunku do M. Z., ponieważ weryfikowany uprawnienia kombatanckie uzyskał na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów (ustawy z dnia [...] 1975 r. o dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych; Dz. U. Nr 34, póz. 186) wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. W świetle tego przepisu nie ma tutaj znaczenia, czy weryfikowany brał udział w walkach z formacjami podziemia niepodległościowego, czy takiego udziału nie brał. Z kolei przyjęcie, że M. Z. nie brał udziału w żadnych walkach podczas służby wojskowej prowadzi do wniosku, że już w latach 70-tych uprawnienia kombatanckie uzyskał niesłusznie, co dodatkowo uzasadnia prawidłowość decyzji Kierownika Urzędu pozbawiających go tych uprawnień. Sposób oceny dowodów dokonanej przez organ nie budzi wątpliwości. Art. 7 kpa stanowi: w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Korespondujące z nim art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa stanowią, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz, że organ ten ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że ocena dowodów zgromadzonych w postępowaniu jest swobodna (odrzucono legalną teorię dowodową). Dowody winny być oceniane z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. W ocenie Kierownika Urzędu ocena dowodów dokonana przez organ administracji leżąca u podstaw wydania decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich odpowiada tym standardom. Z tego względu nie sposób doszukiwać się w tej płaszczyźnie rażącego naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym dnia [...] 2002 r. (sygn. akt III SA 2643/01; Prz. Podat. 2003/9/50) wskazał: Pogwałcenie zasad ogólnych postępowania (art. 7, 8, 9, 12 / 77 kpa) ma charakter rażącego naruszenia prawa wtedy, kiedy jest to oczywiste i niewątpliwe. W odniesieniu do tych przepisów można byłoby mówić o rażącym ich naruszeniu wówczas, gdy w sposób nie budzący wątpliwości, a więc oczywisty, nie zastosowano ich w trakcie prowadzonego postępowania (...) lub zastosowano je nieprawidłowo. Analiza zgromadzonych w sprawie dowodów nie wskazuje aby względem M. Z. mógł znaleźć zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie Ustawy o kombatantach..., według którego wystąpienie takich okoliczności, jak: uczestnictwo w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, uzyskanie uprawnień z tytułów określonych w aktualnie obowiązującej ustawie, pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim przez żołnierzy z poboru w okresie od dnia 10 maja 1945r. do dnia 30 czerwca 1947r. pozwala na zachowanie uprawnień kombatanckich. Zgromadzone dowody nie wykazały aby do strony zastosowanie miała przesłanka zachowania uprawnień określona w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy, który za działalność kombatancką uznaje: uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.
Kierownik Urzędu podkreślił, iż na aprobatę zasługuje również rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu z dnia [...] 2006 r. oddalającym wniosek M. Z. o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków J. Z. i F. G. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji obowiązkiem organu jest zajęcie się kwestiami ściśle prawnymi i nie ma w nim proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia [...] 2000r.; IV SA 1415/03; Lex nr 160805). W postępowaniu przewidzianym w art. 156 kpa organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego i nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi w grę również poczynienie dodatkowych (uzupełniających) ustaleń faktycznych (por. wyrok NSA z dnia [...] 2000r. l SA 621/99; Lex nr 77610). W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ nadzoru ma obowiązek rozpatrzyć sprawę tylko w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa i nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, a tym bardziej nie może rozpatrywać sprawy w jej całokształcie, w zakresie różnych wątków z tą sprawą związanych (wyrok NSA z dnia[...]1998r., IV SA 1684/97, Lex nr 45686).
Podniesiono ponadto, iż w sprawie nie można tracić z pola widzenia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia [...] 2005 r. (sygn. akt II S.A./Kr 947/05) oddalił skargę strony na decyzje Kierownika Urzędu wydane w trybie uregulowanym w art. 154 kpa odmawiające uchylenia decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Skoro Sąd nie dopatrzył się wad postępowania prowadzonego w tym mało sformalizowanym trybie to tym samym uznał, że decyzje wydane w trybie zwykłym również są prawidłowe. Przywołać tu można pogląd wynikający z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia [...] 2004 r. (IV SA 1894/03; Lex nr 164517), że próby stwierdzenia nieważności decyzji rozpoznanej już wcześniej przez Sąd (wyrok oddalający skargę na niezgodność tej decyzji z prawem) są w istocie niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie Sądu jako mająca pośrednie zastosowanie także w niniejszej sprawie. Jeżeli decyzja lub postanowienie były już przedmiotem rozstrzygnięcia przez Sąd, to oddalenie przez sąd administracyjny skargi zamyka drogę administracyjną w zakresie stwierdzania nieważności co do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego (por. wyrok NSA z dnia [...]1992r., l SAB 63/92, J. Borkowski (w:) Komentarz, 2004, s. 710).
W skardze na powyższą decyzję skarżący M. Z. wniósł o:
1. uchylenie decyzji Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2006 r. Nr [...], mocą której Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 2006 r. nr [...] oraz o:
2. uchylenie decyzji Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2006 r. nr[...], mocą której Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił stwierdzenia nieważności decyzji tegoż organu z dnia [...] 2004 r. nr [...] i decyzji jej poprzedzającej z dnia[...] 2003 r. nr [...], mocą których skarżący M. Z. został pozbawiony uprawnień kombatanckich, stwierdzając iż decyzje te są zgodne z prawem
3. stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2004 r. nr [...] i decyzji jej poprzedzającej z dnia [...] 2003 r. nr [...], jako rażąco naruszającej prawo
4. zasądzenie na rzecz skarżącego M. Z. kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi skarżący M. Z. podniósł, iż posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane orzeczeniem Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w K. z dnia [...] 1977 r., potwierdzone zaświadczeniem nr [...] z dnia [...] 1977 r.
Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przeprowadził postępowanie weryfikacyjne w trybie art. 21 i art. 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących osobami represji wojennych i okresu powojennego [tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 42 póz. 371 ze zm.] i pozbawił skarżącego M. Z. uprawnień kombatanckich decyzją z dnia [...] 2003 r. i podtrzymującą tę decyzję decyzją z dnia [...] 2004 r., stwierdzając iż uprawnienia kombatanckie nabył on wyłącznie z racji działania w charakterze uczestnika "walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".
Skarżący wówczas nie zaskarżył przedmiotowych decyzji do sądu administracyjnego, co zaskutkowało, iż stały się one ostateczne i prawomocne. Wnioskiem z dnia [...] 2006 roku skarżący M. Z. w oparciu o art. 156 § 1 pkt 1 KP A wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2004 r. nr [...] i decyzji jej poprzedzającej z dnia [...] 2003 r. n [...].
Decyzją z dnia [...] 2006 r. nr [...] odmówiono stwierdzenia nieważności wskazanych powyżej decyzji stwierdzając, iż decyzje te są zgodne z prawem.
W ustawowym terminie skarżący M. Z. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, podnosząc iż stanowisko Kierownika Urzędu nie odpowiada prawu.
Decyzją z dnia [...] 2006 r. Nr [...] Kierownik Urzędu utrzymał w mocy swoją decyzję.
Skarżący uważa, iż zaskarżona decyzja narusza zasady praworządności oraz przepisy postępowania administracyjnego.
Zasada praworządności wyrażona normą art. 7 kpa nakłada na organ administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jest przyjętym w orzecznictwie Sądów Administracyjnych, iż "wszelkie niespójności i niedopowiedzenia nie mogą być interpretowane na niekorzyść strony" - wyrok WSA w W. -VII S.A./Wa 1093/04, LEX nr 168038. Oczywistym jest - zdaniem skarżącego, iż w sprawie występuje słuszny interes stron w zakresie ustalenia uprawnienia wynikającego z prawa materialnego jakim jest ustawa wskazana powyżej. Oparcie rozstrzygnięcia w sprawie tj. pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich winno być w sposób niewątpliwy wykazane w postępowaniu dowodowym, przy kwalifikacji prawnej tegoż stanu faktycznego w odniesieniu do właściwego przepisu normy prawnej. Przywołana przez organ jakim jest Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podstawa rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach nakazuje pozbawienie uprawnień kombatanckich osoby, która na mocy dotychczasowych przepisów nabyły uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej. W tym zakresie przeprowadzając postępowanie dowodowe organ nie uwzględnił i pominął całkowicie pismo Archiwum Straży Granicznej [...] z dnia [...] 2003 r. sygn. arch.[...], w którego treści Kierownik Archiwum Straży Granicznej składa oświadczenie, iż w posiadanym zasobie dokumentów nie odnaleziono dowodów potwierdzających udział wnioskodawcy M. Z. oraz jednostek Wojsk Ochrony Pogranicza, w których wnioskodawca pełnił służbę, aby w okresie jego służby w tychże oddziałach uczestniczył on w walkach z oddziałami UPA, grupami Wermachtu i innymi formami zbrojnego podziemia. Przy tak niejednoznacznie ustalonym stanie faktycznym brak jest zasadności do zastosowania w sprawie hipotezy normy art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o kombatantach.
Ponadto zdaniem skarżącego nie do przyjęcia jest konstatacja Kierownika Urzędu zawierająca się w sformułowaniu, iż sytuacja ustalenia, iż "Pan M. Z. nie brał udziału w żadnych walkach podczas służby wojskowej prowadzi do uzasadnienia, że już w latach 70 - tych uprawnienia kombatanckie uzyskał niesłusznie, co dodatkowo uzasadnia prawidłowość decyzji Kierownika Urzędu pozbawiająca go tych uprawnień". Orzeczenie Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w K. z dnia [...] 1977 r. ustalające uprawnienia Kombatanckie Pana M. Z. należy przypisać przymiot ostateczności w ówczesnym postępowaniu, jako odpowiednikowi decyzji administracyjnej. Uchylenie tegoż orzeczenia może nastąpić wyłącznie w oparciu o ustawę. Aby zaistniała podstawa w normie materialnej organ stanowiący prawo winien ustalić stan faktyczny. Jeżeli nie zachodzi kwalifikacja stanu faktycznego do normy art. 25 ust. 2 pkt 2 brak jakichkolwiek przesłanek do uchylenia orzeczenia Komisji Weryfikacyjnej ZBOWiD w K., nawet gdyby skarżący w ogóle nie brał udziału w żadnych walkach podczas służby wojskowej.
Nie zostało wykazane w żaden sposób, aby skarżący uzyskał uprawnienia wyłącznie z działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy. Przyjmując istniejący w sprawie stan faktyczny organ - Kierownik Urzędu zastosował dyspozycję normy art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach do stanu faktycznego nie wypełniającego hipotezy tej normy.
Zdaniem skarżącego, organ rażąco naruszył więc prawo pomijając ocenę materiału dowodowego, przekraczając granicę swobodnej oceny dowodów. Skarżący podkreślił, iż odczuwa odebranie mu uprawnień kombatanckich jako krzywdę, jako działanie administracji publicznej godzące w jego dobra osobiste i naruszające jego godność, gdyż przypisuje mu się działania negatywnie oceniane społecznie, których to działań nie realizował. Narusza się zasady państwa prawa, zasadę praworządności poprzez zastosowanie prawa w sposób odmienny od celu jaki określił ustawodawca, tworząc przedmiotowa normę prawa. W tym stanie rzeczy zaskarżone decyzje Kierownika Urzędu nie mogą się ostać jako dotknięte wadami prawnymi, skutkującymi tym, iż dalsze ich funkcjonowanie w obrocie prawnym jest sprzeczne z zasadą praworządności.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi oraz na podstawie art. 119 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
W ocenie Kierownika Urzędu skarga jest oczywiście bezzasadna, a podniesione w niej zarzuty chybione.
Stosownie do wyrażonej w art. 16 kpa zasady trwałości decyzji administracyjnych jednym ze sposobów weryfikacji decyzji ostatecznych jest stwierdzenie nieważności decyzji mogące nastąpić tylko w stosunku do decyzji ostatecznych i jedynie w przypadkach przewidzianych przepisami prawa. Przepisy te mają charakter szczególnych i zupełnych regulacji prawnych i jako takie nie mogą być interpretowane rozszerzające. Instytucja nieważności decyzji służy do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, które zostały dotknięte kwalifikowanymi wadami prawnymi, że dalsze ich funkcjonowanie w obrocie prawnym sprzeczne byłoby z zasadą praworządności. Nie modyfikuje to ogólnej zasady, że rozstrzygnięcia organu administracji korzystają z domniemania prawidłowości i poprawności, które trwa tak długo, jak długo nie zostanie obalone. Powodem stwierdzenie nieważności decyzji określonym w art. 156 § 1 pkt 2 kpa jest ujawnienie rażącego naruszenie prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić dopiero wtedy, gdy zostanie wykazane nie jakiekolwiek naruszenie prawa (materialnego lub procesowego), ale naruszenie rażące. Zachodzi ono w przypadku oczywistego naruszenia jednoznacznego przepisu prawa kolidującego jednocześnie z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej.
Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie nie zaistniało rażące naruszenie prawa polegające na naruszeniu art. 25 ust. 2 pkt 2 Ustawy o kombatantach. Nie ulega wątpliwości, że M. Z. uprawnienia kombatanckie uzyskał na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów ustawy z dnia 23 października 1975r. o dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych (Dz. U. Nr 34, póz. 186) wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. W świetle przepisu nie ma znaczenia, czy weryfikowany brał udział w walkach z formacjami podziemia niepodległościowego, czy takiego udziału nie brał. Przyjęcie, że M. Z. nie brał udziału w żadnych walkach podczas służby wojskowej prowadzi do wniosku, że już w latach 70-tych uprawnienia kombatanckie uzyskał niesłusznie. Dokonany przez organ sposób oceny dowodów nie budzi wątpliwości i pozostaje pod ochroną art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie mógł być uwzględniony wniosek skarżącego o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków, albowiem w postępowaniu tym obowiązkiem organu jest zajęcie się kwestiami ściśle prawnymi i nie ma w nim proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy, co potwierdza szereg orzeczeń przywołanych w zaskarżeniu uzasadnionej decyzji. Odrębnie wypada wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę strony na decyzje Kierownika Urzędu wydane w trybie uregulowanym w art. 154 kpa. Skoro Sąd nie dopatrzył się wad postępowania prowadzonego w tak mało sformalizowanym trybie to tym samym uznał, że decyzje wydane w trybie zwykłym również są prawidłowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Uwzględniając powyższe Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną.
W rozpatrywanej sprawie nie zaistniało rażące naruszenie prawa polegające na naruszeniu art. 25 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy o kombatantach. Nie ulega wątpliwości, że M. Z. uprawnienia kombatanckie uzyskał na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów ustawy z dnia 23 października 1975r. o dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych (Dz. U. Nr 34, póz. 186) wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej (vide: k. 6 i 7 akt adm.), a zgodnie z art.25 ust.2 wspomnianej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze" uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4.
Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzi do wniosku, że powyższy przepis prawidłowo znalazł zastosowanie w stosunku do M. Z.
Zgodnie z ustawą z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) uprawnienia kombatanckie przysługują osobie, która spełnia jedno lub więcej wymagań określonych w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 powołanej ustawy. W przypadku skarżącego, który rozpoczął odbywanie służby wojskowej po 30.06.1947 r. tytuł przyznania lub zachowania uprawnień kombatanckich mógłby wynikać z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, czyli z racji uczestniczenia w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Takiej przesłanki jednak nie ustalono w toku postępowania weryfikacyjnego. W życiorysie dołączonym do deklaracji członkowskiej z dnia [...] 1976 r. (k.3 akt adm.) M. Z. podał jedynie, iż został powołany do służby wojskowej W.O.P. w K., a w deklaracji członkowskiej skarżący podał, iż od "II Oddz.WOP 10 Komenda 215/47 brała czynny udział w walkach ze zbrojnym podziemiem od[...]1945 r. do [...] 1947 r. Sygn. arch [...]". Nie wspomniał, iż w czasie służby wojskowej brał udział w walkach z UPA. Jak wynika z zaświadczenia ZBOWiD z [...] 1977 r. uprawnienia kombatanckie otrzymał za udział w walkach o utrwalanie władzy ludowej WOP od dnia [...] 1947 r. do [...]1947 r. W oparciu o powyższy materiał dowodowy, uzupełniony również pismem Archiwum Straży Granicznej z [...] 2003 r. (k.22 akt adm.) skarżący pozbawiony został uprawnień kombatanckich na podstawie ww. art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach.
Oceniając zgromadzony materiał dowodowy Kierownik Urzędu nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów, ani przepisu art.25 ust.2 cyt. ustawy wydając decyzję z dnia [...] 2003 r. utrzymaną w mocy decyzją wydaną dnia [...] 2004 r., w związku z czym zasadnie odmówił stwierdzenia ich nieważności zaskarżoną decyzją i decyzją ją poprzedzającą.
Podkreślić należy, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ nadzoru ma obowiązek rozpatrzyć sprawę tylko w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa i nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, a tym bardziej nie może rozpatrywać sprawy w jej całokształcie, w zakresie różnych wątków z tą sprawą związanych. Dlatego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie jest dopuszczalne przeprowadzanie ponownego postępowania, analiza materiału dowodowego, jego ponowna ocena i kontrola zasadności wydanej decyzji, z wyjątkiem oceny, czy nie doszło do rażącego naruszenia określonej normy prawnej. W przedmiotowej sprawie nie został rażąco naruszony żaden przepis prawny, którego oczywiste i jednoznaczne naruszenie skutkować by mogło uwzględnieniem wniosków skarżącego. Nie można uznać za taką podstawę zarzutu naruszenia art.25 ust.2 cyt. ustawy o kombatantach, z wyżej wskazanych względów.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 w związku z art.119 pkt 2 i 120 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.