II SA/Kr 1242/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2022-12-15
NSAAdministracyjneWysokawsa
zabytkiochrona zabytkówewidencja zabytkówukład urbanistycznyZakopaneKrupówkiczynność materialno-technicznabezskutecznośćpostępowanie administracyjne

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził bezskuteczność włączenia karty adresowej historycznego układu urbanistycznego do Gminnej Ewidencji Zabytków, uznając, że czynność ta była wadliwa proceduralnie i merytorycznie.

Skarga dotyczyła włączenia karty adresowej historycznego układu urbanistycznego części miasta Zakopane do Gminnej Ewidencji Zabytków. Skarżąca spółka zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa, w tym brak zgodności z wcześniejszym orzeczeniem sądu stwierdzającym bezskuteczność wpisu do ewidencji wojewódzkiej oraz błędy w opisie i podstawie prawnej. Sąd uznał, że czynność Burmistrza była wadliwa, ponieważ karta adresowa nie była tożsama z kartą wojewódzką, a ponadto została dokonana po wydaniu wyroku stwierdzającego bezskuteczność wpisu do ewidencji wojewódzkiej.

Sprawa dotyczyła skargi K. sp. z o.o sp.k. na czynność Burmistrza Miasta Zakopane z dnia 7 czerwca 2021 r. w przedmiocie włączenia karty adresowej historycznego układu urbanistycznego części miasta Zakopane do Gminnej Ewidencji Zabytków. Skarżąca podniosła szereg zarzutów, w tym naruszenie przepisów dotyczących prowadzenia rejestru zabytków, niezgodność z wcześniejszym wyrokiem WSA w Krakowie (II SA/Kr 779/20), który stwierdził bezskuteczność wpisu do ewidencji wojewódzkiej, a także brak precyzji w opisie zabytku i wadliwą podstawę prawną. Sąd administracyjny w Krakowie, rozpoznając sprawę, stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Uzasadnienie opierało się na dwóch głównych przesłankach: po pierwsze, karta adresowa włączona do gminnej ewidencji nie była tożsama z kartą wojewódzką, co wprowadzało w błąd co do rodzaju ochrony. Po drugie, czynność Burmistrza została dokonana po wydaniu wyroku stwierdzającego bezskuteczność wpisu do ewidencji wojewódzkiej, co na mocy art. 152 § 1 P.p.s.a. oznaczało, że nie wywoływała ona skutków prawnych. Sąd zasądził od Burmistrza na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, czynność ta nie jest dopuszczalna, ponieważ zgodnie z art. 152 § 1 P.p.s.a. orzeczenie sądu stwierdzające bezskuteczność czynności wywołuje skutki prawne od daty tej czynności, co wyklucza możliwość późniejszego powołania się na nią przez organ gminy.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że czynność Burmistrza została dokonana po wydaniu wyroku stwierdzającego bezskuteczność wpisu do ewidencji wojewódzkiej. Zgodnie z art. 152 § 1 P.p.s.a., takie orzeczenie wyklucza możliwość późniejszego powołania się na wpis do ewidencji wojewódzkiej przez organ gminy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_bezskuteczność

Przepisy (12)

Główne

u.o.z.o.z. art. 22 § ust. 4 i 5

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych. W gminnej ewidencji powinny być ujęte zabytki nieruchome wpisane do rejestru, inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, oraz inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

rozporządzenie MKDN art. 18 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem

Wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków lub znajdującego się w wojewódzkiej ewidencji zabytków do gminnej ewidencji zabytków po zweryfikowaniu, że dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne z danymi zawartymi odpowiednio w decyzji o wpisie zabytku do rejestru lub w karcie ewidencyjnej zabytku.

P.p.s.a. art. 152 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie sądu stwierdzające bezskuteczność czynności wywołuje skutki prawne od daty tej czynności.

Pomocnicze

u.o.z.o.z. art. 6 § ust. 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

rozporządzenie MKDN art. 18b § ust. 5

Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem

Do zawiadomienia o włączeniu karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków lub o sporządzeniu nowej karty adresowej zabytku dołącza się odpowiednio potwierdzoną kopię karty adresowej zabytku albo nowej karty adresowej zabytku.

P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

P.p.s.a. art. 146 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność zaskarżonej czynności lub postanowienia w całości lub części, albo stwierdza ich niezgodność z prawem.

u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 9

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 30 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

k.p.a. art. 7 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 - 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

pr. budowlane art. 39 § ust. 3

Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Czynność Burmistrza została dokonana po wydaniu wyroku stwierdzającego bezskuteczność wpisu do ewidencji wojewódzkiej, co na mocy art. 152 § 1 P.p.s.a. wykluczało możliwość jej skuteczności. Karta adresowa włączona do gminnej ewidencji nie była tożsama z kartą ewidencyjną z ewidencji wojewódzkiej, co stanowiło naruszenie przepisów rozporządzenia i wprowadzało w błąd. Organ gminy nie ma kompetencji do badania prawidłowości wpisu do ewidencji wojewódzkiej ani do tworzenia alternatywnych kart adresowych dla tego samego obiektu.

Odrzucone argumenty

Argumenty organu dotyczące odrębnych podstaw do wpisania obszaru do gminnej ewidencji, wynikających z wniosku Muzeum Tatrzańskiego, opracowania eksperckiego czy wiedzy konserwatora, nie przekonały sądu, gdyż rolą organu było przetransponowanie karty wojewódzkiej.

Godne uwagi sformułowania

czynność ta nie wywołuje skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku brak jest możliwości włączenia karty adresowej zabytku nieruchomego do gminnej ewidencji z uwagi na okoliczność, że zgodnie z art. 152 § 1 P.p.s.a. czynność ta nie wywołuje skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku organ gminy nie ma kompetencji do badania prawidłowości przebiegu procedury włączenia karty ewidencyjnej zabytków do ewidencji wojewódzkiej i nie ma prawa uzależniać dokonania własnego wpisu od tego typu ocen Dopóki zatem karta ewidencyjna zabytku figuruje w wojewódzkiej ewidencji zabytków, to musi mieć ona odpowiednie odwzorowanie w postaci karty adresowej tego zabytku w ewidencji gminnej.

Skład orzekający

Joanna Człowiekowska

przewodniczący sprawozdawca

Sebastian Pietrzyk

sędzia

Agnieszka Nawara-Dubiel

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty włączania zabytków do ewidencji gminnej, znaczenie wyroków stwierdzających bezskuteczność wpisów do ewidencji wojewódzkiej, obowiązki organów gminy w zakresie ochrony zabytków."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wpisami do rejestrów zabytków i ewidencji zabytków, a także interpretacji przepisów P.p.s.a. w kontekście czynności materialno-technicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ochrony dziedzictwa kulturowego i potencjalnych konfliktów między organami administracji a właścicielami nieruchomości, a także precyzji proceduralnej w prawie administracyjnym.

Zakopiański układ urbanistyczny: Sąd stwierdza bezskuteczność wpisu do ewidencji zabytków z powodu błędów proceduralnych.

Dane finansowe

WPS: 697 PLN

Sektor

nieruchomości

Lexedit — asystent AI dla prawników

Analizuj umowy, identyfikuj ryzyka i edytuj dokumenty z pomocą AI. Wrażliwe dane są anonimizowane zanim opuszczą Twój komputer.

Analiza umów

Ryzyka, klauzule i rekomendacje w trybie śledzenia zmian

Pełna anonimizacja

Dane osobowe usuwane lokalnie przed wysyłką do AI

Bezpieczeństwo danych

Szyfrowanie, brak trenowania modeli na Twoich dokumentach

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Kr 1242/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel
Joanna Człowiekowska /przewodniczący sprawozdawca/
Sebastian Pietrzyk
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne
Zabytki
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
art  22 ust 4 i 5 , art 6 ust 1
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Sędziowie: WSA Sebastian Pietrzyk WSA Agnieszka Nawara - Dubiel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2022 r. r. sprawy ze skargi K. sp. z o.o sp.k. w Z. na czynność Burmistrza Miasta Zakopane z dnia 7 czerwca 2021 r. w przedmiocie włączenia karty adresowej historycznego układu urbanistycznego części miasta Zakopane w granicach "Parku Kulturowego obszaru ul. Krupówki" do Gminnej Ewidencji Zabytków miasta Zakopane 1) stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, 2) zasądza od Burmistrza Miasta Zakopane na rzecz skarżącej K. sp. z o.o sp.k. w Z. kwotę 697 zł. (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 7 czerwca 2021 r. Burmistrz Miasta Zakopane zawiadomił o włączeniu karty adresowej układu urbanistycznego części miasta Zakopane w granicach "Parku Kulturowego obszaru ul. [...]" do Gminnej Ewidencji Zabytków miasta Zakopane.
Zarządzeniem z dnia 7 czerwca 2021 r. nr 125/2021 Burmistrz Miasta Zakopane, działając na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 9 oraz art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 713 ze zm.) oraz art. 22 ust. 4 i 5 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2021 r., poz. 710 ze zm.) zaktualizował Gminną Ewidencję Zabytków Miasta Z..
[...] sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w Z. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na zarządzenie Burmistrza Miasta Zakopane nr 125/2021 z dnia 7 czerwca 2021 r. w części
dotyczącej włączenia karty adresowej zabytku nieruchomego – historycznego układu urbanistycznego części miasta Zakopane w granicach "Parku Kulturowego obszaru ulicy [...]"; od XVIII w. do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Zakopane pod liczbą porządkową 1280. Kwestionowanemu zarządzeniu zarzucono naruszenie przepisów:
1) art. 7 ust. 1 pkt 9, art. 30 ust. 1 u.s.g., art. 22 ust. 4 i 5 pkt 2, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o ochronie zabytków, § 18 ust. 1 rozporządzenie Ministra Kultury
i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem - zwanego dalej rozporządzeniem MKDN w zw. z art. 152 § 1 P.p.s.a., poprzez dokonanie włączenia karty adresowej w/w zabytku nieruchomego do gminnej ewidencji zabytków w związku z zawiadomieniem Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krakowie - Delegatura w Nowym Targu z dnia 14 kwietnia 2020 r. znak DNT-1.5140.3.2020 MK o włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej obszaru ulicy [...] w Zakopanem, podczas gdy:
- Wyrokiem z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie sygn. akt II SA/Kr 779/20 WSA
w Krakowie stwierdził bezskuteczność włączenia karty ewidencyjnej obszaru ulicy [...] w miejscowości Zakopane do wojewódzkiej ewidencji zabytków, co wyklucza możliwość włączenie karty adresowej zabytku nieruchomego do gminnej ewidencji zabytków z uwagi na okoliczność, że zgodnie z art. 152 § 1 P.p.s.a. czynność ta nie wywołuje skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku;
- w wojewódzkiej ewidencji zabytków brak jest karty ewidencyjnej zabytku sporządzonej dla historycznego układu urbanistycznego części miasta Zakopane
w granicach "Parku Kulturowego obszaru ulicy [...]"; od XVIII w., gdyż wojewódzka karta ewidencyjna zabytku na którą powołuje się Burmistrz Miasta Zakopane dotyczy obszaru ulicy [...] w Zakopanem bez wskazania formy zabytku nieruchomego - tj. historycznego układu urbanistycznego;
- treści zawarte w karcie ewidencyjnej wojewódzkiej ewidencji zabytków obszaru ulicy [...] w Zakopanem różnią się od treści zawartych w karcie adresowej historycznego układu urbanistycznego części miasta Zakopane w granicach "Parku Kulturowego obszaru ulicy [...]"; od XVIII w., a w szczególności co do formy zabytku nieruchomego (historycznego układu urbanistycznego), a dane te mają być ze sobą zgodne;
2) art. 3 ust. 1 i 12 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. ustawy o ochronie zabytków
i § 17 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia MKON w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez podanie przez Burmistrza Miasta Zakopane ogólnych informacji historycznych co do całego miasta Zakopanego, jak i całkowity brak wskazania zespołów budowlanych czy pojedynczych budynków w ramach zakreślonego obszaru wraz z ich szczegółową charakterystyką
i zakresem powiązań uzasadniającym i determinującym zasadność wpisu do gminnej ewidencji zabytków tego obszaru - jako historycznego układu urbanistycznego;
3) art. 134 pkt 1 i 2 w zw. z art. 135 i art. 139 rozporządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej poprzez brak wskazania przez Burmistrza Miasta Zakopane dokładnej
podstawy prawnej wydanego zarządzenia co do powołanych norm prawnych ustawy
o ochronie zabytków, a to art. 22 ust. 5 i jego poszczególnych punktów od 1 - 3 oraz art. 6 ust. 1 i jego poszczególnych punktów od 1 do 3 jak i liter w ramach każdego punktu, podczas gdy zobowiązany jest on do podania podstawy prawnej zarządzenia, którego to warunku nie spełnia wskazanie jedynie artykułu i ustępu bez dalszego wskazania punktów i liter danego przepisu.
4) § 18 ust. 1 w zw. z § 17 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia MKDN i art. 3 pkt 1 i 12 ustawy o ochronie zabytków poprzez posłużenie się w rubryce karty adresowej zabytku sformułowaniem: "Zakopane obszar wzdłuż całej ulicy [...] z przyległymi do niej
ciągami komunikacyjnymi i widokowymi, obejmuje: część ulicy [...] (...)" podczas gdy organ w żaden sposób nie precyzuje co rozumie przez pojęcie "ciągów widokowych", gdzie owe "ciągi" mają się znajdować, jak i na co mają być zorientowane, a poprzez wskazanie w obszarze historycznego układu urbanistycznego na "ciągi widokowe" obejmuje je ochroną jako historyczny układ urbanistyczny, co z kolei nie znajduje żadnego oparcia w ustawowej definicji układu urbanistycznego, jak i nie znajduje oparcia w wojewódzkiej karcie ewidencyjnej obszaru Krupówki;
5) §18 b ust. 5 rozporządzenia MKDN poprzez brak dołączenia do zawiadomienia opublikowanego w Biuletynie Informacji Publicznej podpisanej karty adresowej, gdyż wpisanie imienia i nazwiska w edytorze tekstu nie stanowi podpisu;
6) art. 22 ust. 4 i 5 pkt 1-3 oraz art. 3 pkt 1 i 12 ustawy o ochronie zabytków poprzez sporządzenie karty adresowej zabytku dla obszarów, dla których sporządzono już karty adresowe zabytków w wyniku wpisu tych obszarów do rejestru zabytków - co widoczne jest na załączonej karcie adresowej historycznego układu urbanistycznego części miasta Zakopane w granicach. Parku Kulturowego obszaru ulicy [...]"; od XVIII w. (zaznaczone kolorem żółtym obszary wpisane do rejestru zabytków, które objęte są przedmiotową kartą adresową), co uznać należy za:
- sprzeczne z wykładnią celowościową ustawy o ochronie zabytków, albowiem wskazane obszary nie dość, że są objęte dużo dalej idącą formą ochrony, to objęte są już w związku z tym wpisem do gminnej ewidencji zabytków - tj. sporządzono już dla nich karty adresowe, a poprzez przedmiotową kartę adresową czyni się to po raz kolejny, co nie znajduje ani prawnego, ani faktycznego uzasadnienia, tym bardziej, że poszczególne budynki mają ponadto indywidualne karty adresowe zabytku, gdyż wpisane są indywidualnie do gminnej ewidencji zabytków;
- całkowicie podważające zasadność twierdzeń prezentowanych w przedmiotowej karcie adresowej zabytku, z uwagi na objęcie ochroną w/w obszarów różnymi sprzecznymi ze sobą postaciami/rodzajami/formami ochrony zabytków nieruchomych (np. jako historyczny układ urbanistyczny);
7) art. 21 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 1 - 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 5 pkt 1-5, art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, art. 29 ust. 1 i 4, art. 30 ust. 1 i 2, art. 38 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i art. 39 ust. 3 prawa budowlanego poprzez nieuzasadnione nakładanie na właścicieli/posiadaczy nieruchomości zlokalizowanych na obszarze, którego dotyczy zaskarżone zarządzenie pomimo iż obszar ten objęty jest już ochroną wynikającą
z utworzenia na jego terenie parku kulturowego, objęcia miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przewidującego ochronę zabytków, jak i wpisami poszczególnych zabytków do rejestru zabytków czy też gminnej ewidencji zabytków, co narusza istotę prawa własności, jak i zasadę proporcjonalności.
W uzasadnieniu skargi spółka wskazała, że wyrokiem z dnia 26 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 779/20 WSA w Krakowie stwierdził bezskuteczność włączenia karty ewidencyjnej obszaru ulicy [...] w miejscowości Zakopane do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Wobec tego, mając na uwadze treść art. 152 § 1 P.p.s.a. brak było podstaw prawnych do dokonania wpisu przez Burmistrza Miasta Zakopane tego obszaru do gminnej ewidencji zabytków. Powyższe oznacza, iż od dnia 26 lutego 2021 r. wpis obszaru [...] do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie wywołuje żadnych skutków prawnych - do czasu aż rozpatrzona zostanie złożona przez wojewódzkiego konserwatora zabytków skarga kasacyjna do NSA. Zatem od dnia 26 lutego 2021 roku Burmistrz nie mógł wpisać tego obszaru do gminnej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust 4 i 5 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków, co uczynił jednak w dniu 7 czerwca 2021 r.
Zdaniem strony skarżącej nie ulega wątpliwości, że w wojewódzkiej ewidencji zabytków brak jest karty ewidencyjnej sporządzonej dla układu urbanistycznego. Wojewódzka karta ewidencyjna zabytku na którą powołuje się Burmistrz Miasta Zakopanego dotyczy obszaru ulicy [...] w Zakopanem - co najistotniejsze - bez wskazania formy zabytku nieruchomego - tj. np. historycznego układu urbanistycznego, co wyklucza możliwość dokonania przez Burmistrza Miasta Zakopane zaskarżonego wpisu do gminnej ewidencji zabytków, gdyż jego podstawę stanowi zupełnie inna postać/rodzaj/forma zabytku niż historyczny układ urbanistyczny. Także treści zawarte w obu "kartach (wojewódzkiej i gminnej) różnią się od siebie - w szczególności co do formy zabytku nieruchomego (historycznego układu urbanistycznego), a dane te zgodnie z przytoczonym § 18 ust.1 rozporządzenia MKDN mają być nie dość, że wyczerpujące, to jeszcze ze sobą zgodne - co powinien
zweryfikować przed włączeniem karty adresowej do gminnej ewidencji zabytków Burmistrz Miasta Zakopanego, a swoisty "automatyzm" dokonana takiego wpisu nie zwalnia go z tego obowiązku.
Burmistrz Miasta Zakopane w karcie adresowej zabytku podaje ogólne informacje historyczne co do całego miasta Zakopanego, jak i całkowicie pomija wskazanie zespołów budowlanych czy pojedynczych budynków w ramach zakreślonego obszaru wraz z ich szczegółową charakterystyką i zakresem powiązań uzasadniającym i determinującym zasadność wpisu do gminnej ewidencji zabytków tego obszaru - właśnie jako historycznego układu urbanistycznego a nie np. jako historycznego zespołu budowlanego czy krajobrazu kulturowego. Zaprezentowane przez Burmistrza Miasta Zakopane dane w karcie adresowej zabytku - które mają decydować o zabytkowym charakterze tego obszaru dalekie są od precyzji, kompletności i dogłębności, a wręcz przeciwnie są ogólne, mało szczegółowe i nie wykazują wzajemnych powiązań. Zgodnie z art. 3 pkt 12 ustawy o ochronie zabytków za historyczny układ urbanistyczny lub ruralistyczny rozumie się: "przestrzenne założenie miejskie lub wiejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki
i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg". Skoro Organ dokonał wpisu właśnie historycznego układu urbanistycznego (do którego jak już podniesiono nie odnosi się wpis do wojewódzkiej ewidencji zabytków) powinien zawierać
i szczegółowo opisywać wszystkie wyszczególnione elementy tj.: założenie przestrzenne, zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni (do których notabene ogóle nie odnosi się karta adresowa zabytku), które wykazywać muszą się rozmieszczeniem w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych.
Zdaniem spółki Burmistrz Miasta Zakopane nie sprostał obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak i wyczerpującego, dokładnego i merytorycznego uzasadnienia zasadności dokonania wpisu do gminnej ewidencji zabytków, tym bardziej, że na terenie tym występuje konglomerat różnych stylów architektonicznych oraz rodzaju budownictwa, od willowego po miejskie, od zabytkowego po nowoczesne, i co najistotniejsze w żaden sposób z sobą niepowiązanego. Co więcej, zgodnie z zasadami techniki prawodawczej Burmistrz Miasta Zakopane zobowiązany był do podania podstawy prawnej przepisów prawa upoważniających go do wydania zarządzenia. Warunku tego nie spełnia dokonany
w zaskarżonym zarządzeniu zapis, który w odniesieniu do ustawy o ochronie zabytków całkowicie pomija poszczególne punkty art. 22 ust. 5, jak i punkty oraz litery art. 6 ust. 1.
Organ posłużył się także bliżej niedookreślonym pojęciem "ciągów widokowych" - w 4 rubryce karty adresowej zabytku - w żaden sposób nie precyzując co rozumie przez to pojęcie, jak i gdzie owe "ciągi" mają się znajdować oraz na co mają być zorientowane. Jest to jednak bardzo istotne z uwagi na wniosek, do którego prowadzi, a sprowadzający się do stwierdzenia, że historyczny układ urbanistyczny obejmuje ciągi widokowe - co nie znajduje żadnego oparcia w ustawie o ochronie zabytków, która nie przewiduje ochrony "ciągów widokowych", jak i w żadnej mierze pojęcia tego nie obejmuje historyczny układ urbanistyczny. Ponadto brak jest w zaskarżonej karcie także jakiegokolwiek merytorycznego odniesienia do przedmiotowych "ciągów widokowych", które to pojęcie nie znajduje oparcia także w wojewódzkiej karcie ewidencyjnej obszaru K.
Z kolei zgodnie z § 18 b ust. 5 rozporządzenia MKDN "Do zawiadomienia
o włączeniu karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków lub o sporządzeniu nowej karty adresowej zabytku dołącza się odpowiednio potwierdzoną kopię karty adresowej zabytku albo nowej karty adresowej zabytku." Do zawiadomienia umieszczonego w Biuletynie Informacji Publicznej dołączona została karta adresowa zabytku, która nie została jednak podpisana, gdyż wpisanie imienia i nazwiska w edytorze tekstu w 10 rubryce nie stanowi podpisu. Świadczy to i potwierdza tylko i wyłącznie brak dochowania należytej staranności przez Burmistrza Miasta Zakopane w sporządzeniu karty adresowej zabytku.
Według spółki sprzeczne z wykładnią celowościową ustawy o ochronie zabytków pozostaje sporządzenie karty adresowej zabytku dla obszarów, dla których sporządzono już karty adresowe zabytków w wyniku wpisu tych obszarów do rejestru zabytków, albowiem obszary te nie dość, że są objęte dużo dalej idącą formą ochrony (wpisem do rejestru zabytków), to objęte są już w związku z tym wpisem do gminnej ewidencji zabytków co oznacza, że sporządzono już dla nich karty adresowe. Poprzez zaskarżone zarządzanie o włączeniu karty adresowej zabytku czyni się to po raz kolejny, co nie znajduje ani prawnego, ani faktycznego uzasadnienia, tym bardziej że poszczególne budynki mają już sporządzone indywidualne karty adresowe zabytków w związku z ich jednostkowym wpisem do gminnej ewidencji zabytków. Wiąże się to także z oczywistym podważaniem zasadności twierdzeń prezentowanych w zaskarżonej karcie adresowej zabytku z uwagi na objęcie ochroną w/w obszarów różnymi sprzecznymi ze sobą postaciami/rodzajami/formami ochrony zabytków nieruchomych np. jako historyczny układ urbanistyczny, który nie może stanowić także przykładowo - jedynie w małym fragmencie czy fragmentach innej postaci/rodzaju/formy ochrony zabytków wynikającej np. z innego wpisu do rejestru zabytków.
Podniesiono, że Burmistrz Miasta Zakopanego poprzez wpis do gminnej ewidencji zabytków objął przedmiotowy obszar kolejną formą/rodzajem ochrony zabytków - nakładając tym samym na właścicieli nieruchomości na tym obszarze obowiązki wynikające z ustawy o ochronie zabytków, pomimo iż obszar ten objęty jest już ochroną wynikającą i utworzenia na jego terenie parku kulturowego, objęcia miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przewidującego ochronę zabytków, jak i wpisami poszczególnych zabytków do rejestru zabytków czy też gminnej ewidencji zabytków. Podejmowanie takich działań przez Burmistrza Miasta Zakopane, co prawda na podstawie i w granicach prawa, ale bez uzasadnionej faktycznej podstawy uznać należy za działanie naruszające istotę prawa własności.
Na poparcie swojego stanowiska strona skarżąca powołała orzecznictwo sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie.
Organ wskazał, że czynność dokonana przez Burmistrza Miasta Zakopane miała charakter czynności materialno-technicznej, będącej wynikiem wymogu realizacji obowiązku wynikającego z ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (art. 22 ust. 5 ww. ustawy).
Organ działał na podstawie informacji przekazanych przez Delegaturę WUOZ w Nowym Targu tj. zawiadomienia 8 znak:DNT.-I.5140.3.2020.MK z dnia 14 kwietnia 2020 r. o włączeniu do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków (dalej WEZ) karty ewidencyjnej obszaru ulicy [...] w miejscowości Zakopane. Organ zarówno
w dniu wysyłki zawiadomienia, jak i w dniu przyjmowania zarządzenia nie posiadał wiedzy o stwierdzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem dnia 26 lutego 2021 r. sygn. II SA/Kr 779/20 bezskuteczności czynności w przedmiocie włączenia karty ewidencyjnej obszaru ulicy [...] w miejscowości Zakopane do WEZ. Nadto Delegatura WUOZ w N. Targu w piśmie10 znak: DNT-1.510.104.2021.MK z dnia 11 października 2021 r. podtrzymała swoje stanowisko co do zasadności ochrony konserwatorskiej wskazanego obszaru oraz poinformowała o złożeniu skargi kasacyjnej od w/w wyroku.
Zdaniem organu nie może zostać uznane za słuszne twierdzenie skargi, że art. 152 § 1 P.p.s.a "wyklucza" możliwość włączenia karty adresowej zabytku nieruchomego do GEZ bez uprzedniego włączenia jej do WEZ, bowiem pomimo, że organ w zawiadomieniu jako podstawę włączenia wskazał ust. 5 pkt 2) w/w przepisu, to obszar ten jako będący skupiskiem wielu zabytkowych budynków, w tym licznych rejestrowych (których przedpola są zabudowywane przeskalowanymi budynkami, całkowicie je przesłaniającymi, ponadto przyjmującymi kosmopolityczne formy architektoniczne - obce stylistycznie z zabudową historyczną), wcześniej również został wyznaczony do wpisu, z uwagi na potrzebę wprowadzenia kompleksowej/obszarowej formy jego ochrony, dającej uprawnienie organom ochrony konserwatorskiej uzgadniania sytuowanej w nim wszelkiej (również nowej) zabudowy na etapie postępowania ws. pozwolenia na budowę, jakiego zgodnie z ustawą prawo budowlane nie daje obowiązująca w nim forma parku kulturowego, czy wpisy do rejestru zabytków indywidualnych obiektów.
Wyjaśniono, że bezpośrednim powodem do przeprowadzenia analiz posiadanych przez gminę materiałów i opracowań, dotyczących ul. [...] i jej historycznej zabudowy pod kątem zasadności przyjęcia obszarowej formy ochrony obszaru stał się wniosek z dnia 14 stycznia 2020 r. dyrekcji Muzeum Tatrzańskiego do tut. organu o ustanowienie dodatkowej formy ochrony konserwatorskiej, wystosowany w związku z zamiarem zabudowy częścią budynku o funkcji szaletów ostatniego otwarcia z ul. [...] na stanowiące zabytki rejestrowe budynki Muzeum Tatrzańskiego oraz Dworca Tatrzańskiego.
Jako podstawa takiego wyznaczenia wykorzystana została m.in. szczegółowa analiza/rozpoznanie zasobów historyczno-przyrodniczo-krajobrazowych obszaru dokonana w dokumencie pn. Plan ochrony Parku Kulturowego Obszaru Ulicy [...] przez zespół ekspercki. Jego bogaty materiał ikonograficzny (fotografie zabytków wraz z opisem zachowanej substancji zabytkowej i jej cech stylistycznych oraz rozpoznane zagrożenia), stanowi dokumentację umożliwiającą identyfikację zabytku. Materiał ten dodatkowo uzupełniony został publikacjami dr Z. M., a w szczególności pt.: Architektura i rozwój przestrzenny Zakopanego 1600-2013 oraz fachową wiedzą i wieloletnim doświadczeniem posiadanymi przez mgr N. S. M. Konserwator Zabytków w Zakopanem.
Jak wynika z przeprowadzonych analiz wyznaczony do ochrony obszar bezsprzecznie wpisuje się stosownie do art. 3 pkt 12 w/w ustawy w definicję historycznego układu urbanistycznego, tj. przestrzennego założenia miejskiego lub wiejskiego, zawierającego zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg, zatem ochronie konserwatorskiej winny podlegać jego historyczne rozplanowanie oraz kompozycja przestrzenna, relacje pomiędzy powierzchnią zabudowaną oraz zielenią, gabaryty budowli, a także wygląd ich elewacji.
W świetle powyższego, wedle organu uprawnionym i celowym było jego wpisanie do GEZ niezależnie od wcześniejszego wpisu do WEZ, na podstawie ust. 5 pkt 3 w/w ustawy.
Treść zawarta w karcie adresowej historycznego układ urbanistycznego części miasta Zakopane w granicach "Parku Kulturowego obszaru ul. [...]" (GEZ) różni się od treści karty ewidencyjnej "obszaru ulicy [...] w miejscowości Zakopane" (M\IEZ), właśnie z uwagi na fakt, że karta adresowa włączona do ewidencji gminnej była owocem/efektem niezależnych analiz posiadanych przez gminę materiałów
i opracowań (w tym w/w dokumentu pn.: Plan ochrony Parku Kulturowego Obszaru Ulicy [...]) i w tejże treści w ocenie tut. organu wyeliminowano braki i błędy występujące w treści wcześniej opracowanej/przyjętej karty wojewódzkiej, będące przyczyną orzeczenia braku skuteczności jej włączenia przez WSA w Krakowie, a w szczególności ze względu na brak "sprecyzowania, jaki rodzaj/formę zabytku ma stanowić ten obszar, jak i błędne uznanie, że ochronie mogą podlegać osie widokowe na terenie znajdującym się poza obszarem objętym postępowaniem, tj. "okna widokowe -klasyczne widoki na Tatry".
W karcie adresowej GEZ zgodnie z rozporządzeniem wypełnione zostały wszystkie rubryki szczegółowo określone w §17 w/w rozporządzenia, w tym "historia", "opis wartości", "stan zachowania i zagrożenia" jak również "postulaty dotyczące konserwacji". Karta adresowa zabytku nieruchomego została sporządzona zgodnie z załącznikiem nr 6 do rozporządzenia, w karcie określono jednoznacznie rodzaj mającego podlegać ochronie zabytku oraz w sposób wyczerpujący wyjaśniono, jakie cechy obszaru pozwalają na jego zakwalifikowanie, jako zabytku wymagającego ochrony. Ponadto wpis obszarowy został pozytywnie zaopiniowany do włączenia do gminnej ewidencji zabytków miasta Zakopane pismem13 DNT.5140.1.2021.PD z dnia 28 maja 2021 r, co oznacza spełnienie warunku § 18 ust 2 w/w rozporządzenia osiągnięcia porozumienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków, co do zasadności ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków.
Zdaniem organu nie może zostać uznany za słuszny zarzut powielania/multiplikowania form ochrony wprowadzanych na spornym obszarze, a to z powodu wyżej przytoczonych wartości obszaru, występujących zagrożeń implikujących konieczność jego ochrony, przy jednoczesnym braku skutecznego narzędzia ochrony, jakim jest obowiązek uzgadniania, a także w związku z brzmieniem art. 22, ust. 5 w/w ustawy, wręcz nakazującym ujmowanie w GEZ zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru oraz wojewódzkiej ewidencji.
Organ wskazał na zabytki rejestrowe wpisane w obrębie historycznego układu urbanistycznego części miasta Zakopane w granicach "Parku Kulturowego obszaru ul. [...]" i wyjaśnił, że obowiązek ich ujęcia wynika z art. 22 ust. 5 w/w ustawy, jako cennych komponentów tego obszaru (historycznego układu urbanistycznego, tj. przestrzennego założenia miejskiego lub wiejskiego, zawierającego zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy), który jest tworzony właśnie ze względu na skupienie w nim cennych obiektów zabytkowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
1. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
2. Stan sprawy odzwierciedlony w aktach administracyjnych przedstawia się następująco:
Pismem z 14 kwietnia 2020 r. Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie zawiadomił Burmistrza Miasta Zakopane o włączeniu karty ewidencyjnej obszaru ulicy [...] w Zakopanem do wojewódzkiej ewidencji zabytków, znak: DNT-I.5.5140.3.2020.MK. Wraz z zawiadomieniem przekazano kartę ewidencyjną zabytku (k. 53-56 akt adm.). Karta ewidencyjna zabytku opisanego jako ulica [...] w Zakopanem została sporządzona w lutym 2020 r. przez M. K. (k. 55-56 akt adm.).
Zawiadomieniem z 4 maja 2020 r. Burmistrz Miasta Zakopane poinformował o sporządzeniu i zamiarze włączenia karty adresowej historycznego układu urbanistycznego części miasta Zakopane w granicach "Parku Kulturowego obszaru ul. [...]" do Gminnej Ewidencji Zabytków miasta Zakopane, o czym następnie zawiadomił w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta Zakopane (k. 48-50).
Zawiadomieniem z dnia 7 czerwca 2021 r., znak: MZK.4123.09.2020, Burmistrz Miasta Zakopane poinformował o włączeniu karty adresowej historycznego układu urbanistycznego części miasta Zakopane w granicach "Parku Kulturowego obszaru ul. [...]" do Gminnej Ewidencji Zabytków, o czym następnie zawiadomił w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta Zakopane (k. 51-52 akt adm.). W piśmie tym przywołano zawiadomienie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krakowie z dnia 14 kwietnia 2020 r. oraz podano podstawę prawną, tj.: art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (obecnie: Dz. U. z 2022 r., poz. 840, dalej: u.o.z.o.z.) oraz § 18 ust. 1 i § 18b ust. 2 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (w brzmieniu zmienionym z dniem 19 października 2019 r. rozporządzaniem z dnia 10 września 2019 r., Dz. U. z 2019 r. poz. 1886). Karta adresowa zabytku opisanego jako historyczny układ urbanistycznego części miasta Zakopane w granicach "Parku Kulturowego obszaru ul. [...]" została sporządzona 5 maja 2020 r. przez N. S. (k. 47 akt adm.).
Zarządzeniem nr 125/2021 Burmistrza Miasta Zakopane z dnia 7 czerwca 2021 r. w sprawie aktualizacji Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Zakopane przyjęto Gminną Ewidencję Zabytków Miasta Zakopane. W § 1 ust. 2 zarządzenia wskazano, że Gminną Ewidencję prowadzi się w formie zbioru kart adresowych, których wykaz stanowi załącznik nr 1 do wskazanego zarządzenia (k. 1-46 akt adm.).
Ponadto, z urzędu wiadomo Sądowi, że wyrokiem z dnia 26 lutego 2021 r., II SA/Kr 779/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził bezskuteczność czynności Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2020 roku, znak: DNT-I.5140.3.2020.MK w przedmiocie włączenia karty ewidencyjnej obszaru ulicy [...] w miejscowości Zakopane do wojewódzkiej ewidencji zabytków, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 12 października 2022 r., II OSK 1978/21 oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.
3. Skarżąca określiła jako przedmiot skargi zarządzenie Burmistrza Miasta Zakopane nr 125/2021 z dnia 7 czerwca 2021 r. w przedmiocie aktualizacji Gminnej Ewidencji Zabytków miasta Zakopane w części odnoszącej się do włączenia karty adresowej zabytku nieruchomego – historycznego układu urbanistycznego części miasta Zakopane w granicach "Parku Kulturowego obszaru ulicy [...]", do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Zakopane pod liczbą porządkową nr [...]. Z treści skargi wynikało jednak, że skarżąca kwestionuje czynność polegającą na włączeniu karty adresowej zabytku nieruchomego – historycznego układu urbanistycznego części miasta Zakopane w granicach "Parku Kulturowego obszaru ulicy [...]" do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Krakowa pod liczbą porządkową nr [...].
Jak słusznie dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 21 grudnia 2021 r. (II SA/Gl 811/21, orzeczenia.nsa.gov.pl) zarządzenie organu wykonawczego gminy w przedmiocie aktualizacji gminnej ewidencji zabytków stanowi akt organu jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej podlegający kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (zob. postanowienie z Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2012 r. II OSK 1950/12). Włączenie karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków w zw. z § 18 ust. 1 rozporządzenia, jako działanie jednostronne będące elementem władczych działań administracji publicznej, podobnie jak włączenie karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków, kwalifikowane jest natomiast jako czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob. postanowienie z Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021 r. II OZ 218/21, podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2021 r., VII SA/Wa 1766/19).
Wobec powyższego Sąd rozpoznał niniejszą sprawę przyjmując, że skarżąca nieprecyzyjnie określiła przedmiot zaskarżenia, wskazując akt w postaci zarządzenia o aktualizacji gminnej ewidencji zabytków w zakresie tego włączenia. Treść skargi, w której nie kwestionowano prawidłowości samej aktualizacji, ale działanie zmierzające do objęcia nieruchomości ochroną przewidzianą dla zabytków, naprowadza jednak na czynność materialno-techniczną polegającą na włączeniu karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków, nie zaś na zarządzenie o aktualizacji gminnej ewidencji zabytków, które stanowi tylko następstwo (potwierdzenie) czynności materialno-technicznej polegającej na włączeniu karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków. Aktualizacja gminnej ewidencji zabytków jest niczym innym, jak aktualizacją wykazu kart zabytków (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021 r., II OZ 218/21).
4. Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że skarżąca posiada zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. interes prawny do wniesienia skargi jako właścicielka nieruchomości znajdującej się w obszarze, którego dotyczy zaskarżona czynność, co zostało wykazane stosownymi dokumentami (k. 19-26 akt sądowych). Z chwilą bowiem włączenia zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków powstają obowiązki obciążające zarówno jego właściciela jak i posiadacza, takie jak wyszczególnione w art. 5 (opieka nad zabytkiem), czy też art. 28 ust. 1 (obowiązki informacyjne) u.o.z.o.z. Dla inwestycji planowanych na obszarach lub w odniesieniu do budynków ujętych w gminnej ewidencji zabytków istnieje obowiązek uzgadniania z wojewódzkim konserwatorem zabytków decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy (art. 53 ust. 4 pkt 2 oraz art. 64 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), a także decyzji o pozwoleniu na budowę lub rozbiórkę (art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane).
5. W wyniku dokonanej analizy Sąd stwierdził podstawę do stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności włączenia karty adresowej historycznego układu urbanistycznego części miasta Zakopane w granicach "Parku Kulturowego obszaru ul. [...]" do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Zakopane
6. Zgodnie z art. 22 ust. 4 u.o.z.o.z. wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. Zgodnie z art. 22 ust. 5 tej ustawy w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte:
1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru;
2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków;
3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.
Stosownie do § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem - wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków lub znajdującego się w wojewódzkiej ewidencji zabytków do gminnej ewidencji zabytków po zweryfikowaniu, że dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne z danymi zawartymi odpowiednio w decyzji o wpisie zabytku do rejestru lub w karcie ewidencyjnej zabytku.
Zgodnie z § 18b ust. 1 rozporządzenia, o zamiarze włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków, o włączeniu tej karty, o sporządzeniu nowej karty adresowej zabytku, o zamiarze wyłączenia karty adresowej zabytku z gminnej ewidencji zabytków lub o wyłączeniu tej karty wójt (burmistrz, prezydent miasta) zawiadamia niezwłocznie właściciela lub posiadacza zabytku albo nieruchomości, która przestała być zabytkiem. Zgodnie z § 18b ust. 2 rozporządzenia, zawiadomienia o zamiarze włączenia karty adresowej zabytku będącego historycznym układem urbanistycznym lub ruralistycznym, historycznym zespołem budowlanym, terenem, na którym znajduje się znaczna ilość zabytków archeologicznych, lub nieruchomością o nieuregulowanym stanie prawnym do gminnej ewidencji zabytków, o włączeniu tej karty, o sporządzeniu nowej karty adresowej takiego zabytku, o zamiarze wyłączenia karty adresowej takiego zabytku z gminnej ewidencji zabytków lub o wyłączeniu tej karty dokonuje się w drodze obwieszczenia umieszczonego na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej. Zawiadomienie o zamiarze włączenia karty adresowej zabytku, o sporządzeniu nowej karty adresowej zabytku albo o zamiarze wyłączenia karty adresowej zabytku z gminnej ewidencji zabytków umieszcza się na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej do czasu zamieszczenia informacji odpowiednio o włączeniu karty adresowej zabytku, o włączeniu nowej karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków albo o wyłączeniu karty adresowej zabytku z gminnej ewidencji zabytków (ust. 3). Do zawiadomienia o włączeniu karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków lub o sporządzeniu nowej karty adresowej zabytku dołącza się odpowiednio potwierdzoną kopię karty adresowej zabytku albo nowej karty adresowej zabytku (ust. 5).
Zgodnie z § 15 ust. 5 rozporządzenia o włączeniu karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego do wojewódzkiej ewidencji zabytków albo sporządzeniu nowej karty ewidencyjnej zabytku wojewódzki konserwator zabytków zawiadamia niezwłocznie także właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w celu ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków albo włączenia nowej karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków.
7. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przychyla się do stanowiska wyrażanego w orzecznictwie, że czynność wpisania karty obiektu do ewidencji zabytków, w odróżnieniu od wpisania zabytku do rejestru zabytków, nie ma jurysdykcyjnego charakteru, a kontrola legalności działania organu sprowadzać się powinna do badania zgodności tego działania jedynie z przepisami administracyjnego prawa materialnego. Działanie organu stanowi w takim przypadku – jak już wskazano powyżej – czynność o charakterze materialno-technicznym z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, zaskarżalną do sądu administracyjnego na mocy art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Przy czym, w orzecznictwie przyjmuje się, że brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z włączeniem karty zabytku do ewidencji nie oznacza, że dokonanie tej czynności może nastąpić bez analizy przyczyn uzasadniających jej dokonanie, jak też udokumentowania jej chociażby w uproszczonej formie. Jest oczywiste bowiem, że włączenie karty zabytku do gminnej ewidencji musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go tą wstępną formą ochrony, ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Tylko taki obiekt, który spełnia definicję zabytku może zostać ujęty w ewidencji (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2016 r. II OSK 254/15, z dnia 26 października 2016 r., II OSK 96/15, z dnia 20 listopada 2017 r. II OSK 2926/16).
8. W przedmiotowej sprawie należało uwzględnić przede wszystkim to, że włączenie do gminnej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej zabytku opisanego jako "historyczny układ urbanistyczny części miasta Zakopane w granicach "Parku Kulturowego obszaru ul. [...]" stanowiło następstwo sporządzenia i włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej zabytku opisanego jako "obszar ulicy [...] w Zakopanem". Pomimo nietożsamych określeń zabytku, jednoznacznie na taki związek wskazuje treść zawiadomień Burmistrza Miasta Zakopane z 4 maja 2020 r. oraz z 7 czerwca 2021 r. oraz treść kart ewidencyjnych zabytków, w których tożsamo (w tym za pomocą mapy) przedstawiono obszar objęty ochroną.
W tej sytuacji, jak wynika z art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.o.z. w związku z cytowanymi wyżej przepisami rozporządzenia w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (§ 15 ust. 5 oraz § 18 ust. 1), włączenie karty zabytku nieruchomego do wojewódzkiej ewidencji zabytków obliguje organ gminy (tu: Burmistrza Miasta Zakopane) do włączenia karty zabytku do gminnej ewidencji zabytków. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 22 grudnia 2020 r. (II SA/Gd 634/20, nieprawom., orzeczenia.nsa.gov.pl) "ustawodawca nie pozostawił organowi gminy żadnej swobody w kwestii tego wpisu, a działanie organu gminy opiera się na swoistym automatyzmie. Tym samym organ gminy nie może nie wpisać do ewidencji gminnej zabytku, który jest wpisany do ewidencji wojewódzkiej. Ze względu na wskazany automatyzm w działaniu organu gminy, nie ma też podstaw do badania cech przedmiotu podlegającego wpisowi pod kątem spełniania ustawowych przesłanek uznania nieruchomości za zabytek." Słusznie wskazano również, że w przypadku zastosowania art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.o.z. strony postępowania (właściciele obiektów wpisanych do wojewódzkiej ewidencji zabytków) zarzuty co do braku walorów zabytkowych nieruchomości winni podnosić na etapie czynności materialnoprawnej w przedmiocie włączenia (wpisania) przez wojewódzkiego konserwatora zabytków obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych (zob. wyrok WSA w Warszawie z 28 listopada 2019 r., sygn. VII SA/Wa 1122/19, orzeczenia.nsa.gov.pl)
Ponadto, jak zasadnie ujął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 6 września 2021 r., II SA/Kr 762/20, karta ewidencyjna zabytku włączana do gminnej ewidencji zabytków wskutek uprzedniego włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytku powinna być "dokładnym odwzorowaniem karty ewidencyjnej wprowadzonej do wojewódzkiej ewidencji zabytków przez organ konserwatorski. Uwagi i zarzuty mogą być w tym wypadku kierowane do wojewódzkiego konserwatora zabytków w trybie ewentualnego odrębnego postępowania w ramach przepisów w/w rozporządzenia np. w zakresie dokonania zmian w ewidencji. Wójt nie ma kompetencji do badania prawidłowości przebiegu procedury włączenia karty ewidencyjnej zabytków do ewidencji wojewódzkiej i nie ma prawa uzależniać dokonania własnego wpisu od tego typu ocen. (...) Dopóki zatem karta ewidencyjna zabytku figuruje w wojewódzkiej ewidencji zabytków, to musi mieć ona odpowiednie odwzorowanie w postaci karty adresowej tego zabytku w ewidencji gminnej."
9. Przywołane powyżej rozważania naprowadzają na dwie zasadnicze wady zaskarżonej czynności Burmistrza Miasta Zakopane.
Po pierwsze, karta sporządzona i włączona przez Burmistrza Miasta Zakopane do gminnej ewidencji nie jest tożsama co do istoty z kartą sporządzoną i włączoną do wojewódzkiej ewidencji zabytków, podczas gdy dotyczą one tego samego obiektu stanowiącego układ przestrzenny. W ocenie Sądu Burmistrz Miasta Zakopanego nieprawidłowo opisał obiekt w sposób odmienny niż Wojewódzki Konserwator Zabytków, co adresatów tego działania może wprowadzać w błąd co do tego, jaki rodzaj ochrony w danym przypadku ustanowiono. Nadanie karcie gminnej odmiennej treści, którą to okoliczność przyznaje organ w odpowiedzi na skargę, w szczególności w zakresie "postulatów dotyczących konserwacji (punkt 9 karty gminnej) oraz "postulatów konserwatorskich" (punkt 10 karty wojewódzkiej) mogłoby również znacząco utrudnić udzielanie wartościom chronionym instytucjami u.o.z.o.z. rzeczywistej i skutecznej ochrony w ramach postępowań administracyjnych czy planistycznych dotyczących obiektów zlokalizowanych na obszarze chronionym.
Nie mogły przy tym przekonać Sądu argumenty przywołane w odpowiedzi na skargę, a dotyczące istniejących – w przekonaniu Burmistrza Miasta Zakopane – osobnych podstaw do wpisania obszaru ulicy [...] do gminnej ewidencji zabytków, w szczególności wynikających z wniosku Muzeum Tatrzańskiego, opracowania eksperckiego "Plan ochrony Parku Kulturowego Ulicy [...]", publikacji dra Z. M., czy fachowej wiedzy i wieloletniego doświadczenia Miejskiego Konserwatora Zabytków w Zakopanem w osobie N. S.. Skoro bowiem Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków dokonał uprzedniego wpisu do wojewódzkiej ewidencji zabytków, to rolą organu gminnego było przetransponowanie tej karty do gminnej ewidencji zabytków. Szersze uzasadnienie ochrony, czy dalej idące postulaty ochrony konserwatorskiej nie mogły uzasadniać sformułowania drugiej karty adresowej dla tego samego obiektu, alternatywnej względem karty sporządzonej przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Organ gminny mógł natomiast podejmować działania zmierzające do uwzględnienia jego ustaleń i jego postulatów w ramach ochrony udzielanej przez organ wojewódzki.
Po drugie, należało uwzględnić, że wyrokiem z 26 lutego 2021 r., II SA/Kr 779/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził bezskuteczność czynności Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie polegającej na włączeniu karty ewidencyjnej obszaru ul. [...] w Zakopanem do wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych; zakwestionowano tym samym charakter przedmiotowego obiektu jako zabytku w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a w związku z tym podważone zostało (uznane za bezskuteczne) włączenie karty ulicy [...] do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Rację ma skarżący, że zgodnie z art. 152 § 1 P.p.s.a., skoro Sąd uwzględnił skargę na tamtą czynność, nie wywoływała ona skutków prawnych w dacie podejmowania czynności przez Burmistrza.
Sąd nie dopatrzył się natomiast istotnych wadliwości w zakresie zawiadamiania o podejmowanych czynnościach na podstawie przepisów § 18 b ww. rozporządzenia. Zauważyć należało, że rozporządzenie to reguluje dwa sposoby zawiadamiania o podejmowanych czynnościach, przy czym zgodnie z § 18 b ust. 2, w odniesieniu do zabytków terenowych, obszarowych (np. układ urbanistyczny czy historyczny zespół budowlany) przewidziano zawiadomienie w drodze obwieszczenia na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej. Rozporządzenie nie określa szczegółowych wymogów co do obwieszczenia, w szczególności nie określa obowiązku zamieszczenia w Biuletynie skanu podpisanej karty adresowej zabytku.
10. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że zaskarżona czynność została dokonana z naruszeniem art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.o.z. oraz § 15 ust. 5 oraz § 18 ust. 1 rozporządzenia w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem. Z tej przyczyny na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w punkcie II na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzone koszty składają się uiszczony wpis w wysokości 200 zł, koszty zastępstwa adwokata w wysokości 480 zł, a nadto kwota 17 złotych, uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.