II SA/Kr 1241/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2022-12-15
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanapozwolenie na budowęrozbiórkainstalacja przemysłowaplan zagospodarowania przestrzennegodecyzja administracyjnaskarżącyorgan nadzoru budowlanegoWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę instalacji przemysłowej, uznając, że nakaz został błędnie skierowany do współinwestora nieposiadającego prawa do dysponowania nieruchomością.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję nakazującą rozbiórkę instalacji przemysłowej do obróbki drewna, wykonanej bez pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego uznały instalację za samowolę budowlaną, sprzeczną z planem zagospodarowania przestrzennego, i nakazały jej rozbiórkę. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne skierowanie nakazu do współinwestora nieposiadającego prawa do nieruchomości. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że nakaz rozbiórki powinien być skierowany wyłącznie do inwestora posiadającego prawo do dysponowania nieruchomością.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał sprawę ze skargi B. D. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę instalacji przemysłowej do obróbki drewna (trak taśmowy) wraz z fundamentem i konstrukcją osłonową. Organy uznały instalację za budowlę wykonaną bez wymaganego pozwolenia na budowę, stanowiącą samowolę budowlaną i będącą w sprzeczności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, co uniemożliwiało jej legalizację. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując ocenę zgodności z planem zagospodarowania oraz skierowanie nakazu rozbiórki do współinwestora, M. D., który nie posiadał prawa do dysponowania nieruchomością. Sąd, analizując sprawę, uznał, że instalacja faktycznie stanowi budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego i jej wykonanie bez pozwolenia było samowolą budowlaną. Sąd podzielił również stanowisko organów co do niezgodności budowli z planem zagospodarowania przestrzennego, co uniemożliwiało legalizację. Kluczowym zarzutem, który doprowadził do uchylenia decyzji, było wadliwe określenie adresata nakazu rozbiórki. Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego, nakaz rozbiórki powinien być skierowany do inwestora posiadającego prawo do dysponowania nieruchomością. Ponieważ B. D. był właścicielem nieruchomości i inwestorem, a M. D. był współinwestorem bez prawa do dysponowania nieruchomością, nakaz rozbiórki skierowany do M. D. był nieprawidłowy. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że nakaz rozbiórki powinien być skierowany wyłącznie do B. D.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, całość techniczno-użytkowa składająca się z fundamentu betonowego, traka z torowiskiem oraz konstrukcji osłonowej z plandeki stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wszystkie elementy (fundament, trak, torowisko, osłona) są ze sobą powiązane technicznie i użytkowo, tworząc całość podlegającą przepisom Prawa budowlanego, a nie jedynie urządzenie budowlane.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

Pr. bud. art. 48 § ust. 1 pkt 1

Ustawa - Prawo budowlane

Pr. bud. art. 52

Ustawa - Prawo budowlane

Obowiązek inwestora, właściciela lub zarządcy dokonania czynności nakazanych w decyzji.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

Pr. bud. art. 80 § ust. 2 pkt 2

Ustawa - Prawo budowlane

Pr. bud. art. 83 § ust. 2

Ustawa - Prawo budowlane

Pr. bud. art. 3 § pkt 3

Ustawa - Prawo budowlane

Definicja budowli, obejmująca wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia.

Pr. bud. art. 48 § ust. 2 i 3

Ustawa - Prawo budowlane

Procedura legalizacji samowoli budowlanej.

Pr. bud. art. 3 § pkt 9

Ustawa - Prawo budowlane

Definicja urządzenia budowlanego.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.s. art. 1 § ust. 1 pkt. 2

Ustawa o opłacie skarbowej

rozp. Min. Spraw. z 22.10.2015 art. 14 § ust. 1 pkt. 1 lit. c

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust.2 i 3

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nakaz rozbiórki skierowano do współinwestora nieposiadającego prawa do dysponowania nieruchomością, co czyni decyzję niewykonalną i narusza art. 52 Prawa budowlanego.

Odrzucone argumenty

Instalacja przemysłowa jest budowlą wykonaną bez pozwolenia na budowę i jest sprzeczna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zaświadczenie wójta nie może podważyć ustaleń organów, zwłaszcza gdy dotyczy tylko części inwestycji i zostało wydane po zakończeniu postępowania.

Godne uwagi sformułowania

nakaz rozbiórki jest oceniany jako najsurowszy sposób likwidacji skutków samowoli budowlanej, który powinien mieć zastosowanie w ostateczności budowlą jest całość techniczno – użytkowa nie można bowiem lege artis zobowiązać osoby, nieposiadającej tytułu prawnego do nieruchomości, aby mocą nakazu władzy publicznej wtargnęła w prawo własności innej osoby.

Skład orzekający

Joanna Człowiekowska

przewodniczący

Agnieszka Nawara-Dubiel

sprawozdawca

Sebastian Pietrzyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 52 Prawa budowlanego w kontekście określania adresata nakazu rozbiórki samowoli budowlanej, zwłaszcza gdy inwestor nie jest właścicielem nieruchomości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie współinwestor nie posiada prawa do nieruchomości, a decyzja została skierowana do obu inwestorów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z egzekwowaniem prawa budowlanego i odpowiedzialnością stron, szczególnie w kontekście samowoli budowlanej i praw do dysponowania nieruchomością.

Kto odpowiada za rozbiórkę samowoli budowlanej? Sąd wyjaśnia, gdy inwestor nie jest właścicielem.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1241/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /sprawozdawca/
Joanna Człowiekowska /przewodniczący/
Sebastian Pietrzyk
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II OSK 1227/23 - Wyrok NSA z 2025-10-07
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Człowiekowska SWSA Agnieszka Nawara – Dubiel (spr.) SWSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. D. na decyzję nr 324/2022 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 23 sierpnia 2022 r., znak: WOB.7721.341.2020.NOGI w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz B. D. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Suchej Beskidzkiej decyzją z dnia 8 lipca 2020 r., nr 112/2020 znak: PINB.7355.I.44.JG.2020.MG nakazał inwestorom zrealizowanego obiektu budowlanego B. D. oraz M. D. dokonać rozbiórki obiektu budowlanego - instalacji przemysłowej do obróbki drewna (trak taśmowy) - zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] w T. , wykonanego bez wymaganego pozwolenia na budowę poprzez dokonanie demontażu traka taśmowego wraz z torowiskiem oraz:
1. Rozbiórkę wykonanego fundamentu betonowego, o szerokości 1,5 m i łącznej długości 15m, zlokalizowanego pod trakiem taśmowym i torowiskiem
2. Rozbiórkę wykonanej konstrukcji osłonowej z plandeki, zlokalizowanej od strony zachodniej usytuowanego traka taśmowego, mającej na celu zabezpieczenie przedostania się wiór drzewnych, na teren działki sąsiedniej o nr ew. [...] w T.
— jako pozostałych części w/w obiektu składających się na całość techniczno-użytkową.
Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od tej decyzji przez B. D. i M. D. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia 23 sierpnia 2022 r., znak WOB.772L34L2020.NOGI utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn., zm. dalej: k.p.a.) oraz art. 48 ust. 1 pkt 1, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 z późn. zm., dalej: Pr. bud.).
W ocenie MWINB organ I instancji prawidłowo dokonał oceny materiału zgromadzonego w sprawie i dokonał właściwej kwalifikacji przedmiotu postępowania. Niewątpliwie w stanie faktycznym niniejszej sprawy na działce nr [...] w T. miała miejsce budowa obiektu budowlanego - budowli składającej się z następujących elementów tworzących całość techniczno-użytkową: trak taśmowy z torowiskiem, fundament pod trakiem i torowiskiem, konstrukcja osłonowa z plandeki. Ponadto nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż przedmiotowy trak taśmowy z torowiskiem posiada urządzenia hydrauliczne oraz instalację elektryczną podłączoną do budynku gospodarczego zlokalizowanego na dz. nr [...] i [...] w T. , która jest niezbędna do funkcjonowania instalacji do obróbki drewna. W związku z powyższym za słuszne należy uznać twierdzenie PINB, iż trak z torowiskiem, fundament betonowy oraz konstrukcja osłonowa z plandeki są ze sobą powiązane technicznie i użytkowo, zatem stanowią budowlę w skład której wchodzą wszystkie elementy infrastruktury technicznej tartaku, które należy ujmować całościowo.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 Pr. bud. wykonanie budowli w postaci instalacji przemysłowej do obróbki drewna (trak taśmowy) wraz z infrastrukturą techniczną na działce nr [...] w T. wymagało pozwolenia na budowę. Zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy pozwala przyjąć iż inwestorzy: B. D. oraz M. D. nie dopełnili obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę ww. obiektu budowlanego.
Zrealizowanie inwestycji bez wymaganego pozwolenia na budowę kwalifikowane jest przez przepisy ustawy Prawo Budowlane jako działania w ramach tzw. samowoli budowlanej, pociągającej za sobą określone sankcje prawno-administracyjne, wynikające z przepisów wskazanej ustawy (art. 48 Pr. bud.). Zgodnie z tym przepisem obiekty budowlane wybudowane bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia podlegają rozbiórce, jednak nakaz rozbiórki jest oceniany jako najsurowszy sposób likwidacji skutków samowoli budowlanej, który powinien mieć zastosowanie w ostateczności. Przepisy Prawa budowlanego przewidują możliwość legalizacji samowoli budowlanej. Jednak gdy stwierdzona zostanie samowola budowlana, o której mowa w tym przepisie, a jednocześnie nie wystąpią prawem przewidziane przesłanki jej legalizacji, organ budowlany będzie nie tylko uprawniony, lecz także zobligowany do wydania nakazu rozbiórki.
W niniejszym przypadku wykonana na działce nr [...] w T. instalacja tartaczna narusza zapisy aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej: mpzp) zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy Jordanów nr XXVI/169/05 z dnia 28 kwietnia 2005 r. (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z dnia 16 czerwca 2005 r. Nr 332, poz. 2492). Zgodnie z mpzp działka nr [...] powstała z podziału działki nr [...] w T. leży w jednostce strukturalnej TM2 i częściowo DG Dl/2, tj. tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i zagrodowej oraz droga gminna dojazdowa (§24 mpzp):
1. Dla terenów położonych w T. oznaczonych na rysunku symbolem stref:: TM2 ustala się sposób zagospodarowania:
1) Przeznaczenie podstawowe - mieszkalnictwo w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, wraz z usługami i infrastrukturą techniczną oraz parkingami, niezbędnymi do ich funkcjonowania,
2) Przeznaczenie dopuszczalne - agroturystyka, rzemiosło, usługi komercyjne, w zakresie niezbędnym do funkcjonowania przeznaczenia podstawowego oraz inne usługi produkcyjne wzbogacające funkcję podstawową realizowane na zasadach indywidualnych uzgodnień z władzami sanitarnymi i ekologicznymi
3) Zaleca się maksymalny procentowy udział przeznaczenia dopuszczalnego w przeznaczeniu podstawowym na poziomie 40%.
Wobec faktu, iż przedmiotowy obiekt budowlany nie stanowi usług oraz infrastruktury technicznej niezbędnej do funkcjonowania mieszkalnictwa w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, która stanowi przeznaczenie podstawowe dla terenu obejmującym działkę nr [...] wskazać należy, że jego realizację uznać należy za niedopuszczalną, sprzeczną z ustaleniami aktualnie obowiązującego dla przedmiotowej działki miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. To z kolei skutkuje niemożnością wdrożenia przez organy nadzoru budowlanego procedury legalizacji ww. obiektu budowlanego, o której mowa powyżej.
W związku z powyższym PINB miał uzasadnione podstawy do wydania w oparciu o art. 48 ust. 1 Pr. bud. skarżonej decyzji, którą nakazano inwestorom: B. D. oraz M. D. dokonać rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego.
W ocenie MWINB organ I instancji prawidłowo, zgodnie z art. 52 ustawy Prawo budowlane, ustalił adresata obowiązku wynikającego z ww. decyzji - tj. inwestorów: M. D. oraz B. D.. Nie budzi wątpliwości organu odwoławczego również określony w sentencji decyzji PINB z dnia 8 lipca 2020 r., nr 112/2020 znak: PINB.7355.I.44.JG.2020.MG zakres nałożonego obowiązku, bowiem wykonanie powyższych czynności pozwoli na doprowadzenie terenu działki nr [...] w T. do stanu pierwotnego, a więc sprzed naruszenia prawa.
Opisaną wyżej decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie B. D.. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- naruszenie art. 7, 76 § 1 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się w uznaniu, iż budowa instalacji przemysłowej do obróbki drewna (trak taśmowy) jest niezgodna z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w sytuacji gdy taka ocena jest przedwczesna i nie uwzględnia stanowiska organu planistycznego - Gminy Jordanów,
- naruszenie art. 7,76 § 1 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego i przyjęciu, iż nakaz rozbiórki należy skierować także do osoby współinwestora instalacji nie posiadającego obecnie prawa do dysponowania nieruchomością działką nr ewid. [...] w T. ,
- naruszenie art. 7,76 § 1 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału i braku ustaleń co do przeznaczenia instalacji przemysłowej do obróbki drewna (trak taśmowy), sposobu jej użytkowania i celu dla jakiego powstała, a tym samym rozważenia możliwej kwalifikacji jako urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane,
i w konsekwencji:
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane poprzez brak przeprowadzenia procedury legalizacji wykonanych robót budowlanych, w sytuacji gdy niezgodność budowy instalacji przemysłowej do obróbki drewna (trak taśmowy), nie jest w sposób oczywisty niezgodna z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, na co wskazuje zaświadczenie Wójta Gminy Jordanów z dnia 19 września 2022 r" znak: BZP.6724.34.2022, a sama instalacja użytkowana jest na cele prywatne związane z prowadzonym gospodarstwem domowym i rolnym,
- art. 52 w zw. z art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, poprzez błędną wykładnię i nietrafne przyjęcie, że przepis ten dopuszcza możliwość wydania nakazu rozbiórki również w stosunku do "inwestora" - Pana M. D., który nie legitymuje się tytułem prawnym do nieruchomości, i w stosunku do którego wydanie nakazu rozbiórki oznaczałoby nie tylko skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.) ale nadto nakaz taki byłby niewykonalny i jego niewykonalność miałaby charakter trwały (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.). Nie można bowiem lege artis zobowiązać osoby, nieposiadającej tytułu prawnego do nieruchomości, aby mocą nakazu władzy publicznej wtargnęła w prawo własności innej osoby.
Na podstawie tych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także o dopuszczenie dowodu z:
- dokumentu w postaci zaświadczenia Wójta Gminy Jordanów z dnia 19 września 2022 r., znak: BZP.6724.34.2022, na okoliczność wykazania, możliwej zgodności inwestycji z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa Toporzysko zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy w Jordanowie Nr XXVI/169/2005 z dnia 28 kwietnia 2005 r. (Dz. U. Nr 332, poz. 2492 z 16 czerwca 2005 r.),
- dokumentu aktualnego wydruku elektronicznej księgi wieczystej działek nr [...] i [...] na okoliczność wykazania daty przejścia prawa własności na aktualnego właściciela.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że na mocy art. 52 ustawy Prawo budowlane nakaz rozbiórki w pierwszej kolejności powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej, tym bardziej, iż rozbiórka obiektu budowlanego jest w istocie likwidacją stanu niezgodnego z prawem, a zatem nakaz rozbiórki w pierwszej kolejności obciąża tego, kto do stanu niezgodnego z prawem doprowadził. Skonstruowanie przepisu art. 52 Pb na zasadzie alternatywy pozwala na wysunięcie wniosku, że w pewnych sytuacjach zobowiązanym do likwidacji samowoli budowlanej będzie inwestor niebędący jednocześnie właścicielem nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2012 r. sygn. akt II OSK 2317/11). W niniejszym przypadku decyzję skierowano zarówno do M. D. - współinwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, jak i do B. D. - współinwestora będącego właścicielem nieruchomości. W orzecznictwie wskazuje się, że skierowanie decyzji zarówno do inwestora nie posiadającego prawa do dysponowania obiektem i nieruchomością na cele budowlane, jak i właściciela nieruchomości nie narusza przepisu art. 52 Pb (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 192/16). Z uwagi na wszystko powyższe niezasadny jest, w ocenie organu, zarzut naruszenia art. 52 w zw. z art. 48 ust. 1 Pb, a w konsekwencji niezasadny jest zarzut skierowania decyzji w części do osoby nie będącej stroną w sprawie. Nałożenie nakazu rozbiórki także na współinwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, nie powoduje, że decyzja orzekająca rozbiórkę jest w tym zakresie niewykonalna (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r. sygn. akt II OSK 1933/08).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Obecnie stan epidemii został zastąpiony przez stan zagrożenia epidemicznego. Zgodnie z art. 15zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. (Dz.U.2021.1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust.3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej.
Ponieważ nie wszystkie strony wykonały wezwanie, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu wyłącznie z uwagi na wadliwe określenie adresata decyzji, natomiast pozostałe elementy rozstrzygnięcia w ocenie Sądu są prawidłowe.
W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 27 kwietnia 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Suchej Beskidzkiej ustalił, że na działce nr ew. [...] w T. wykonano roboty budowlane polegające na realizacji elementu betonowego stanowiącego fundament betonowy pod torowisko piły taśmowej o wymiarach zewnętrznych 15 m x 1,5 m na których usytuowano piłę taśmową wraz z torowiskiem, która zlokalizowana jest w odległości około 1 m od działki sąsiedniej usytuowanej od strony zachodniej o nr ew. [...]. Na ogrodzeniu pomiędzy działką o nr ew. [...] i [...] zamontowano plandekę w celu zapobiegnięcia przedostawania się wiór drzewnych powstałych podczas pracy piły w kierunku działki sąsiedniej o nr ew. [...] w T. . Maszyna do przecinania wzdłużnego drewna posiada urządzenia hydrauliczne oraz instalację elektryczną. Energia elektryczna do w/w maszyny dostarczana jest przewodem elektrycznym z budynku gospodarczego o konstrukcji murowanej zlokalizowanego na działkach o nr ew. [...] i [...] w T. Działka o nr ew. [...] m Toporzysku została utwardzona tłuczniem. W toku kontroli stwierdzono również, że na działce składowane są deski /tarcica, jak również inne elementy drewniane pozyskane z dokonanej obróbki drewna.
Takie ustalenia faktyczne nie są kwestionowane przez żadną ze stron postępowania.
Organy obu instancji zakwalifikowały powyższe jako budowlę składającą się z następujących elementów tworzących całość techniczno-użytkową: trak taśmowy z torowiskiem, fundament pod trakiem i torowiskiem, konstrukcja osłonowa z plandeki. Zwrócono też uwagę, że trak wraz torowiskiem posiada urządzenia hydrauliczne oraz instalację elektryczną.
Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane pod pojęciem budowli należy rozumieć "każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, morskich turbin wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową".
W ocenie Sądu organy nadzoru budowlanego prawidłowo uznały, że budowlą jest całość techniczno – użytkowa, na którą składa się fundament betonowy, trak z torowiskiem oraz konstrukcja osłonowa z plandeki. Wszystkie te elementy są ze sobą powiązane i dopiero łącznie stanowią budowlę – jako całość podlegającą reglamentacji przez przepisy ustawy Prawo budowlane.
Takiej samej kwalifikacji wykonanych robót dokonał WSA w Krakowie w analogicznym stanie faktycznym w wyroku z dnia 2 grudnia 2019 r., sygn. II SA/Kr 1038/19 (dostępnym w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych), stwierdzając: "Przedmiotowy trak wraz z torowiskiem, instalacja elektryczna, wylewka betonowa oraz drewniane zadaszenie zamocowane do ściany szczytowej przylegającego budynku gospodarczego – niewątpliwie stanowią techniczną i funkcjonalną całość, przeznaczoną do obróbki (przecierania) drewna, i – razem wzięte – mają znamiona "wolno stojącej instalacji przemysłowej lub urządzenia technicznego"; tym samym są obiektem budowalnym (budowlą) w rozumieniu art. 3 pkt 1 i pkt 3 i – w konsekwencji – również art. 48 ust. 1 pr.bud.".
Z kolei skarżący domaga się rozważenia możliwej kwalifikacji jako urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym urządzenia budowlane to urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić – z uwagi na samodzielną funkcję i rozmiar wykonanej budowli.
Na podstawie tych ustaleń prawidłowo prowadzono postępowanie w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane, przy czym skarżący zarzuca, że przedwcześnie stwierdzono brak zgodności przedmiotu postępowania z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (co w konsekwencji uniemożliwiło przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego). Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżący przedstawił zaświadczenie Wójta Gminy Jordanów z dnia 19 września 2022 r., znak: BZP.6724.34.2022, w którym wskazano, iż częściowe utwardzenie terenu działki celem posadowienia piły taśmowej na użytek własny jest zgodne z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego. Odnosząc się natomiast do wskazania w treści zaświadczenia jedynie o zgodności fundamentów z zapisami planu skarżący wyjaśnił, iż zapis ten pozostaje zgodny art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane zgodnie z którym przez budowlę rozumieć należy: fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.
Skarżący podkreśla przy tym, że wprawdzie w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż organy nadzoru budowlanego nie są związane treścią zaświadczenia, jednakże ocena takiego zaświadczenia winna odbyć się w ramach postępowania administracyjnego z uwzględnieniem regulacji art. 7, 76 § 1 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zatem rolą organów było jednoznaczne ustalenie przeznaczenia instalacji przemysłowej do obróbki drewna (trak taśmowy) i rozstrzygnięcie w oparciu o stanowisko Wójta Gminy Jordanów o zgodności budowy z planem zagospodarowania przestrzennego.
Argumentacja ta jest wadliwa na wielu różnych poziomach. Przede wszystkim skarżący pozyskał wskazane zaświadczenie już po ostatecznym zakończeniu postępowania administracyjnego w kontrolowanej sprawie, zatem nie może czynić organom nadzoru budowlanego zarzutu, że nie odniosły się do treści tego zaświadczenia.
Po drugie: jak już wcześniej wyjaśniono budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, której dotyczy postępowanie administracyjne, jest całość techniczno – użytkowa w postaci traku wraz z torowiskiem, wylewką betonową oraz konstrukcją osłonową z plandeki. Zaświadczenie obejmuje natomiast wyłącznie "częściowe utwardzenie terenu działki celem posadowienia piły taśmowej na użytek własny". Zatem treść zaświadczenia nie dotyczy przedmiotu postępowania administracyjnego. Tylko na marginesie należy zaznaczyć, że w świetle zebranych w postępowaniu dowodów, a zwłaszcza oświadczeń S. H., wątpliwe jest wykorzystywanie przedmiotowej budowli wyłącznie na użytek własny.
Sąd podziela ocenę organów nadzoru budowlanego co do niezgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego tak wykonanej budowli i w konsekwencji braku możliwości jej legalizacji. Kwestia ta została szczegółowo omówiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W zaskarżonej decyzji wadliwie określono adresata nałożonego obowiązku rozbiórki i dlatego wymagała ona uchylenia.
Zarówno B. D., jak i M. D. byli inwestorami przedmiotowych robót budowlanych, jednakże właścicielem nieruchomości, na której zlokalizowana jest budowla jest B. D..
Zgodnie z art. 52 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu mającym zastosowanie w tej sprawie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. W orzecznictwie przyjmuje się, że przepis ten nie wskazuje wprost, kto ma być adresatem decyzji, gdyż to zależy w każdym przypadku od ustaleń stanu faktycznego sprawy i od uznania organu wydającego decyzję administracyjną, która powinna być wykonalna i skuteczna na etapie postępowania administracyjnego i postępowania egzekucyjnego. W pierwszej kolejności przedmiotowymi obowiązkami obciążony jest inwestor mający tytuł prawny do obiektu. Co istotne – inwestor nie musi być właścicielem nieruchomości, na której dokonano samowoli budowlanej, jednak musi mieć od właściciela upoważnienie do dysponowania tą nieruchomością w zakresie dokonania rozbiórki.
Jak wynika ze skargi właściciel nieruchomości i jednocześnie inwestor B. D. nie udzielił takiego uprawnienia drugiemu inwestorowi M. D.. Zatem wbrew stanowisku Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nie było podstaw do kierowania nakazu rozbiórki również do M. D.. W tym zakresie zaskarżona decyzja wymagała uchylenia.
Ponownie rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji należy nakaz rozbiórki skierować wyłącznie do B. D. jako inwestora mającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Z tych względów zaskarżona decyzja wymagała uchylenia z uwagi na naruszenie przepisu art. 52 ustawy Prawo budowlane – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 997 zł składa się: kwota 500 zł tytułem uiszczonego przez skarżącego wpisu; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącego, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. (Dz. U. poz. 1804 z późn. zm.), oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika skarżących opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt. 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1044 z późn. zm).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI