II SA/Kr 1234/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił sprzeciw od decyzji organu odwoławczego, uznając, że uchylenie decyzji nakazującej rozbiórkę było uzasadnione ze względu na uzupełnienie dokumentacji legalizacyjnej przez inwestora na etapie postępowania odwoławczego.
Sprawa dotyczyła sprzeciwu od decyzji organu odwoławczego, który uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku magazynowego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Sąd administracyjny uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ inwestor uzupełnił brakującą dokumentację legalizacyjną na etapie postępowania odwoławczego, co uzasadniało kontynuowanie procedury legalizacyjnej zamiast nakazu rozbiórki. Sprzeciw skarżących został oddalony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał sprzeciw od decyzji organu odwoławczego, który uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku magazynowego. Organ pierwszej instancji nakazał rozbiórkę, ponieważ inwestor nie przedłożył w wyznaczonym terminie dokumentów niezbędnych do legalizacji samowoli budowlanej. Organ odwoławczy, Inspektor Nadzoru Budowlanego, uchylił tę decyzję, uznając ją za przedwczesną, ponieważ inwestor uzupełnił brakującą dokumentację na etapie postępowania odwoławczego. Sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw od decyzji kasacyjnej, ocenił jedynie istnienie przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Stwierdził, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował ten przepis, gdyż uzupełnienie dokumentacji przez inwestora, nawet z uchybieniem terminu, uzasadniało kontynuowanie procedury legalizacyjnej. Sąd podkreślił, że termin na przedłożenie dokumentów jest terminem procesowym, który może być przedłużany, a aktywna postawa inwestora w dążeniu do legalizacji obiektu przemawiała za kontynuowaniem postępowania. W związku z tym, sprzeciw skarżących został oddalony.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ uzupełnienie przez inwestora brakującej dokumentacji legalizacyjnej na etapie postępowania odwoławczego stanowiło zmianę stanu faktycznego uzasadniającą kontynuowanie procedury legalizacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że termin na przedłożenie dokumentów do legalizacji samowoli budowlanej jest terminem procesowym, który może być przedłużany. Aktywna postawa inwestora w dążeniu do legalizacji obiektu, nawet po upływie pierwotnego terminu, uzasadniała kontynuowanie postępowania legalizacyjnego przez organ pierwszej instancji, co czyniło decyzję kasacyjną organu odwoławczego zasadną.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
u.p.b. art. 48 § 1 i 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego może być orzeczony, gdy inwestor nie przedłoży w zakreślonym terminie dokumentów umożliwiających legalizację obiektu.
u.p.b. art. 48 § 2 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego powinien, w drodze postanowienia, rozpocząć procedurę legalizacyjną, nakładając na inwestora obowiązek przedłożenia dokumentów w wyznaczonym terminie.
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 64a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje instytucję sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu administracji.
p.p.s.a. art. 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądowej przy rozpoznawaniu sprzeciwu od decyzji - ocena istnienia przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 151a § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uzupełnienie dokumentacji legalizacyjnej przez inwestora na etapie postępowania odwoławczego uzasadnia kontynuowanie procedury legalizacyjnej. Termin na przedłożenie dokumentów do legalizacji jest terminem procesowym, który może być przedłużany. Aktywna postawa inwestora w dążeniu do legalizacji obiektu przemawia za kontynuowaniem postępowania.
Odrzucone argumenty
Decyzja organu pierwszej instancji o nakazie rozbiórki była prawidłowa, ponieważ inwestor nie wykonał nałożonych obowiązków w zakreślonym terminie. Uzupełnienie dokumentów na etapie odwoławczym nie może wpływać na ocenę prawidłowości zastosowania przepisów procesowych przez organ pierwszej instancji.
Godne uwagi sformułowania
nakaz rozbiórki obiektu może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego obiektu było przedwczesne termin ten jest terminem procesowym, instrukcyjnym, a nie terminem prawa materialnego i może być przedłużany stosownie do uznania organu z jego woli bądź też może zostać wydłużony na żądanie stron jeżeli zachodzą ku temu szczególne okoliczności nieprzedłożenie przez zobowiązany podmiot dokumentów o których mowa w art. 48 ust. 3 w zakreślonym terminie kończy postępowanie legalizacyjne i obliguje organ do wydania nakazu rozbiórki.
Skład orzekający
Joanna Tuszyńska
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących legalizacji samowoli budowlanej, charakteru terminów procesowych w postępowaniu administracyjnym oraz zasad stosowania art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście uzupełniania dokumentacji na etapie odwoławczym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uzupełnienia dokumentacji na etapie postępowania odwoławczego w sprawie samowoli budowlanej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważna jest aktywność inwestora w procesie legalizacji samowoli budowlanej i jak sąd może interpretować terminy procesowe, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego.
“Czy można zalegalizować samowolę budowlaną po terminie? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 1234/21 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2021-11-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-11-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Joanna Tuszyńska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II OSK 890/23 - Wyrok NSA z 2024-06-11 II OSK 890/22 - Wyrok NSA z 2022-05-12 II SA/Ke 586/22 - Wyrok WSA w Kielcach z 2022-12-14 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku oddalono sprzeciw Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 1186 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Joanna Tuszyńska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2021 r. sprzeciwu B. K. i T. K. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 1 października 2021 r., znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala sprzeciw. Uzasadnienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. S. dla Powiatu [...] decyzją z dnia 23 kwietnia 2021 r., na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.) nakazał inwestorowi - J. R. wykonać rozbiórkę zrealizowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę budynku magazynowego zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości Ś., gm. Ł. D., o kształcie litery L o głównych wymiarach 12,80m x 17,25m. W uzasadnieniu organ podał, że wobec uznania, że zachodzą podstawy do zalegalizowania opisanej wyżej inwestycji zrealizowanej w warunkach samowoli budowlanej, postanowieniem Nr [...] z dnia 15 października 2019 r. (utrzymanym w mocy przez Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem Nr [...] z dnia 30 kwietnia 2020 r.), na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, nakazał inwestorowi obiektu przedłożyć dokumenty w celu jego zalegalizowania w terminie 9 miesięcy od otrzymania postanowienia (termin upływał 18 lipca 2020 r.). Następnie organ, na wniosek inwestora z dnia 13 lipca 2020 r., postanowieniem Nr [...] z dnia 15 lipca 2020 r., zmienił własne postanowienie Nr [...] r. w części określającej termin dostarczenia dokumentów w celu zalegalizowania przedmiotowego obiektu, wyznaczając nowy termin do 31 stycznia 2021 r. Inwestor pismem z dnia 22 stycznia 2021 r. ponownie zwrócił się z wnioskiem o zmianę terminu dostarczenia dokumentów w celu zalegalizowania samowoli budowlanej do czasu zmiany przez Gminę [...] miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego tj. do 30 czerwca 2022 r. Postanowieniem Nr [...] z dnia 30 marca 2021 r. organ odmówił przedłużenia terminu złożenia dokumentów. Organ stwierdził, że brak przedłożenia w zakreślonym terminie dokumentacji umożliwiającej legalizację obiektu obligował go do orzeczenia nakazu rozbiórki. J. R. złożył odwołanie od ww. decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 1 października 2021 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) oraz art. 48 ust. 1 i 4 ustawy Prawo budowlane, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie z uwagi na datę wszczęcia postępowania zastosowanie znajdują przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją wprowadzoną ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471).Przedmiotem postępowania jest budowa budynku magazynowego zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości Ś., gm. Ł. D., o kształcie litery L, o głównych wymiarach 12,80m x 17,25m. Wykonanie budowy przedmiotowego obiektu budowlanego wymagało pozwolenia na budowę, którym właściciel nie legitymował się, stąd organ I instancji prowadził postępowanie w sprawie legalności budowy przedmiotowego obiektu w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane. Przybliżając regulację zamieszczoną w art. 48 i nast. ww. ustawy, organ II instancji wskazał, że orzeczenie nakazu rozbiórki należy traktować jako przepis wyjątkowy, stanowiący odstępstwo od ogólnej zasady, a nie jako jedyną i ostateczną decyzję. Nakaz rozbiórki obiektu może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji. Spełnienie zaś wskazanych przesłanek art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane powoduje, że organ nadzoru budowlanego powinien, w drodze postanowienia skierowanego do inwestora, rozpocząć procedurę legalizacyjną. PINB w N. S. dla Powiatu [...] postanowieniem z dnia 15 października 2019 r., nr [...] nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia wymaganych prawem dokumentów. Określony pierwotnie termin wykonania obowiązku został zmieniony na wniosek inwestora do dnia 31 stycznia 2021 r. Kolejny wniosek inwestora o przedłużenie terminu został załatwiony odmownie (postanowienie z dnia 30 marca 2021 r., nr [...]). Organ II instancji odwołując się do orzecznictwa stwierdził, że jeżeli inwestor wyraził wolę legalizacji danego obiektu budowlanego, a jego legalizacja jest możliwa, organy nadzoru budowlanego powinny prowadzić postępowanie do końca, tym samym wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego obiektu było przedwczesne, gdyż jak wskazano wyżej nakaz rozbiórki jest najsurowszym środkiem likwidacji samowoli budowlanej. MWINB w K. podkreślił, że inwestor wyraził wolę legalizacji przedmiotowego obiektu i w tej kwestii nie pozostawał bezczynny. Pismem z dnia 13 lipca 2020 r. zwrócił się o przedłużenie terminu dostarczenia dokumentów, przedkładając z załączeniu oświadczenie projektanta oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Pismem z dnia 22 stycznia 2021 r., inwestor zwrócił się z kolejną prośbą o przedłużenie terminu dostarczenia dokumentów, uzasadniając to koniecznością zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Ł. D.. W załączeniu do w/w pisma dołączono: kopię wniosku z dnia 26 sierpnia 2020 r. o podjęcie działań w kierunku zmiany miejscowego planu oraz pismo Wójta Gminy Ł. D. z dnia 21 stycznia 2021 r. w w/w sprawie o przyczynach braku podjęcia uchwały oraz orientacyjnego terminu załatwienia sprawy. MWINB wyjaśnił, że rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem postępowania nie jest w żadnej mierze uwarunkowane koniecznością zmiany ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto brak jest podstaw, aby w tym celu korzystać z instytucji zawieszenia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zatem skoro w czasie orzekania przez organy nadzoru budowlanego obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, to przepisy tego planu stanowią miarodajne regulacje prawne dla oceny sprawy legalizacji samowoli budowlanej. Kwestia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie powinna więc mieć wpływu na prowadzone przez organy nadzoru budowlanego postępowanie administracyjne. Dalej organ odwoławczy podał, że pismem z dnia 17 maja 2021 r. J. R. zwrócił się z wnioskiem o "przywrócenie terminu do wykonania obowiązków nałożonych treścią postanowienia nr [...] z dnia 15 października 2019 r. (...)", przedkładając w załączeniu inwentaryzację budowlaną dot. budynku usługowego na dz.nr [...] w m. Ś. gm. Ł. D.. Natomiast w dniu 20 września 2021 r., na dziennik podawczy Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w K. wpłynęło pismo inwestora z dnia 15 września 2021 r., w załączeniu do którego przedłożono: zaświadczenie Wójta Gminy Ł. D. z dnia 23 czerwca 2021 r. o zgodności obiektu z ustaleniami miejscowego planu oraz 4 egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami i uzgodnieniami oraz zaświadczeniem projektanta o przynależności do samorządu zawodowego. W zaistniałym stanie faktycznym, w ocenie organu II instancji, nakaz rozbiórki nie jest adekwatnym sposobem do likwidacji skutków samowoli budowlanej. Skoro inwestor wyraził wolę legalizacji obiektu oraz dostarczył wymagane dokumenty nawet na etapie postępowania odwoławczego, a jego legalizacja jest możliwa, organy nadzoru budowlanego powinny w dalszym ciągu prowadzić procedurę legalizacyjną. B. K. i T. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sprzeciw od ww. decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego, zarzucając obrazę przepisów postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy, a to art. 138 § 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, bowiem decyzja organu I instancji nie była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez organ odwoławczy, a w szczególności w świetle braku wykonania przez inwestora - J. R. obowiązków nałożonych na niego przez organ I instancji w toku postępowania legalizacyjnego, pomimo wielokrotnego przedłużania terminu do złożenia wymaganych dokumentów, nie miała charakteru decyzji przedwczesnej. Skarżący domagali się rozpoznania sprawy na rozprawie, uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wywodzili, że fakt przedłożenia wymaganych do legalizacji dokumentów na etapie postepowania odwoławczego w żaden sposób nie może wpływać na ocenę stosowania przez organ I instancji przepisów prawa procesowego, które było prawidłowe, a co zostało potwierdzone w toku kontroli instancyjnej. Ponadto, w ocenie skarżących, organ II instancji nie uzasadnił w sposób przekonujący przesłanek zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., nie wyjaśnił też przyczyn braku przeprowadzenia postepowania wyjaśniającego przez ten organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że instytucja sprzeciwu od decyzji wprowadzona została do ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. dalej jako "p.p.s.a.") ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) i obowiązuje od 1 czerwca 2017 r. Regulacja dotycząca sprzeciwu od decyzji zawarta została w dziale III rozdziale 3 "a" p.p.s.a. (art. 64 a - 64 e). W myśl art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu zostało znacznie uproszczone: organ administracji nie musi udzielać odpowiedzi na skargę (art. 64c § 4), w postępowaniu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie strona skarżąca i organ, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 64b § 3), sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1). Stosownie do art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Z kolei w myśl art. 151a § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Przytoczenia zatem wymaga treść przepisu art.138 § 2 k.p.a. Stanowi on, że: "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy." W świetle powyższych przepisów kontrola sądowa w zakresie rozpoznania sprzeciwu polega na dokonaniu oceny, czy w okolicznościach danej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób wykorzystał możliwość wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezzasadnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Obowiązkiem sądu administracyjnego, który rozpoznaje sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy. Sąd nie jest władny odnosić się do meritum sprawy, skoro na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017 r.; sygn. akt II OSK 2219/15; wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe uznać należy, że sprzeciw od decyzji nie zasługuje na uwzględnienie i jako taki podlega oddaleniu. Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył bowiem przepisu art. 138 § 2 k.p.a., co mogłoby uzasadniać uwzględnienie wniesionego sprzeciwu i uchylenie kwestionowanej decyzji. Dokonując oceny wydanej przez organ II instancji decyzji kasacyjnej nie sposób pominąć specyfiki postępowania dotyczącego samowoli budowlanej prowadzonego na podstawie przepisów art. 48 – 49 ustawy Prawo budowlane (w brzmieniu sprzed 19 września 2019 r., albowiem art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2020, poz. 471) nakazywał stosowanie do spraw uregulowanych ustawą zmienianą tj. ustawą z dnia 7 lipca1994 r. - Prawo budowlane - Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, z późn. zm., wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej przepisów ustawy Prawo budowlane w brzmieniu dotychczasowym). Należy bowiem zauważyć, że postępowanie podzielone jest na etapy. W pierwszej kolejności organ nadzoru budowlanego winien dokonać oceny, czy budowa obiektu budowlanego może w ogóle podlegać tej procedurze (art.48 ust. 2). W tym celu organ sprawdza, czy samowola budowlana jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz czy nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W razie pozytywnej oceny tych okoliczności organ wdraża postępowanie legalizacyjne. Najpierw wydaje postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych. W postanowieniu tym nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie określonych w art. 48 ust. 3 dokumentów. Jeżeli adresat postanowienia wydanego na podstawie art. 48 ust. 2 nie spełni wszystkich nałożonych na niego obowiązków w wyznaczonym terminie, stosuje się przepis art. 48 ust. 1, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego powinien w drodze decyzji nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego. Niewykonanie nałożonego postanowieniem obowiązku w wyznaczonym terminie powoduje więc przerwanie procedury legalizacyjnej, a praktycznie – jej zakończenie (art. 48 ust. 4). W takim przypadku postępowanie legalizacyjne kończy się wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego. Jeżeli jednak inwestor dostosował się do wydanego postanowienia rozpoczyna się drugi etap postępowania legalizacyjnego. Złożenie w wyznaczonym terminie żądanych dokumentów traktowane jest przez organ nadzoru budowlanego jako wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona. Dalsza część postępowania legalizacyjnego została uregulowana przepisami art. 49 ustawy Prawo budowlane. Organ nadzoru budowlanego w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej, a następnie po uprzednim zbadaniu zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kompletności projektu budowlanego i posiadania wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, oraz wykonania projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. Przedstawiony zarys postępowania organu nadzoru budowlanego w razie stwierdzenia samowoli budowlanej o której mowa art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, wskazuje, że nieprzedłożenie przez zobowiązany podmiot dokumentów o których mowa w art. 48 ust. 3 w zakreślonym terminie kończy postępowanie legalizacyjne i obliguje organ do wydania nakazu rozbiórki. Takie zakończenie postepowania jest konsekwencją przyjęcia przez ustawodawcę zasady, że legalizacja samowoli budowlanej stanowi uprawnienie, a nie obowiązek inwestora. Jest to procedura dobrowolna, a nie przymusowa. Decyzja inwestora o legalizowaniu samowoli budowlanej determinuje obowiązek wykonania nakazanych czynności, których spełnienie - uzależnione w dużej mierze od inicjatywy i aktywności strony - skutkuje odstąpieniem od orzekania nakazu rozbiórki i kontunuowaniem postępowania legalizacyjnego. W niniejszej sprawie organ I instancji – jak wynika z przytoczonych wyżej okoliczności faktycznych – nie przychylił się do kolejnego wniosku inwestora o przedłużenie terminu przedłożenia dokumentów legalizacyjnych i wobec stwierdzenia, że obowiązek ten nie został wykonany w zakreślonym terminie nakazał na podstawie art. 48 ust. 4 w zw. z art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane dokonanie rozbiórki budynku. Zasadniczym powodem uchylenia powyższej decyzji przez organ II instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania było ustalenie, że w toku postępowania odwoławczego inwestor uzupełnił brakującą dokumentację, w szczególności przekładając zaświadczenie Wójta Gminy Ł. D. z dnia 23 czerwca 2021 r. o zgodności obiektu z ustaleniami miejscowego planu oraz 4 egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami i uzgodnieniami. Tym samym, w dacie orzekania przez MWINB w K., obowiązek o którym mowa w art. 48 ust. 3 cyt. ustawy został już wykonany. Organ II instancji zwrócił przy tym uwagę na aktywną postawę inwestora. Podkreślił, że inwestor nie pozostawał bezczynny w sprawie, albowiem w toku postępowania przed organem I instancji przedłożył, z zachowaniem terminu, dokumenty będące w jego posiadaniu (oświadczenie projektanta oraz oświadczenie inwestora o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane) oraz wnosił o przedłużenie terminu wykonania obowiązku. Sporne w sprawie pozostaje zatem na ile uzupełnienie dokumentów wymaganych do legalizacji dokonane z uchybieniem terminu (w postępowaniu odwoławczym), może stanowić skuteczną czynność otwierającą drogę do kontynuowania procedury legalizacji. Rozstrzygnięcie powyższej kwestii wymaga wyjaśnienia charakteru terminu określonego przez organ na podstawie art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z jednolitym poglądem wyrażanym w orzecznictwie termin ten jest terminem procesowym, instrukcyjnym, a nie terminem prawa materialnego i może być przedłużany stosownie do uznania organu z jego woli bądź też może zostać wydłużony na żądanie stron jeżeli zachodzą ku temu szczególne okoliczności. Zatem w tym zakresie organ dysponuje tzw. luzem decyzyjnym, gdyż zakres i bieg terminu nie wynika wprost z przepisu prawa, lecz z woli organu administracji. Nie podważał tego zresztą sam organ I instancji, dokonując uprzednio w toku postępowania zmiany (przedłużenia) tego terminu. Dlatego też uznanie przez organ, nawet po upływie ww. terminu, iż obowiązek został wykonany daje podstawę do legalizacji zabudowy. Kontynuowanie procesu legalizacji dokonanej przez inwestora samowoli budowlanej nie narusza prawa ani interesów prawnych inwestora (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. II OSK 1893/14, a także wyrok NSA z dnia 21 września 2021 r., sygn. II OSK 104/21, wyrok NSA z 25 września 2019 r., sygn. II OSK 2331/17). W tej sytuacji, MWINB prawidłowo wskazał w zaskarżonej decyzji, że przedłożenie przez inwestora na etapie postępowania odwoławczego brakujących dokumentów doprowadziło do zmiany stanu faktycznego. Organ II instancji orzeka bowiem w sposób merytoryczny i ma obowiązek uwzględnienia zmiany stanu faktycznego i prawnego, który nastąpił po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Skorzystanie przez inwestora z możliwości zalegalizowania samowoli budowlanej, co znalazło wyraz w wykonaniu obowiązku nałożonego na podstawie art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, obliguje organ nadzoru budowlanego do podjęcia dalszych działań zgodnie z wymogami określonymi w art. 49 ustawy Prawo budowlane. Przedłożone przez inwestora dokumenty stanowią podstawę do kontynuowania postępowania legalizacyjnego, co wiąże się z koniecznością spełnienia dodatkowych warunków w postaci ustalenia i uiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej oraz weryfikacji przedłożonej dokumentacji projektowej. Zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 15 k.p.a. wymaga, aby czynności te zostały podjęte przez organ I instancji. Taki stan rzeczy w pełni uzasadniał wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. Odnosząc się do żądania skarżących rozpoznania sprawy na rozprawie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 64d § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 64 § 2 p.p.s.a. sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie. Rozpoznanie zatem sprzeciwu na rozprawie, nie zaś na posiedzeniu niejawnym, jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, nie jest zaś obligatoryjną formą rozpoznawania takiego środka zaskarżenia (tak NSA w wyroku z dnia 28 sierpnia 2020 r., sygn. II OSK 1501/20). W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł powodów dla skorzystania z możliwości rozpoznania sprzeciwu na rozprawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI