II SA/Kr 1233/25

II SA/Kr 1233/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-12-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Piotr Fronc
Sebastian Pietrzyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1399
art. 5 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Protokolant: starszy referent sądowy Adrianna Garus po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi P. M. na uchwałę nr IX/80/15 Rady Miejskiej w Słomnikach z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru miasta Słomniki I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 18 pkt 10 lit. b; II. zasądza od Gminy Miejskiej w Słomnikach na rzecz P. M. kwotę 780 zł (siedemset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P. M. jest uchwała Nr IX/80/15 Rady Miejskiej w Słomnikach z dnia 27 sierpnia 2015 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru miasta Słomniki (Dz. Urz. Woj. Małop. z dnia 4 września 2015 roku, poz. 5166).
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej uchwały w części, to jest w zakresie § 18 pkt. 10 lit. b) w brzmieniu: " na obszarze nie objętym zbiorowym systemem kanalizacyjnym, do czasu pełnej realizacji tego systemu obowiązuje zakaz lokalizacji nowych przydomowych oczyszczalni ścieków zarówno z odprowadzaniem ścieków do gruntu jak i wód powierzchniowych".
W uzasadnieniu skargi wskazał, że Skarżący P. M. jest właścicielem nieruchomości oznaczonej numerem [...] położonej w S.. Nieruchomość będąca własnością Skarżącego nie jest podłączona do miejskiej sieci kanalizacyjnej.
W § 18 pkt 10 lit. b uchwały nr IX/80/15 Rady Miejskiej w Słomnikach z dnia 27.08.2015 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru miast Słomniki wprowadzony został zapis następującej treści "na obszarze nie objętym zbiorowym systemem kanalizacyjnym, do czasu pełnej realizacji tego systemu, obowiązuje zakaz lokalizacji nowych przydomowych oczyszczalni ścieków zarówno z odprowadzeniem ścieków do gruntów jak i wód powierzchniowych."
Jednocześnie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stanowi, iż przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające W5anagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
Treść § 18 pkt 10 lit. B uchwały nr IX/80/15 Rady Miejskiej w Słomnikach z dnia 27.08.2015 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru miast Słomniki która została przywołana na wstępie w konfrontacji z przepisami rangi ustawowej, czyli przepisem art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach prowadzi do wniosku, iż zapis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miasta Słomniki pozostaje w oczywistej i rażącej sprzeczności z przepisem rangi ustawowej. Ten bowiem wyraźnie wskazuje, iż jeśli przydomowa oczyszczalnia ścieków spełnia wymogi techniczne stawiane tym urządzeniom, jej eksploatacja jest prawnie dopuszczalna a korzystający z tego urządzenia spełnia kryteria utrzymania czystości nieruchomości.
W konsekwencji przyjąć należy, że skoro ustawa zawiera wprost przepis dopuszczający dane urządzenie do eksploatacji, prawo miejscowe nie może zawierać regulacji negujących możliwość ich realizacji. Jeśli zaś dojdzie, tak jak w niniejszej sprawie, do takiej sytuacji to pierwszeństwo ma regulacja ustawowa. Z regulacji planu miejscowego nie można zatem wywodzić zakazu budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, skoro jest to rozwiązanie przewidziane w ustawie. Stąd też zaskarżony przepis uchwały Rady Miasta Słomniki jako niezgody z przepisami ustawowymi winien zostać uznany za nieważny.
Skarżący wskazał także, że rozwiązanie takie przewidziane zostało także w § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bud3mki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 z późn. zm.), który to przepis stanowi, że w razie braku warunków przyłączenia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej działka budowlana przewidziana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi może być wykorzystana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pod warunkiem zapewnienia możliwości korzystania z indywidualnego ujęcia wody, a także zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków, jeżeli ich ilość nie przekracza 5 m3 na dobę. Zauważyć należy, iż budowa przydomowej oczyszczalni objęta zgłoszeniem służyć ma zaspakajaniu własnych potrzeb gospodarstwa domowego Skarżącego. Skarżący uzyskał przy tym wszelkie wymagane dokumenty w postaci zaświadczenia o braku możliwości podłączenia nieruchomości do zbiorczego systemu kanalizacji, a także ekspertyzę geologiczną potwierdzającą brak przeciwwskazań do wykonania tej inwestycji. Nie bez znaczenia jest także fakt, iż budowa przydomowej oczyszczalni ścieków w sytuacji braku istnienia zbiorowego systemu kanalizacji jest korzystna także z punktu widzenia zasad ochrony środowiska. Mając to na uwadze należy zatem przyjąć, że dopóki na terenie objętym inwestycją nie zostanie zbudowana sieć kanalizacyjna, to nie można narzucać inwestorowi rozwiązań dotyczących odprowadzania ścieków, jeżeli proponowane przez niego rozwiązania i metody nie są sprzeczne po pierwsze, z ustawą, po wtóre z wymaganiami technicznymi dla budynków i ich usytuowania.
W odpowiedzi na skargę Gmina Słomniki wniosła o odrzucenie skargi, z uwagi na brak wyczerpania drogi postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, względnie o jej oddalenia z racji jej bezzasadności.
W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 30 czerwca 2025 r, pełnomocnik skarżącego, adw. M. K., wystosowała pismo zatytułowane "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", które wpłynęło do Urzędu Miejskiego w Słomnikach w dniu 4 lipca 2025 r,. Wezwanie zostało skierowane do Gminy Słomniki, a nie do Rady Miejskiej w Słomnikach. Odpowiedzi na wezwanie udzielił Burmistrz Gminy Słomniki pismem z dnia 22 lipca 2025 r., wskazując, że zapisy planu mają charakter przejściowy i nie naruszają ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Następnie pełnomocnik skarżącego złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, datowaną na 19 sierpnia 2025 r., wniesioną za pośrednictwem Rady Miejskiej w Słomnikach. Skarga dotyczyła § 18 pkt 10 lit. B uchwały nr IV/80/15 i zawierała wniosek o stwierdzenie nieważności tego przepisu oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Gmina wskazała, że w niniejszej sprawie wezwanie zostało skierowane przez pełnomocnika Skarżącego nie do Rady Miejskiej w Słomnikach, lecz go Burmistrza Słomnik. Wobec takiego a nie innego skierowania wezwania przez pełnomocnika zawodowego, odpowiedzi na wezwanie udzielił Burmistrz, który nie jest organem właściwym w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. W konsekwencji wymóg formalny skargi nie został spełniony, a skarga wniesiona do WSA jest przedwczesna i powinna ulec odrzuceniu.
Ponadto Gmina wskazała, że Uchwała nr IV/80/15 Rady Miejskiej w Słomnikach została podjęta w dniu 27 sierpnia 2015 r. i stanowi akt prawa miejscowego. Zgodnie z art. 53 § 1 oraz art. 54 § 1 p.p.s.a. skarga powinna zostać wniesiona w terminie 60 dni od ogłoszenia uchwały w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego. Termin ten upłynął niemal 10 lat temu, co czyni skargę oczywiście spóźnioną.
Ponadto wskazano, że nawet przy hipotetycznym założeniu, że skarga mogłaby zostać merytorycznie rozpoznana, należy wskazać, iż § 18 pkt 10 lit. B uchwały nr IV/80/15 miał charakter przejściowy i był związany z planowaną budową zbiorczego systemu kanalizacyjnego. Przepis ten nie znosił ustawowych obowiązków właścicieli nieruchomości określonych w art. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, lecz jedynie ograniczał możliwość budowy nowych oczyszczalni przydomowych do czasu realizacji kanalizacji zbiorczej. Alternatywą pozostawało korzystanie z bezodpływowych zbiorników na nieczystości ciekłe, które ustawodawca również uznaje za dopuszczalne.
Uchwała nr IV/80/15 nigdy nie została zakwestionowana w trybie nadzoru przez Wojewodę Małopolskiego ani Regionalną Izbę Obrachunkową. Przez blisko 10 lat była stosowana i wywoływała skutki prawne, co potwierdza jej zgodność z prawem w świetle kontroli instancyjnej.
Z uwagi na powyższe, skarga nie zasługuje na uwzględnienie i powinna zostać odrzucona a jeśli pomimo nie wyczerpania ścieżki procedury tut. Sąd uzna za zasadne jej rozpatrzenie oddalona w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej też jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest uchwała Nr IX/80/15 Rady Miejskiej w Słomnikach z dnia 27 sierpnia 2015 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru miasta Słomniki (Dz. Urz. Woj. Małop. z dnia 4 września 2015 roku, poz. 5166).
Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 446 ze zm. – dalej też jako "u.s.g.") Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Skarga składana w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, lecz konieczne jest wykazanie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków podmiotu skarżącego a kwestionowanym aktem, skutkującym naruszeniem jego interesu prawnego. Legitymacja do wniesienia skargi na plan miejscowy do sądu administracyjnego przysługuje nie temu, kto ma w tym interes prawny, ale temu, czyj interes prawny został naruszony zaskarżonym rozstrzygnięciem, przy czym naruszenie interesu prawnego podmiotu wnoszącego skargę musi mieć charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny, a na skarżącym ciąży obowiązek wykazania związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a jego indywidualną sytuacją prawną (por. np. uzasadnienia wyroków: NSA z dnia 17 października 2017 roku, sygn. II OSK 2559/16, NSA z dnia 14 lutego 2019 roku, sygn. II OSK 64/17).
Na marginesie trzeba jeszcze wskazać, że ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 roku o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), która weszła w życie 1 czerwca 2017 roku, zmieniono treść art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym. Jednocześnie w art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 roku wskazano, że przepisy art. 52 i art. 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.
Zaskarżona uchwała weszła w życie we wrześniu 2015 roku, w związku z tym, na gruncie niniejszej sprawy zastosowanie ma norma art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym w dotychczasowym – zacytowanym powyżej – brzmieniu, co oznacza że warunkiem wniesienia przedmiotowej skargi było uprzednie bezskuteczne wezwanie Gminy do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub prawa.
Odnosząc się do zarzutów i argumentacji Gminy, wskazującej, że skarga została wniesiona po terminie, należy w tym miejscu odwołać się do uchwały Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 roku, sygn. II OPS 2/07, zgodnie z którą skarga na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. jest wniesiona po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, także wówczas, gdy skargę wniesiono w terminie 60 dni od dnia wezwania przed upływem terminu załatwienia wezwania (art. 35 § 3 k.p.a. w związku z art. 101 ust. 3 u.s.g.), jeżeli organ nie uwzględnił wezwania.
Na gruncie niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że w dniu 30 czerwca 2025 r, pełnomocnik skarżącego, adw. M. K., wystosowała pismo zatytułowane "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", które wpłynęło do Urzędu Miejskiego w Słomnikach w dniu 4 lipca 2025 r. Wezwanie to zostało skierowane do Gminy Słomniki. Odpowiedzi na wezwanie udzielił Burmistrz Gminy Słomniki pismem z dnia 22 lipca 2025 r., wskazując, że zapisy planu mają charakter przejściowy i nie naruszają ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Następnie pełnomocnik skarżącego złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, datowaną na 19 sierpnia 2025 r., wniesioną za pośrednictwem Rady Miejskiej w Słomnikach. Nie budzi zatem wątpliwości, że Skarżący wniósł wezwanie w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. oraz że organ nie uwzględnił tego wezwania. Ponadto skarga została wniesiona w terminie 60 dni od dnia wezwania przed upływem terminu załatwienia wezwania (art. 35 § 3 k.p.a. w związku z art. 101 ust. 3 u.s.g.). Wbrew stanowisku Gminy skarga został wniesiona w terminie i została poprzedzona wezwaniem w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g.
Na gruncie niniejszej sprawy Skarżący P. M. jest właścicielem nieruchomości oznaczonej numerem [...] położonej w S.. Nieruchomość będąca własnością Skarżącego nie jest podłączona do miejskiej sieci kanalizacyjnej. Na działce Skarżący realizuje inwestycję polegającą na budowie domu jednorodzinnego. W 2024 r. Skarżący złożył do właściwego organu zgłoszenie w sprawie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków wraz z systemem rozsączającym. Decyzją Starosty [...] z dnia 23.08.2023 r. organ zgłosił sprzeciw powołując się na fakt, iż wydaną przez Radę Miejską Gminy w Słomnikach uchwałą w sprawie planu zagospodarowania przestrzennego wprowadzony został zakaz lokalizacji nowych przydomowych oczyszczalni ścieków.
Wskazana działki znajdują się w obszarze objętym ustaleniami planu miejscowego. Skarżący upatrują naruszenia ich interesu prawnego w wynikającym z zaskarżonej uchwały nieuzasadnionym ograniczeniu przysługujących im uprawnień w wykonywaniu przysługującego im prawa własności.
Wobec tego należy uznać, że Skarżący wykazali, że doszło do naruszenia ich interesu prawnego lub uprawnienia zaskarżoną uchwałą.
W kontekście wykazanego naruszenia interesu prawnego, odnosząc się do reguł obowiązujących przy rozpatrywaniu skarg na uchwały dotyczące planów miejscowych, należy zaznaczyć, że wykazanie przez skarżących naruszenia ich interesu prawnego jest nie tylko warunkiem skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, ale też determinuje zakres merytorycznej kontroli zaskarżonego aktu. Rozstrzyganie przez Sąd dotyczy bowiem tych części planu miejscowego, których ustalenia pozostają w związku z indywidualnym interesem skarżącego i powodują dla niego następstwa w postaci ograniczenia bądź pozbawienia konkretnych uprawnień właścicielskich do danej nieruchomości. Przewidziany w art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązek badania przez Sąd zasad sporządzenia planu miejscowego nie oznacza, że kontrola i rozstrzyganie dotyczy ustaleń planu w zakresie terenów nie obejmujących nieruchomości, do której tytuł prawny ma podmiot wnoszący skargę.
Oznacza to, że przedmiotem badania pod względem zgodności z prawem jest cała uchwała w sprawie planu, jednakże w przypadku stwierdzenia naruszenia zasad sporządzania planu sąd może orzec o stwierdzeniu nieważności uchwały, ale tylko w części wyznaczonej granicami interesu prawnego skarżącego. Jeśli zatem skarżący wywodzi swój interes z prawa własności nieruchomości – jak ma to miejsce na gruncie niniejszej sprawy – to stwierdzenie nieważności tego planu powinno nastąpić tylko w odniesieniu do części tego planu dotyczącej tych nieruchomości.
Podstawą uwzględnienia skargi na uchwałę dotyczącą planu jest wyłącznie naruszenie obiektywnego porządku prawnego oraz przekroczenie przysługującego gminie, z mocy art. 3 ust. 1 oraz art. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm., dalej też jako "uPlan"), władztwa planistycznego. Szczegółowe zasady oraz tryb podejmowania uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zawarte zostały w uPlan Regulacje te bezwzględnie wiążą radę gminy w stanowieniu prawa miejscowego, a konsekwencje ich niedotrzymania, określił sam ustawodawca w art. 28 ust. 1 uPlan. Na mocy przywołanego przepisu, istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Z treści przepisu art. 28 ust. 1 uPlan wynika, że przewiduje on trzy rodzaje wad planu miejscowego powodujących jego nieważność, tj. istotne naruszenie zasad sporządzania planu, istotne naruszenie trybu jego sporządzania oraz naruszenie właściwości organów uczestniczących w procesie jego sporządzania.
Pojęcie zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego należy wiązać ze sporządzeniem aktu planistycznego, a więc merytoryczną zawartością aktu planistycznego (część testowa, graficzna i załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej.
Tryb sporządzania planu odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu, a skończywszy na uchwaleniu planu. Zaniechanie którejś z czynności może stanowić istotne naruszenie trybu, skutkujące nieważnością uchwały w całości lub części.
W ocenie Sądu skarga ma usprawiedliwione podstawy.
Dotychczas zaskarżona uchwała była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2017 roku, sygn. II SA/Kr 575/17 WSA w Krakowie stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej obszaru KDD położonego pomiędzy obszarem A10MN a A11MN.
Z uzasadnienia do powyższego wyroku nie wynika, aby Sąd wówczas szczegółowo analizował procedurę sporządzania planu miejscowego, w związku z czym w niniejszym postępowaniu Sąd zbadał prawidłowość przeprowadzonej procedury planistycznej.
Analiza akt planistycznych prowadzi do wniosku, że procedura sporządzania planu miejscowego została przeprowadzona prawidłowo.
Procedura została zainicjowana podjęciem uchwały NR IV/38/11 Rady Miejskiej w Słomnikach z dnia 27 stycznia 2011 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru miasta Słomniki. Następnie ogłoszono w prasie i obwieszczono o przystąpieniu do sporządzenia planu (ogłoszenie prasowe z dnia 30 sierpnia 2011 r., obwieszczenie z dnia 24 sierpnia 2011 r.). Po złożeniu wniosków Burmistrz je rozpatrzył, a następnie sporządzono projekt planu miejscowego, który został zaopiniowany i uzgodniony z właściwymi organami (sierpień 2014 roku).
Następnie projekt planu wraz prognozą oddziaływania na środowisko został wyłożony do publicznego wglądu (w dniach od 24 listopada do 22 grudnia 2014r.), a w dniu 9 grudnia 2014 r. odbyła się dyskusja publiczna. Wniesione uwagi zostały rozpoznane przez Burmistrza Gminy Słomniki. W związku z uwzględnieniem uwag z niezbędnym zakresie ponowiono procedurę planistyczną, w tym przeprowadzono opiniowanie i uzgadnianie (luty 2015 roku), a następnie w dniach od 13 kwietnia do 12 maja 2015 r. wyłożono projekt planu do publicznego wglądu a w dniu 21 kwietnia 2015 roku przeprowadzono publiczną dyskusję. Po rozpatrzeniu wniesionych uwag przez Burmistrza (zarządzenie nr 65 Burmistrza Gminy Słomniki z dnia 15 czerwca 2015 r. oraz zarządzenie korygujące nr 84/2015r. z dnia 17 lipca 2015 r.), przedłożono projekt planu do uchwalenia Radzie Miejskiej w Słomnikach. W dniu 27 sierpnia 2015 roku Rada Miejska w Słomnikach podjęła uchwałę Nr IX/80/15 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru miasta Słomniki.
Sąd nie dopatrzył się innych istotnych uchybień w ramach procedury sporządzania planu miejscowego. Procedura sporządzania planu miejscowego została zasadniczo przeprowadzona poprawnie.
W związku z powyższym Sąd uznał, że przeprowadzona procedura sporządzania planu miejscowego została przeprowadzona zgodnie z przepisami ustawy.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, trzeba zaznaczyć, że Skarżący w skardze wskazali, że § 18 pkt. 10 lit. b) zaskarżonej uchwały, jest niezgodny z zapisami ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2013 roku, poz. 1399 ze zm.) – dalej jako "uCzystGm".
Powyższy zapis miejscowego planu należy odnieść do zakresu i granic przysługującego gminie władztwa planistycznego. Trzeba przypomnieć, że choć prawo własności stanowi najszerszą formę korzystania z nieruchomości, to nie daje jednak właścicielowi pełnej władzy nad rzeczą. Elementem ustawowej definicji prawa własności jest możność korzystania i rozporządzania rzeczą, jednakże w granicach określonych w art. 140 Kodeksu cywilnego. W myśl tego przepisu oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, jednym z elementów ograniczających prawo własności są przepisy ustaw. Do kategorii ustaw ograniczających prawo własności należą niewątpliwie przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ustawa ta stanowi w art. 3 ust. 1, że gminie przysługuje prawo do władczego przeznaczania terenu pod określone funkcje i ustalania zasad zagospodarowania terenu w planie miejscowym, określane jako "władztwo planistyczne". Wyraża się ono w wyłącznej kompetencji rady gminy do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Z kolei art. 6 ust. 1 uPlan stanowi, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują sposób wykonywania prawa własności nieruchomości, a ust. 2 tegoż artykułu, że każdy ma prawo do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, w granicach określonych przez ustawę, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie. Zestawienie powyższych norm prowadzi do wniosku, iż możliwe jest tylko takie zagospodarowanie terenu, jakie jest dopuszczone przez obowiązujące normy prawne, w tym przepisy planu miejscowego. Należy też zauważyć, że granice władztwa planistycznego gminy są wyznaczane trzema elementami:
1) normą kompetencyjną kreującą władcze kompetencje planistyczne,
2) normami zadaniowymi adresowanymi do gminy i jej organów, określającymi zadania w zakresie planowania przestrzennego, a więc określającymi sposób korzystania z władztwa,
3) publicznymi prawami podmiotowymi jednostek, w tym w szczególności prawem zabudowy stanowiącym emanację prawa własności (por. J. Parchomiuk, "Nadużycie władztwa planistycznego gminy", Samorząd Terytorialny, z. 4/2014, s. 24).
Jak wskazuje się przy tym w orzecznictwie, o przekroczeniu władztwa planistycznego można mówić wówczas, gdy rozwiązania planistyczne okażą się dowolne i będą pozbawione uzasadnienia merytorycznego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2015 r., sygn. II OSK 2233/13).
Analizując zapis § 18 pkt. 10 lit. b) zaskarżonego planu miejscowego, należy wskazać, że w kompetencji rady gminy mieści się określanie sposobu zagospodarowania terenu, w szczególności jego zabudowy, z czym wiążą się również zasady dotyczące infrastruktury technicznej. Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 10) uPlan plan miejscowy powinien obowiązkowo określać zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej. Obowiązek ten został uszczegółowiony w § 4 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Określenie tych zasad powinno korespondować z ustawowo określonymi zadaniami gminy w zakresie budowy sieci infrastruktury technicznej, w szczególności wodnej i kanalizacyjnej. Równocześnie jednak konieczne jest uwzględnianie publicznego prawa podmiotowego określanego jako wolność zabudowy własnej nieruchomości, która ściśle wiąże się z prawem dostępu do publicznej infrastruktury technicznej, ale i z prawem zastosowania rozwiązań technicznych, umożliwiających prawidłowe (zgodne z przeznaczeniem) funkcjonowanie legalnego obiektu budowlanego (por. też uzasadnienie do wyroku WSA w Krakowie z dnia 13 maja 2022 roku, sygn. II SA/Kr 236/22).
Tego właśnie dotyczy § 18 pkt. 10 lit. b) zaskarżonej uchwały, zgodnie z którym: "na obszarze nie objętym zbiorowym systemem kanalizacyjnym, do czasu pełnej realizacji tego systemu, obowiązuje zakaz lokalizacji nowych przydomowych oczyszczalni ścieków zarówno z odprowadzeniem ścieków do gruntów jak i wód powierzchniowych".
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt. 2) uCzystGm właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
Wskazany przepis art. 5 ust. 1 pkt. 2) uCzystGm dotyczy zasad postępowania przez właścicieli nieruchomości z nieczystościami ciekłymi. Ustawodawca przewiduje tu alternatywę. Jeżeli istnieje sieć kanalizacyjna wówczas zasadą jest, że nieruchomość ma być podłączona do tej sieci, a jedyny wyjątek dotyczy takiej sytuacji, kiedy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych – wtedy przyłączenie jej do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe. W sytuacji natomiast gdy sieć kanalizacyjna nie istnieje i jej budowa jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona – wówczas właścicielowi nieruchomości przysługuje wybór między wyposażeniem nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych.
Brzmienie przepisu, a zwłaszcza jego ostatni fragment wskazuje, że przesłanką zobowiązania do podłączenia się do sieci jest fakt jej istnienia oraz realna, technicznie wykonalna możliwość podłączenia. Zatem prawidłowa wykładnia zacytowanych przepisów nie budzi wątpliwości i jednoznacznie wskazuje, że zgoda na wykonanie na działce budowlanej przydomowej oczyszczani ścieków może być udzielona wtedy i tylko wtedy, gdy inwestor wykaże w sposób jednoznaczny, że nie ma żadnej możliwości przyłączenia uzbrojenia działki lub bezpośrednio budynku do sieci wodociągowej, kanalizacyjnej, elektroenergetycznej, czy ciepłowniczej (por. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 3 lipca 2014 roku, sygn. II OSK 238/13).
Zestawienie przepisu art. 5 ust. 1 pkt. 2) uCzystGm z treścią § 18 pkt. 10 lit. b) zaskarżonej uchwały prowadzi do wniosku, że regulacje zawarte w planie stoją w sprzeczności z przepisem rangi ustawowej. Z normy art. 5 ust. 1 pkt 2) uCzystGm jednoznacznie wynika, że w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, właściciele nieruchomości są obowiązani wyposażyć nieruchomość w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych. Zatem to właściciel nieruchomości decyduje zgodnie z uCzystGm, które rozwiązanie będzie chciał zastosować na swojej nieruchomości. Jednocześnie trzeba wskazać, że żadne przepisy uPlan nie upoważniają organu planistycznego do wprowadzenia jakichkolwiek ograniczeń, względem uprawnień właściciela wynikających z art. 5 ust. 1 pkt 2) uCzystGm. To z kolei oznacza, że Rada Miejska w Miechowie naruszyła granice przysługującego jej władztwa planistycznego, określając w § 18 pkt. 10 lit. b miejscowego planu zakaz lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków Zapisy planu miejscowego ograniczające właściciela nieruchomości w możliwości odprowadzania nieczystości do przydomowych oczyszczalni ścieków pozostają w sprzeczności z normą wynikającą z art. 5 ust. 1 pkt 2) uCzystGm, czyli normą aktu wyższego rzędu, to jest ustawy.
Powyższe stanowi natomiast o naruszeniu zasad sporządzania planu miejscowego przy czym naruszenie to należy zakwalifikować jako istotne.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 uPlan istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części, w związku z tym zaskarżona uchwała w zakresie § 18 pkt. 10 lit. b jest nieważna.
Ze względu na powyższe na zasadzie art. 147 § 1 p.p.s.a. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 18 pkt. 10 lit. b. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 780 zł składa się kwota uiszczonego przez skarżącą wpisu w wysokości 300 zł, kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokata reprezentującego stronę skarżącą, ustalona na podstawie § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964).