II SA/Kr 1231/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2020-01-16
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościrodzinne ogrody działkoweużytkowanie wieczysteprawo rzeczoweustawa o rodzinnych ogrodach działkowychzasób nieruchomościSKOWSA

WSA w Krakowie oddalił skargę PZD na decyzję SKO odmawiającą stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości obciążonej użytkowaniem wieczystym.

Polski Związek Działkowców (PZD) domagał się stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości zajmowanej przez ROD. Nieruchomości te były jednak obciążone prawem użytkowania wieczystego na rzecz osób fizycznych lub spółek. Sądy administracyjne uznały, że nabycie prawa użytkowania na podstawie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych jest niemożliwe, gdy nieruchomość jest już obciążona użytkowaniem wieczystym, gdyż oba prawa rzeczowe nie mogą być wykonywane równocześnie. Skarga PZD została oddalona.

Sprawa dotyczyła wniosku Polskiego Związku Działkowców (PZD) o stwierdzenie nabycia z mocy prawa prawa użytkowania nieruchomości zajmowanej przez Rodzinny Ogród Działkowy (ROD). Nieruchomości te, stanowiące własność Skarbu Państwa, były jednak już obciążone prawem użytkowania wieczystego na rzecz osób fizycznych lub spółek, które nabyły je na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami. Starosta umorzył postępowanie, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) wydało decyzję odmawiającą stwierdzenia nabycia prawa użytkowania. PZD zaskarżył decyzję SKO, argumentując m.in. naruszenie przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych (o.r.o.d.) dotyczących nabycia prawa użytkowania nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd uznał, że nabycie prawa użytkowania nieruchomości na podstawie art. 75 ust. 6 lub art. 76 ust. 2 o.r.o.d. może dotyczyć tylko nieruchomości Skarbu Państwa, które nie zostały jeszcze rozdysponowane i pozostają w jego zasobie. Ponieważ przedmiotowe nieruchomości były już obciążone prawem użytkowania wieczystego, nie mogły być przedmiotem nabycia prawa użytkowania przez PZD. Sąd podkreślił, że równoczesne wykonywanie prawa użytkowania wieczystego i prawa użytkowania jest niemożliwe, a przepisy o.r.o.d. należy interpretować w kontekście innych przepisów prawa, w tym Kodeksu cywilnego i ustawy o gospodarce nieruchomościami, aby nie naruszać praw osób trzecich. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów K.p.a. przez organy administracji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nabycie prawa użytkowania nieruchomości na podstawie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych jest możliwe tylko w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, które nie zostały jeszcze rozdysponowane i pozostają w zasobie tych podmiotów. Nieruchomość obciążona prawem użytkowania wieczystego nie może być jednocześnie przedmiotem nabycia prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe, gdyż oba prawa rzeczowe nie mogą być wykonywane równocześnie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych dotyczące nabycia prawa użytkowania nieruchomości przez stowarzyszenia ogrodowe muszą być interpretowane w kontekście przepisów Kodeksu cywilnego i ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nieruchomość obciążona użytkowaniem wieczystym nie pozostaje w zasobie Skarbu Państwa w rozumieniu ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, a równoczesne wykonywanie użytkowania wieczystego i użytkowania jest niemożliwe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.r.o.d. art. 75 § ust. 6

Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych

W przypadku zaniechania wydania decyzji o likwidacji ROD, stowarzyszenie ogrodowe nabywa prawo użytkowania nieruchomości.

u.r.o.d. art. 76 § ust. 1 pkt 4 i ust. 2

Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych

Właściciel nieruchomości nie może wydać decyzji o likwidacji ROD, jeżeli spełniony jest jeden z warunków, w tym posiadanie ustalonej lokalizacji w dniu wejścia w życie ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych. W takim przypadku stowarzyszenie ogrodowe nabywa prawo użytkowania nieruchomości.

Pomocnicze

u.g.n. art. 21

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa należą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności Skarbu Państwa i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego Skarbu Państwa.

k.c. art. 252

Kodeks cywilny

Rzecz można obciążyć prawem do jej używania i do pobierania jej pożytków (użytkowanie).

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy uchyla decyzję w całości i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, w tym odmawia stwierdzenia nabycia prawa.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej działa na podstawie przepisów prawa.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

k.p.a. art. 89 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin.

Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 2 § ust. 1

Grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego.

u.g.n. art. 21

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Definicja zasobu nieruchomości Skarbu Państwa.

u.r.o.d. art. 75 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych

Właściciel nieruchomości może wydać decyzję o likwidacji ROD w terminie 24 miesięcy od wejścia w życie ustawy.

u.r.o.d. art. 76 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych

Warunki, przy których właściciel nieruchomości nie może wydać decyzji o likwidacji ROD.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość obciążona prawem użytkowania wieczystego nie może być przedmiotem nabycia prawa użytkowania na podstawie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Równoczesne wykonywanie prawa użytkowania wieczystego i prawa użytkowania jest niemożliwe. Przepisy ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych należy interpretować w kontekście innych przepisów prawa, aby nie naruszać praw osób trzecich.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość zajęta przez ROD posiadała ustaloną lokalizację w dniu wejścia w życie ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych, co powinno skutkować nabyciem prawa użytkowania przez PZD. Organ II instancji naruszył przepisy K.p.a. poprzez ograniczenie się do ustaleń faktycznych na podstawie wypisu z księgi wieczystej i nie zobowiązanie organu I instancji do zbadania faktycznego wykonywania prawa użytkowania wieczystego. Organ II instancji naruszył art. 89 § 2 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy.

Godne uwagi sformułowania

nabycie prawa użytkowania nieruchomości, czy to na podstawie art. 75 ust. 6, czy to na podstawie art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, może dotyczyć tylko nieruchomości Skarbu Państwa, które nie zostały jeszcze rozdysponowane i w związku z tym nadal pozostają w zasobie nieruchomości Skarbu Państwa. zestawienie cech użytkowania wieczystego z ograniczonym prawem rzeczowym (użytkowanie) prowadzi do wniosku, że ich równoczesne wykonywanie jest niemożliwe. nie jest rzeczą organu administracyjnego badanie w jaki sposób prawo użytkowania wieczystego nieruchomości jest "wykonywane", a w kontrolowanym postępowaniu zbadanie księgi wieczystej celem ustalenia stanu prawnego nieruchomości jest całkowicie wystarczające.

Skład orzekający

Agnieszka Nawara-Dubiel

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Człowiekowska

członek

Paweł Darmoń

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych w kontekście prawa użytkowania wieczystego oraz zasobu nieruchomości Skarbu Państwa."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy nieruchomość jest już obciążona prawem użytkowania wieczystego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu między prawami PZD do nieruchomości zajmowanych przez ROD a prawami użytkowania wieczystego osób trzecich, co jest istotne dla sektora nieruchomości i organizacji działkowych.

Czy ROD może przejąć działkę obciążoną użytkowaniem wieczystym? Sąd wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1231/19 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2020-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Człowiekowska
Paweł Darmoń
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1707/20 - Wyrok NSA z 2020-12-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
art 21
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
art 2 ust 1
Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Sędziowie : WSA Joanna Człowiekowska WSA Paweł Darmoń Protokolant : referent sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku Działkowców - stowarzyszenia ogrodowego w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości skargę oddala.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 2 maja 2019 r. nr [...] Starosta [...] orzekł o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego, postępowania administracyjnego w sprawie nabycia prawa użytkowania przez Polski Związek Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W., nieruchomości zajmowanej przez Rodzinny Ogród Działkowy "[...]", ozn. jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] położone w obrębie S., jedn. ewid. S. - miasto.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że Polski Związek Działkowców zwrócił się do Starosty [...] o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie, z mocy prawa z dniem 19 stycznia 2014r., prawa użytkowania nieruchomości, zajmowanej przez Rodzinny Ogród Działkowy "[...] który powstał w roku 1930 i od tego czasu był używany jako ogród przyzakładowy Fabryki [...] w S., a po nacjonalizacji, jako pracowniczy ogród działkowy [...] Zakładów Materiałów Ogniotrwałych.
Decyzją z dnia 9 lutego 1993r. nr [...] Wojewoda K. stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990r., przez Kombinat Metalurgiczny "[...]" w D. G. , którego następcą prawnym jest "Huta [...]" S.A. w D. G. , prawa użytkowania wieczystego na okres 99 lat (licząc od dnia 5 grudnia 1990r.) gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, składającego z działek: nr [...] o powierzchni 1,6335 ha, nr [...] o powierzchni 0,0495 ha i nr [...] o powierzchni 0,0689 ha, a decyzją Wojewody [...] z dnia 5 lipca 1993r. stwierdzone nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990r. na rzecz "Huty K." prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działkę m.in. nr [...] o powierzchni 0,3979 ha. Następnie, działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...], nr [...] i nr [...] na podstawie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia 7 lipca 2010r. nr [...] oraz na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia 14 marca 2012r. nr [...] działki: nr [...] i nr [...] zniosły się do działki nr [...]. Aktualnie działka ta stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Z kolei działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w użytkowaniu wieczystym Spółki z o.o. [...] z siedzibą w S., a działki nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 1,6537 ha także stanowią własność Skarbu Państwa i pozostają w użytkowaniu wieczystym Spółki Akcyjnej [...]
Dalej Starosta [...] wskazał - przywołując art. 76 ust. 2 i 3 w związku z art. 75 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2013r. o rodzinnych ogrodach działkowych (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., póz. 2176)- że bezsporne jest to, że przedmiotowe nieruchomości stanowią własność Skarbu Państwa, jednak są obciążone prawem użytkowania wieczystego, a to powoduje wyłączenie zastosowania do takich nieruchomości art. 75 i art. 76 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, jak również decyzja stwierdzająca nabycie użytkowania działek, obciążonych prawem użytkowania wieczystego byłaby niewykonalna, ponieważ zestawienie cech tego specyficznego prawa rzeczowego z ograniczonym prawem rzeczowym prowadzi do konkluzji, że ich równoczesne wykonywanie jest niemożliwe.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył Polski Związek Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W., Okręg [...] w K..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 27 sierpnia 2019 r., znak [...] - działając na podstawie art. 75 i 76 ustawy z dnia 13 grudnia 2013r. o rodzinnych ogrodach działkowych oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że odmówiło stwierdzenia nabycia prawa użytkowania przez Polski Związek Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W., nieruchomości zajmowanej przez Rodzinny Ogród Działkowy "[...] ozn. jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] położonej w obrębie S., jedn. ewid. S. - miasto.
W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z przepisem art. 76 ust. 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działowych w przypadku rodzinnego ogrodu działkowego spełniającego jeden z warunków, wskazanych w ust. 1, a to: funkcjonowanie rodzinnego ogrodu działkowego na nieruchomości jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego; rodzinny ogród działkowy funkcjonuje na nieruchomości co najmniej 30 lat, a nabycie własności nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło w związku z zakładaniem rodzinnego ogrodu działkowego lub funkcjonował on na nieruchomości w momencie nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa; rodzinny ogród działkowy funkcjonuje na nieruchomości co najmniej 30 lat, a nabycie własności nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego nastąpiło w związku z funkcjonowaniem na niej rodzinnego ogrodu działkowego; nieruchomość zajęta jest przez rodzinny ogród działkowy, który posiadał ustaloną lokalizację w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 6 maja 1981r. o pracowniczych ogrodach działkowych lub na podstawie art. 11 ust. 3 lub art. 33 tej ustawy, stał się ogrodem stałym, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące ten rodzinny ogród działkowy, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy.
W przedmiotowej sprawie, rodzinny ogród działkowy "[...] położony w S. (działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]) powstał około 1930r. i od tego czasu używany był jako ogród przyzakładowy Fabryki [...] w S., a po nacjonalizacji jako pracowniczy ogród działkowy [...] Zakładów Materiałów Ogniotrwałych. Obecnie, przedmiotowe działki nadal stanowią przedmiotem własności Skarbu Państwa i pozostają w użytkowaniu wieczystym: działka nr [...] - osób fizycznych; działka nr [...] - Firma B oraz działki nr [...], nr [...], nr [...] - Firma C
W tym stanie rzeczy Kolegium Odwoławcze podziela pogląd organu I instancji (za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu w wyroku z dnia 6 listopada 2018r., sygn. akt II SA/Op 298/18), że obciążenie tych działek prawem użytkowania wieczystego powoduje, wyłączenie możliwości zastosowania art. 76 i art. 75 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, a ponadto zestawienie cech użytkowania wieczystego z ograniczonym prawem rzeczowym (użytkowanie) prowadzi do wniosku, że ich równoczesne wykonywanie jest niemożliwie.
Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 4 lipca 2019r., sygn. akt II SA/Kr 466/19, "nabycie prawa użytkowania nieruchomości, czy to na podstawie art. 75 ust. 6, czy to na podstawie art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, może dotyczyć tylko nieruchomości Skarbu Państwa, które nie zostały jeszcze rozdysponowane i w związku z tym nadal pozostają w zasobie nieruchomości Skarbu Państwa". Dalej Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 2 ust. l ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości, grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa staja się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Oznacza to zatem, że przedmiotowe nieruchomości zostały rozdysponowane w myśl art. 21 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (test jedn. Dz.U z 2018r.,poz. 2204). Zgodnie z tym przepisem, do zasobu nieruchomościami Skarbu Państwa należą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności Skarbu Państwa i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste oraz nieruchomości będąca przedmiotem użytkowania wieczystego Skarbu Państwa. Skoro w niniejszej sprawie prawo użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości przysługiwało "Hucie [...]" S.A., to należy uznać, że w dniu wejścia w życie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, tj. w dniu 19 stycznia 2014r., nieruchomości te były trwale rozdysponowane i Skarb Państwa nie posiadał jej w swoim zasobie. Dodać należy, że obecnymi użytkownikami wieczystymi tych nieruchomości są: Firma B, Firma C oraz osoby fizyczne, ale zmiana podmiotów w zakresie użytkowania wieczystego nastąpiła pod regulacją tego samego rodzaju, a mianowicie dotyczącą właśnie użytkowania wieczystego.
Jednakże Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji o bezprzedmiotowości postępowania wszczętego wnioskiem [...] Związku Działkowców o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania nieruchomości zajmowanej przez Rodzinny Ogród Działkowy "[...] w S.. W ocenie Kolegium w przedstawionym stanie faktycznym zasadna jest odmowa stwierdzenia nabycia przez Polski Związek Działkowców prawa użytkowania opisanych powyżej działek.
Wskazaną wyżej decyzję SKO zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Polski Związek Działkowcow, zarzucając jej naruszenie:
- art. 75 ust. 6 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (dalej: ustawa o r.o.d.) poprze; utrzymanie przez II instancji w mocy decyzji Starosty [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji Starosty [...] z dnia 02.05.2019 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego o stwierdzenia nabycia prawa użytkowania przez Polski Związek Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W. działek zajętych pod ROD [...]" w S., a odmowę wydania decyzji stwierdzającej nabycia prawa użytkowania na rzecz PZD gruntu zagospodarowanego przez ROD "[...]" w S. pomimo, że nie została wydana decyzja o likwidacji ogrodu z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy o r.o.d. tj. na dzień 19.01.2014 r.;
- art. 76 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 ustawy o r.o.d. poprzez utrzymanie przez organ II instancji w mocy decyzji Starosty [...] z dnia 02.05.2019 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego o stwierdzenia nabycia prawa użytkowania przez Polski Związek Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W. działek zajętych pod ROD "[...]" w S. i orzeczenie co do istoty sprawy w ten sposób, że odmawia stwierdzenia nabycia prawa użytkowania przez Polski Związek Działkowy stowarzyszenie ogrodowe w W., nieruchomości zajmowanej przez ROD "[...] w S., podczas gdy nieruchomość zajęta przez ROD "[...]" w S. posiadała w dniu 6 maja 1981 roku ustaloną lokalizację, a ROD ten stał się ogrodem stałym, co potwierdza wypis z rejestru ROD znajdujący się w aktach postępowania administracyjnego, a samo stwierdzenie nabycia prawa użytkowania ma charakter deklaratoryjny;
- art. 6 k.p.a. poprzez oparcie swojego rozstrzygnięcia na nieprawomocnym orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego;
- art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez ograniczenie się przez organ II instancji do ustaleń faktycznych jedynie na podstawie dokumentu jakim jest wypis z księgi wieczystej i nie zobligowanie organu I instancji do zbadania czy podmiot wpisany jako użytkownik rzeczywiście wykonuje swoje uprawnienia,
- art. 89 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie stanowiska, że organ jest związany ze stanem sprawy, a wobec czego nie ma obowiązku podjąć wszelkich działań w celu przedmiotowej sprawy administracyjnej.
Na tej podstawie strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w całości oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela poglądy zawarte w jej uzasadnieniu. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji są przepisy art. 75 i 76 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2176). Przepisy te musza być odczytywane i interpretowane łącznie.
Zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy, w stosunku do rodzinnego ogrodu działkowego, zlokalizowanego na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, do której stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nie może wykazać tytułu prawnego, właściciel nieruchomości w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy może wydać decyzję o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego. Natomiast w myśl ust. 6 tego przepisu, w przypadku zaniechania wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy.
Zgodnie natomiast z art. 76 ust. 1, 2 i 3 ustawy, właściciel nieruchomości nie może wydać decyzji, o której mowa w art. 75 ust. 1, jeżeli w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy rodzinny ogród działkowy spełnia przynajmniej jeden z warunków:
1) funkcjonowanie rodzinnego ogrodu działkowego na nieruchomości jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego;
2) rodzinny ogród działkowy funkcjonuje na nieruchomości co najmniej 30 lat, a nabycie własności nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło w związku z zakładaniem rodzinnego ogrodu działkowego lub funkcjonował on na nieruchomości w momencie nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa;
3) rodzinny ogród działkowy funkcjonuje na nieruchomości co najmniej 30 lat, a nabycie własności nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego nastąpiło w związku z funkcjonowaniem na niej rodzinnego ogrodu działkowego;
4) nieruchomość zajęta jest przez rodzinny ogród działkowy, który posiadał ustaloną lokalizację w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, lub na podstawie art. 11 ust. 3 lub art. 33 tej ustawy stał się ogrodem stałym.
W przypadku rodzinnego ogrodu działkowego spełniającego jeden z ww. warunków, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące ten rodzinny ogród działkowy, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia prawa następuje w drodze decyzji. Przepisy art. 75 ust. 5 i 7 stosuje się odpowiednio.
Wobec tego warunkiem uzyskania ex lege przez stowarzyszenie ogrodowe prawa użytkowania nieruchomości, na zasadzie art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych jest spełnienie następujących przesłanek: istnienie na nieruchomości rodzinnego ogrodu działkowego w dacie wejścia w życie ustawy, przynależenie własności nieruchomości do Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie prowadzącego ogród stowarzyszenia ogrodowego, spełnienie choćby jednego z warunków, o których mowa w art. 76 ust. 1 ustawy.
Powyższe oznacza także, że nabycie prawa użytkowania nieruchomości czy to na podstawie art. 75 ust. 6 czy to na podstawie art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych może dotyczyć tylko nieruchomości Skarbu Państwa, które nie zostały jeszcze rozdysponowane i w związku z tym nadal pozostają w zasobie nieruchomości Skarbu Państwa.
Jak prawidłowo ustalił organ, prawo użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości przysługuje osobom fizycznym (działka nr [...] - KW nr [...])); Firma B (działka nr [...]- KW nr [...]) oraz Firma C (działki nr [...], nr [...], nr [...] - KW nr [...]), przy czym zmiany użytkowników wieczystych nie mają w prawie znaczenia, istotne jest to, że w każdym przypadku użytkowanie wieczyste powstało po raz pierwszy przed wejściem w życie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych czyli przed 2014r.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.), grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego.
Oznacza to zatem, że przedmiotowe nieruchomości zostały rozdysponowane w myśl art. 21 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem, do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa należą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności Skarbu Państwa i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego Skarbu Państwa. Skoro w niniejszej sprawie prawo użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości przysługuje osobom fizycznym (działka nr [...]); Firma B (działka nr [...]) oraz Firma C (działki nr [...], nr [...], nr [...]), to uznać należy, że w dniu wejścia w życie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, tj. w dniu 19 stycznia 2014 r., nieruchomość ta była trwale rozdysponowana i Skarb Państwa nie posiadał jej w swoim zasobie.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2019 r. sygn. I OSK 2408/18, system prawa powinien być spójnym układem rozwijających się regulacji prawnych według określonych zasad. Zatem przy odczytywaniu normy prawnej zawartej w przepisie nie można poprzestać na odwołaniu się wyłącznie do reguł wykładni językowej, ale konieczne jest także skonfrontowanie jej rezultatów z wynikiem interpretacji uzyskanym przy zastosowaniu reguł wykładni funkcjonalnej, czy systemowej, tak by w konsekwencji ich stosowania nie doprowadzić do sytuacji nałożenia obowiązków lub przyznania uprawnień pozostających obiektywnie w sprzeczności z istniejącym porządkiem prawnym, czy niewykonalnych. Odstąpienia od tej konfrontacji nie może uzasadniać nawet pozorna jednoznaczność i jasność omawianego przepisu. Zważyć bowiem należy, że mimo jasności i oczywistości przepisu, niezbędne jest odstąpienie od sensu językowego wykładni w każdym wypadku, gdy ten sposób interpretacji tekstu normatywnego prowadzi do rażąco niesprawiedliwych lub irracjonalnych konsekwencji, gdy przemawiają za tym szczególnie ważne racje prawne, społeczne, ekonomiczne lub moralne. Taka zaś sytuacja ma miejsce przy odwołaniu się do wykładni językowej art. 75 ust. 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych i jego zastosowania w zgodzie z tą wykładnią. Prowadziłoby to bowiem do uzyskania ograniczonego prawa rzeczowego do nieruchomości przez podmiot posiadający ją dotychczas bez tytułu prawnego, kosztem praw rzeczowych przynależnych do niej innym podmiotom, a więc swoistego wywłaszczenia, co nie było celem ustawodawcy. Natomiast przyjęte w przepisach przejściowych rozwiązanie – polegające na usankcjonowaniu stanów faktycznych istniejących na gruntach Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego (związanych z funkcjonującymi na tych terenach w określonym okresie rodzinnych ogrodów działkowych) – miało w istocie służyć uporządkowaniu ich stanów prawnych, a nie pozbawienia innych podmiotów z przynależnych im praw do nieruchomości, zwłaszcza takich, których ochrona zrównana jest z tą jaka przysługuje właścicielowi. Przyjęcie odmiennej wykładni powyższego przepisu jest nie do pogodzenia z demokratycznymi zasadami państwa prawnego. Prowadziłoby to bowiem do nieuzasadnionego aksjologicznymi względami faworyzowania posiadaczy nieruchomości w stosunku do podmiotów, których prawa do tych nieruchomości mają umocowanie w konkretnym tytule prawnym i z tego powodu podlegają prawnej ochronie.
Stwierdzić więc należy, że niewskazanie w treści art. 76 ust. 2 ustawy o ogrodach działkowych zastrzeżenia, iż nabywane prawo nie może naruszać praw osób trzecich, nie oznacza, że takie w jego treści normatywnej w rzeczywistości nie zostało ujęte. Wobec tego uznać należy, że poza przesłankami wyrażonymi wprost w redakcji przepisu art. 76 ust. 2 powołanej ustawy (przy braku zaistnienia przesłanek negatywnych określonych w art. 76 ust. 1 tej ustawy), stwierdzenie nabycia użytkowania, nie może nastąpić w sytuacji, gdy prowadziłoby to do naruszenia przepisów ustaw regulujących uprawnienia innych niż Skarb Państwa podmiotów do nieruchomości objętej wnioskiem Polskiego Związku Działkowców, których istnienie, bądź możliwość prawidłowego wykonywania nie da się pogodzić z prawem użytkowania uregulowanym w art. 252 i następne K.c. Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych funkcjonuje bowiem w określonym systemie prawnym, co powoduje, że przy stosowaniu i wykładni jej przepisów, nie można abstrahować od uwarunkowań prawnych wynikających także z przepisów zawartych w innych aktach normatywnych, a mających zastosowanie w stosunku do przedmiotu, którego dotyczy aktualnie prowadzone na podstawie tej ustawy postępowanie. Do takich należą z całą pewnością unormowania zawarte w przepisach Kodeksu cywilnego oraz ustawie o gospodarce nieruchomościami dotyczące prawa użytkowania wieczystego, w sytuacji gdy tego rodzaju prawo przynależy do nieruchomości objętej wnioskiem stowarzyszenia ogrodowego. Wskazać należy, że zgodnie z art. 252 K.c. rzecz można obciążyć prawem do jej używania i do pobierania jej pożytków (użytkowanie). Już samo zatem zestawienie wynikające z tego unormowania cech użytkowania wskazuje, że równoczesne wykonywanie tego prawa i prawa użytkowania wieczystego nie jest możliwe.
Skoro zatem nieruchomość zajęta jest pod rodzinne ogrody działkowe, w dacie wejścia w życie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych stanowiła przedmiot użytkowania wieczystego, to wydanej w takim stanie faktycznym i prawnym decyzji o odmowie stwierdzenia nabycia przez Polski Związek Działkowców prawa użytkowania przedmiotowej nieruchomości nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia art 76 ust 1 pkt 4 i ust 2 oraz art. 75 ust. 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych.
Nie są też uzasadnione zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ograniczenie się przez organ II instancji do ustaleń faktycznych jedynie na podstawie dokumentu jakim jest wypis z księgi wieczystej i nie zobligowania organu I instancji do zbadania czy podmiot wpisany jako użytkownik rzeczywiście wykonuje swoje uprawnienia.
Wskazać należy, że nie jest rzeczą organu administracyjnego badanie w jaki sposób prawo użytkowania wieczystego nieruchomości jest "wykonywane", a w kontrolowanym postępowaniu zbadanie księgi wieczystej celem ustalenia stanu prawnego nieruchomości jest całkowicie wystarczające. Organy nie mają bowiem żadnych podstaw prawnych do badania wskazywanych przez stronę skarżącą okoliczności, jedynie bowiem sąd powszechny na podstawie art. 240 KC może rozwiązać użytkowanie wieczyste przed upływem określonego w umowie terminu, jeżeli wieczysty użytkownik korzysta z gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w umowie, w szczególności jeżeli wbrew umowie użytkownik nie wzniósł określonych w niej budynków lub urządzeń. Nawet gdyby użytkownik wieczysty swojego prawa nie "wykonywał" to - w przeciwieństwie do służebności – prawo to nie wygasa na skutek jego niewykonywania przez określony czas.
Nie jest też uzasadniony zarzut naruszenia art. 89 § 2 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej przeprowadzi, z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania rozprawę, w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa. (§ 1). Organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin (§ 2).
Charakter niniejszej sprawy jest tego rodzaju, że przeprowadzenie rozprawy administracyjnej jest całkowicie zbędne, a nadto niewymagane przepisami szczególnymi. Natomiast ustalenia organów w ramach postępowania dowodowego polegają w gruncie rzeczy na zgromadzeniu odpowiednich dokumentów koniecznych do wyjaśnienia stanu prawnego nieruchomości na których zlokalizowany jest ogród działkowy, celem właściwego zastosowania przepisów art. 75 i 76 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych.
Na koniec wskazać jeszcze należy, że powoływany w skardze wyrok tutejszego sądu z dnia 1 lutego 2018 r. sygn. II SA/Kr 1479/17 wydany został w innym stanie faktycznym i nie ma wobec tego odniesienia do niniejszej sprawy. Działka tam wskazana została przekazana w trwały zarząd Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej w K., jednak jak ustalił Sąd, nie była w całości pokryta wodami, gdyż w jej skład wchodziły również grunty orne, pastwiska, drogi oraz tereny zabudowy przemysłowej. Z tego względu sąd wskazał wówczas, że z regulacji ustawy Prawo wodne i ustawy o gospodarce nieruchomościami nie da się wywieść wniosku, że grunty nie znajdujące się pod wodami płynącymi, oddane w trwały zarząd regionalnemu zarządowi gospodarki wodnej, nie mogą być w użytkowaniu innych jednostek.
Z tego względu skarga jako bezzasadna została oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI