II SA/Kr 1221/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę S.S. na uchwałę Rady Miasta Nowego Sącza z 2017 r. w sprawie zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych. Skarżący zarzucił naruszenie konstytucyjnych praw własności i swobody działalności gospodarczej, argumentując, że uchwała nadmiernie ingeruje w jego prawo do wykorzystania nieruchomości. Sąd, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2024 r. (II OSK 2817/20) oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2023 r. (P 20/19), odrzucił skargę w części dotyczącej tablic reklamowych i urządzeń reklamowych istniejących w dacie wejścia w życie uchwały, wzniesionych na podstawie zgody budowlanej. Uzasadniono to niezgodnością z Konstytucją przepisu art. 37a ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który nakładał obowiązek dostosowania takich reklam bez zapewnienia mechanizmu odszkodowawczego. W pozostałej części skargę oddalono. Sąd uznał, że uchwała krajobrazowa, mimo ingerencji w prawo własności i swobodę działalności gospodarczej, jest zgodna z prawem, ponieważ ingerencja ta jest proporcjonalna, uzasadniona ważnym interesem publicznym (ochrona krajobrazu, ład przestrzenny) i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego. Sąd odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia zasady równości i przekroczenia władztwa planistycznego, podkreślając, że gmina działała w ramach przyznanych kompetencji, a ograniczenia wprowadzono w celu uporządkowania przestrzeni publicznej i wyeliminowania chaosu reklamowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących uchwał krajobrazowych, dopuszczalność ograniczeń prawa własności i swobody działalności gospodarczej w celu ochrony ładu przestrzennego, a także kwestia zgodności z Konstytucją przepisów nakładających obowiązki dostosowania istniejących reklam bez mechanizmu odszkodowawczego.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wyrok NSA i TK dotyczący art. 37a ust. 9 u.p.z.p. ma kluczowe znaczenie dla oceny legalności uchwał krajobrazowych w zakresie istniejących reklam.
Zagadnienia prawne (4)
Czy uchwała krajobrazowa może ograniczać prawo własności i swobodę działalności gospodarczej w stopniu nadmiernym, naruszając zasadę proporcjonalności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uchwała krajobrazowa może ograniczać prawo własności i swobodę działalności gospodarczej, o ile ingerencja ta jest proporcjonalna, uzasadniona ważnym interesem publicznym i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego. Ograniczenia te nie naruszają istoty prawa własności ani zasady wolności działalności gospodarczej, jeśli służą ochronie krajobrazu i ładu przestrzennego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ograniczenia wprowadzane uchwałami krajobrazowymi są dopuszczalne, jeśli są proporcjonalne do celu (ochrona krajobrazu, ład przestrzenny) i wynikają z upoważnienia ustawowego. Konstytucja dopuszcza ograniczenie prawa własności i swobody działalności gospodarczej w drodze ustawy, o ile nie narusza to ich istoty. W tym przypadku ingerencja została uznana za uzasadnioną i mieszczącą się w ramach prawnych.
Czy uchwała krajobrazowa może nakładać obowiązek dostosowania istniejących reklam, wzniesionych na podstawie zgody budowlanej, bez zapewnienia mechanizmu odszkodowawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała krajobrazowa nie może nakładać takiego obowiązku, ponieważ przepis art. 37a ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w tym zakresie został uznany za niezgodny z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Wyrok NSA i TK stwierdziły, że art. 37a ust. 9 UPZP, w zakresie w jakim przewiduje obowiązek dostosowania istniejących reklam wzniesionych na podstawie zgody budowlanej bez mechanizmu odszkodowawczego, jest niezgodny z Konstytucją RP (art. 21 w zw. z art. 2). Skutkuje to brakiem możliwości stosowania tego przepisu i odrzuceniem skargi w tej części.
Czy uchwała krajobrazowa może określać liczbę masztów reklamowych na jednej nieruchomości, skoro ustawa wprost wymienia tylko liczbę szyldów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uchwała krajobrazowa może określać liczbę masztów reklamowych, ponieważ upoważnienie ustawowe do ustalania zasad i warunków sytuowania tablic reklamowych i urządzeń reklamowych obejmuje również ustalenie ich liczby.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 37a ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który upoważnia radę gminy do ustalenia zasad i warunków sytuowania tablic reklamowych i urządzeń reklamowych, obejmuje również możliwość określenia ich liczby. Nadmierne nagromadzenie reklam stanowi zagrożenie dla ładu przestrzennego i krajobrazu, co uzasadnia takie uregulowanie.
Czy zróżnicowanie zasad sytuowania reklam w zależności od obszaru gminy narusza zasadę równości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zróżnicowanie to nie narusza zasady równości, jeśli jest racjonalnie uzasadnione i wynika z odmiennych cech poszczególnych obszarów gminy.
Uzasadnienie
Zasada równości nie oznacza identycznego traktowania wszystkich, lecz równe traktowanie podmiotów znajdujących się w tej samej sytuacji. Zróżnicowanie zasad sytuowania reklam w zależności od obszaru gminy jest dopuszczalne, jeśli wynika z odmiennych walorów krajobrazowych lub funkcji tych obszarów i służy realizacji uzasadnionych celów.
Przepisy (10)
Główne
u.p.z.p. art. 37a § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Upoważnia radę gminy do ustalenia zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych.
u.p.z.p. art. 37a § 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
W odniesieniu do szyldów, określa zasady i warunki ich sytuowania, gabaryty oraz liczbę szyldów, które mogą być umieszczone na danej nieruchomości przez podmiot prowadzący na niej działalność.
Konstytucja RP art. 64 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Własność może być ograniczona w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności.
Konstytucja RP art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny.
u.s.g. art. 91
Ustawa o samorządzie gminnym
Uchwała sprzeczna z prawem jest nieważna w całości lub w części.
u.s.g. art. 101
Ustawa o samorządzie gminnym
Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą organu gminy, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 147
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na akt prawa miejscowego, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 37a § 9
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Określa warunki i termin dostosowania istniejących obiektów do zakazów i zasad uchwały, nie krótszy niż 12 miesięcy. Przepis ten został uznany za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie dotyczącym reklam wzniesionych na podstawie zgody budowlanej bez mechanizmu odszkodowawczego.
p.p.s.a. art. 58 § 5a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd odrzuca skargę, jeżeli z okoliczności wskazanych we wniosku o wszczęcie postępowania lub w przepisach prawa wynika oczywista niedopuszczalność skargi.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Zakres uprawnień właściciela nieruchomości jest ograniczony przez zasady współżycia społecznego i społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność z Konstytucją RP przepisu art. 37a ust. 9 u.p.z.p. w zakresie dotyczącym reklam wzniesionych na podstawie zgody budowlanej bez mechanizmu odszkodowawczego. • Uchwała krajobrazowa mieści się w granicach upoważnienia ustawowego i służy ważnemu interesowi publicznemu.
Odrzucone argumenty
Naruszenie konstytucyjnych praw własności i swobody działalności gospodarczej poprzez nadmierną ingerencję uchwały krajobrazowej. • Naruszenie zasady równości poprzez zróżnicowanie zasad sytuowania reklam w zależności od obszaru. • Przekroczenie władztwa planistycznego gminy. • Naruszenie Prawa przedsiębiorców. • Błędna wykładnia przepisów dotyczących możliwości określenia liczby masztów reklamowych.
Godne uwagi sformułowania
uchwała krajobrazowa może w jakimś stopniu naruszać te interesy, czy uprawnienia. Na tym bowiem polega istota prawa administracyjnego i istota administracyjnoprawnej ingerencji w stosunki prawa cywilnego. • nie można utożsamiać wprowadzenia zakazu sytuowania tablic reklamowych i urządzeń reklamowych z dopuszczeniem wyjątków wynikającego z ust. 3 art. 37a upzp z zasadami i warunkami sytuowania tablic reklamowych i urządzeń reklamowych z ust. 1 art. 37a upzp. • nie jest rolą sądu administracyjnego ocena polityki stanowienia prawa oraz racjonalności przyjętych rozwiązań. • nadmierne nagromadzenie tablic reklamowych oraz innych urządzeń reklamowanych umieszczonych w jednej lokalizacji to jedno z najpoważniejszych zagrożeń, jakie szeroko pojęte reklamy stanowią dla ładu przestrzennego oraz ochrony krajobrazu.
Skład orzekający
Joanna Tuszyńska
przewodniczący sprawozdawca
Mirosław Bator
sędzia
Jacek Bursa
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uchwał krajobrazowych, dopuszczalność ograniczeń prawa własności i swobody działalności gospodarczej w celu ochrony ładu przestrzennego, a także kwestia zgodności z Konstytucją przepisów nakładających obowiązki dostosowania istniejących reklam bez mechanizmu odszkodowawczego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wyrok NSA i TK dotyczący art. 37a ust. 9 u.p.z.p. ma kluczowe znaczenie dla oceny legalności uchwał krajobrazowych w zakresie istniejących reklam.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu chaosu reklamowego i jego wpływu na prawo własności oraz swobodę działalności gospodarczej. Kluczowe jest orzeczenie dotyczące niezgodności z Konstytucją przepisu nakładającego obowiązek dostosowania reklam bez odszkodowania.
“Chaos reklamowy kontra prawo własności: Sąd odrzuca część uchwały krajobrazowej z powodu niezgodności z Konstytucją!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.