II SA/Kr 122/17

II SA/Kr 122/17 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2017-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel
Anna Szkodzińska /przewodniczący/
Mirosław Bator /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 1634/17 - Wyrok NSA z 2018-02-08
Skarżony organ
Wojewódzki Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 545
par 15
Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez  operatora wyznaczonego.
Dz.U. 2016 poz 23
art. 58
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara - Dubiel WSA Mirosław Bator (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Firmy [...] K. M. i J. K. Spółka jawna z siedzibą w [...] na postanowienie [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia 8 grudnia 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1/ uchyla zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia 8 grudnia 2016 r.; 2/ zasądza od [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] na rzecz skarżącej Firmy [...] K. M. i J. K. Spółka jawna z siedzibą w [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 24 lutego 2016 r. nr [...] Powiatowy Lekarz Weterynarii w N. nałożył na Firmę [...] i [...] Spółka Jawna z siedzibą w J. (zwanej dalej Spółką) karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego w wysokości 10.000 zł. Decyzja organu I instancji została doręczona Spółce w dniu 29 lutego 2016 r.
W dniu 15 marca 2016 r. (data stempla pocztowego) Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji bezpośrednio do [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w K.
Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2016 r. nr [...] [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii w K. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w N. z dnia 24 lutego 2016 r. nr [...] . Postanowienie to zostało doręczone Spółce w dniu 25 kwietnia 2016 r.
Pismem z dnia 29 kwietnia 2016 r. Spółka wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w N. z dnia 24 kwietnia 2016 r. nr [...] W uzasadnieniu prośby Spółka wskazała, że w/w decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii w N. została odebrana dnia 29 lutego 2016r., a termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 14 marca 2016r. Równocześnie Spółka wyjaśniła, że odwołanie zostało sporządzone w dniu 11 marca 2016 r. i w dniu 14 marca 2016 r. przekazane w zamkniętej kopercie pracownikowi Poczty Polskiej wraz z książką nadawczą, celem wysłania - zgodnie z obowiązującą w przedsiębiorstwie praktyką nadawania korespondencji. Spółka dodała, że korespondencja rejestrowana, wychodząca z siedziby Firmy "[...] ", jest przygotowywana przez upoważnione osoby i przekazywana do rąk pracownika Poczty Polskiej wraz z książką nadawczą, w której widnieje data nadania, odbita firmowym datownikiem w prawym górnym rogu strony. Pracownik Poczty tę korespondencję przyjmuje i zanosi ją do placówki pocztowej, gdzie tego samego dnia musi ona zostać nadana do adresatów, co potwierdza wówczas stempel pocztowy pod wykazem listów. Jednakże w przedmiotowym stanie faktycznym korespondencja, mimo, że została przekazana pracownikowi Poczty w dniu 14 kwietnia 2016 r., o czym świadczy datownik w prawym górnym rogu strony, z winy pracowników placówki pocztowej została nadana dnia następnego. W związku z powyższym Spółka uważa, że nie ma najmniejszej winy pracowników (a tym bardziej właścicieli) Firmy "[...] ", bowiem dołożyli oni należytej staranności, aby korespondencja wyszła w przepisanym terminie. Na potwierdzenie powyższego Spółka przedłożyła kserokopie przykładowych kart z książki nadawczej - z dnia 1 marca 2016 r., 8 marca 2016 r. i 10 marca 2016 r., a także z dnia złożenia do rąk pracownika Poczty przedmiotowego odwołania, tj. 14 marca 2016 r., które, zdaniem Spółki, zostało bez winy wspólników spółki Firma "[...] " nadane w dniu późniejszym.
Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2016 r. nr [...] , wydanym na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 § 1 i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., zwanej dalej k.p.a.) oraz art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1077), [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii w K. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w N. z dnia 24 lutego 2016 r. nr [...] . W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji przytoczył treść art. 58 k.p.a. zawierającego przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Na podstawie w/w przepisu organ stwierdził, że Spółka, pomimo wniesienia prośby bezpośrednio do Powiatowego Lekarza Weterynarii w N. , zamiast do organu II instancji, dochowała siedmiodniowego terminu do złożenia prośby o przywrócenia terminu, a to z uwagi na treść art. 65 § 2 k.p.a. Odnośnie spełnienia przez Spółkę wynikającego z art. 58 § 2 zd. 2 k.p.a. wymogu dopełnienia czynności, dla której określony był uchybiony termin jednocześnie z wniesieniem prośby o przywrócenie terminu, organ ustalił, że jeszcze przed złożeniem prośby (wniosku) o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w N. z dnia 24 lutego 2016 r., wniesione zostało odwołanie od tej decyzji, a Spółka złożyła wraz z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, kserokopię tego odwołania. W tym stanie rzeczy [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii uznał, że wskazany w tym przepisie obowiązek w oczywisty sposób nie jest aktualny, jeżeli czynność, dla której określony był uchybiony termin, została dopełniona jeszcze przed złożeniem przedmiotowej prośby (wniosku) o przywrócenie terminu. Organ uznał natomiast, że Spółka nie spełniła przesłanki określonej w art. 58 § 1 k.p.a., tj. nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności organ II instancji podniósł, że wbrew stanowisku prezentowanemu przez Spółkę, podejmowane przez nią czynności, zmierzające do wysłania odwołania (oddanie przesyłki wraz z książką nadawczą pracownikowi Poczty Polskiej -listonoszowi obsługującemu rejon, w którym znajduje się siedziba Spółki, aby za jego pośrednictwem nadać ją w placówce pocztowej) nie wyczerpują pojęcia "nadanie odwołania przed upływem ustawowego terminu do jego wniesienia w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego", użytego w art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. Przekazania odwołania listonoszowi, z jednoczesnym poinformowaniem tej osoby o konieczności nadania przesyłki jeszcze w dniu 14 marca 2016 r., nie oznacza bowiem automatycznie nadania odwołania w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego, tak jak tego wymaga przepis art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. dla uznania, że termin do wniesienia odwołania został zachowany i nie świadczy o dochowaniu należytej staranności przez Spółkę. Organ stwierdził, że praktyka przekazywania listonoszowi przesyłek celem ich nadania jest zgodna z § 15 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz. U. poz. 545), lecz nadanie przesyłki w placówce pocztowej operatora wyznaczonego następuje dopiero po upływie pewnego czasu od chwili przyjęcia przesyłki przez listonosza, a nie już w momencie przyjęcia przesyłki przez listonosza w celu jej nadania. Organ dodał, że Spółka, jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, powinna się orientować, że z przekazaniem odwołania listonoszowi w celu nadania tej korespondencji (odwołania) w placówce poczty polskiej w ostatnim dniu terminu do złożenia tego odwołania, wiąże się ryzyko nadania pisma z opóźnieniem. W ocenie [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii praktyka przekazywania korespondencji listonoszowi celem jej nadania w ostatnim dniu upływu terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji, nie świadczy o dochowaniu należytej staranności przez Spółkę.
W skardze na powyższe postanowienie [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w K. Firma [...] i [...] Spółka Jawna wniosła o jego uchylenie, zarzucając:
1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, iż skarżąca nie dochowała należytej staranności przy dokonaniu czynności procesowej - złożeniu odwołania od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w N. , pomimo, iż z materiału dowodowego wynika, iż skarżąca przekazała pismo do wysłania pracownikowi Poczty Polskiej zgodnie z utrwaloną w spółce praktyką, mając pewność, iż przesyłka nadana zostanie tego samego dnia, przy czym pewność ta wynikała z faktu, iż uzgodnione zasady współpracy spółki z Pocztą Polską wymagały, by korespondencja przekazywana pracownikowi w siedzibie spółki była rzeczywiście w tym samym dniu nadana w placówce pocztowej i do tej pory reguły te były przez pracowników Poczty Polskiej w pełni respektowane;
2. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8 i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, sprzecznej z zasadą prawdy obiektywnej oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli, a polegające na przyjęciu wbrew twierdzeniom skarżącej oraz wynikom przeprowadzonego postępowania dowodowego, iż spółka "[...] " winna liczyć się z tym, że z przekazaniem korespondencji listonoszowi w ostatnim dniu terminu wiąże się ryzyko nadania pisma z opóźnieniem, gdy tymczasem długoletnia praktyka pozwalała skarżącej na założenie, iż przesyłka zostanie nadana z zachowaniem terminu, a nadto fakt, że pismo miało zostać wysłane dopiero w ostatnim dniu ustawowego terminu nie ma znaczenia dla zaistnienia przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a.;
3. naruszenie prawa procesowego, a to art. 58 § 1 k.p.a. polegające na odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, pomimo, iż skarżąca uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do złożenia pisma nastąpiło bez jej winy.
W uzasadnieniu Spółka podniosła, że każda korespondencja wychodząca przygotowywana jest do wysyłki przez jej upoważnionych pracowników oraz wpisywana jest do książki nadawczej, w której w prawym górnym rogu umieszczana jest pieczątka z datą przekazania listów do wysłania. Następnie tak przygotowane w ten sposób przesyłki odbierane są w siedzibie Spółki przez pracownika poczty, który tego samego dnia zanosi listy do placówki pocztowej, gdzie są one również tego samego dnia nadawane za pośrednictwem Poczty Polskiej. Taka współpraca pomiędzy Spółką "[...] ", a Pocztą Polską funkcjonuje bez żadnych zakłóceń od wielu lat, a pracownicy Poczty odbierający korespondencję są poinformowani, że listy muszą każdorazowo zostać nadane jeszcze tego samego dnia, tak by stempel pocztowy zgadzał się z datą umieszczoną w książce nadawczej przez pracownika Firmy "[...] ". Tym samym zdaniem Spółki, skoro w dniu 14 marca 2016 r. korespondencja wychodząca z firmy, w tym odwołanie od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w N. , została przekazana listonoszowi wraz z książką nadawczą i umieszczoną w niej datą odbitą firmowym datownikiem, to skarżąca była przekonana, że zostanie ona tego samego dnia nadana w placówce pocztowej. Ten sposób działania praktykowany jest u skarżącej od dawna, a załączone do wniosku fotokopie książki nadawczej potwierdzają, że do tej pory system ten sprawdzał się bardzo dobrze, a przekazywane listonoszowi listy nadawane były w placówce pocztowej tego samego dnia. W związku z powyższym Spółka uważa, że brak jest możliwości przyjęcia, że ponosi jakąkolwiek winę za uchybienie terminu. Nie sposób też przypisać jej nawet lekkiego niedbalstwa. Winy za nadanie przesyłki w dniu późniejszym dopatrywać się natomiast należy w działaniu pracowników Poczty Polskiej. Skarżąca nie zgodziła się również ze stanowiskiem organu, że powinna się orientować, że z przekazaniem odwołania listonoszowi w ostatnim dniu terminu wiąże się ryzyko nadania pisma z opóźnieniem. Zdaniem Spółki, takie rozumowanie sprzeczne jest z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, że nie może stanowić podstawy do odmowy przywrócenia terminu fakt, że przeszkoda uniemożliwiająca terminowe dopełnienie czynności wystąpiła dopiero w ostatnim dniu terminu, gdyż strona nie może przewidywać, że w ostatnim dniu terminu zaistnieje nieprzewidziana sytuacja uniemożliwiająca jej dokonanie czynności z zakresu postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii w K. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 P.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.
Przedmiotem rozpoznania sądu jest ocena legalności postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Zdaniem organów brak podstaw do przywrócenia uchybionemu terminowi w okolicznościach, że przesyłkę zawierającą odwołanie przekazano do nadania w placówce operatora pocztowego listonoszowi, który przesyłkę tę nadał jednakże dnia następnego tj. z jednodniowym opóźnieniem.
Zdaniem sądu skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek nie wszystkie zarzuty skargi mają usprawiedliwione podstawy. Nie ma racji skarżąca Spółka zarzucając organowi braki w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie art. 7, 8 i 80 kpa. Wszystkie istotne okoliczności w sprawie zostały ustalone i – co więcej – są między stronami niesporne: różne są jedynie przyjęte na ich tle oceny. W tym miejscu wskazać należy na zupełną zbędność poczynionych przez organ rozważań mających wykazać, że przekazanie korespondencji listonoszowi nie jest równoznaczne z nadaniem przesyłki. Skarżąca spółka wszak nie twierdzi, że przesyłkę nadała w terminie i właśnie w związku z przyznanym uchybieniem terminu złożyła wniosek o jego przywrócenie.
Tak więc niesporne jest, że odwołanie wniesiono zostało z jednodniowym uchybieniem terminowi, że przesyłka została w ostatnim dniu terminu przekazana doręczycielowi (wraz z innymi przesyłkami) z książką doręczeń, oraz, że rzeczywiste nadanie nastąpiło w dniu następnym. Organ nie zakwestionował też faktu, że Spółka, do przekazywania korespondencji dotychczas korzystała z pośrednictwa listonosza, który przesyłki nadawał w tym samym dniu. Wedle organu praktyka taka nie usprawiedliwia jednak opóźnienia we wniesieniu odwołania.
Ocena sądowa przedstawia się inaczej. Należy, zdaniem Sądu, uwzględnić to, że Spółka korzystała z przewidzianego prawem sposobu nadawania przesyłek rejestrowanych za pomocą tzw. książki nadawczej. Co prawda zadania nadawania przesyłek nie wykonywała przez własnych przedstawicieli i nie powierzała jego wykonywania własnemu pracownikowi, ale też nie korzystała z pomocy osoby przypadkowej. Spółka działała w zaufaniu do osoby będącej pracownikiem poczty, a źródłem tego zaufania była ustalona, dotychczas niezawodna, praktyka. W takich okolicznościach nie można, zdaniem Sądu, przypisać Spółce zawinienia w stopniu uniemożliwiającym przywrócenie terminu. W przewidywaniu skuteczności przyjętej metody działania Spółka nie dopuściła się lekkomyślności, która miałaby w efekcie pozbawić ją prawa do zainicjowania postępowania odwoławczego.
Podkreślić należy, iż Spółka dokonując tej czynności - nadania przesyłki działała osobiście tj. bez udziału profesjonalnego pełnomocnika. Nie można zatem miernika staranności jakiego wymaga się od profesjonalisty odnosić do podmiotu działającego bez takiego pełnomocnika. Znane sądowi jest orzecznictwo, w którym wyrażano wielokrotnie stanowisko, iż profesjonalny pełnomocnik tak powinien zorganizować sobie pracę, by przypadkowe zdarzenia nie stanowiły przyczyny uchybienia, nawet w niewielkim stopniu, terminowi do złożenia środka odwoławczego. Reguł tych nie można jednak przenosić automatycznie na podmioty działające osobiście. Organ oceniając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności winien ocenić stopień zawinienia strony, która terminu nie dochowała a także jak duże było to opóźnienie. Odmawiając przewrócenia terminu, zwłaszcza jeżeli uchybienie terminowi do dokonania czynności było niewielkie, organ nie może powołać się jedynie na to, że strona prowadzi działalność gospodarczą a zatem, powinna zdawać sobie sprawę z ryzyka opóźnienia w nadaniu przesyłki. Działalność gospodarcza nie polegająca na świadczeniu usług prawnych nie musi być związana ze świadomością prawną jaką wymaga się od profesjonalnych prawników. Standardów jakie zatem wymagane są od tej grupy zawodowej (adwokaci, radcy prawni) nie można w sposób prosty przenosić na pozostałe podmioty trudniące się innymi czynnościami. Sama instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności nie może mieć charakteru czysto formalnego, które sprowadza się do uznania za usprawiedliwione przywrócenie uchybionemu terminowi jedynie, gdy to nastąpiło z przyczyn absolutnie niezależnych od strony. Należy różnicować kwestię zawinienia w uchybieniu terminu w zależności od tego kto się zawinienia dopuścił oraz jakie to okoliczności doprowadziły do tego uchybienia. Jak zasadnie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 marca 2017 r. II OSK 1675/16 przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu dotrzymanie terminu. Przytoczyć należy także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2015 r. I OSK 301/14 w którym podniesiono, iż jako miernik ziszczenia się przesłanki braku winy należy przyjąć obiektywną staranność w działaniu, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy.
Inny zatem będzie miernik staranności przypisywany profesjonalnemu pełnomocnikowi strony a inny samej stronie i to stronie która wykazuje, że podjęła działanie mające na celu zachowanie terminu, mało tego - działanie sprawdzające się od dłuższego okresu czasu, a pomimo tego do niewielkiego uchybienia terminowi jednak doszło. Podkreślić też należy, iż sama praktyka przekazywania przesyłek listonoszowi (doręczycielowi) w celu ich nadania w placówce pocztowej jest zgodna z § 15 Rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego. (Dz. U. poz. 545) który stanowi, iż na obszarach wiejskich lub obszarach o rozproszonej zabudowie przesyłki polecone i nierejestrowane mogą być przyjmowane przez listonosza w celu ich nadania w placówce pocztowej operatora wyznaczonego. Oczywiście przekazanie listonoszowi przesyłki nie jest tożsame z jaj nadaniem (wtedy też nie nastąpiło by uchybienie terminowi - zatem postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu byłoby bezprzedmiotowe), okoliczność ta nie jest jednak bez znaczenia w kontekście oceny stopnia zawinienia w uchybieniu terminu.
Konkludując stwierdzić należy, iż strona skarżąca działając bez profesjonalnego prawnika dochowała wymaganego od takiego podmiotu miernika staranności powierzając przesyłkę zawierającą środek odwoławczy listonoszowi w celu jej nadania w placówce pocztowej tj. zgodnie z § 15 Rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego. Nie można zatem przypisać jej winy z fakcie, iż do uchybienia terminowi jednak doszło.
Mając na uwadze powyższe okoliczności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.