II SA/KR 1218/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2021-02-02
NSAAdministracyjneŚredniawsa
kombatanciorganizacje nielegalneNSZZ Solidarnośćstan wojennypostępowanie administracyjnewznowienie postępowaniadowodyświadkowieprawo administracyjne

WSA w Krakowie oddalił skargę na postanowienie odmawiające wznowienia postępowania w sprawie potwierdzenia pracy na rzecz organizacji nielegalnych, uznając brak nowych dowodów i zachowania terminu.

Skarżący J.S. domagał się wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie odmowy potwierdzenia jego pracy na rzecz organizacji nielegalnych w latach 1976-1981, powołując się na nowe dowody w postaci zeznań świadków. Organ odmówił wznowienia, uznając brak nowych okoliczności i dowodów, a także nieprawidłowe zachowanie terminu. WSA w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że wskazane przez skarżącego dowody nie stanowiły nowych okoliczności faktycznych, a wiedza o nich istniała już wcześniej.

Sprawa dotyczyła skargi J.S. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego. Postępowanie pierwotnie dotyczyło odmowy potwierdzenia, że skarżący świadczył pracę na rzecz organizacji nielegalnych w latach 1976-1981. Po oddaleniu pierwotnej skargi przez WSA, skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania, powołując się na art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i wskazując na nowe dowody w postaci zeznań świadków. Organ odmówił wznowienia, argumentując, że skarżący nie przedłożył dowodów, a próby kontaktu ze świadkami nie przyniosły rezultatów lub nie potwierdziły nowych okoliczności. WSA w Krakowie oddalił skargę, uznając, że skarżący nie wykazał istnienia nowych okoliczności faktycznych ani nowych dowodów, które nie byłyby znane organowi w dacie wydania pierwotnej decyzji. Sąd podkreślił, że dowody z zeznań świadków, które skarżący chciał dopiero pozyskać, nie mogły być uznane za istniejące w dacie wydania decyzji. Ponadto, sąd stwierdził, że skarżący nie dochował miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie, gdyż o podnoszonych kwestiach wiedział co najmniej od 2017 roku. W konsekwencji, sąd uznał odmowę wznowienia postępowania za zasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, dowody z zeznań lub oświadczeń świadków, które skarżący chciałby dopiero przeprowadzić lub pozyskać, nie mogą być uznane za dowody istniejące w dacie wydania decyzji, a zatem nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wymaga, aby nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie były znane organowi. Dowody, które dopiero mają zostać pozyskane, nie spełniają tego warunku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku ujawnienia się nowych okoliczności faktycznych lub dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, nie były znane organowi i mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

k.p.a. art. 148 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania wynosi jeden miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia.

k.p.a. art. 149 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wznowienie postępowania lub odmowa wznowienia następuje w drodze postanowienia. Odmowa następuje, gdy brak podstaw do wznowienia jest oczywisty.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest działać na podstawie przepisów prawa i wnikliwie ustalać stan faktyczny sprawy.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 78 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ powinien umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów.

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Dz.U. 2018 poz 2096

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

t.j.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co daje mu podstawę do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy do uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny, w tym naruszenie prawa materialnego lub procesowego mające wpływ na wynik sprawy.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeśli nie stwierdzi naruszeń prawa uzasadniających jej uwzględnienie.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak nowych dowodów lub okoliczności faktycznych, które nie były znane organowi w dacie wydania decyzji. Niezachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Możliwość odmowy wznowienia postępowania na etapie wstępnym, gdy brak podstaw jest oczywisty.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1, 78 § 1, 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadków. Zarzut, że organ nie dążył do ustalenia prawdy materialnej i nie działał w interesie obywateli.

Godne uwagi sformułowania

Dowodów z zeznań lub oświadczeń świadków, które to skarżący chciałby dopiero przeprowadzić lub pozyskać, nie sposób uznać za dowody istniejące w dacie wydania decyzji. W przypadku, gdy brak podstaw do wznowienia jest oczywisty, organ może wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania bez przeprowadzania dalszego postępowania wyjaśniającego. Skarżący nie wykazał również, by zachował termin, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a.

Skład orzekający

Joanna Człowiekowska

przewodniczący

Magda Froncisz

sprawozdawca

Tadeusz Kiełkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego, w szczególności przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz wymogu zachowania terminu do złożenia wniosku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wznowienie postępowania w kontekście prawa kombatanckiego, ale ogólne zasady interpretacji przepisów K.p.a. są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy procedury administracyjnej i wznowienia postępowania, co jest istotne dla prawników procesualistów. Choć kontekst kombatancki jest specyficzny, mechanizmy prawne są uniwersalne.

Wznowienie postępowania administracyjnego: kiedy nowe dowody nie wystarczą?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1218/20 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-02-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska /przewodniczący/
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne
Kombatanci
Sygn. powiązane
III OSK 5380/21 - Wyrok NSA z 2022-10-18
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 lutego 2021 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2020 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie potwierdzenia świadczenia pracy na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych oddala skargę.
Uzasadnienie
Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z 18 kwietnia 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z 5 grudnia 2018 r. nr [...] odmawiającą potwierdzenia, że J. S. w okresie od dnia 30 sierpnia 1976 r. do dnia 30 września 1981 r. świadczył pracę na rzecz organizacji nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z 5 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 682/19 oddalił skargę J. S. na ww. decyzję z 18 kwietnia 2019 r. jako bezzasadną. Skarżący nie wskazał na żadne dowody wykazujące okoliczności, na które się powoływał. Jedyna pozyskana przez IPN notatka świadczyła, iż był on członkiem NSZZ Solidarność, w którym działał legalnie od 1980 r. Skarżący podnosił, że jego działalność dotyczyła także okresu od 30 sierpnia 1976 r. do 30 września 1980 r., kiedy nie działał NSZZ Solidarność, przynajmniej jako związek legalny. Skarżący podnosił, że prowadził działalność w grupie przyjaciół i kolegów, ugrupowanie nie miało nazwy, niszczyli komunistyczne afisze i plakaty, drukowali ulotki przeciwko wrogiemu ustrojowi i je rozpowszechniali, agitowali nowych członków, prowadzili prelekcje i wykłady jak walczyć z wrogim ustrojem. Sąd uznał stanowisko organu w kwestii braku prawdopodobieństwa działania tajnej organizacji (związku zawodowego) na terenie fabryki [...] za uprawnione. Zbędnym zatem, zdaniem Sądu, było poszukiwanie świadków mogących poświadczyć o pracy skarżącego na rzecz tej organizacji.
W dniu 30 grudnia 2019 r. wpłynął do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek skarżącego z 18 grudnia 2019 r. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją z 18 kwietnia 2019 r. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący, powołując się na art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej "K.p.a.", podniósł, że w niniejszej sprawie wyszły na jaw nowe dowody, które istniały w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, a w związku z tym nie przeprowadzone w toku przedmiotowego postępowania administracyjnego, a to zeznania świadków: A. L., J. S. i H. S.. Skarżący wskazał adresy ww. osób. Podniósł, że zeznania wskazanych świadków w pełni potwierdzą fakt prowadzenia przez niego w latach 1976 - 1980 działalności opozycyjnej. Świadkowie prowadzili bowiem działalność opozycyjną wraz ze skarżącym, w związku z czym potwierdzą zakres i charakter ww. działalności.
Skarżący wskazał, że dnia 17 grudnia 2019 r. jego pełnomocnikowi z urzędu doręczono odpis ww. wyroku WSA z uzasadnieniem, zatem tego dnia dowiedział się o stanowisku WSA w zakresie zeznań świadków i stało się możliwe złożenie niniejszego wniosku.
Pismem z 26 maja 2020 r. organ wezwał skarżącego do przesłania pisemnych oświadczeń świadków, na które się powołuje.
W odpowiedzi na ww. pismo skarżący pismem z 18 czerwca 2020 r. wskazał, że podjął próbę nawiązania kontaktu ze wskazanymi świadkami, jednakże jego wystąpienie pozostało bez reakcji ze strony adresatów. Przedstawił kopie potwierdzenia nadania ww. pism. Podniósł, że z uwagi na wiek i stan zdrowia nie jest w stanie osobiście pojechać do świadków celem odebrania od nich oświadczeń. W związku z powyższym skarżący wniósł o bezpośrednie wystąpienie do ww. świadków przez Urząd.
Organ zwrócił się pismami z 1 lipca 2020 r. do ww. trzech osób o przesłanie pisemnego oświadczenia na temat okoliczności dotyczących świadczenia przez skarżącego pracy na rzecz nielegalnych związków zawodowych i organizacji politycznych.
W odpowiedzi J. S. pismem z 13 lipca 2020 r. poinformował, że nie posiada istotnych informacji w przedmiotowej sprawie. Wskazał, że na początku roku 1980 był założycielem ruchu związkowego "Solidarność". Członkiem tego ruchu, jak wiele innych osób, był J. S.. Wówczas ten ruch był nielegalny i wszyscy jego członkowie świadczyli na jego rzecz prace. Nikt z członków związku nie był szykanowany ani represjonowany. Po wprowadzeniu stanu wojennego nikt z członków ani władz związku nie był internowany. Nie było mowy o żadnych represjach ze strony dyrekcji fabryki "[...]" ani czynników zewnętrznych. Świadczenie pracy na rzecz związku przez J. S. nie odbiegało od innych członków.
Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem z 4 sierpnia 2020 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania. Jako podstawę prawną ww. postanowienia organ wskazał art. 145 § 1 pkt 5, art. 148 § 1 i art. 150 § 1 K.p.a. W uzasadnieniu postanowienia organ przywołał i wyjaśnił treść art. 16, art. 145 § 1 pkt 5 i art. 148 § 1 K.p.a. i stwierdził, że strona, pomimo wezwań organu, nie przedłożyła żadnych dowodów, wyjaśnień i szczegółów dających podstawę do uznania, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Organ wskazał, że podjął próbę kontaktu z osobami wskazanymi przez stronę, ale z odpowiedzi J. S. nie wynikają okoliczności podnoszone przez stronę, natomiast pozostałe dwie osoby nie odpowiedziały na pismo organu.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy". Zarzucił, że organ nie dążył do ustalenia prawdy materialnej i nie działa w interesie obywateli, którzy poświęcili zdrowie i życie dla walki o wolność kraju.
Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem z 8 września 2020 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 art. 149 § 3, art. 148 § 2 i art. 150 § 1 K.p.a., po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy ww. postanowienie z 4 sierpnia 2020 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ opisał w skrócie przebieg postępowania w sprawie i powtórnie przywołał i wyjaśnił treść art. 16, art. 145 § 1 pkt 5, art. 148 i art. 149 K.p.a.
Podsumował, że skarżący jako okoliczność faktyczną mogącą być podstawą wznowienia postępowania wskazał na podjętą próbę kontaktu z osobami, które mogą posiadać informacje na temat świadczenia przez niego pracy na rzecz nielegalnych związków zawodowych, nie przedłożył natomiast w terminie określonym w art. 148 K.p.a. dowodów, które mogłyby stanowić podstawę wznowienia postępowania.
Z powyższych względów organ utrzymał w mocy postanowienie własne o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego.
Skarżący wniósł na powyższe postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 8 września 2020 r. nr [...], skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zatytułowaną "Zażalenie", zaskarżając je w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadków, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie, a które stanowiły podstawę do wznowienia postępowania.
Skarżący podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu, iż nie przedłożył żadnych dowodów, wyjaśnień i szczegółów dających podstawę do uznania, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. We wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego wskazał świadków A. L., J. S. i H. S..
Zarzucił, że zwrócił się z prośbą o ponowne bezpośrednie wystąpienie przez organ do ww. osób o pisemne oświadczenia potrzebne do rozpoznania złożonego przez niego wniosku. Zaniechanie powyższego stanowi jego zdaniem istotną wadę przeprowadzonego postępowania, która miała wpływ na treść wydanego postanowienia.
Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, podtrzymując "stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji".
Ustanowiony dla skarżącego adwokat z urzędu podtrzymał w całości stanowisko skarżącego wyrażone w sprawie. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia wydanego w pierwszej instancji i o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pełnomocnik zarzucił naruszenie przez organ art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Dodatkowo wskazał na naruszenie art. 75 § 1 K.p.a.
W szczególności podniósł, że dowodem w postepowaniu administracyjnym mogą być m.in. zeznania świadków. Zarzucił, że skoro podaną przez skarżącego podstawą wznowienia postępowania było zdobycie danych świadków mających wiedzę o istotnych dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy okolicznościach, to całkowicie błędne jest zarzucanie skarżącemu, że nie przedłożył organowi tych dowodów. Musiałoby polegać to na dostarczeniu wraz z pismem procesowym świadków. Po wskazaniu przez skarżącego danych świadków organ winien wznowić postępowanie w sprawie i świadków tych przesłuchać zgodnie z przepisami o przeprowadzaniu dowodów z zeznań świadków. Organ nie uczynił tego z niewiadomych przyczyn, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (materialnym - określającym prawa i obowiązki stron oraz procesowym - regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej), nie będąc przy tym związanym - w myśl przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "P.p.s.a." - zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co daje Sądowi podstawę i zarazem obliguje do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. Zaskarżone postanowienie należy do jednej z wymienionych kategorii, dlatego też sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez wyznaczania rozprawy i bez zawiadamiania stron postępowania.
Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie było postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymujące w mocy własne postanowienie odmawiające wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją własną z 4 sierpnia 2020 r., którą odmówiono potwierdzenia, że skarżący w okresie od dnia 30 sierpnia 1976 r. do dnia 30 września 1981 r. świadczył pracę na rzecz organizacji nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r.
Na wstępie należy wskazać, że wniosek organu zawarty w odpowiedzi na skargę o jej odrzucenie jest bezzasadny. Skarga została wniesiona skutecznie i umożliwiała Sądowi merytoryczne rozpatrzenie sprawy.
Dokonana na podstawie powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że odpowiada ono prawu, a zarzuty skargi nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Sprawa została rozstrzygnięta w oparciu o prawidłowe ustalenia, które Sąd przyjmuje za własne.
Na wstępie należy zauważyć, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, ale wyłącznie w wypadku, jeżeli wznawiane postępowanie było dotknięte kwalifikowaną wadą procesową, wymienioną wyczerpująco w art. 145 § 1 pkt 1 – 8, art. 145a lub art. 145b K.p.a. Strona, żądając wznowienia postępowania, powinna wskazać przyczynę wznowienia, uzasadniając to na tyle precyzyjnie, aby organ miał możliwość podjęcia postępowania na podstawie art. 149 § 1 K.p.a.
Zgodnie z art. 147 K.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony.
Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 K.p.a.). Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 i § 3 K.p.a. wznowienie postępowania lub odmowa wznowienia następuje w drodze postanowienia. Postanowienie o wznowieniu stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2).
Zatem czynności organu w sprawie wznowienia postępowania przebiegają w dwóch fazach. Pierwsza faza – pozaprocesowa, kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania albo wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.
Czynności organu podejmowane pomiędzy złożeniem podania przez stronę a wydaniem postanowienia mają na celu rozpoznanie złożonego podania, ale mają one charakter pozaprocesowy – nie są podejmowane w ramach postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2011 r., sygn. II OSK 95/10, LEX nr 953098).
Z powyżej powołanych przepisów K.p.a. wynika, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie kwestie formalne dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, tj. czy wniosek o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przesłanek z art. 145, art. 145a lub art. 145b K.p.a., czy w świetle twierdzeń w nim zawartych został złożony przez podmiot uznający się za stronę postępowania oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów wymienionych w art. 148 K.p.a. Natomiast, jeśli w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 K.p.a.).
Odmowa wznowienia postępowania na mocy art. 149 § 3 K.p.a. dotyczy tych przypadków, gdy wspomniane przeszkody są łatwo dostrzegalne, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia analiz lub uzyskania dodatkowych wyjaśnień. Może być uzasadniona tym, że z twierdzeń strony można w oczywisty sposób wyprowadzić wniosek o braku związku przyczynowego między wskazaną podstawą wznowienia a treścią dotychczasowej decyzji (por. wyrok NSA z 6 marca 1996 r., SA/Wr 1652/95, LEX nr 26621).
Należy wyjaśnić, że art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., na który powoływał się skarżący, może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest, że "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody", nie były znane organowi, który wydał decyzję (por. wyrok NSA z 17 grudnia 1997 r., sygn. III SA 77/97, LEX nr 32672).
Pojęcie nowej okoliczności faktycznej nie jest tożsame z pojęciem nowego dowodu. Dowód musi istnieć w dacie wydania decyzji, aby mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania.
Niewątpliwie dowodów z zeznań lub oświadczeń świadków, które to skarżący chciałby dopiero przeprowadzić lub pozyskać, nie sposób uznać za dowody istniejące w dacie wydania decyzji.
Należało zatem rozpatrzeć, czy skarżący wskazał w swoim wniosku realnie mogące istnieć nowe okoliczności faktyczne, oraz czy zachował miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie od chwili dowiedzenia się o tychże okolicznościach.
Okolicznością faktyczną istotną dla sprawy jest taka okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (por. np. wyrok NSA z 29 października 1999 r., sygn. I SA/Łd 1440/97, POP 2001, nr 2, poz. 29; wyrok NSA z 8 czerwca 2000 r., sygn. V SA 1885/99, LEX nr 50152).
Skoro skarżący powołał się na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. rzeczą organu było w pierwszej kolejności ustalenie (np. przez zobowiązanie wnioskodawcy) do skonkretyzowania, jaki dowód lub jaka okoliczność faktyczna nieznana organowi w dacie wydawania decyzji wyszła na jaw, a która - w ocenie skarżącego - stanowi podstawę do wznowienia postępowania oraz w jakiej dacie skarżący (wnioskodawca) powziął wiadomość o tej przesłance.
Dopiero bowiem jednoznaczne wskazanie, jaka nowa okoliczność (lub nowy dowód) nieznana organowi stanowić ma przesłankę do wznowienia postępowania i wyjaśnienie, w jakiej dacie wnioskodawca o przesłance tej powziął wiadomość, pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, czy został zachowany termin do złożenia wniosku (por. wyrok NSA z 13 lipca 2016 r., sygn. II OSK 2771/14, LEX nr 2102239).
Z powyżej wskazanych obowiązków organ wywiązał się właściwie, bowiem skierował do wnioskodawcy i wskazanych przez niego osób pisma celem skonkretyzowania dowodu lub okoliczności, a także zweryfikowania ww. terminu.
Organ, dysponując wnioskiem skarżącego o wznowienie postępowania, żądaniem w jego treści oraz dokumentami na poparcie zasadności wniosku, słusznie dokonał wstępnego badania sprawy i ocenił, że z przyczyn przedmiotowych i formalnych wznowienie postępowania jest niedopuszczalne (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 28 października 2020 r., sygn. II SA/Bd 754/20 – dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W przedmiotowej sprawie wniosek skarżącego o wznowienie postępowania, uzyskane dokumenty, na które skarżący się powoływał i argumentacja zawarta w uzasadnieniu podania o wznowienie, zezwalały organowi - już na etapie wstępnego badania sprawy - na dokonanie oceny co do zasadności wznowienia postępowania.
Zatem zarzut podnoszony przez skarżącego i jego pełnomocnika, jakoby w toku postępowania naruszono przepisy art. 7, art. 75, art. 77 i art. 78 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadków i w efekcie niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, należy uznać za chybiony. Sąd nie dopatrzył się istotnej nieprawidłowości w orzekaniu organu. Organ działał w granicach określonych w art. 7 K.p.a.
Jak trafnie przyjął organ z materiału dowodowego sprawy wynika, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżący działał w innych związkach niż te, które doprowadziły do powstania i zalegalizowania NSZZ "Solidarność", przez zarejestrowanie statutu związku przez Sąd Najwyższy 10 listopada 1980 r. Jak sam wskazał w piśmie z 12 lutego 2019 r. (k. 160 akt adm.) był "zastępcą przewodniczącego organizacji podziemnej J. S.".
Skarżący powołał się we wniosku o wznowienie na zeznania świadków, których to zeznań – oświadczeń nie załączył. Świadkowie ci byli członkami, wraz ze skarżącym, Związku Zawodowego NSZZ "Solidarność" fabryki [...], a J. S. był założycielem (w 1980 r.) i przewodniczącym związku.
Notatka z 1 listopada 1980 r. w tym przedmiocie została dołączona do akt administracyjnych już w 2017 r. (k. 40).
W aktach zalega też wniosek skarżącego z 15 września 2017 r. o przeprowadzenie dowodów: wezwanie celem złożenia wyjaśnień w formie pisemnej (tudzież stosownych oświadczeń) lub przesłuchania w charakterze świadka m.in. J. S. i A. L. (k. 105).
Kolejne pismo w tym kierunku skarżący złożył do organu 30 kwietnia 2018 r. (k. 114).
Wszystkie powyższe dokumenty i okoliczności były przedmiotem oceny organu w decyzji z 18 kwietnia 2019 r., którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał za prawidłową, oddalając złożoną na nią skargę prawomocnym wyrokiem z 5 listopada 2019 r., sygn. II SA/Kr 682/19.
Biorąc powyższe pod uwagę, a także treść pisma przewodniczącego związku, do którego należał skarżący, J. S., z 13 lipca 2020 r., należy stwierdzić, iż ani oświadczenie J. S., ani przesłuchanie go jako świadka, ani też przeprowadzenie podobnych dowodów dotyczących pozostałych dwóch wskazywanych przez skarżącego osób, nie mogło wykazać nowej okoliczności faktycznej istniejącej w dniu wydania decyzji a nieznanej organowi. W szczególności podziemną organizację założono w 1980 r., a nie w 1976, a w trakcie 1980 r. uzyskała ona przymiot legalności.
Zatem o wszystkich istotnych okolicznościach sprawy organ wiedział już przed wydaniem decyzji ostatecznej z 18 kwietnia 2019 r. W tej sytuacji nie sposób również przyjąć, że skarżący dochował terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a., bowiem o podnoszonych przez siebie kwestiach wiedział, a co więcej powiadamiał o nich organ, co najmniej od 2017 r.
W konsekwencji w niniejszej sprawie uprawnione jest stanowisko, że organ zasadnie wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 K.p.a., biorąc pod uwagę, iż organ administracji uznał za oczywisty brak powołania się we wniosku o wznowienie postępowania na przesłankę wznowienia (nową okoliczność faktyczną, istniejącą w dniu wydania decyzji a nieznaną organowi).
Sąd w niniejszej sprawie wziął pod uwagę fakt powszechnego przyjmowania w orzecznictwie, że co do zasady istnienie podstaw do wznowienia postępowania może być przedmiotem postępowania wyjaśniającego prowadzonego dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania oraz że organ administracji nie powinien odmawiać wznowienia postępowania powołując się na niezasadność przytoczonych w żądaniu podstaw do wznowienia, a w przypadku pojawienia się wątpliwości co do istnienia podstawy wznowienia wskazanej przez stronę konieczne jest wydanie postanowienia o wznowieniu w celu wyjaśnienia, czy wskazana przez stronę podstawa wznowienia występuje.
Jednakże Sąd wskazuje, że w orzecznictwie podnosi się również, że nie można wykluczyć, iż wniosek o wznowienie postępowania zostanie załatwiony negatywnie przez odmowę wszczęcia tego trybu nadzwyczajnego ze względu na brak powołania się na istniejącą przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. , o ile brak ten jest oczywisty, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie.
Co więcej, skarżący nie wykazał również, by zachował termin, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a., a podejmowane przez organ we wstępnej fazie badania wniosku czynności, nakierowane były także na zweryfikowanie zachowania tegoż terminu.
Zatem zarzuty skarżącego i jego pełnomocnika stanowią jedynie gołosłowną polemikę z prawidłowo ustalonymi w sprawie przez organ okolicznościami uzasadniającymi odmowę wznowienia postepowania.
Mając powyższe na uwadze skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Sąd nie stwierdził takiego naruszenia art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 78 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego, nie sposób przyjąć, by każdorazowo, jeżeli wnioskujący o wznowienie wskazuje nazwiska i adresy dowolnej liczby potencjalnych świadków, organ miał zawsze obowiązek doprowadzić do ich przesłuchania.
W konsekwencji zasadnie organ ustalił, że zachodziły przesłanki odmowy wznowienia postępowania, a co za tym idzie, możliwość i konieczność zastosowania art. 149 § 3 K.p.a.
Sąd uchyla zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI