II SA/Kr 1185/22

II SA/Kr 1185/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-12-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-10-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Magda Froncisz /przewodniczący/
Paweł Darmoń
Piotr Fronc /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie WSA Paweł Darmoń WSA Piotr Fronc (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 9 sierpnia 2022r. znak : SKO.EA/418/46/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego skargę oddala.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2022 roku, nr SKO.EA/418/46/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez Pana A. Ł. na postanowienie wydane przez Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 10 marca 2022 roku, nr EW01.3160.6.16.2022.MP orzekające o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr PPW.000007.2017.RR z dnia 16.03.2017 roku utrzymało w mocy powyższe postanowienie. W uzasadnieniu orzeczenia Kolegium dokonało analizy stanu faktycznego oraz właściwych przepisów prawa. Wskazało, że sporne w przedmiotowej sprawie pozostaje, czy wpłata spółki B.sp.z.o.o.sp.k. , w wysokości 546 421,22 złotych uczyniła zadość realizacji obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego. Wpłata została opisana jako: "wpłata za A. Ł. należność główna z decyzji nr GS09.6826.1.149.2012.ED z dnia 28.08.2016" oraz kwota 69,33 zł tytułem: "wpłata za A. Ł. tytułem zwrotu kosztów za sporządzenie operatu szacunkowego z decyzji nr GS- 09.6826.1.149.2012.ED z dnia 28.08.2016". Kolegium wskazało, iż wpłata powinna zostać zaliczona na poczet zobowiązania Pana A. Ł. w oparciu o treść art. 451 § 1 ustawy z dnia 23.04.1964 roku – tj. w pierwszej kolejności na należności uboczne w następujący sposób: kwota 373 058,33 zł została zaliczona na poczet zaległości, czyli należności głównej, kwota 173 420,62 zł na poczet odsetek, natomiast kwotę 11,60 zł zarachowano na koszty upomnienia. Kolegium stwierdziło, że obowiązek spełnia świadczenia ma dłużnik, bo na nim ciąży obowiązek jego wykonania. Istnieją jednak przypadki, gdy okoliczność, kto spełnia świadczenie, jest dla wierzyciela bez znaczenia. Chodzi bowiem o to, ażeby świadczenie zostało spełnione. Dlatego ustawodawca w art. 356 § 1 k.c. sformułował zasadę, że wierzyciel może domagać się od dłużnika świadczenia osobistego tylko wówczas, gdy wynika to z treści czynności prawnej, z ustawy albo właściwości świadczenia. Gdyby wierzyciel odmówił przyjęcia takiego świadczenia, popadnie w zwłokę wobec dłużnika. Z kolei § 2 tego przepisu stanowi, że wierzyciel nie może odmówić przyjęcia zapłaty wymaganej wierzytelności pieniężnej od osoby trzeciej, nawet gdyby działała ona bez wiedzy dłużnika. Brak jest tu bowiem uzasadnionego interesu dla takiej odmowy. Gdy chodzi o świadczenia pieniężne jest rzeczą obojętną, od kogo wierzyciel otrzyma to świadczenie, gdyż w interesie wierzyciela jest uzyskanie tego świadczenia, tylko bowiem w ten sposób następuje wykonanie zobowiązania - tak Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 października 2000 roku, syg. akt III CKN 263/00. Z kolei art. 451 § 1 kc określa sposób zaliczenia zapłaty poprzez wskazanie, iż dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. Jednakże to, co przypada na poczet danego długu, wierzyciel może przede wszystkim zaliczyć na związane z tym długiem zaległe należności uboczne oraz na zalegające świadczenia główne. Jednak dalej jest to świadczenie, które jest należne od dłużnika - Pana A. Ł.. Kolegium uznało, iż rację ma organ I instancji twierdząc, iż gdyby intencją spółki B.sp.z.o.o.sp.k. było zwolnienie Pana A. Ł. z obowiązku, zapłaty całości kwoty dochodzonej tytułem wykonawczym nr PPW.000007.2017.RR z dnia 16.03.2017 roku powinna ona uregulować należność w całości (razem z odsetkami), w przeciwnym razie - w przypadku dokonanie częściowej wpłaty - zasadnym było zastosowanie art. 451 k.c. w zakresie sposobu zaliczenia dokonanej wpłaty. Skoro zatem dokonana wpłata nie pokryła całości zobowiązania głównego i odsetek, to do zapłaty pozostaje jeszcze część należności główniej, zatem brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Z powyższym postanowieniem organu nie zgodził się dłużnik egzekwowany A. Ł. , który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
1. art. 7, 77 i 80 kpa, poprzez niewyjaśnienie całości okoliczności sprawy oraz poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;
2. Art. 80 kpa, poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów i wyciągniecie wniosków nie znajdujących oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym poprzez pominięcie okoliczności, że wpłacający, który nie miał żadnych długów wobec Gminy Miejskiej Kraków, w sposób jednoznaczny wskazał, który dług spłaca za dłużnika, a także pominięcie okoliczności, iż w związku z przedmiotowym długiem zajęte zostały również środki na rachunku bankowym należącym do dłużnika A. Ł., a tym samym nie zbadano, czy świadczenie zostało spełnione w całości;
3. Art. 451 § 1 kc poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz błędne przyjęcie, że organ był uprawniony do zaliczenia wpłaty na poczet zaległych odsetek, podczas gdy świadczenie spełnione zostało nie przez dłużnika, a przez osobę trzecią, która złożyła oświadczenie, iż świadczenie zostało uiszczone na poczet należności głównej;
4. Art. 451 § 1 kc poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz błędne przyjęcie, iż organ był uprawniony do zaliczenia wpłaconej kwoty na zaległe odsetki bez niezwłocznego złożenia dłużnikowi oświadczenia w tym zakresie oraz przez błędną wykładnię i przyjęcie, że spółka B.sp.z.o.o.sp.k. dokonując wpłaty zatytułowanej "wpłata za A. Ł. należność główna z decyzji nr GS-09.6826.1.146.1.149.2012.ED z dnia 28.08.2016" posiadała jakiekolwiek długi w stosunku do wierzyciela - Gminy Miejskiej Kraków;
5. Art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie odniesienie się do części zarzutów zażalenia, tj. braku umorzenia postępowania egzekucyjnego nawet w zakresie kwoty zdaniem Organu bezspornej;
6. Art. 10 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia przed umożliwieniem stronie wypowiedzenia się co do faktów istotnych w sprawie, tj. w dniu. w którym pełnomocnik Skarżącego zapoznał się z aktami sprawy przed organem II instancji;
7. Art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie ustaleń w sposób sprzeczny z uzasadnionym stanowiskiem organu administracyjnego, tj. Wydziału Egzekucji Administracyjnej i Windykacji z dnia 23 lutego 2022 r., gdzie organ ten stwierdził, że "jednoznacznie z dowodu wpłat wynika, iż spółka B.sp.z.o.o.sp.k. z siedzibą w K. dokonała wpłat za dłużnika Pana A. Ł., zatem celem jej było zwolnienie Go z długu."
Zaskarżając powyższe, skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, oraz o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Uzasadniając skargę podniesiono, iż postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie jest nieprawidłowe ze względu na szereg uchybień procesowych oraz materialnoprawnych. Przedmiotowe postanowienie, jak I poprzedzające je postanowienie organu I Instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego, co determinuje konieczność ich uchylenia. Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, nałożony na organy administracji publicznej w art. 77 § 1 kpa, stanowi gwarancję realizacji zasady prawdy materialnej statuowanej przepisem art. 7 kpa. W przedmiotowej sprawie organ nie wyjaśnił należycie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, naruszając tym samym art. 7, art. 77 kpa co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego, który w sprawie zgromadzono, a tym samem dokonał dowolnej analizy treści wpłaty dokonanej przez B.sp.z.o.o.sp.k. zatytułowanej "wpłata za A. Ł. należność główna z decyzji nr GS09.6826.1.146.1.149.2012.EDzdnia 28.08.2016". Na przedpolu szczegółowych rozważań dotyczących sposobu prowadzenia postępowania w sprawie należy wskazać, iż już samo uzasadnienie organu II instancji zostało sporządzone w sposób niepełny. Z analizy jego treści trudno wywnioskować na jakiej dokładnie podstawie i z jakiego powodu zapadło przedmiotowe rozstrzygnięcie. W szczególności nie przeanalizowano przesłanek wymienionych w art. 451 kc, warunkujących możliwość zaliczenia przez wierzyciela wpłaconej kwoty na poczet należności ubocznych. Pominięto okoliczność, że spłacająca zadłużenie spółka była osobę trzecią, a nie dłużnikiem, a zatem podmiot ten mógł sam zdecydować jaki dług chce spłacić. W pierwszej kolejności należy wskazać, do czego nie odniósł się w sposób pełny tak organ I instancji, jak i organ odwoławczy, iż świadczenie w przedmiotowej sprawie nie zostało spełnione przez dłużnika, a przez osobę trzecią. Wobec faktu, że wobec osoby spłacającej dług wierzycielowi nie przysługiwało roszczenie o zapłatę zaległych odsetek, nie był on uprawniony do zaliczania wpłaconej kwoty na poczet należności ubocznych. Co więcej, w tytule przelewu jednoznacznie wskazano, że zapłata dokonywana jest na poczet należności głównej, jak wynika z treści oraz celu regulacji art. 451 zd. 2 k.c. wierzyciel jest uprawniony do zaliczenia wpłacanej kwoty na poczet należności ubocznych, Jednak uprawnienie to przysługuje mu wyłącznie wobec dłużnika. Brak jest podstaw do rozszerzającej interpretacji w/w przepisu, która miałaby mieć zastosowanie także do podmiotów trzecich, niebędących stronami stosunku zobowiązaniowego, jak wskazuje się w doktrynie "Dyspozycję co do zarachowania dokonywanego świadczenia może złożyć nie tylko dłużnik, ale także osoba, która za niego płaci, jak również osoba trzecia, która w warunkach określonych w art. 356 § 2 KC może spełnić świadczenie pieniężne nawet bez wiedzy dłużnika" (Art. 451 KC T. II red. Gutowski 2022, wyd. 3). Z powyższego jednoznacznie wynika, że osoba trzecia dokonująca zapłaty długu mogła skutecznie złożyć oświadczenie o sposobie zaliczenia wpłaconej sumy na poczet należności głównej, a tym samym konieczne jest ustalenie czy dług został spłacony w całości mając na uwadze również zajęcie środków na rachunku bankowym należącym do dłużnika A. Ł.. Organ nie wskazał również takich dowodów, które w sposób nie budzący wątpliwości uzasadniały, iż spełnione zostały przesłanki z art. 451 § 1 kc. W szczególności za poglądem, iż wierzyciel mógł dokonać zaliczenia wpłaconej przez osobę trzecią niebędącą dłużnikiem kwoty na poczet należnych odsetek nie może przemawiać wyłącznie stwierdzenie Organu, iż "gdyby intencją spółki B.sp.z.o.o.sp.k. było zwolnienie Pana A. Ł. z obowiązku, zapłaty całości kwoty dochodzonej tytułem wykonawczym nr PPW.000007.2017.RR z dnia 16.03,2017 roku powinna ona uregulować należność w całości (razem z odsetkami), w przeciwnym razie - w przypadku dokonania częściowej wpłaty - zasadnym było zastosowanie art. 451 k.c." Konstrukcja ta nie znajduje bowiem uzasadnienia w treści wskazywanego przepisu art. 451 k.c., który znajduje zastosowanie w przypadku realizacji roszczeń pomiędzy dłużnikiem a wierzycielem, na co bezpośrednio wskazuje użycie określeń "wierzyciel" oraz "dłużnik", brak jest natomiast wskazania, iż przepis ten może znaleźć zastosowanie także w stosunku do innych podmiotów. Co więcej, wniosek przeciwny do tego zaprezentowanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wynika jednoznacznie z treści pisma Wydziału Egzekucji Administracyjnej i Windykacji z dnia 23 lutego 2022 r., gdzie organ ten stwierdził, że "jednoznacznie z dowodu wpłat wynika, iż spółka B.sp.z.o.o.sp.k. dokonała wpłat za dłużnika Pana A. Ł., zatem celem jej było zwolnienie go z długu" . Niezrozumiałe i nieuzasadnione jest więc twierdzenie organu II instancji, by intencją Spółki B.sp.z.o.o.sp.k. nie było zwolnienie dłużnika z długu. Bez względu na powyższe, co nie zostało uwzględnione tak przez organ I instancji, jak i organ odwoławczy, doszło do naruszenia art. 451 k.c, również w zakresie braku dokonania niezwłocznego zawiadomienia dłużnika o sposobie zaliczenia wpłaconej należności. Jak słusznie wskazał Sąd Apelacyjny w Katowicach: "Art. 451 § 1 KC zdanie drugie tego artykułu zezwala wierzycielowi na zaliczenie otrzymanego od dłużnika świadczenia na poczet należności ubocznych, niemniej jednak w takiej sytuacji wymagane jest złożenie przez wierzyciela oświadczenia woli, które ze względu na bezpieczeństwo obrotu prawnego winno być złożone dłużnikowi w sposób niezwłoczny." (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach - V Wydział Cywilny z dnia 12 lipca 2013 r. V ACa 247/13) W niniejszej sprawie zarówno dłużnik, jak i podmiot, który dokonał spłaty zadłużenia, nie zostali niezwłocznie po dokonaniu spłaty poinformowani o sposobie rozliczenia, co stanowi istotne naruszenie zasady bezpieczeństwa obrotu. Oświadczenie to zostało bowiem doręczone ówczesnemu pełnomocnikowi dłużnika dopiero w sierpniu 2021 r., podczas gdy wpłata została dokonana w dniu 9 lipca 2021 r. Wskazuję, że Organ dopuścił się również naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do części zarzutów zażalenia, tj. braku umorzenia postępowania egzekucyjnego nawet w zakresie kwoty zdaniem Organu bezspornej. jak zostało wskazane w zażaleniu, art. 59 §1 pkt 2 u.p.e.a., w brzmieniu z dnia 29.07.2020 r., stanowił, iż: "Postępowanie egzekucyjne umarza się: jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał". Biorąc pod uwagę wszelkie okoliczności faktyczne, należy przyznać, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie przesłanka wygaśnięcia długu z innych powodów, albowiem dług został uregulowany przez osobę trzecią, co spowodowało wygaśnięcie obowiązku Dłużnika, a to z kolei pociąga za sobą umorzenie postępowania egzekucyjnego. Niezależnie więc od faktu, iż przedmiotowy dług wygasł w całości wobec jego spłaty należności przez osobę trzecią, okolicznością bezsporną, przyznaną przez Organ jest, iż przynajmniej w części roszczenie główne zostało spełnione, postępowanie egzekucyjne powinno więc zostać umorzone przynajmniej w tej części. Brak jest bowiem podstaw tak faktycznych, jak i prawnych do prowadzenia egzekucji dotyczącej całej kwoty będącej przedmiotem postępowania. Okoliczność ta została podniesiona przez stronę skarżącą w zażaleniu w niniejszej sprawie. Nieodniesienie się w tym zakresie do zarzutów zażalenia stanowi więc istotne naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a. Co więcej, Organ nie dokonał ustalenia czy na dzień wydania postanowienia dług był wymagalny. Skarżący wskazał także, że w niniejszej sprawie postanowienie wydane zostało w dniu, w - którym pełnomocnik Skarżącego zapoznał się z aktami sprawy, z czego wynika, iż postanowienie wydane zostało bez umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do okoliczności istotnych w sprawie, a także bez ustalenia stanu egzekucji na ten dzień. Ponadto, odnosząc się do ogólnych zasad postępowania administracyjnego, uzasadnienie postanowienia stanowi podsumowanie procesu dochodzenia do konkluzji czyli wskazuje z jakiego powodu organ wydał takie a nie inne rozstrzygnięcie. Prezentuje ono sposób zebrania materiału dowodowego przez organ administracji, wskazuje i tłumaczy jego proces myślowy oraz związek między faktami ustalonymi w sprawie a normami prawa materialnego i ustalonymi skutkami tej subsumpcji. Służy ono zrozumieniu rozstrzygnięcia i ustaleniu innych skutków decyzji. Uzasadnienie pełni doniosłą funkcję w realizacji zasady budzenia zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 kpa), stąd istotnym jest aby nie zostało sformułowane ogólnikowo. Uzasadnienie postanowienia jest postrzegane jako element służący realizacji zasady przekonywania, wpływający na przyszłe zachowanie adresata (art. 11 kpa). Funkcją uzasadnienia jest zatem także przekonanie strony, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie niż oczekiwane przez stronę, to że stało się tak z istotnych powodów w sposób wyraźny wskazanych w treści uzasadnienia. Prawidłowe sporządzenie uzasadnienia ma też znaczenie dla procesu jej kontroli przez sąd administracyjny. Z uwagi na powyższe prawidłowo sporządzone uzasadnienie powinno być wyczerpujące, transparentne, pełne i prezentować tok rozumowania organu. Jak i powinno zawierać analizę stanu prawnego i wyczerpujący opis ustaleń faktycznych. Na powyższe wielokrotnie zawracały uwagę także sądy administracyjne, i tak m. in. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 października 2016 r. II OSK 110/15 wskazał: "Motywy decyzji powinny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną, i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji. (...) Podejmowanie decyzji posiada także, obok oczywistych aspektów proceduralnego i materialnego, aspekt intelektualny. Jest to przecież proces myślowy, który powinien być logiczny i spójny, i który powinien zmierzać do uświadomionej konkluzji, opartej o uświadomione motywy działania. Motywy te można poznać na podstawie prawidłowo zredagowanego uzasadnienia Jak już przywołano powyżej brak prawidłowo sporządzonego uzasadnienia uniemożliwia zarówno stronie jak i organowi kontrolującemu w toku instancji możliwość odniesienia się do zapadłego rozstrzygnięcia. W przeciwnym razie zaskarżona decyzja wymyka się spod kontroli sądu, gdyż uniemożliwione jest dokonanie oceny przez sąd przesłanek, którymi kierował się organ wydając decyzję. Powracając do rozważań dotyczących uchybień postępowania dowodowego przeprowadzonego w niniejszej sprawie wskazać należy, iż podstawowym i najbardziej elementarnym obowiązkiem organu administracyjnego w celu wydania postanowienia, jest zebranie i ocena materiału dowodowego, który pozwoliłby ustalić wszystkie okoliczności istotne w sprawie. Organ jest zobowiązany zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu, a w szczególności organ powinien ustosunkowywać się do wniosków dowodowych strony i okoliczności faktycznych wskazywanych przez stronę dla wyjaśnienia swego postępowania. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji. Organ w szczególności nie wskazał takich dowodów, które w sposób nie budzący wątpliwości uzasadniały, iż spełnione zostały przesłanki z art. 451 § 1 kc. jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 marca 1981 r. sygn. akt. SA 234/81: "Zaniechanie przez organ administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji. Uprawnienie organu administracji państwowej do wydawania decyzji o charakterze uznaniowym nie zwalnia tegoż organu z obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania decyzji o treści przekonującej pod względem prawnym i faktycznym." Powyższe w ocenie skarżącego czyni skargę zasadną i konieczną.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).
Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Istota przedmiotowej sprawy sprowadza się do sporu, czy zapłata będącego w toku egzekucji długu przez osobę trzecią , nie będącą egzekwowanym dłużnikiem zwalnia tegoż dłużnika z obowiązku zapłaty, i w jakim zakresie, a tym samym ustalenia, czy zachodzą podstawy do dalszej egzekucji, czy też postępowanie egzekucyjne winno być umorzone.
Bezspornym w sprawie jest, iż z uwagi na charakter egzekwowanego zobowiązania ( zobowiązanie pieniężne) , świadczenie pieniężne jako nie mające charakteru świadczenia osobistego może być spełnione przez osobę trzecią, co też miało miejsce w niniejszej sprawie, a co jest zgodne z treścią art. 356 § 1 k.c. gdzie sformułowano zasadę, że wierzyciel może domagać się od dłużnika świadczenia osobistego tylko wówczas, gdy wynika to z treści czynności prawnej, z ustawy albo właściwości świadczenia. Z kolei § 2 tego przepisu stanowi, że wierzyciel nie może odmówić przyjęcia zapłaty wymaganej wierzytelności pieniężnej od osoby trzeciej, nawet gdyby działała ona bez wiedzy dłużnika. Gdy chodzi o świadczenia pieniężne jest rzeczą obojętną, od kogo wierzyciel otrzyma to świadczenie, gdyż w interesie wierzyciela jest uzyskanie tego świadczenia, tylko bowiem w ten sposób następuje wykonanie zobowiązania.
Powstaje z kolei zagadnienie - czy w sytuacji spełnienia świadczenia przez osobę trzecią nie będącą dłużnikiem to ta osoba decyduje w pełnym zakresie jaki dług i jakie jego elementy ( należność główną czy odsetki) chce spłacić, czy też znajdzie tu zastosowanie przepis art. 451§ k.c. Art. 451 § 1. Stanowi: Dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. Jednakże to, co przypada na poczet danego długu, wierzyciel może przede wszystkim zaliczyć na związane z tym długiem zaległe należności uboczne oraz na zalegające świadczenia główne. Z treści zdania drugiego w/w przepisu jednoznacznie i w sposób nie budzący najmniejszych wątpliwości interpretacyjnych wynika, iż jeśli mowa o konkretnym długu ( jak w przedmiotowej sprawie gdzie egzekwowane są należność główna i należność uboczna w postaci narosłych od niej odsetek ustawowych) to wierzyciel ( tu organ egzekwujący) ma wyłączne prawo decydowania jak zostanie zarachowana wpłata, która nie pokrywa całości egzekwowanego długu na który składa się należność główna plus odsetki. Wskazanie przez spełniającego świadczenie, iż jego intencją jest zapłata należności głównej nie jest wiążące dla wierzyciela, i nie ma tu znaczenia czy zapłata następuje osobiście przez dłużnika, czy też inny podmiot. Powyższe zagadnienie było przedmiotem rozlicznych orzeczeń - jednoznacznych w swoich tezach i wnioskach. Uregulowanie art. 451 § 1 k.c., w myśl którego to, co przypada na poczet danego długu, wierzyciel może przede wszystkim zaliczyć na związane z tym długiem zaległe należności uboczne, czyli w szczególności odsetki ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2021 r.; I NSNc 43/20 LEX nr 3220223 ). Nawet wtedy, gdy dłużnik, spełniając świadczenie, wyraźnie stwierdzi, że spłaca należność główną, wierzyciel nie jest wyborem związany i może zaliczyć wpłatę na należności uboczne (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 19.12.2017r.; I ACa 1041/17 LEX nr 2460082).
W świetle art. 451 § 1 k.c., a w szczególności zdania drugiego, nie budzi wątpliwości, iż odrębnymi długami uzasadniającymi wybór dłużnika nie są wymagalna należność główna i przysługujące od niej odsetki, względnie zaległa część należności głównej (w razie rozłożona jej na raty). W rozumieniu art. 451 § 1 zd. 1 k.c. stanowią one jeden dług. Wierzyciel nie ma obowiązku zawiadamiania dłużnika o zaliczeniu dokonanej przez niego wpłaty w pierwszej kolejności na poczet zaległych odsetek, czy zaległych rat należności głównej. Taki obowiązek nie wynika z przepisów k.c. W związku z tym, jeżeli dłużnik zaznacza w tytule zapłaty, że czyni to na poczet zaległej należności głównej, w sytuacji, w której odmienny w stosunku do przepisu art. 451 § 1 zd. 2 k.c. sposób zaliczania nie wynika z łączącej wierzyciela i dłużnika umowy, powinien uzyskać u wierzyciela informację, czy rzeczywiście w taki sposób zaliczył jego wpłatę. Milczenie wierzyciela nie oznacza, że wyraził zgodę i odstąpił od uprawnienia z tego przepisu ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2016r. sygn.. akt ICSK 732/15 LEX nr 2159120 ).
Wskazane wyżej reguły zaliczania wpłaty są identyczne w sytuacji, gdy spełnienia świadczenia dokonuje sam dłużnik, czy też dokonuje go zastępczo inny podmiot. Wynika to z analizowanego już art. 356 § 1 i 2 kc oraz z faktu, iż w art. 451 kc, ani też w żadnym innym przepisie nie wprowadzono odmiennych reguł zaliczania wpłaty w przypadku , gdy świadczenia spełnia dłużnik osobiście czy też spełnia go za niego inny podmiot.
W tej sytuacji wpłata spółki: B.sp.z.o.o.sp.k. dokonana za dłużnika , w wysokości 546 421,22 złotych mogła być w pierwszej kolejności zaliczona przez organ na należności uboczne ( odsetki) - 173 420,62 zł , a pozostała kwota 373 058,33 zł - na poczet zaległości ( należności głównej), natomiast kwotę 11,60 zł zarachowano na koszty upomnienia. Wynika z powyższego, iż pomimo wpłaty znaczących środków, po stronie dłużnika egzekwowanego nadal pozostaje jeszcze część nie zaspokojonej należności głównej wynikającej z tytułu wykonawczego nr PPW.000007.2017.RR z dnia 16.03.2017, a to z kolei upoważnia organ egzekwujący do prowadzenia dalszej egzekucji i uzasadnia odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawę prawną odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego stanowią przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przesłanki umorzenia postępowania reguluje art. 59 § 1 u.p.e.a. Brzmienie tego przepisu uległo zmianie w dniu 30 lipca 2020 roku, jednakże z mocy art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019 r. póz. 2070) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem w niniejszym postępowaniu należy zastosować dotychczasowe przepisy regulujące kwestię umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ponieważ w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 59 § 1 u.p.e.a postępowanie egzekucyjne nie mogło ulec umorzeniu.
Powyższy sposób rozliczenia, jego prawne i faktyczne postawy - wbrew twierdzeniu skargi zostały wskazane i wyjaśnione w kwestionowanych orzeczeniach organu I i II instancji. Podobnie również wyjaśniono podstawę prawną i motywy odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.