II SA/Sz 85/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody, uznając, że nie było podstaw do jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, ponieważ organ odwoławczy nie wykazał przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.
Sprawa dotyczyła sprzeciwu strony skarżącej (Polska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o.) na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta S. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na cele budowy gazociągu. Wojewoda uchylił decyzję pierwszej instancji, wskazując na brak precyzyjnego określenia obszaru ograniczenia, ale jednocześnie nie podzielił argumentacji skarżącej co do pozorności rokowań. Sąd administracyjny uznał, że Wojewoda nie wykazał podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. i uchylił decyzję Wojewody, zasądzając koszty postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał sprzeciw P. S. G. Spółki z o.o. Oddział Z. G. w S. na decyzję Wojewody z dnia 31 grudnia 2024 r., która uchyliła w całości decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 26 lipca 2024 r. Decyzja Prezydenta ograniczała sposób korzystania z nieruchomości położonej w S. na cele założenia i przeprowadzenia gazociągu średniego ciśnienia. Wojewoda, stosując art. 138 § 2 k.p.a., przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując na brak precyzyjnego określenia obszaru ograniczenia w decyzji Prezydenta. Polska Spółka Gazownictwa zarzuciła Wojewodzie naruszenie przepisów postępowania, w tym bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i błędne przyjęcie, że nie przeprowadziła rokowań. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 64e p.p.s.a., ocenił jedynie istnienie przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Stwierdził, że Wojewoda nie wykazał, iż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a dostrzeżone braki mogły być uzupełnione w postępowaniu odwoławczym. Sąd zauważył również niekonsekwencję w uzasadnieniu Wojewody, który z jednej strony nie podzielił argumentacji o pozorności rokowań, a z drugiej zalecił ponowne ich przeprowadzenie. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., uznając, że przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. nie zostały wykazane. Orzeczono o kosztach postępowania na rzecz strony skarżącej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie wykazał podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ dostrzeżone braki mogły być uzupełnione w postępowaniu odwoławczym, a organ nie wykazał, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że Wojewoda nie wskazał wystarczających okoliczności uzasadniających uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Dostrzeżony brak precyzyjnego określenia obszaru ograniczenia mógł zostać skorygowany w postępowaniu odwoławczym, a organ nie wykazał potrzeby ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (21)
Główne
k.p.a. art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 124 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 124 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 124
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 64d § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 16 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 64a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151a § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 136
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 6 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy nie wykazał, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co jest przesłanką do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Dostrzeżone przez organ odwoławczy braki mogły być uzupełnione w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a. Organ odwoławczy wykazał się niekonsekwencją w ocenie rokowań, co mogło stanowić podstawę do wniesienia sprzeciwu.
Odrzucone argumenty
Argumentacja strony skarżącej dotycząca pozornego charakteru rokowań (choć sąd nie rozstrzygnął jej wprost, wskazał na niekonsekwencję organu w tej kwestii).
Godne uwagi sformułowania
sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną rokowań nie będzie stanowić jednostronne oświadczenie o zamiarze i warunkach przeprowadzenia robót kognicja sądu administracyjnego przy rozpoznaniu sprzeciwu jest ograniczona wyłącznie do badania przesłanek zastosowania właśnie tego przepisu (art. 138 § 2 k.p.a.)
Skład orzekający
Renata Bukowiecka-Kleczaj
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy oraz wymogów dotyczących rokowań w postępowaniu o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej ze sprzeciwem od decyzji kasacyjnej Wojewody.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania administracyjnego – możliwości uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także interpretacji pojęcia rokowań w kontekście ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Sąd administracyjny uchyla decyzję Wojewody: czy organ odwoławczy nadużył prawa do uchylenia decyzji?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Sz 85/25 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2025-04-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-02-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę Hasła tematyczne Nieruchomości Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 1267 art. 1 par. 1 i 2 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 3 par. 1, art. 64d par. 1, art. 16 par. 2, art. 64a, art. 64e, art. 151a par. 1, art. 200, art. 205 par. 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2024 poz 572 art. 138 par. 2, art. 136, art. 138 par. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2023 poz 344 art. 124 par. 1 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu P. S. G. Spółki z o.o. Oddział Z. G. w S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej P. S. G. Spółki z o.o. Oddział Z. G. w S. kwotę [...]([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Prezydent Miasta S. decyzją z dnia 26 lipca 2024 r., nr [...], na podstawie art. 124 i art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.- dalej jako "u.g.n.") oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572.- dalej jako "k.p.a."), ograniczył sposób korzystania z nieruchomości położonej w S., będącej własnością Skarbu Państwa (w użytkowaniu wieczystym A. Sp. z o.o. w M.), oznaczonej numerem ewidencyjnym działki [...], z obrębu [...], o pow. 2385 m2, poprzez udzielenie Polskiej Spółce Gazownictwa Sp. z o.o., Oddział Gazowniczy w S. zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez ww. działkę gazociągu średniego ciśnienia dn250PE o długości L+44,50 m. Organ zobowiązał ponadto wnioskodawcę do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po wykonaniu czynności związanych z założeniem i przeprowadzeniem przez ww. działkę gazociągu średniego ciśnienia a także zobowiązał użytkownika wieczystego do udostępnienia ww. działki w celu wykonania czynności związanych z konserwacją i usuwaniem awarii urządzeń, w zakresie wskazanym w punkcie I decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że Polska Spółka Gazownictwa spełniła przesłanki do udzielenia zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, o których mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n. ponieważ: - odbyły się rokowania z użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie określonych prac; - rokowania przeprowadziła osoba zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie – Polska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o., Oddział Gazowniczy w S.; - rokowania przybrały formę pism kierowanych do użytkownika wieczystego przez wspomnianą wyżej Spółkę; - Polska Spółka Gazownictwa przedłożyła do wniosku z dnia 25 kwietnia 2024 r. dokumenty z przeprowadzonych rokowań (kopie pism). Inwestor dokonał wszelkich starań i szczegółowo wyjaśnił użytkownikowi wieczystemu nieruchomości zakres ograniczenia korzystania z prawa do nieruchomości, zakres planowanych do wykonania prac, przedstawił powody tego ograniczenia oraz możliwości wynagrodzenia z tego tytułu. Organ zaznaczył, że nie ma podstaw oceniać zasadności składanych przez inwestora propozycji w sprawie odszkodowania/ wynagrodzenia. Zasadniczą kwestią dopuszczalności wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. jest to, że realizacja wymienionych w nim urządzeń infrastruktury technicznej musi mieć charakter celu publicznego, niezależnie kto jest inwestorem. Dodał, że budowa gazociągu średniego ciśnienia dn250PE o długości L+44,50 m, na nieruchomości gruntowej położonej w S., oznaczonej numerem ewidencyjnym działki [...] z obrębu [...], jest celem publicznym w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n. i art. 2 ust. 5 u.p.z.p. Za realizacją inwestycji przemawia dodatkowo ważny interes społeczny, tj. realizacja przez PSG inwestycji celu publicznego polegającego na budowie sieci gazowej średniego ciśnienia, której celem jest umożliwienie poboru gazu mieszkańcom gminy Miasto S.. Realizacja inwestycji umożliwi dalszy rozwój miejscowości oraz zaopatrzy mieszkańców w dodatkowe, ekologiczne i bezpieczne źródło energii. Przedmiotowe zamierzenie jest przy tym usytuowane na terenie, dla którego obowiązuje Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego "[...]" w S., uchwalony przez Radę Miasta S. nr [...] z dnia [...] września 2013 r., oznaczonym symbolem [...] – teren drogi publicznej – ulica zbiorcza. W odwołaniu od powyższej decyzji A. Sp. z o.o. w M. zarzuciła jej naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 124 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie przez nieruchomość gazociągu średniego ciśnienia zostało poprzedzone rokowaniami z użytkownikiem wieczystym nieruchomości, tj. Spółką w wyniku czego organ wydał decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, podczas gdy rokowania nie zostały przeprowadzone, a wnioskodawca przedstawił jedynie jednostronną propozycję umowy i nie podjął negocjacji co do zgłaszanych uwag Spółki, co nie stanowiło w istocie rokowań określonych w art. 124 ust. 3 u.g.n. i w konsekwencji czego nie powinno prowadzić do wydania zaskarżonej decyzji. Strona podniosła ponadto zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i nieustalenie w toku postępowania przez organem I instancji jak rokowania, o których mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n. wyglądały z perspektywy Spółki. Zdaniem odwołującej się, nieprawdziwe są twierdzenia inwestora, że Spółka nie zajęła stanowiska w sprawie przedstawionych propozycji. W rozmowie telefonicznej członek zarządu Spółki wyraziła sprzeciw co do zapisów projektu umowy, stanowiących o tym, że Spółka miałaby zobowiązać się do nieodpłatnego ustanowienia służebności przesyłu, tj. do § 2 ust. 4 i § 3 ust. 1 projektu umowy. Spółka oczekiwała na zmianę projektu umowy zobowiązującej do ustanowienia służebności przesyłu oraz propozycję wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu. Inwestor nie odniósł się do stanowiska Spółki i nie naniósł zmian w projekcie umowy. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, odwołująca się wskazała, że tak przeprowadzone negocjacje nie mogą wypełniać realizacji rokowań z art. 124 ust. 3 u.g.n. Zastosowanie przez ustawodawcę w tym przepisie wymogu by udzielenie zezwolenia, o którym mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., poprzedzały rokowania a nie np. złożenie przez inwestora właścicielowi nieruchomości oferty, musi być rozumiane precyzyjnie. Powyższe oznacza, że wniosek składany w tym trybie muszą poprzedzać rzeczywiste negocjacje, a nie tylko jednostronna propozycja dotycząca treści proponowanej umowy. Wojewoda decyzją z dnia 31 grudnia 2024 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 26 lipca 2024 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu wspomnianego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że planowana inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i stanowi realizację celu publicznego. W sprawie zostały też przeprowadzone negocjacje. Do wniosku załączono dokumenty z przebiegu rokowań z użytkownikiem wieczystym, jako władającym nieruchomością. Nie jest przy tym rolą organów administracji ocena propozycji inwestora, ani skarżącego. Istotne jest jedynie to, że strony nie doszły do porozumienia. Zdaniem Wojewody, Prezydent Miasta S. co prawda uzasadnił przebieg postępowania oraz wyjaśnił przesłanki do wydania decyzji, które organ odwoławczy podziela, jednakże nie wskazał w rozstrzygnięciu decyzji w sposób precyzyjny obszaru ograniczenia, czym naruszył dyspozycję wynikającą z art. 124 ust. 1 u.g.n. Tymczasem decyzja wydana na podstawie wspomnianego przepisu powinna ściśle określać zakres ograniczenia praw do nieruchomości z uwagi na szczegółowe warunki techniczne konkretnej inwestycji i związane z tym potrzeby inwestora. Z tego względu decyzja ograniczająca prawo do nieruchomości powinna zawierać rozstrzygnięcie o obszarze zajętej nieruchomości i uwzględniać, że uszczuplenie władztwa właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości może nastąpić tylko w zakresie niezbędnym do wykonania konkretnej inwestycji. Podsumowując, organ odwoławczy stwierdził, że co prawda nie podziela argumentacji strony skarżącej w zakresie pozornego charakteru przeprowadzonych rokowań, jednakże w sprawie konieczne jest ponowne przeprowadzenie postępowania z powodów wskazanych powyżej. Wojewoda dodał, że zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Polska Spółka Gazownictwa Spółka z o.o. Oddział Zakład Gazowniczy w S. w skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzuciła jej: 1) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. a) art. 138 § 2 k.p.a. przez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, bowiem decyzja organu pierwszej instancji nie była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez organ odwoławczy, b) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz błędne przyjęcie, że skarżąca nie przeprowadziła rokowań stanowiących wymaganą przesłankę do wystąpienia z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy w szczególności załączona do treści wniosku korespondencja z właścicielami nieruchomości potwierdza fakt wystąpienia przez skarżącą z konkretnymi propozycjami, na które nie otrzymała odpowiedzi, 2) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie spełniła przesłanki do wystąpienia z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że skierowała do A. Sp. z o.o. prośbę o podpisanie porozumienia, które dawało możliwość sformułowania warunków wyrażenia zgody na wykorzystanie działki we wskazanym celu, a następnie skarżąca dwukrotnie kierowała do użytkownika wieczystego korespondencję w sprawie zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu. Użytkownik wieczysty nie odpowiedział w żadnej formie na wspomniane prośby. Ocena powyższej korespondencji pomiędzy stronami pozwala na stwierdzenie, że rokowania, o których mowa w 124 ust. 3 u.g.n., zostały przeprowadzone. W orzecznictwie nie budziło dotychczas wątpliwości, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 124 u.g.n. nie podlegają analizie warunki negocjacji. Ważne jest jedynie, aby obowiązek zainicjowania takich rokowań został dochowany. W odpowiedzi na sprzeciw Wojewoda wniósł o jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 - dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 64d § 1 w zw. art. 16 § 2 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli Sądu uczyniono rozstrzygnięcie Wojewody, mocą którego - na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylono decyzję Prezydenta Miasta S. - ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości położonej w S., oznaczonej numerem ewidencyjnym działki [...], z obrębu [...], o pow. 2385 m2, poprzez udzielenie Polskiej Spółce Gazownictwa Sp. z o.o., Oddział Gazowniczy w S. zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez ww. działkę gazociągu średniego ciśnienia dn250PE o długości L+44,50 m, a także zobowiązującą wnioskodawcę do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po wykonaniu czynności związanych z założeniem i przeprowadzeniem przez ww. działkę gazociągu średniego ciśnienia oraz zobowiązującą użytkownika wieczystego do udostępnienia ww. działki w celu wykonania czynności związanych z konserwacją i usuwaniem awarii urządzeń - w całości, jednocześnie przekazując temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania. W myśl art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Według art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a.), zaś w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.). W świetle powyższych przepisów podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji jest przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza zatem konieczność dokonania przez sąd oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Dokonując kontroli takiego rozstrzygnięcia sąd nie odnosi się zatem do meritum sprawy oraz innych ewentualnych naruszeń prawa procesowego. W myśl art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Do przesłanek podjęcia decyzji kasacyjnej należą zatem: stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania (czyli przepisów k.p.a. lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych) oraz wykazanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Tym samym, organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1386/15). W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje zatem wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd od przekonania, że Wojewoda nie wskazał takich okoliczności, które stanowiłyby dostateczne podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Co prawda zwrócił on uwagę na brak precyzyjnego określenia w decyzji obszaru ograniczenia korzystania z nieruchomości, jednak zauważył także, że zakres pasa ograniczenia z art. 124 ust. 1 u.g.n. zaproponowany we wniosku przez przedsiębiorstwo energetyczne nie budzi wątpliwości. W tej sytuacji należy uznać, że w oparciu o dostępną dokumentację organ odwoławczy miał możliwość skorygowania dostrzeżonej nieprawidłowości. Co istotne, organ nie wskazywał na inne okoliczności powodujące potrzebę ponownego przeprowadzenia postępowania. Jak już wcześniej wspomniano, art. 138 § 2 k.p.a. przewiduje uchylenie zaskarżonej decyzję w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji wtedy, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Natomiast w sytuacji gdy organ nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy wówczas ma obowiązek wydać decyzje reformacyjną (zob. wyrok NSA z 22 września 1981 r., sygn. akt II SA 400/81). Zgodnie bowiem z treścią art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Organ nie powinien więc unikać merytorycznego rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy stan faktyczny jest możliwy do ustalenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, a sporna jest tylko kwestia jego oceny. Natomiast jeżeli organ odwoławczy ustali, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mieszczącego się w granicach art. 136, wówczas powinien przeprowadzić dodatkowe postępowanie uzupełniające, a następnie – zależnie od wyników tego postępowania – wydać właściwą decyzję, w tym właśnie decyzję reformacyjną. Istotne, aby organ odwoławczy, rozstrzygając sprawę w sposób odmienny od organu pierwszej instancji, orzekał w granicach sprawy administracyjnej. Wyjście poza granice sprawy przez organ odwoławczy jest niedopuszczalne (por. wyrok WSA w Gdańsku z 29.09.2005 r., II SA/Gd 2305/02, LEX nr 698424). Jak już zaznaczono, organ jako podstawę uchylenia decyzji wskazał jedynie brak określenia powierzchni ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości jednakże nijako przy okazji zalecił też organowi wezwanie inwestora do ponownego przeprowadzenia rokowań. Powyższe wywołuje istotne wątpliwości, czy w ocenie organu, w analizowanej sprawie zachodziła konieczność uzupełnienia postępowania w tym zakresie czy też nie. Z jednej strony wskazał on bowiem, że "w konkretnej sprawie zostały również przeprowadzone rokowania" oraz, że "nie podziela argumentacji strony skarżącej w zakresie ich pozornego charakteru", z drugiej zaś strony zaznaczył, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji winien wezwać inwestora do ponownego przeprowadzenia rokowań z uwzględnieniem zarzutów strony skarżącej. Takie działanie Wojewody wydaje się tym bardziej niekonsekwentne, że nie wyjaśnił on z jakich względów należy "wezwać inwestora do przedstawienia nowej propozycji zawarcia umowy, biorąc pod uwagę zarzuty odwołania". Powyższe może budzić uzasadnione wątpliwości co do faktycznego stanowiska organu odwoławczego co do omawianych okoliczności. To właśnie wspomniany brak konsekwencji mógł stać u podstaw wniesienia przez inwestora sprzeciwu od decyzji z dnia 31 grudnia 2024 r., w którym podniósł on zarzut błędnego przyjęcia, że skarżąca nie przeprowadziła rokowań stanowiących wymaganą przesłankę do wystąpienia z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza fakt wystąpienia przez skarżącą z konkretnymi propozycjami. Zarzut ten opiera się na założeniu, że Wojewoda uznał rokowania za pozorne, tymczasem jak już wcześniej wskazano, organ nie podzielił argumentacji Spółki A. co do pozornego charakteru rokowań. Na marginesie należy przy tym dodać, że Sądowi z urzędu wiadomym jest, iż w analogicznym stanie faktycznym (w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 894/24) Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję i odmówił ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości, wskazując, że "trudno działania Spółki określić jako rokowania bo w istocie rzeczy sprowadzały się one jedynie do złożenia oferty". Organ ten stwierdził, że "zastosowanie przez ustawodawcę wymogu, by udzielenie zezwolenia, o którym mowa w art. 124 § 1 u.g.n., poprzedzały rokowania, a nie np. złożenie przez inwestora właścicielowi nieruchomości oferty, musi być rozumiane precyzyjnie. Oznacza to, że wniosek składany w ww. trybie muszą poprzedzać rzeczywiste negocjacje, a nie tylko – w zasadzie jednostronna propozycja dotycząca treści proponowanej umowy, jak to ma miejsce w niniejszym przypadku". Jak słusznie stwierdził wówczas organ, rokowania to prowadzenie rozmów ustalających warunki porozumienia, co oznacza, że rokowań nie będzie stanowić jednostronne oświadczenie o zamiarze i warunkach przeprowadzenia robót. Opisane wyżej zalecenia dotyczące wezwania inwestora do ponownego prowadzenia rokowań mogą wskazywać, że organ w istocie powziął wątpliwości co do ich prawidłowości czego jednak wprost nie wyartykułował. Tymczasem organ winien jednoznacznie wypowiedzieć się, co do charakteru oświadczenia stanowiącego propozycję zawarcia umowy zobowiązującej do ustanowienia służebności przesyłu, w której Spółka "zobowiązuje się ustanowić prawo służebności przesyłu, zgodnie z postanowieniami § 2.4 - § 2.7, nieodpłatnie" (§ 3 projektu umowy). Dodać też należy, że przywołane przez organy w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczyło sytuacji, w których propozycje zawarcia umów składane przez inwestora obejmowały wynagrodzenie. W rozpoznawanej sprawie natomiast inwestor takiego wynagrodzenia nie zaproponował, domagając się nieodpłatnego ustanowienia służebności przesyłu. Podsumowując, należy zaznaczyć, że sam fakt, iż w postępowaniu występują pewne braki nie uzasadnia jeszcze uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia jeżeli można braki te uzupełnić w postępowaniu odwoławczym. Jeżeli natomiast doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną wówczas organ winien precyzyjnie wskazać w jakim zakresie postępowanie to należy uzupełnić. Jak już wcześniej wspomniano, kognicja sądu administracyjnego przy rozpoznaniu sprzeciwu - inaczej niż w przypadku skargi na decyzje wydane na innej podstawie niż art. 138 § 2 k.p.a. – jest ograniczona, na mocy art. 64e p.p.s.a, wyłącznie do badania przesłanek zastosowania właśnie tego przepisu. W rezultacie w ramach tego postępowania ocena motywów organu drugiej instancji dokonywana powinna być tylko pod kątem, czy wykazano zasadność wydania decyzji kasacyjnej. Sprawowana kontrola ma zatem charakter formalny. Z tego też względu Sąd nie mógł odnieść się do problematyki wskazywanej przez skarżącą, dotyczącej prawidłowości prowadzonych rokowań. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny Szczecinie na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję bowiem przesłanki do zastosowania w kontrolowanej sprawie art. 138 § 2 k.p.a. nie zostały przez organ odwoławczy wykazane. Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zasądzoną na rzecz strony skarżącej kwotę składa się uiszczony przez nią wpis od skargi w kwocie [...]zł a także wynagrodzenie pełnomocnika – [...] zł oraz [...] zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Przy ponownym rozstrzyganiu, organ odwoławczy zobowiązany będzie do uwzględnienia powyższych rozważań i rozpoznania sprawy w jej całokształcie w oparciu o własne ustalenia celem wydania decyzji odpowiadającej prawu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI