II SA/Kr 1127/24

II SA/Kr 1127/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /przewodniczący/
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Mirosław Bator
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 58, art. 59 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi F. "[...]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 5 czerwca 2024 r. znak: WS-VI.7570.1.94.2022.MD w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewoda Małopolski postanowieniem z 5 czerwca 2024 r. znak: WS-VI.7570.1.94.2022.MD odmówił F. "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w W. przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty Wadowickiego z 7 września 2022 r. znak: NGK.683.10.2022.
Jako podstawę prawną postanowienia organ II instancji wskazał art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.) oraz art. 59 § 2 w zw. z art. 58 § 1, § 2 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), dalej "K.p.a.".
W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, że ww. decyzją z 7 września 2022 r. Starosta Wadowicki orzekł m.in. o ustaleniu i przyznaniu na rzecz użytkownika wieczystego – spółki F. - odszkodowania w kwocie 214 685 zł z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na działkach: nr [...] o pow. 0,0570 ha, nr [...] o pow. 0,2331 ha, nr [...] o pow. 0,0909 ha, nr [...] o pow. 0,0485 ha, nr [...] o pow. 0,0175 ha, położonych w obr. [...], jedn. ewid. [...], oraz o odmowie przyznania w ramach odszkodowania za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na ww. działkach nieruchomości zamiennej w postaci prawa własności działek: nr [...] o pow. 0,0566 ha, nr [...] o pow. 0,0243 ha, nr [...] o pow. 0,0117 ha, nr [...] o pow. 0,0397 ha, nr [...] o pow. 0,0132 ha, objętych księgą wieczystą nr [...], stanowiących obecnie własność Gminy W.
Spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, złożyła odwołanie od ww. decyzji z 7 września 2022 r.
Postanowieniem z 9 grudnia 2022 r. znak: WS-VI.7570.1.94.2022.MD Wojewoda Małopolski stwierdził, że odwołanie spółki zostało wniesione z uchybieniem terminu.
Pismem z 29 grudnia 2022 r. spółka, nadal reprezentowana przez radcę prawnego, wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji, wskazując, że o uchybieniu terminu do złożenia odwołania dowiedziała się dopiero z treści ww. postanowienia Wojewody z 9 grudnia 2022 r., które doręczono pełnomocnikowi strony 22 grudnia 2022 r.
Uzasadniając wniosek spółka podniosła, że w ww. postanowieniu Wojewoda wskazał m.in., iż ww. decyzja Starosty została doręczona stronie 8 września 2022 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji, a zatem termin do złożenia odwołania upływał z dniem 22 września 2022 r.
Tymczasem pismo zawierające odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej polskiego operatora wyznaczonego 23 września 2022 r., co zdaniem organu odwoławczego uzasadniało stwierdzenie, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. W tych okolicznościach strona podniosła, że do uchybienia terminu do złożenia odwołania nie doszło z jej winy, bowiem wbrew zapisom zawartym w zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, faktycznie do doręczenia decyzji doszło 9 września 2022 r.
W tych okolicznościach zdaniem spółki zasadnym jest przyjęcie, iż o ile w ogóle doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, to nastąpiło to z przyczyn niezawinionych przez stronę. Skoro bowiem decyzja Starosty z 7 września 2022 r. została doręczona stronie 9 września 2022 r., brak jest podstaw do uznania, iż odwołanie od ww. decyzji, nadane przesyłką pocztową poleconą w dniu 23 września 2022 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej, zostało wniesione z uchybieniem terminu.
Do ww. wniosku dołączono oświadczenia pracowników spółki - "asystenta zarządu" odpowiedzialnego m.in. za odbiór korespondencji przychodzącej oraz osoby zatrudnionej na stanowisku "Specjalisty ds. badań nad procesami produkcji", który w ramach obowiązków pracowniczych zajmował się m.in. prowadzoną przez Starostwo Wadowickie sprawą o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Wskazali oni, że przesyłka z decyzją Starosty z 7 września 2022 r. została doręczona spółce 9 września 2022 r., co potwierdza adnotacja pracownika na otrzymanym egzemplarzu decyzji.
Ponadto na okoliczność ustalenia terminu doręczenia stronie decyzji z 7 września 2022 r. pełnomocnik wniósł o dopuszczenie dowodu z: oświadczenia M. P. - pracownika strony, oświadczenia T. J. - pracownika strony, zeznań świadka M. P., zeznań Prezesa Zarządu Strony – B. S., decyzji Starosty z 7 września 2022 r. z prezentatą.
Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania Wojewoda przywołał treść art. 58 i art. 59 § 2 K.p.a. i wskazał, że stosownie do tych regulacji dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowych muszą wystąpić łącznie następujące przesłanki:
- wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od ustania przyczyny jego uchybienia,
- uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu,
- dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin (w przypadku odwołania od decyzji o takim charakterze terminu świadczy jednoznacznie treść art. 59 § 2 K.p.a.).
Dalej Wojewoda stwierdził, że w omawianej sprawie doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania, ponieważ decyzja I instancji została doręczona na adres spółki 8 września 2022 r. (a więc ustawowy termin upływał w dniu 22 września 2022 r.), natomiast odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 23 września 2022 r. - co potwierdzono w ostatecznym postanowieniu Wojewody z 9 grudnia 2022 r., które nie zostało zaskarżone w ustawowym terminie.
Z kolei odnośnie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu do złożenia odwołania organ II instancji wskazał, że zgodnie z oświadczeniem zawartym we wniosku, strona dowiedziała się o uchybieniu terminu w dniu otrzymania postanowienia Wojewody z 9 grudnia 2022 r., tj. 22 grudnia 2022 r., a zatem w tej dacie - zdaniem strony - ustała przyczyna uchybienia terminu, zaś termin na złożenie prośby upływał 29 grudnia 2022 r., w którym to dniu została nadana w placówce pocztowej korespondencja zawierająca rozpatrywany wniosek.
Jednakże zdaniem Wojewody o fakcie złożenia odwołania z uchybieniem terminu strona została poinformowana w piśmie Starosty Wadowickiego z 28 września 2022 r., którym przesłano Wojewodzie odwołanie wraz z aktami sprawy, a które doręczono ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi spółki 4 października 2022 r. W związku z powyższym organ II instancji stwierdził, że prośba o przywrócenie terminu do złożenia odwołania została złożona przez stronę z uchybieniem siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 58 § 2 K.p.a., zaś stosownie do treści art. 58 § 3 K.p.a., przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne.
Spółka F. "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w W., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na opisane na wstępie postanowienie Wojewody Małopolskiego z 5 czerwca 2024 r. znak: WS-VI.7570.1.94.2022.MD. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
1) art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 134 K.p.a. na skutek błędnego ustalenia przez Wojewodę, iż:
a) dniem, w którym skarżąca dowiedziała się o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania był dzień 4 października 2022 r. - dzień doręczenia jej pisma Starosty z 28 września 2022 r., mimo iż z treści tego pisma nie wynikało, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, a kwestia oceny zachowania warunków formalnych odwołania, w tym oceny, czy termin do jego wniesienia został dochowany, nie należy do kompetencji organu I instancji, a organu który rozstrzyga odwołanie,
b) skarżąca wiedzę o uchybieniu terminu oraz przyczyn, które legły u podstaw takiego ustalenia, uzyskała w dniu doręczenia ww. pisma Starosty, mimo iż nastąpiło to 22 grudnia 2022 r., tj. w dniu doręczenia jej postanowienia Wojewody z 9 grudnia 2022 r. stwierdzającego wniesienie odwołania z uchybieniem terminu;
2) art. 58 § 2 K.p.a. na skutek uznania przez Wojewodę, iż wniosek o przywrócenie terminu do złożenia przez skarżącą odwołania od decyzji Starosty z 7 września 2022r. został złożony z uchybieniem wynikającego z ww. przepisu 7-dniowego terminu, - mimo iż początek biegu tego terminu rozpoczynał się dniu doręczenia postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które zostało jej doręczone 22 grudnia 2022 r., a wniosek o przywrócenie terminu został - co ustala Wojewoda - złożony 29 grudnia 2022 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej);
3) art. 76 § 1 i § 2 K.p.a. - na skutek uznania, iż znajdując się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie korespondencji Starosty adresowanej do skarżącej, która miała obejmować jego decyzję z 7 września 2022 r., stanowi bezsporny dowód na okoliczność ustalenia daty doręczenia decyzji, a wskazana w tym dokumencie data wyznacza początek biegu terminu do złożenia odwołania od tej decyzji, - mimo, iż dokument ten nie stanowi dokumentu urzędowego, został on podpisany przez nieustaloną osobę, zaś wskazana w nim data 8 września 2022 r. nie stanowi daty doręczenia decyzji skarżącej, na co powoływała się ona w treści wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty z 7 września 2022r.;
4) art. 76 § 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 § 1 K.p.a.:
a) wynikające z przyjęcia, iż miarodajnym dla oceny terminowości wniesienia odwołania jest zwrotne potwierdzenia odbioru nieobjęte domniemaniem prawdziwości przewidzianym dla dokumentów urzędowych, z którego wynika, iż do doręczenia decyzji doszło 8 września 2022 r., - mimo iż skarżąca kwestionowała tenże dokument, w szczególności w zakresie prawidłowość ustalenia daty doręczenia decyzji, powołując w tym zakresie szereg dowodów, które z jednej strony dezawuowały prawidłowość ujawnionych w dokumencie zwrotnego potwierdzenia odbioru danych, w tym w zakresie stwierdzonej daty doręczenia decyzji, z drugiej zaś wynikało z nich, iż datą doręczenia decyzji jest 9 września 2022 r.,
b) na skutek uznania, iż decyzja I instancji została doręczona na adres spółki 8 września 2022 r., chociaż ze zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika, aby faktycznie takie doręczenie ww. dnia nastąpiło, nie wynika, gdzie dokonano doręczenia, jak również od kogo pochodzi podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, zaś charakter tego podpisu i zawarte w ww. dokumencie dane nie pozwalają nawet na identyfikację osoby, która dokonała potwierdzenia odbioru, a w konsekwencji, iż w dniu 8 września 2022 r. doszło do doręczenia przesyłki skarżącej, zwłaszcza wobec jej stanowiska popartego dowodami, w szczególności w postaci oświadczeń pracowników Spółki, iż doręczenie decyzji jej adresatowi miało miejsce 9 września 2022 r.;
5) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 75 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a. na skutek nieprzeprowadzenia dowodu z oświadczeń M. P., T. J., zeznań świadka M. P., za stronę Prezesa Zarządu – B. S., z decyzji Starosty z 7 września 2022 r. z prezentatą, zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki obejmującej postanowienie Wojewody z 9 grudnia 2022 r. oraz wydruku ze strony emonitorimg.poczta-polska.pl dotyczącego przesyłki, w której doręczono ww. postanowienie w sytuacji, gdy ww. dowody mają istotne znacznie dla sprawy, w szczególności z punktu widzenia ustalenia terminu doręczenia skarżącej decyzji Starosty z 7 września 2022 r., uzyskania przez nią wiedzy co do uchybienia terminu i okoliczności uzasadniających takie stanowisko organu, początku biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty z 7 września 2022 r., mimo stosownego wniosku skarżącej;
6) art. 45 w zw. z art. 46 § 1 K.p.a. na skutek ustalenia, iż do doręczenia skarżącej decyzji Starosty z 7 września 2022 r. doszło 8 września 2022 r., chociaż zwrotne potwierdzenie odbioru nie obejmuje informacji dotyczącej gdzie dokonano doręczenia, w tym czy miało to miejsce w siedzibie Spółki, kto naniósł podpis na zwrotne potwierdzeniu odbioru, kto i w jakich okolicznościach naniósł na dokument adnotacje o doręczeniu decyzji 8 września 2022 r. w sytuacji, gdy doręczenie nastąpiło 9 września 2022 r.;
7) art. 58 § 1, § 2 i § 3 K.p.a. na skutek ograniczenia postępowania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania do oceny zachowania przez skarżącą terminu do złożenia wniosku, a w konsekwencji pominięcie przez organ oceny jego zasadności, w tym uprawdopodobnienia przez skarżącą, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie zostało przez nią zawinione;
8) art. 58 § 1 K.p.a. na skutek odmówienia skarżącej przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji z 7 września 2022 r., chociaż skarżąca nie ponosi winy za uchybienie terminowi do jego wniesienia, w szczególności bowiem składając odwołanie od ww. decyzji 23 września 2022 r. pozostawała w usprawiedliwionym przekonaniu, iż do doręczenia decyzji doszło 9 września 2022 r., zaś o nieprawidłowości w tym zakresie wiedzę pozyskała z treści doręczonego jej 22 grudnia 2022 r. postanowienia Wojewody stwierdzającego wniesienie odwołania z uchybieniem ustawowego terminu.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewody z 5 czerwca 2024 r. w całości oraz postanowienia Wojewody z 9 grudnia 2022 r. i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania wg spisu kosztów przedłożonego na rozprawie, a w razie jego nieprzedstawienia – wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu zarzutów skarżąca podniosła m.in., że do dnia doręczenia postanowienia Wojewody z 9 grudnia 2022 r. skarżąca nie miała podstaw do uznania, iż doszło do uchybienia przez nią terminu do wniesienia odwołania. Skoro bowiem w świetle jej wiedzy, sporna decyzja została doręczona 9 września 2022 r., to oczywistym było dla niej, że wniesienie odwołania 23 września 2022 r. odbyło się z zachowaniem ustawowego terminu wynikającego z art. 58 § 2 K.p.a.
Przywołując tezy z orzecznictwa sądów administracyjnych skarżąca podkreśliła, że jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od uzyskania przez nią wiadomości o tym, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu, a datą tą, w przypadku uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jest data doręczenia postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do dokonania tej czynności (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 marca 1999 r., sygn. I SA/Gd 1664/98, z 10 marca 2000 r., sygn. I SA/Lu 1524/98, z 16 czerwca 2009 r., sygn. I FSK 373/08, "wyrok WSA w Gdańsku z 2 kwietnia 2020 r., sygn. akt: II SA/Gd 82/20-CBOSA").
Nie zgadzając się ze stanowiskiem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż wiedzę o uchybieniu terminu strona pozyskała wcześniej, tj. z dniem doręczenia pisma Starosty z 28 września 2022 r., skarżąca podniosła, że z uzasadnienia postanowienia z 9 grudnia 2022 r. wynikają m.in. dwie okoliczności: data nadania przesyłki obejmującej odwołania - 23 września 2022 r. oraz data wpływu do urzędu – 26 września 2022 r. Z kolei z treści przywołanego przez Wojewodę pisma Starosty wynika wyłącznie to, że "Odwołanie wpłynęło z naruszeniem ustawowego terminu". Skarżąca podniosła, że z treści ww. pisma Starosty wynika jedynie, iż wpływ odwołania nastąpił po upływie terminu, co zresztą znajduje potwierdzenie w treści uzasadnienia postanowienia Wojewody, który wskazał dzień 26 września 2022 r. jako datę wpływu pisma obejmującego odwołanie do urzędu.
Skarżąca podkreśliła, że okoliczność ta nie ma znaczenia dla ustalenia, czy odwołanie zostało wniesione w terminie, czy też dla ocen tego, kiedy rozpoczął bieg termin do przywrócenia terminu do dokonania czynności. Czym innym bowiem jest data wniesienia odwołania - w niniejszej sprawie data nadania przesyłki, a czym innym data faktycznego wpływu odwołania do organu.
Wobec tego, zdaniem skarżącej, wiedzę o tym, że wniesienie przez nią odwołania nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu (w tym co do przyczyn, które uzasadniały stwierdzenie tej okoliczności przez organ), uzyskała ona z doręczeniem postanowienia Wojewody z 9 grudnia 2022 r.
Następnie skarżąca przywołała wyrok NSA z 17 czerwca 2016 r. sygn. I OSK 741/16 wskazując, że ustalenie zachowania warunków formalnych odwołania, w terminowości jego wniesienia należy do organu mającego je rozstrzygać, co wynika z treści art. 134 K.p.a. Zatem miarodajnym dla oceny, czy doszło do uchybienia terminu jest postanowienie organu odwoławczego, który taką okoliczność stwierdza. Nie sposób bowiem przyjąć, że skarżący o tym, że uchybił terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania dowiedział się z pisma Starosty. Jak wynika z akt sprawy pismo to było pismem przekazującym odwołanie do organu II instancji wraz z aktami sprawy. Nie miało ono w okolicznościach przedmiotowej sprawy takiego znaczenia prawnego, jakie mu się przypisuje. Organ I instancji nie jest uprawniony do badania ani dopuszczalności odwołania ani zachowania ustawowego terminu do wniesienia odwołania i nawet w przypadku wątpliwości co do treści pisma, czy terminowości jego wniesienia, ma obowiązek przekazać je wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie wraz z aktami sprawy, jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji w myśl art. 132 K.p.a. Nadto ustawodawca w treści art. 134 K.p.a. wyraźnie wskazał organ odwoławczy, jako organ wyłącznie właściwy do rozstrzygnięcia o dopuszczalności odwołania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem bieg terminu do złożenia przedmiotowego wniosku najpóźniej rozpoczyna się od daty ostatecznego stwierdzenia uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej.
Ponadto skarżąca stwierdziła, że kwestionowała i kwestionuje nadal treść dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej decyzję z 7 września 2022 r., w szczególności w zakresie wynikającej z tego dokumentu daty doręczenia decyzji. Spółka zarzuciła, iż objęte tym dokumentem informacje nie korzystają z domniemania prawdziwości, bowiem sporne zwrotne potwierdzenie odbioru nie stanowi dokumentu urzędowego, w szczególności nie zostało ono sporządzone na podstawie i zgodnie z wymaganiami przepisów ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz.U. z 2023 r. poz. 1640 ze zm.) i wydanych na podstawie tej ustawy przepisów wykonawczych. Przepisy te określają wymogi służące zapewnieniu standardów i bezpieczeństwa doręczeń, co skutkuje nadaniem dokumentom zwrotnego potwierdzenia odbioru charakteru dokumenty urzędowego. W przypadku innych potwierdzeń odbioru brak jest takich regulacji, co w ocenie strony skarżącej uniemożliwia uznanie, iż potwierdzenie doręczenia, na które powołują się organy w niniejszej sprawie, korzysta z domniemania prawdziwości dokument urzędowego.
Zdaniem skarżącej o wadliwości kwestionowanego doręczenia świadczą:
- figurujący na zwrotnym potwierdzeniu odbioru podpis, który nie stanowi podpisu osoby upoważnionej do reprezentacji Spółki,
- nieczytelny charakter tego podpisu uniemożliwiający ustalenie, kim jest osoba, która go złożyła.
Zdaniem skarżącej brak jest podstaw do uznania, iż miarodajnym dla oceny zachowania terminu do wniesienia odwołania jest dokument prywatny, którego treść uniemożliwia ustalenie, gdzie i komu doręczono przesyłkę. Skoro z treści tego dokumentu nie wynika, iż do doręczenia doszło w siedzibie strony, kim była osoba kwitująca doręczenie pisma (nie tylko z punktu widzenia ustalenia, czy była osobą czynną w siedzibie strony, ale w ogóle celem ustalenia jej personaliów i relacji łączących ze stroną), to brak jest możliwości weryfikacji prawidłowości takiego doręczenia. Faktyczna data doręczenia może bowiem różnić się od tej, która wynika z wadliwego zpo, co może wywierać negatywny wpływ na prawa strony, w szczególności z punktu widzenia oceny zachowania terminu do wniesienia odwołania, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie.
Skarżąca przyznała przy tym, że bezspornym jest to, że decyzja została stronie doręczona, zaś spór sprowadza się co do tego, kiedy do doręczenia doszło.
Skarżąca zaznaczyła przy tym, iż kwestia prawidłowości doręczeń stanowiła przedmiot postępowania w sprawie o sygn. II SA/Kr 88/23 przed WSA w Krakowie. W sprawie tej ze skargi skarżącej na postanowienie, którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że dokonana wypowiedzeniem Starosty Wadowickiego aktualizacja opłaty rocznej użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa jest nieuzasadniona, ewentualnie jest uzasadniona w innej wysokości, WSA wskazał m.in., że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. W okolicznościach tej sprawy WSA stwierdził, że nie mamy do czynienia z "pocztowym dowodem doręczenia przesyłki", a na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki żadna okoliczność nie została "urzędowo stwierdzona". Brak jest na niej jakichkolwiek "urzędowych adnotacji". Samo umieszczenie daty oraz nieczytelnego podpisu w miejscu podpisu odbiorcy z pewnością nie czyni tego formularza dokumentem urzędowym, zwłaszcza, że istnieją poważne wątpliwości, czy przesyłka ta w ogóle została nadana jako przesyłka rejestrowana za pośrednictwem Poczty Polskiej. Wobec braku numeru przesyłki rejestrowanej nie ma również możliwości jej reklamacji, a co za tym idzie ustalenia kto i w jakich okolicznościach dokonał jej doręczenia (§ 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz.U. z 2019 r. poz. 474).
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.
Norma art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). W myśl art. 145 § 1 pkt 1) P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Kontrolując zaskarżone postanowienie zgodnie z powyższymi zasadami Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi było postanowienie Wojewody z 5 czerwca 2024 r. odmawiające skarżącej przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty z 7 września 2022 r. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy art. 58 i art. 59 § 2 K.p.a.
W myśl art. 58 K.p.a.:
§ 1. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
§ 2. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
§ 3. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne.
Nie budzi wątpliwości, że dla zastosowania przepisu art. 58 K.p.a. powinny być spełnione następujące cztery przesłanki. Pierwszą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. Zatem przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek zainteresowanego, który wniesie prośbę w formie podania.
Drugą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
Trzecią przesłanką przywrócenia terminu jest dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tego wniosku zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi siedem dni. Terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie można już przywrócić (art. 58 § 3 K.p.a.).
Czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin, np. wnieść odwołanie. Czynność procesową należy zatem dopełnić nie czekając na przywrócenie terminu.
Niewątpliwie przedstawione przesłanki muszą zostać spełnione łącznie. W konsekwencji brak choćby jednej z nich skutkować musi odmową przywrócenia terminu na dokonanie określonej czynności procesowej. W przypadku, gdy czynnością tą jest odwołanie, to podstawę do wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu stanowi wówczas art. 59 § 2 K.p.a., zgodnie z którym o przywróceniu terminu postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania.
Co istotne, w niniejszej sprawie bezsporne są następujące okoliczności:
1) decyzja Starosty z 7 września 2022 r. została doręczona skarżącej (sporna jest data, według organu – 8 września 2022 r., zdaniem skarżącej – 9 września 2022 r.); w skardze pełnomocnik wprost stwierdził na s. 9: "Bezspornym bowiem między stroną a organem jest to, że decyzja została stronie doręczona, zaś spór sprowadza się co do tego kiedy do doręczenia doszło",
2) odwołanie pierwotnie zostało nadane przez radcę prawnego reprezentującego skarżącą, w placówce pocztowej polskiego operatora wyznaczonego 23 września 2022 r.,
3) Starosta pismem z 28 września 2022 r. przesłał Wojewodzie odwołanie wraz z aktami sprawy, z informacją, że "Odwołanie wpłynęło z naruszeniem ustawowego terminu"; pismo to doręczono do wiadomości profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącej 4 października 2022 r.; pełnomocnik dwukrotnie w skardze potwierdził, że do ww. doręczenia doszło skutecznie 4 października 2022 r. – na s. 2 i 5 skargi, kwestionując jedynie znaczenie treści tego pisma),
4) postanowieniem z 9 grudnia 2022 r. Wojewoda stwierdził, że odwołanie spółki zostało wniesione z uchybieniem terminu; postanowienie to doręczono pełnomocnikowi skarżącej 22 grudnia 2022 r.; postanowienie to zawierało właściwe pouczenie o możliwości jego zaskarżenia do WSA w Krakowie i z uwagi na jego niezaskarżenie stało się prawomocne,
5) pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pismem nadanym 29 grudnia 2022 r. podnosząc, że spółka o uchybieniu terminu do złożenia odwołania dowiedziała się dopiero z treści ww. postanowienia Wojewody z 9 grudnia 2022 r.
Z powyższych okoliczności, niekwestionowanych przez radcę prawnego reprezentującego skarżącą, wynika po pierwsze, że zagadnienie rozstrzygnięte prawomocnym postanowieniem Wojewody z 9 grudnia 2022 r., odrębnie zaskarżalnym do WSA, znajduje się poza granicami sprawy niniejszej i nie może być obecnie poddane kontroli Sądu. W związku z powyższym argumentacja dotycząca rzekomego zachowania przez skarżącą terminu nie mogła zostać poddana ocenie Sądu ani przynieść zamierzonego skutku. Z tego powodu nie było również zasadne w sprawie uwzględnianie wniosków dowodowych skarżącej, a zarzuty naruszenia przepisów K.p.a. opisane w skardze w różnych konfiguracjach okazały się bezzasadne.
Po drugie, zasadniczą, w gruncie rzeczy jedyną sporną kwestią w przedmiotowej sprawie decydującą o jej wyniku, jest ocena, czy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z 29 grudnia 2022 r. został wniesiony w siedmiodniowym terminie, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a.
Według organu odwoławczego wniosek o przywrócenie terminu należało złożyć najpóźniej w dacie 11 października 2022 r., bowiem w dacie 4 października 2022 r. ustały przyczyny uchybienia terminu (skarżąca dowiedziała się o tym, że wniesienie odwołania 23 września 2022 r. nastąpiło z naruszeniem ustawowego terminu).
Z kolei zdaniem skarżącej, w zasadzie jedyną miarodajną datą dowiedzenia się przez nią o uchybieniu terminu, a w konsekwencji datą ustania przyczyny uchybienia terminu, jest data doręczenia postanowienia stwierdzającego, że odwołanie spółki zostało wniesione z uchybieniem terminu.
Sąd przyznając w tym sporze rację organowi II instancji wskazuje, że dla rozpoczęcia biegu terminu na wniesienie prośby o przywrócenie terminu znaczenie musi mieć przede wszystkim to, w jakiej dacie strona dowiedziała o jego uchybieniu, co rzeczywiście, zgodnie z przywołanym przez skarżącą utrwalonym orzecznictwem, rozpoczyna się najpóźniej od daty ostatecznego stwierdzenia uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej (podkreślenie Sądu).
W realiach rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza jednak, że informacja o uchybieniu terminu przez skarżącą została zawarta już w piśmie z 28 września 2022 r., którym organ I instancji przekazał do Wojewody m.in. odwołanie skarżącej (por. prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z 6 grudnia 2023 r. sygn. II SA/Gl 1212/23, od którego skargę kasacyjną NSA oddalił wyrokiem z 13 grudnia 2024 r. sygn. I OSK 342/24).
W trzeciej linijce od dołu tego pisma organ I instancji jednoznacznie stwierdził, że odwołanie wpłynęło z naruszeniem ustawowego terminu. Bezsporne przy tym było w sprawie, że profesjonalny pełnomocnik strony otrzymał ww. pismo 4 października 2022 r. Zatem aby zachować 7-dniowy termin na wniesienie prośby o przywrócenie terminu wynikający z art. 58 § 2 K.p.a., prośba ta powinna zostać złożona najpóźniej 11 października 2022 r.
Odpowiadając w tym zakresie na argumentację skarżącej należy przyznać, że kwestia oceny zachowania warunków formalnych odwołania, w tym oceny, czy termin do jego wniesienia został dochowany, nie należy do kompetencji organu I instancji, a organu, który rozstrzyga odwołanie.
Zgodnie natomiast z art. 133 K.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji w myśl art. 132. Trzeba tu wskazać, że dość częstą praktyką jest ustosunkowanie się przez organ I instancji przy przesyłaniu odwołania do jego zasadności i spełnienia wymogów formalnych.
Co szczególnie istotne w niniejszej sprawie, kwestia terminowości wniesienia odwołania nie jest zagadnieniem skomplikowanym, a polega na prostym zestawieniu daty doręczenia decyzji I instancji i sprawdzeniu, czy data nadania odwołania w placówce pocztowej mieści się w terminie 14 dni od tego doręczenia (art. 129 § 2 K.p.a.).
Skoro radca prawny, będący profesjonalnym pełnomocnikiem, otrzymał od organu I instancji informację, że odwołanie wpłynęło z naruszeniem ustawowego terminu, nie powinno budzić jego wątpliwości, że należy co najmniej powtórnie zweryfikować terminowość wniesienia odwołania. Pełnomocnik mógł to uczynić bez przeszkód do 11 października 2022 r. i podjąć stosowne czynności celem zabezpieczenia interesów mocodawcy. Zaniechanie pełnomocnika nie może przynieść skutku braku uznania, że skarżąca nie wiedziała o uchybieniu terminu. Innymi słowy od 4 października 2022 r. skarżąca nie mogła pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że do doręczenia decyzji doszło 9 września 2022r.
Nie zasługuje na uwzględnienie również argumentacja pełnomocnika, jakoby z treści pisma Starosty z 28 września 2022 r. miało wynikać, że organ ten stwierdzając, iż odwołanie wpłynęło z naruszeniem ustawowego terminu, mógł mieć na myśli datę wpływu odwołania do urzędu – tj. 26 września 2022 r. Zarówno dla organu administracji szczebla Starosty, jak i dla radcy prawnego, oczywistym musi być, że w przypadku wnoszenia odwołania przesyłką pocztową relewantna dla oceny zachowania terminu jest jedynie data nadania przesyłki.
Odnosząc się natomiast do powołanego w skardze wyroku NSA z 17 czerwca 2016 r. sygn. I OSK 741/16, Sąd stwierdza po pierwsze, że jest to wyrok jednostkowy, który nie znalazł szerszego poparcia w orzecznictwie od jego wydania w 2016 r. Po drugie, ww. sprawa dotyczyła osoby fizycznej, a nie spółki prawa handlowego. Po trzecie, w ww. sprawie osoba fizyczna działała osobiście, bez profesjonalnego pełnomocnika. Ze wskazanych przyczyn tezy zawarte w ww. wyroku nie mogą być bezpośrednio odnoszone do realiów sprawy niniejszej.
Z kolei odnośnie drugiego przywołanego w skardze wyroku NSA z 15 czerwca 2009 r. sygn. I FSK 373/08, Sąd podziela jego tezę, że "W sytuacji gdy uchybienie terminu do złożenia środka zaskarżenia jest wynikiem braku wiedzy strony co do faktu wydania aktu administracyjnego, od którego przysługuje ten środek, dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczy się 7-dniowy termin, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) musi być określony w sposób bezsporny co do faktu powzięcia przez stronę informacji o wydaniu tego aktu i uchybieniu terminu do jego zaskarżenia".
Należy przy tym zaznaczyć, że po pierwsze, w niniejszej sprawie data powzięcia przez stronę informacji, została określona zdaniem Sądu w sposób bezsporny. Po drugie, ww. wyrok NSA został wydany na kanwie upomnienia wzywającego do zapłaty sankcji z tytułu podatku od towarów i usług, w reżimie ordynacji podatkowej. Z tych powodów teza zawarta w ww. wyroku nie ma przełożenia na przedmiotową sprawę.
Natomiast co do powołanego "wyroku WSA w Gdańsku z 2 kwietnia 2020 r., sygn. akt: II SA/Gd 82/20-CBOSA" Sąd wskazuje, że ww. sprawa II SA/Gd 82/20 dotyczyła decyzji inspektora nadzoru budowlanego w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych, a wyrok został wydany 14 października 2020 r. Orzeczenie to w najmniejszym stopniu nie ma związku ze sprawą niniejszą.
Przechodząc dalej Sąd podkreśla, że 7-dniowy termin na wniesienie prośby o przywrócenie terminu nie może zostać przywrócony, co wynika wprost z art. 58 § 3 K.p.a.
Jak przy tym wskazywał wielokrotnie NSA, przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. wyroki NSA: z 17 lutego 2022 r. sygn. I OSK 821/19, z 29 stycznia 2020 r. sygn. II OSK 3566/19). Skoro zatem skarżąca nie dotrzymała 7-dniowego terminu na złożenie prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to rozstrzygnięcie organu polegające na odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest prawidłowe, a kwestia spełnienia pozostałych przesłanek nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy.
Dodatkowo Sąd wyjaśnia, że wobec niespornego charakteru istotnych okoliczności sprawy, nie miały znaczenia dla jej rozstrzygnięcia pewne uchybienia dostrzeżone przez Sąd w aktach administracyjnych, takie jak brak zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma Starosty z 28 września 2022 r., a także braki na rewersie zwrotnego potwierdzeniu odbioru decyzji z 7 września 2022 r. w postaci braku podpisu doręczyciela, miejscowości doręczenia oraz zaznaczenia komu przesyłkę się doręcza. Na marginesie warto zaznaczyć, że na awersie ww. potwierdzenia pieczątka firmowa skarżącej spółki, data doręczenia i fakt złożenia podpisu przez odbiorcę nie budzą wątpliwości.
Mając powyższe na uwadze należało uznać, że Wojewoda Małopolski prawidłowo orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, z uwagi na złożenie wniosku z przekroczeniem terminu wynikającego z art. 58 § 2 K.p.a.
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję/postanowienie na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego skargę oddalił jako niezasadną na podstawie art. 151 P.p.s.a.