II SA/Kr 1120/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2022-12-15
NSAnieruchomościŚredniawsa
wywłaszczeniezwrot nieruchomościnieruchomościgospodarka nieruchomościamilegitymacja procesowaspadekpostępowanie administracyjnek.p.a. WSA Kraków

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję umarzającą postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że skarżący nie wykazali swojej legitymacji procesowej zgodnie z polskim prawem.

Skarżący domagali się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jednak organy administracji umorzyły postępowanie, uznając, że wnioskodawcy nie wykazali swojej legitymacji procesowej do żądania zwrotu zgodnie z polskim prawem. Skarżący twierdzili, że sprawa powinna zostać zawieszona do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia spadkowego przez sąd powszechny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, stwierdzając, że brak było podstaw do zawieszenia postępowania, a skarżący nie wykazali swojej legitymacji procesowej zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, który został umorzony przez Starostę Krakowskiego jako bezprzedmiotowy. Organ uznał, że wnioskodawcy (M. J. i S. L.) nie wykazali swojej legitymacji procesowej do żądania zwrotu, ponieważ nie przedstawili dokumentów potwierdzających nabycie spadku po poprzednich właścicielach zgodnie z polskim prawem. Skarżący dołączyli izraelskie dokumenty spadkowe z klauzulą apostille, jednak organy administracji wymagały polskiego stwierdzenia nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia. Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję Starosty. Skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów o umorzeniu postępowania (art. 105 § 1 k.p.a.) i o zawieszeniu postępowania (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.), twierdząc, że rozpatrzenie sprawy zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny. Sąd uznał skargę za niezasadną. Stwierdził, że nie było bezpośredniego związku między rozpatrzeniem sprawy o zwrot nieruchomości a rozstrzygnięciem zagadnienia spadkowego przez sąd powszechny, a ciężar wykazania legitymacji procesowej spoczywał na wnioskodawcy od samego początku. Ponieważ skarżący nie przedstawili wymaganych dokumentów zgodnie z polskim prawem, organ zasadnie umorzył postępowanie. Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, brak wykazania legitymacji procesowej zgodnie z polskim prawem stanowi podstawę do umorzenia postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w Polsce, wnioskodawcy powinni wykazać legitymację procesową poprzez polskie stwierdzenie nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia. Zagraniczne dokumenty spadkowe, nawet z apostille, nie są wystarczające do udowodnienia tej legitymacji na gruncie prawa polskiego, co uzasadnia umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.g.n. art. 136 § 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 97 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 98 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 1027

Kodeks cywilny

k.c. art. 1025 § 1

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 1108

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 11102

Kodeks postępowania cywilnego

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 2

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wykazania przez skarżących legitymacji procesowej do żądania zwrotu nieruchomości zgodnie z polskim prawem. Brak podstaw do obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż nie istniał bezpośredni związek między rozpatrzeniem sprawy a rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny.

Odrzucone argumenty

Postępowanie powinno zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia spadkowego przez sąd powszechny. Zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. (umorzenie postępowania) było błędne, gdyż postępowanie powinno zostać obligatoryjnie zawieszone.

Godne uwagi sformułowania

"Na gruncie prawa polskiego nie są spadkobiercami poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości." "W przypadku braku takiego związku, zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne." "Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno bowiem zależeć rozpoznanie sprawy w ogóle, a nie wydanie decyzji o określonej treści, pozytywnej bądź negatywnej." "To na wnioskodawcy ciążyło już na wstępie wykazanie swojej legitymacji do złożenia wniosku."

Skład orzekający

Joanna Człowiekowska

przewodniczący sprawozdawca

Agnieszka Nawara-Dubiel

sędzia

Sebastian Pietrzyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wymogów dotyczących wykazania legitymacji procesowej przez spadkobierców w sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, w szczególności w kontekście stosowania prawa polskiego i zagranicznych dokumentów spadkowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której wnioskodawcy nie wykazali legitymacji procesowej zgodnie z polskim prawem, a sprawa została umorzona na tej podstawie. Interpretacja przepisów dotyczących zawieszenia postępowania w kontekście zagadnienia wstępnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym, ponieważ dotyczy kluczowych kwestii legitymacji procesowej spadkobierców w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz interpretacji przepisów o zawieszeniu postępowania.

Zwrot wywłaszczonej nieruchomości: dlaczego polskie dokumenty spadkowe są kluczowe?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1120/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel
Joanna Człowiekowska /przewodniczący sprawozdawca/
Sebastian Pietrzyk
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1141/23 - Wyrok NSA z 2025-01-09
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
art 136 ust 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara-Dubiel WSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M. J., S. L. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 11 lipca 2022 r. znak: WS-VI.7534.3.161.2021.BP w przedmiocie umorzenie postepowania w sprawie zwrotu nieruchomości skargę oddala
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 lipca 2021 r. znak: GN.II.6821.1.57.2020.Ko, Starosta Krakowski działając na podstawie art. 105 §1 kpa w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm.) umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i nr [...] poł. w obr. [...]. ewid. Ś. m. K., w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. D. prowadzonego z wniosku M. J. i S. L..
Organ wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 11 maja 2020 r. M. J. i S. L. zwrócili się o zwrot nieruchomości oznaczonych jako działki: nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. Ś., m. K., w granicach parceli katastralnej l. kat. [...] b. gm. kat. D..
W dniu 11 maja 2020 r. ww. wnioskodawcy zwrócili się nadto o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 §1 pkt 4 kpa. Jednak postanowieniem z dnia 27 lipca 201 r. nr GN.II.6821.1.57.2020.Ko Starosta Krakowski odmówił zawieszenia przedmiotowego postępowania.
W trakcie postępowania o zwrot ww. nieruchomości organ ustalił, że decyzją nr USW IV-60/I/32/69 z dnia 16 października 1969 r. zastępca Kierownika Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w Krakowie orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa m. in. nieruchomość składającą się z parceli l. kat. [...] b. gm. kat. D., objętą wykazem hipotecznym liczba [...] c.d. księga wieczysta nr [...], gdzie prawo własności wpisane było na rzecz: I. T. w [...] cz., H. K. w [...] cz. oraz F. Z. w [...] cz. Wywłaszczenia dokonano na cele urządzania parku kultury i wypoczynku, stosownie do decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr 51/65 z dnia 7 lipca 1965 r., Nr BAU-4516, wydanej przez Prezydium Rady Narodowej miasta Krakowa, Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury.
Parcela katastralna l. kat. [...] b. gm. kat. D. weszła w skład działek: nr [...]
i nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. Ś., m. K.. Na podstawie planu sytuacyjnego z dnia 29 sierpnia 1968 r. nr GKM.Gd.II.1/167/66, parcela l. kat. [...]
o pow. 1,6583 ha uległa podziałowi na parcele: l. kat. [...] o pow. 1,0018 ha, l. kat. [...] o pow. 0,6376 ha oraz l. kat. [...] o pow. 0,0189 ha.
Do wniosku o zwrot przedmiotowych nieruchomości dołączono izraelskie dokumenty dotyczące stwierdzenia nabycia spadku po I. (I.) T. i O. T. oraz pełnomocnictwa udzielone przez M. J. i S. L., do reprezentowania m. in. w sprawach związanych z nieruchomością położoną
w K. przy Al. [...], oznaczoną liczbą wykazu hipotecznego [...] – wszystkie opatrzone klauzulą apostille - wraz z ich tłumaczeniami na język polski.
Na podstawie orzeczenia spadkowego Sądu Okręgowego w T. A. J. nr akt spadkowych 4441/82 z dnia 2 października 1982 r. ustalono, że spadek po I. (I.) T. zmarłym dnia 4 marca 1982 r. nabyła w całości córka O. T..
Z kolei zgodnie z testamentem z dnia 1 sierpnia 2011 r., spadek po zmarłej w dniu 3 lutego 2016 r. O. nabył M.
Organ wyjaśnił, że w aktualnym stanie prawnym materialno-prawną podstawę do rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.). Przepis art. 136 ust. 3 ww. ustawy w sposób precyzyjny określa krąg podmiotów, mogących żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a więc mających czynną legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym
w sprawie, której przedmiotem jest zwrot nieruchomości i dokonanie rozliczeń z tytułu jej zwrotu. Zgodnie z tym przepisem legitymację taką posiada przede wszystkim poprzedni właściciel nieruchomości, a w razie jego śmierci spadkobierca.
Zgodnie z art. 1027 ustawy z dnia z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.) względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia. Z kolei wedle art. 1025 § 1 ww. ustawy sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w odrębnych przepisach sporządza akt poświadczenia dziedziczenia. Zgodnie zaś z art. 1108 Kodeksu postępowania cywilnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1575 ze zm.) do jurysdykcji krajowej należą sprawy spadkowe, jeżeli spadkodawca w chwili śmierci był obywatelem polskim lub miał miejsce zamieszkania bądź miejsce zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej (§1). Do jurysdykcji krajowej należą również sprawy spadkowe, jeżeli majątek spadkowy albo jego znaczna część znajduje się w Rzeczypospolitej Polskiej (§2). Jednak z uwagi na treść art. 11102 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym jurysdykcja krajowa w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu nieprocesowym jest wyłączna w zakresie, w którym rozstrzygnięcie dotyczy praw rzeczowych na nieruchomości lub posiadania nieruchomości położonej
w Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim sprawa spadkowa dotyczy praw rzeczowych na nieruchomości położonej w Polsce, jurysdykcja sądów polskich jest wyłączna.
W dniu 16 sierpnia 2012 r. weszło w życie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego (Dz. Urz. UE L 201 z 27.07.2012 r., s. 107 ze sprost.). W zakresie jurysdykcji w postępowaniu nieprocesowym przepisy tego rozporządzenia wyłączyły stosowanie art. 1108 § 1 i § 2 oraz art. 11102 Kodeksu postępowania cywilnego. W ramach posiadanej jurysdykcji sądy polskie orzekają w sprawie spadkowej o dziedziczeniu nieruchomości położonej za granicą, a sądy innych państw członkowskich - o dziedziczeniu nieruchomości położonych w Polsce. W stosunkach między państwami członkowskimi rozporządzenie ma pierwszeństwo przed umowami międzynarodowymi zawartymi z tymi państwami, m. in. w zakresie jurysdykcji (art. 75 ust. 2 rozporządzenia nr 650/2012). Przepisy przejściowe rozporządzenia przewidują, że stosuje się je do dziedziczenia po osobach zmarłych dnia 17 sierpnia 2015 r. lub później (art. 83 ust. 1 rozporządzenia nr 650/2012).
W postępowaniu administracyjnym w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości legitymację procesową - w przypadku śmierci poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy przed 17 sierpnia 2015 r - posiadają więc wyłącznie ci spadkobiercy, którzy uzyskali stwierdzenie nabycia spadku wydane przez polski sąd lub notariusza.
Mając na uwadze powyższe, pismem z dnia 20 kwietnia 2021 r. nr GN.II.6821.1.57.2020.Ko organ wezwał pełnomocnika skarżących do wykazania legitymacji procesowej jego mocodawców w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonych jako działki: nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...] jedn. ewid.. , m. K., w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. D. poprzez dostarczenie do akt sprawy dokumentów stwierdzających ich dziedziczenie po I. T., H. K. oraz F. Z. wg przepisów prawa polskiego.
W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 15 czerwca 2021 r. pełnomocnik skarżących ponownie przedłożył jedynie izraelskie dokumenty dotyczące stwierdzenia nabycia spadku po I. (I.) T. i O. T. opatrzone klauzulą apostille - wraz z ich tłumaczeniami na język polski, wykonanymi przez tłumaczy przysięgłych języka izraelskiego.
W konsekwencji organ pierwszej instancji przyjął, że skarżący nie wykazali aby byli uprawnieni do wystąpienia z roszczeniem o zwrot nieruchomości, której dotyczy postępowanie, gdyż na gruncie prawa polskiego nie są spadkobiercami poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli M. J. i S. L., zaskarżając ją w całości oraz zarzucając jej naruszenie przepisów:
1) art. 105 §1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej
sprawie i w konsekwencji umorzenie postępowania, podczas gdy organ winien postępowanie zawiesić;
2) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy
zostały wyczerpane przesłanki do jego zawieszenia wynikające z tego przepisu.
Mając na uwadze powyższe odwołujący się wnieśli o uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o zawieszeniu postępowania.
Decyzją z dnia 11 lipca 2022 r. znak: WS-VI.7534.3161.2021.BP, działając na podstawie art. 9a w związku z art. 142 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.
o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania
i ustalenia organu pierwszej instancji, które przyjął za własne.
Podał, że Starosta Krakowski trafnie skonstatował, iż w postępowaniu administracyjnym w sprawie o zwrot wywłaszczone nieruchomości legitymację procesową w przypadku śmierci poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy przed dniem 17 sierpnia 2015 r. - posiadają wyłącznie ci spadkobiercy, którzy uzyskali stwierdzenie nabycia spadku wydane przez polski sąd lub notariusza.
Wskazał, że dotychczas nie wykazano w sposób należyty legitymacji procesowej wnioskodawców w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonych jako działki: nr [...] i nr [...], obr. [...], jedn. ewid. Ś. m. K.. Jednocześnie zauważył, że postanowieniem z dnia 27 lipca 2021 r. odmawiającym zawieszenia przedmiotowego postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.., Starosta Krakowski rozpatrzył wniosek zawarty w piśmie z 11 maja 2020 r.
Organ odwoławczy powtórzył za organem pierwszej instancji, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż: "dokonywanie po wszczęciu postępowania oceny interesu prawnego podmiotu żądającego działania organu administracji publicznej jest możliwe z natury rzeczy wyłącznie wówczas, gdy podmiot taki w podaniu ten interes prawny w jakikolwiek sposób określił. Wówczas bowiem organ zobowiązany jest postępowanie wszcząć i - w razie wątpliwości co do istnienia interesu prawnego - przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Jeżeli po wszczęciu postępowania organ uzna, że wnoszący podanie nie ma interesu prawnego (tzw. podmiotowa bezprzedmiotowość postępowania), to na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania" (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1215/20).
Zdaniem organu odwoławczego wnioskodawcy nie wykazali, aby byli uprawnieni do wystąpienia z roszczeniem o zwrot nieruchomości, której dotyczy postępowanie, gdyż na gruncie prawa polskiego nie są spadkobiercami poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Zgodnie zaś z przepisem art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W świetle powyższego organ odwoławczy za prawidłowe uznał rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że w piśmie z dnia 9 marca 2022 r. znak: WS-VI.7534.3.161.2021.BP skierowanym do pełnomocnika wnioskodawców stanął na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania z urzędu - na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ administracji publicznej może bowiem zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu (art. 98 §1 kpa). Tymczasem w niniejszej sprawie pismem z 28 marca 2022 r. skarżący wnieśli o zawieszenie - na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. - postępowania odwoławczego w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonych jako działki: nr [...] i nr [...], obr. [...] jedn. ewid.. m. K., w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. D., a Prezydent Miasta Krakowa pismem z 13 kwietnia znak: GS-11.6821.78.2020.HM wniósł sprzeciw w przedmiocie zawieszenia na wniosek skarżących przedmiotowego postępowania. W konsekwencji Wojewoda Małopolski postanowieniem z 15 czerwca 2022 r. znak: WS-VI.7534.3.161.2021.BP odmówił zawieszenia postępowania w sprawie rozpatrzenia odwołania od decyzji Starosty Krakowskiego z dnia 29 lipca 2021 r.
Na powyższą decyzję M. J. i S. L. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:
- art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez jego niezastosowanie i w konsekwencji nie zawieszenie postępowania administracyjnego w sytuacji gdy rozpatrzenie sprawy zależy od uprzedniego stwierdzenia nabycia spadku po I. T., H. K. oraz F. Z. przez polski sąd powszechny;
- art. 105 § w k.p.a. poprzez jego zastosowanie i umorzenie postępowania administracyjnego w sytuacji gdy postępowanie powinno ulec obligatoryjnemu zawieszeniu do czasu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zagadnienia wstępnego.
Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 r. poz. 2095 ze zmian.), zgodnie z którym w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). Na tej podstawie zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Rozpatrując sprawę w tak zakreślonych ramach, Sąd uznał skargę za niezasadną.
Wyjść należy od tego, że przedmiotem skargi jest decyzja umarzająca postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Przywołany przepis stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
W przedmiotowej sprawie organy upatrywały bezprzedmiotowości postępowania w braku wykazania przez skarżących stosownymi dokumentami, że są legitymowani do ubiegania się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm., dalej: u.g.n.). Zgodnie z tym przepisem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części mogą żądać poprzedni właściciel lub jego spadkobierca. Zdaniem organów administracji możliwość prowadzenia postępowania w tej sprawie i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty uzależniona jest od wykazania przez skarżących, że są legitymowani do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Z tym stanowiskiem nie zgodzili się skarżący, twierdząc, że w okolicznościach sprawy istniała przesłanka obligatoryjnego zawieszenia postępowania, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ zawiesza postępowanie administracyjne, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumieć należy kwestię prawną, wyłaniającą się w toku postępowania administracyjnego, gdy jej rozstrzygnięcie poprzedzające rozpatrzenie sprawy administracyjnej, leży w kompetencji innego organu lub sądu, i jest niezbędne dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Nie chodzi tu o konieczność wyjaśnienia nawet poważnych wątpliwości dotyczących aspektów prawnych czy faktycznych danej sprawy, lecz o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, bez rozstrzygnięcia którego nie jest możliwe wydanie orzeczenia w sprawie głównej. Norma wynikająca z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wymaga istnienia miedzy rozstrzygnięciem sprawy, a zagadnieniem wstępnym związku bezpośredniego, rozumianego jako bezwzględne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji od uprzedniego rozstrzygnięcia tegoż "zagadnienia wstępnego" przez inny organ lub sąd. W przypadku braku takiego związku, zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno bowiem zależeć rozpoznanie sprawy w ogóle, a nie wydanie decyzji o określonej treści, pozytywnej bądź negatywnej. W ocenie Sądu należy zgodzić się z Wojewodą, że w przedmiotowej sprawie takiego bezpośredniego związku nie było, a zatem nie zachodziła wskazana wyżej podstawa do zawieszenia postępowania z urzędu, skoro to na wnioskodawcy ciążyło już na wstępie wykazanie swojej legitymacji do złożenia wniosku. Prawidłowe było bowiem założenie organów, oparte o szczegółowo wykazane przepisy prawa, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej skarżący (jako wnioskodawcy w tej sprawie) powinni byli wykazać legitymację procesową stwierdzeniem nabycia spadku przez polski sąd lub notariusza, co otwierałoby drogę do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Zauważyć należy przy tym, że Starosta Krakowski wezwał pismem z dnia 20 kwietnia 2021 r. pełnomocnika skarżących do należytego wykazania legitymacji skarżących do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] o [...] obr. [...] w K., w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. D., poprzez przedłożenie dokumentów stwierdzających dziedziczenie skarżących po I. T., H. K. i F. Z. według przepisów prawa polskiego. W wyznaczonym terminie nie przedłożono żądanych dokumentów. Jak ponadto podniósł Wojewoda, do dnia wydania przez niego decyzji w postępowaniu odwoławczym pełnomocnik wnioskodawców nie dostarczył dokumentów stwierdzających dziedziczenie, jak i nie poinformował, czy skarżący zamierzają wystąpić do sądu polskiego lub notariusza o uzyskanie potwierdzenia spadkobrania po ww. osobach w zakresie nieruchomości położonych na terenie Polski.
W przedstawionych okolicznościach Sąd nie dopatrzył się istotnego naruszenia przepisów prawa procesowego mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to w szczególności naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wobec tego orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI