II SA/Kr 1111/05

II SA/Kr 1111/05 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2007-07-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Aldona Gąsecka-Duda /sprawozdawca/
Kazimierz Bandarzewski
Małgorzata Brachel - Ziaja /przewodniczący/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 lipca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja Sędziowie WSA Aldona Gąsecka-Duda / spr. / AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2007 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji
Uzasadnienie
Decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [...] 2001r. znak [...], na podstawie art. 43 ust 4 ustawy z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej ( tekst jednolity Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a. odmówiono wnioskodawczyni S. M. udzielenia pomocy finansowej.
Orzekając o powyższy nawiązano do wniosku motywowanego trudną sytuacją strony i jej rodziny spowodowaną utratą dochodu, jak również podano ustalenia poczynione w oparciu o zgromadzone dowody. Ich analiza i ocena rzeczywistej sytuacji rodziny S. M., w tym faktu nabycia samochodu oraz działki w czasie ubiegania się o pomoc wskazywać miała na posiadanie przez rodzinę nieujawnionego dochodu oraz brak znaczących okoliczności mające wpływ na trudność w jej funkcjonowaniu. Stosując art. 43 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wskazano na występują rażące dysproporcje między dochodem udokumentowanym, a rzeczywistą sytuacją materialną rodziny, która nie jest do niego adekwatna, jak również wyjaśniono iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne środki, uprawnienia i możliwości.
Od powyższej decyzji odwołała się S. M. podnosząc, że jako osoba o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wnosi o świadczenie pieniężne z pomocy, gdyż jedyne źródło dochodu rodziny składającej się z sześciorga dzieci, stanowi kwota 320zł., co powoduje trudną sytuację materialną rodziny i brak pieniędzy na leczenie.
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2001r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania S. M., na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 43 ust. 4 i art. 2 ustawy z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej ( tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 64, pz. 414 z późn. zm.) - utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [...] 2001r. znak [...], dokonując analogicznych ustaleń i oceny prawnej jak poczynione przez organ pierwszej instancji.
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia [...] 2004r. sygn. akt [...] po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2001r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy społecznej uchylono zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Orzekając o powyższym z uwzględnieniem treści wniosku, wydanych decyzji w sprawie decyzji, skargi oraz odpowiedzi na skargę wskazano, co następuje.
Zgodnie z art. 43 ust.4 ustawy z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. Nr 64 z 1998r., poz. 414 z późn. zm.) w razie wystąpienia rażących dysproporcji między wysokością dochodu udokumentowaną przez rodzinę ubiegającą się o pomoc a rzeczywistą sytuacją majątkową stwierdzoną przez pracownika socjalnego, kierownik ośrodka pomocy społecznej może odmówić przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Zastosowanie tego przepisu wymaga więc jednoznacznego wykazania owej dysproporcji i wskazanie na czym ona polega (w czym się przejawia). Odmawiając przyznania pomocy, organ jest obowiązany wykazać, na jakiej podstawie oparł swoje twierdzenia i w czym wyrażają się przesłanki odmowy. Skoro art. 43 ust. 4 mówi o wystąpieniu dysproporcji i to rażących, tylko udowodnienie, że taka właśnie sytuacja ma miejsce w sprawie, może spowodować odmowę przyznania świadczenia.
Zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji uznały, że samo posiadanie przez skarżącą nieruchomości i samochodu osobowego oraz związane z tym ponoszone koszty wskazują na uzyskiwanie dodatkowych dochodów, których rodzina nie ujawniła, a w konsekwencji występują rażące dysproporcje między dochodem udokumentowanym, a rzeczywistą sytuacją materialną rodziny. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skarżąca nie ukrywała swego stanu posiadania, w tym samochodu osobowego marki Daewoo Nexia i działki o pow. 18 a zakupionej za 3000 zł (niespłaconej) w kwietniu, a więc jeszcze przed złożeniem wniosku o udzielenie pomocy finansowej. W tym kontekście nie sposób zgodzić się ze stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji iż "zweryfikowane dobra materialne rodziny (samochód, działka jw.)" nabyte zostały w czasie ubiegania się o pomoc z opieki społecznej. Jak wskazano wyżej rażącą dysproporcję między wysokością dochodu udokumentowaną przez rodzinę ubiegającą się o pomoc, a rzeczywistą sytuacją majątkową stwierdzoną przez pracownika socjalnego należy w sposób jednoznaczny wykazać i udokumentować. Tymczasem tak organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy nie ustaliły w sposób jednoznaczny wydatków rodziny (w tym związanych z posiadaniem działki i samochodu) oraz nie zestawiły ich z uzyskiwanymi przez nią dochodami. Organy administracyjne przyjęły jedynie w sposób ogólny iż skoro nie stwierdzono, aby rodzina skarżącej żyła w niedostatku, miała zaległości w opłatach stałych związanych z utrzymaniem domu, a nadto mieszka w dobrze wyposażonym domu jednorodzinnym, mimo niskiego dochodu, to w takim przypadku wskazuje to na posiadanie nieujawnionych dochodów, które nie zostały ujawnione. Nie wykazano również w sposób jednoznaczny, że zachodzą rażące dysproporcje między dochodem udokumentowanym, a rzeczywistą sytuacją materialną rodziny skarżącej. Ponownie rozpatrując wniosek skarżącej organy administracyjne, po przeprowadzeniu wnikliwego wywiadu środowiskowego winny jednoznacznie wyjaśnić wyżej wskazane wątpliwości. W tym kontekście niewątpliwie niezbędna jest aktywna współpraca samej skarżącej i jej męża z organami prowadzącymi postępowanie w zakresie przyznania pomocy społecznej.
Powołanie się zatem na wystąpienia rażących dysproporcji między wysokością dochodu udokumentowaną przez rodzinę ubiegającą się o pomoc a rzeczywistą sytuacją majątkową stwierdzoną przez pracownika socjalnego, przy braku jednoznacznego wykazania tego dowodami, godzi w zasady określone przepisami art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa.
Podsumowując Sąd stwierdził, że odmowa udzielenia pomocy finansowej, nastąpiła z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej w stopniu powodującym konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [...] 2004r. znak [...] na podstawie art. 12 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm. ) oraz w związku z art. 104 k.p.a. - odmówiono S. M. przyznania pomocy w postaci świadczeń pieniężnych.
W uzasadnieniu decyzji wskazano na wniosek z dnia [...] 2001r. o udzielenie pomocy finansowej oraz dotychczasowy przebieg postępowania, na zalecenia wynikające powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. oraz brak współdziałania strony w przeprowadzonym aktualnie postępowaniu uzupełniającym. Na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, że rodzina S. M. mieszka w domu jednorodzinnym teścia dobrze wyposażonym, zajmując trzy pomieszczenia (podane do wywiadu środowiskowego dnia [...] 2001r.), prowadzi jedno gospodarstwo domowe, na utrzymaniu pozostaje sześcioro małoletnich dzieci. Dochód udokumentowany (deklarowany) przez rodzinę: to zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 215,60 zł i zasiłki rodzinne w kwocie 324,50zł. - łącznie 539,10zł. Rodzina posiada i użytkuje samochód marki DAEWOO - NEXIA zarejestrowany dnia [...] 1999r., a wykazane miesięczne wydatki, tj. gaz. telefon, energia elektryczna wynoszą około 190 zł. W aktach sprawy w zgromadzone zostały pozyskane z urzędu dokumenty, z których jednoznacznie wynika, że C. M. - mąż wnioskodawczyni zawarł umowę o podłączenie telefonu w 1996r. oraz uiścił również należność za podłącz linii gazowej do budynku mieszkalnego w którym mieszka wraz z rodziną. Dnia [...] 2001r. S. M. nabyła działkę o powierzchni 0,18 ha o wartości 3.000,00zł. S. M. - teść skarżącej, jest właścicielem domu, ale w nim nie mieszka. Z przeprowadzonego dnia [...] 1999r. przez pracownika socjalnego u teścia skarżącej wywiadu alimentacyjnego wynika, że jego dochód wynosi 707,83zł., z którego utrzymują się dwie osoby.
Wskazano następnie, że przedstawione elementy dóbr materialnych, które były nabyte przez rodzinę S. M. w toku pierwszego postępowania w sprawie udzielenia pomocy są poparte zgromadzonym materiałem dowodowym i w sposób jednoznaczny wskazują na dobrą sytuację materialną rodziny. Jak wynika z oświadczeń zgromadzonych w przedmiocie sprawy S. M. tę rzeczywistą sytuację materialno - bytową stara się obalić twierdząc, że samochód Nexia nie jest jej własnością , zakupiona działka nie jest zapłacona, a opłaty związane z korzystaniem z telefonu pokrywa teść. Takie twierdzenia nie mogą jednak wpłynąć na rozstrzygnięcie istoty sprawy. Zarejestrowanie samochodu poprzedzone jest przedstawieniem tytułu własności i jednoznacznie czyni rejestrującego w świetle prawa właścicielem. Wskazanie osoby trzeciej - A. T. jako właściciela samochodu nie może obalić faktu, że pojazd ten należy do S. M. bowiem rejestrowany jest na jej nazwisko. Współfinansowanie teścia w kupnie działki na rzecz synowej nie ma w sprawie znaczenia skoro ma on w posiadaniu gospodarstwo rolne, które mógł w części przekazać rodzinie z racji obowiązku nawet alimentacji. Z całego przeprowadzonego postępowania jednoznacznie wynika, że posiadany dochód S. M. tj. kwota 539,10 zł. nie jest adekwatny do wydatków jakie rodzina ponosiła na przestrzeni ostatnich lat tym bardziej iż dochód ten (udokumentowany) nie uległ radykalnemu podwyższeniu. Posiadanie samochodu i korzystanie z niego pociąga za sobą znaczne koszty: ubezpieczenie, paliwo, naprawy, a jednocześnie nie stanowi niezbędnej potrzeby życiowej takiej jak - dojazd do pracy, dojazd na rehabilitację osoby niepełnosprawnej itp. Teść wnioskodawczyni oświadczył, że to on współfinansował zakup działki i wszystkie prowadzone prace związane z modernizacją budynku na przestrzeni kilku ostatnich lat. Udokumentowany dochód S. M. nie jest adekwatny do poniesionych kosztów, a z pozostałych dokumentów wynika, że inwestycje wykonane zostały na nazwisko S. M. i jej męża C. M. To ta rodzina, a nie teść w świetle prawa jest właścicielem inwestycji. Nie ma istotnego znaczenia dla sprawy z jakich środków i w jakiej wysokości został zakupiony samochód, działka, podłącz telefonu, gazu ale fakt że rodzina S. M. ma to w posiadaniu i z tego korzysta , a w ocenie środowiska oraz pracownika socjalnego na dzień prowadzonego postępowania posiadane dobra materialne jednoznacznie odzwierciedlały dobrą sytuację materialno-bytową rodziny . W świetle przytoczonych faktów nie ma racjonalnego wytłumaczenia twierdzenie wnioskodawczyni, z którego mogłoby wynikać, że z przestawionych dochodów udokumentowanych, zarówno własnych jak i teścia na dzień wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie rodzina S. M. mogła żyć na takim standardzie nie mając dodatkowych dochodów, których w toku prowadzonego postępowania nie ujawniła.
W tym kontekście wskazano dalej, że zgodnie z art. 1 ust 1 i art. 2 ust 1 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 414 z 28 maja 1998r.) celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom, rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki i możliwości, oraz uprawnienia. W ramach tego procesu pomoc społeczna winna zaspokoić niezbędne potrzeby podstawowe przy uwzględnieniu możliwości finansowych. Z samej więc celowości i założeń pomoc społeczna nie jest przeznaczona dla osób, rodzin, których standard życia nie świadczy o deklarowanym niedostatku w zaspakajaniu niezbędnych potrzeb życiowych. Dlatego też ustawodawca uwzględnił takie sytuacje upoważniając organ do odmowy udzielenia pomocy finansowej w przypadku stwierdzenia rażącej dysproporcji między udokumentowanym dochodem, a rzeczywistą sytuacją materialną rodziny zgodnie z art. 43 ust 4 ustawy powyższej ustawy oraz art. 12 ustawy cytowanej na wstępie ustawy. Z przedstawionych okoliczności i z zebranego materiału dowodowego w przedmiocie rozpatrzenia sprawy jednoznacznie wynika, że takie dysproporcje występują w rodzinie wnioskodawczyni. Nie oznacza to, że stanowisko zajęte wyżej co do wniosku z dnia [...] 2001r. utrzymuje w odniesieniu do obecnej sytuacji materialno - bytowej S. M. Jak wyjaśniono, rodzina na przestrzeni ostatnich dwóch lat często korzysta z pomocy społecznej, której formy i wysokość wyszczególniono za okres od stycznia 2003r. do czerwca 2004r.
Składając w terminie odwołanie od powyższej decyzji S. M. uznawała ją za krzywdzącą. Skarżąca podniosła, że decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. została wydana po upływie terminu do rozpatrzenia sprawy oraz nie uwzględnia ona wyroku Sądu Administracyjnego, który uchylił wcześniejsze decyzje o odmowne przyznania świadczenia. Uznawała ponadto za bezprawnie wliczanie do dochodu rodziny dochodu uzyskiwanego przez teścia, który nie łoży na jej utrzymanie.
Na skutek odwołania S. M. decyzja Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [...] 2004r. znak [...], na podstawie art. 12 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm. ) została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. decyzją z dnia [...] 2004. Nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, z powołaniem jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia art.138 §2 k.p.a. w związku z art. 8, art. 13 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz.U.2004 Nr 64.poz.593) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12.10.1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 122 poz.593 z późn. zm.).
W nawiązaniu do dotychczasowego przebiegu postępowania, w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji powołano art. 8 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazano na zalecenia zawarte w wydanym w przedmiotowej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wskazano dalej, że załączonych do akt dokumentów oraz z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ pierwszej instancji oparł się na stanie faktycznym z roku 2001r. oraz na przepisach ustawy o pomocy społecznej z dnia 29.11.1990r., które w dniu wydania decyzji już nie obowiązywały. W świetle obowiązującego od dnia 1.05.2004r. art. 150 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy niniejszej ustawy. Oparcie przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia w sprawie o uchylone przepisy stanowi przesłankę będącą podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji. Ponadto, organ ten badał i rozstrzygnął sprawę biorąc pod uwagę sytuację majątkowo - dochodową w jakiej rodzina strony znajdowała się w 2001r., natomiast zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej (orzeczenie NSA z dnia 24.02.1992r. II SA94/92).
W świetle powyższego stwierdzono, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została z uchybieniami, a organ odwoławczy nie może dokonać ich konwalidacji. Organ pierwszej instancji rozpatrując ponownie sprawę powinien przeprowadzić wywiad środowiskowy oraz ustalić aktualną sytuację majątkową i dochodową rodziny strony, by dokonać oceny czy zachodzą przesłanki do udzielenia, czy też odmowy przyznana pomocy finansowej. Zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie, a organ pierwszej instancji winien wyjaśnić poruszone kwestie i uzupełnić materiał dowodowy, jak również uwzględnić przy podejmowaniu decyzji o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego, sytuację osób będących na utrzymaniu osoby ubiegającej się o świadczenie.
Zwrócono także uwagę, że w świetle obowiązującego prawa Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. nie ma samoistnego uprawnienia do wydawania decyzji. Przepis art. 110 ust. 7-8 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości. W tej sytuacji decyzja winna być opatrzona pieczęcią zawierającą upoważnienie do jej wydania.
Rozpatrzywszy sprawę po raz kolejny, decyzją Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [...] 2004r. znak [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy N., na podstawie art. 37 ust 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2,3 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a. - odmówiono S. M. przyznania świadczeń pieniężnych w postaci zasiłku stałego.
W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] 2004r. oraz decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. z dnia [...] 2004r. znak [...], na wnikliwe zbadanie przy ponownym rozpatrzeniu sprawy sytuacji materialne - bytowej rodziny S. M. poprzez sporządzenie wywiadu środowiskowego (rodzinnego) i zebranie materiału dowodowego w przedmiocie sprawy. Wyjaśniono, iż z przeprowadzonego postępowania wynika, że ośmioosobowa rodzina mieszka wspólnie i prowadzi jedno gospodarstwo domowe, na jej utrzymaniu pozostaje sześcioro dzieci, z których pięcioro uczęszcza do szkół, a jedno jest w wieku przedszkolnym. Dwie osoby są w wieku aktywności zawodowej - jedna czasowo niezdolna do pracy (niezdolność do [...] 2005r. ) oraz jedna nie podejmująca pracy i nie zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy. Udokumentowanym dochodem rodziny jest renta męża strony w kwocie 442,58zł. oraz świadczenia rodzinne w kwocie 337,00 zł. Łączny dochód rodziny w miesiącu sierpień 2004r. wyniósł 779,58 zł. Zgodnie z art. 8 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje: w przypadku rodziny, jeżeli dochód rodziny nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzime zwanym dalej kryterium dochodowym rodziny. Ustalone kryterium dla ośmioosobowej wnioskodawczyni rodziny wynosi 2.528,00zł., posiadany dochód wynosi 779,58zł. , jest znacznie niższy od ustalonego ustawowo kryterium dochodowego co uprawnia do udzielenia pomocy finansowej.
W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2004r. oraz w trakcie sporządzania wywiadu środowiskowego dnia [...] 2004r. S. M. wskazała, że przedmiotem rozpatrzenia wniosku jest zasiłek stały wyrównawczy z tytułu posiadania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas od [...] 2000r. do [...] 2001r. Z mocy art. 150 na wstępie cytowanej ustawy wynika, że do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy niniejszej ustawy, co powoduje, że w świetle obowiązującego prawa od [...] 2004r. w katalogu świadczeń nie ma świadczenia pieniężnego o nazwie zasiłku stałego wyrównawczego, natomiast istnieje zasiłek stały, którego warunkiem przyznania jest posiadanie orzeczenia o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art. 37 ust 1 i ust 2 pkt 2,3 powyższej ustawy zasiłek stały przysługuje osobie pełnoletniej pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności jeżeli jej dochód jak również dochód na osobę w rodzinie jest niższy od kryterium dochodowego w rodzinie. Zasiłek stały ustala się w wysokości w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie, przy czym kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30zł. miesięcznie.
Z powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że warunkiem do otrzymania zasiłku stałego jest posiadanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności) oraz spełnienie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Dnia [...] 2004r. w trakcie sporządzania wywiadu środowiskowego (rodzinnego) S. M. złożyła oświadczenie, że na dzień dzisiejszy tj. [...] 2004r. nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wobec powyższego organ w świetle obowiązującego prawa nie ma podstaw do udzielenia pomocy w postaci zasiłku stałego. Z akt sprawy wynika, że rodzina nie jest pozostawiona bez wsparcia finansowego, czego faktem są przyznane w bieżącym roku liczne formy pomocy, które następnie wymieniono za okres od stycznia do października 2004r.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się S. M., która wnosząc w terminie odwołanie domagała się w nim wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez Ośrodek Pomocy Społecznej w N., a także żądała odsetek od zadłużenia wobec przeciągania załatwienia sprawy. Skarżąca uznawała za absurdalne powoływanie się przez organ pierwszej instancji na fakt, że obecnie nie posiada orzeczonej grupy inwalidzkiej.
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2005r. znak[...], po rozpatrzeniu odwołania S. M. od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [...] 2004r. znak [...], na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 7 k.p.a. oraz art. 8 ust. 1, art. 13 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64.,poz.593), a także art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. Nr 122 poz. 593 z późn. zm.) - uchylono zaskarżoną decyzję oraz przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, w uzasadnieniu decyzji wskazano na treść art. 8 ust.1 oraz art. 7 pkt 2-15 ustawy o pomocy społecznej. Wyjaśniono, iż osoba, która spełnia wyżej opisane kryterium dochodowe może wnioskować o udzielenie różnych form pomocy finansowej w postaci zasiłku: stałego, celowego, okresowego, które są przyznawane w oparciu kryteria określone w poszczególnych przepisach art. 37 ust 1 - 5, art. 38 ust. 1 - 6, art. 39 ust.1 – 3 tej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. w wydanym dnia [...] 2004r. orzeczeniu wskazał, by przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracyjne, po przeprowadzeniu wnikliwego wywiadu środowiskowego przy udziale i aktywnej współpracy ze strony S. M. oraz jej męża dokonały zestawienia wydatków rodziny i zestawiły je z uzyskiwanymi przez nią dochodami, aby w sposób jednoznaczny wykazać i ustalić czy zachodzi rażąca dysproporcja między wysokością dochodu udokumentowaną przez rodzinę ubiegającą się o pomoc, a rzeczywistą sytuacją majątkową stwierdzoną przez pracownika socjalnego. Zaskarżona decyzja prowadzi do wniosku, iż organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi sytuacja rażącej dysproporcji między wykazanym dochodowym, a rzeczywistą sytuacją majątkową, która była podstawą do domowy przyznania świadczeń pieniężnych we wcześniejszych decyzjach, albowiem wskazał iż ośmioosobowa rodzina strony spełnia kryterium dochodowe określone w wyżej cytowanym art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Skoro zatem rodzina spełnia kryterium do przyznania pomocy społecznej, należało, w następnym etapie postępowania, rozpatrzyć wniosek strony z dnia [...] 2004r. o przyznanie żądanej przez nią pomocy. W tym wniosku S. M. zwraca się o przyznanie pomocy w związku z tym, że utraciła dochód, a jedynym źródłem dochodu są zasiłki rodzinne na sześcioro dzieci i nie stać jej na zrobienie zakupów szkolnych dla dzieci. Ponadto strona we wniosku tym poinformowała że została jej przyznana grupa inwalidzka i załącza kopie orzeczenia. Z powyższego wniosku wynika jedynie, że strona oczekuje, aby wobec trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazła, została objęta pomocą społeczną. Artykuł 102 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w świetle którego świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Ustawa o pomocy społecznej przewiduje różne rodzaje świadczeń społecznych, których przyznanie obwarowane jest różnymi przesłankami, organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie w myśl zasady art. 7 k.p.a., który zobowiązuje organ administracji publicznej do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, powinien wezwać stronę do sprecyzowania wniosku poprzez wskazanie świadczeń, których oczekuje. Wydając tylko decyzję o odmowie przyznania zasiłku stałego, bez wcześniejszego wyjaśnienia powyższej kwestii, organ pierwszej instancji samowolnie zawęża krąg świadczeń, o które mogłaby się starać odwołująca.
Decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [...] 2005r. znak [...], na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 39 ust. 1 i 2 i art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 – 3 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64 poz. 593 z późn. zm. ) oraz Zarządzenia Nr [...] Wójta Gminy N. w sprawie udzielenia kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej, jak również art. 104 k.p.a., po rozpatrzeniu sprawy z odwołania od decyzji z dnia [...] 2004r. znak [...] i wniosku z dnia [...] 2005r. – przyznano S. M. zasiłek celowy w kwocie 250,00zł., w kwietniu 2005r. na zakup obuwia dla dzieci.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano na wyrok z dnia [...] 2003r. sygn. akt [...], opisano przebieg postępowania w przedmiotowej sprawie po jego wydaniu - w tym okoliczność sprecyzowania przez wnioskodawczynię żądań w piśmie z dnia [...] 2005r., wymieniono liczne świadczenia uzyskane rodzinie S. M. w latach 2003 – 2005, przeprowadzono też wywód dotyczący braku podstaw do przyznania wnioskodawczyni w świetle art.37 ust. 1 i ust. 2 pkt 2-3 ustawy o pomocy społecznej zasiłku stałego z uwagi na nieposiadanie przez nią orzeczenia o jej niepełnosprawności.
Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2005r. SKO[...], na podstawie art. 37§ 1 i 2 i art. 123 w związku z art. 35 § 1- 5 k.p.a., po analizie przebiegu postępowania w niniejszej sprawie, treści wniosku po jego sprecyzowaniu w piśmie z dnia [...] 2005r., powyższej decyzji oraz art. 18 ust. 1 pkt 1, art. 106 ust. 1 i art. 14 ustawy o pomocy społeczne, a także art. 104 § 1 i art. 109 § 1 k.p.a. - wyznaczono organowi pierwszej instancji dodatkowy czternastodniowy termin do załatwienia sprawy zasiłku stałego.
Decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [...] 2005r., znak [...] na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, 3, art. 6 i art. 8 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64 poz. 593 z późn. zm. ) oraz Zarządzenia Nr [...] Wójta Gminy N. w sprawie udzielenia kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej, jak również art. 104 k.p.a., po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] 2005r. w przedmiocie przyznania zasiłku stałego - odmówiono S. M. przyznania tego świadczenia.
Wskazano, że S. M. pismem z dnia [...] 2005r. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. od decyzji wydanej przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [...] 2005r. znak [...], która podlegała kolejnemu rozpoznaniu w trybie odwoławczym przez organ drugiej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. postanowieniem z dnia [...] 2005 nr [...] potraktowało pismo strony z [...] 2005r. jako zażalenie na bezczynność organu pierwszej instancji w przedmiocie przyznania bądź odmowy zasiłku stałego za uzasadnione i wyznaczyło 14 dniowy termin na załatwienie sprawy. Organ pierwszej instancji na podstawie wnikliwej analizy akt sprawy zważył co następuje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia [...] 2004r. sygn. akt [...] uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2001r. SKO[...], jak również decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego S. M. z powodu rażących dysproporcji między udokumentowanym dochodem, a rzeczywistą sytuacją majątkową rodziny oraz wskazał by ponownie rozpatrzeć wniosek strony w przedmiocie przyznania pomocy społecznej. W toku kolejnego prowadzonego postępowania odwoławczego organ drugiej instancji w decyzji z dnia [...] 2004r. SKO[...] przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia zakwestionował błędne rozstrzygnięcie, ponieważ organ pierwszej instancji oparł się na stanie faktycznym sytuacji rodziny z 2001r. oraz na uchylonych przepisach ustawy o pomocy społecznej, co zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. nie jest zgodne z zapisem art. 150 cyt. na wstępie ustawy, który mówi, że do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia ustawy stosuje się przepisy niniejszej ustawy. Biorąc pod uwagę wskazania zawarte w opisanej decyzji organu odwoławczego i po uprzednim przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w przedmiocie przyznania bądź odmowy zasiłku stałego, z upoważnienia Wójta Gminy N. dnia [...] 2005r. wydano decyzję znak [...] odmawiającą przyznania pomocy finansowej w postaci zasiłku stałego, przyjmując w niej, że na dzień jej wydania S. M. nie była osobą zaliczoną do osób niepełnosprawnych (zgodnie ze stanowiskiem zajętym przez organ odwoławczy -aktualny stan faktyczny) w stopniu uprawniającym do otrzymania zasiłku stałego zgodnie z art. 37 powołanej na wstępie ustawy. Uchylając tę decyzją oraz przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organ odwoławczy nakazał uzupełnić materiał dowodowy o wniosek strony określający rodzaj świadczenia ,o który się ubiega. S. M. na wezwanie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., w dniu [...] 2005r. złożyła pisemne podanie o pomoc, prosząc o wykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] 2004r. i udzielenie zasiłku stałego w oparciu o przedłożone orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 2001r., a także o pomoc na zapłacenie rachunków i zakup obuwia wiosennego dla dzieci.
Mając na uwadze powyższe okoliczności organ pierwszej instancji dnia [...] 2005r. wydał decyzję rozstrzygającą w przedmiocie przyznania zasiłku celowego w kwocie 250,00zł. na zakup obuwia dla dzieci. W tejże decyzji zawarto stanowisko dotyczące uprawnień do otrzymania przez stronę zasiłku stałego powołując się na zapis art. 37 ust. 1 pkt 2 pkt 2,3 ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy w opisanym na wstępie postanowieniu dokonał oceny powyższego rozstrzygnięcia sprawy i stwierdził, że o odmowie bądź przyznaniu świadczenia w przedmiocie zasiłku stałego organ pierwszej instancji powinien wydać oddzielną decyzję administracyjną.
Uwzględniając te okoliczności wskazano następnie, że w oparciu o aktualny stan faktyczny rodziny S. M. i zgromadzony materiał dowodowy przyjęto iż obecnie liczy ona 7 osób, stałym źródłem utrzymania są świadczenia rodzinne w łącznej kwocie 377,00zł., a ustalone zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe wynosi 2.212,00zł. Z przedłożonego przez stronę dnia 3 czerwca 2005r. Orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. wynika, że S. M. jest zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim, orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter okresowy, ustalony do [...] 2006r. Zgodnie z art. 37 ust. 1 i ust 2 pkt 2,3 wyżej powołanej ustawy zasiłek stały przysługuje osobie pełnoletniej pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie jest niższy od kryterium dochodowego w rodzinie. Zasiłek stały ustala się w wysokości w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie , a dochodem na osobę w rodzinie, przy czym kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30,00zł. miesięcznie. Zgodnie z zapisem art. 6 tej ustawy definiującym pojęcie całkowitej niezdolności do pracy, chodzi o całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
W świetle przytoczonych wyżej zapisów warunkiem do otrzymania zasiłku stałego jest posiadanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ( znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności) oraz spełnienie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wobec powyższego organ w świetle obowiązującego prawa nie ma podstaw do udzielenia pomocy w postaci zasiłku stałego.
Wskazano ponadto, że z całości zgromadzonego materiału dowodowego wynika iż rodzina S. M. nie jest pozostawiona bez wsparcia finansowego, o czym świadczy przyznana w bieżącym roku pomoc w różnych formach, które wymieniono za okres od grudnia 2004r. do lipca 2005r.
Wnosząc w terminie odwołanie od powyższej decyzji S. M. zarzucała, że organ pierwszej instancji w dalszym ciągu nie realizuje wyroku z dnia [...] 2004r., nadal zwleka z jego wykonaniem, a także zażądała odsetek od niewypłaconego dotąd, a jej zdaniem należnego świadczenia.
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2005r. znak[...], na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 37 ust. 1 pkt 2, art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej ( Dz.U.2004 Nr 64, poz. 593 ) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12.10.1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 122, poz. 593 z późn. zm.), po rozpoznaniu odwołania S. M. od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia[...] 2005 znak [...] - utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W nawiązaniu do wydanego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia, zarzutu odwołania oraz wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wyrokiem z dnia [...] 2004r. sygn. [...] podano, że w przedmiotowej sprawie należało ponownie rozpatrzyć wniosek strony z dnia [...] 2001r. W jednej z kolejnych decyzji organ odwoławczy wskazał m.in. że we wniosku z dnia [...] 2001r. S. M. zwraca się o przyznanie pomocy w związku z tym iż ona utraciła dochód, a jedynym źródłem dochodu są zasiłki rodzinne na sześcioro dzieci, i nie stać jej na zrobienie zakupów szkolnych dla dzieci. Ponadto strona we wniosku tym poinformowała, że została jej przyznana grupa inwalidzka i załącza kopię orzeczenia. Z powyższego wniosku wynikało jedynie, że strona oczekuje, aby wobec trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazła, została objęta pomocą społeczną. Z uwagi na fakt, że ustawa o pomocy społecznej przewiduje różne rodzaje świadczeń społecznych, których przyznanie obwarowane jest określonymi przesłankami, dlatego Kolegium zobowiązało organ pierwszej instancji, aby prowadząc postępowanie w myśl zasady art. 7 k.p.a. wezwał stronę do sprecyzowania wniosku poprzez wskazanie świadczeń, których oczekuje. Z przesłanych akt sprawy wynikała, że organ pierwszej instancji odebrał od strony w dniu [...] 2005r. oświadczenie, w którym strona domaga się w oparciu o wniosek złożony w dniu [...] 2001r. przyznania zasiłku stałego oraz przyznanie pomocy finansowej na zakup obuwia dla dzieci oraz zapłacenia rachunków. Wobec powyższych wyjaśnień wydał on decyzję z dnia [...] 2005r. o przyznaniu pomocy celowej w kwocie 250,00zł. na zakup obuwia dla dzieci i w jej uzasadnieniu poinformował stronę, iż nie spełnia ona przesłanek do przyznania zasiłku stałego. Jednakże z uwagi na to, że nie został wydany oddzielny akt regulujący sprawę przyznania lub odmowy przyznania zasiłku stałego, a strona złożyła zażalenie na bezczynność organu pierwszej instancji w przedmiocie przyznania zasiłku, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. postanowieniem z dnia[...] 2005r. znak[...] zobowiązało Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. do wydania decyzji o odmowie lub przyznaniu zasiłku stałego, w wyniku czego wydano zaskarżona obecnie decyzję.
Jak wyjaśniono dalej, w świetle przepisów art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jak i pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Rozpatrując przedmiotową sprawę uwzględniono orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle którego organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej (orzeczenie NSA z dnia 24 .02 1992,11 SA 94/92), jak i art. 6 k.p.a., który stanowi iż organ administracji państwowej orzeka na podstawie przepisów prawa. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że S. M. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z szóstką swoich dzieci, źródłem utrzymania rodziny są świadczenia rodzinne na dzieci w kwocie 377zł., a wyrokiem Sądu Okręgowego w N. z dnia [...] 2005r. została orzeczona separacja małżeństwa S. M. i C. M. Wobec powyższego należy stwierdzić, że dochód osiągany przez rodzinę strony jest niższy od kryterium dochodowego tj. kwoty 2, 212 zł. ustalonego w oparciu o przepis art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i tym samym została spełniona jedna z przesłanek art. 37 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy warunkująca przyznanie wnioskowanego zasiłku. Drugą przesłanką od występowania, której powołany wyżej przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 uzależnia przyznanie prawa do zasiłku stałego jest całkowita niezdolność do pracy osoby pozostającej w rodzinie, która ubiega się o to świadczenie. Do akt sprawy zostało załączone orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] 2005r. znak [...] wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnoprawności, mające charakter okresowy i obwiązujące do dnia [...] 2006r., które zalicza S. M. do osób o lekkim stopniu niepełnosprawności i ustala, że stopień ten występuje od [...] 2005r. Ustawa o pomocy społecznej w art. 6 pkt 1 stanowi, że całkowita niezdolność do pracy oznacza: całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W świetle przedstawionego stanu faktycznego należy stwierdzić, że odwołująca nie jest całkowicie niezdolna do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz nie została zaliczona do I lub II grupy inwalidów, nie legitymuje się również znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, dlatego nie można jej uznać za osobę całkowicie niezdolną do pracy, wobec tego nie przysługuje jej prawo do zasiłku stałego, ponieważ nie zostały spełnione wszystkie wymogi art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.
Wskazano ponadto, że niezależnie od powyższego, po ponownym rozpoznaniu wniosku strony z dnia [...] 2001r. o przyznanie pomocy, została udzielona pomoc finansowa w formie zasiłku celowego, a ponadto jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach rodzina odwołującej jest objęta różnymi formami pomocy finansowej.
Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2005r. znak [...] S. M. wskazywała, że przedmiotowa sprawa była badana przez ten Sąd i rozpatrzona na jej korzyść, Samorządowe Kolegium Odwoławcze miało możliwość zaskarżenia wyroku, ale tego nie zrobiło. Sprawa dotyczy 2001r, kiedy to na jeden rok skarżąca była uznana za osobę o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Organ zwlekał z wypłaceniem należnej jej od 2001r. kwoty, zaś aktualnie wbrew wszystkiemu próbuje zapomnieć o niej i bierze pod uwagę obecną sytuację. Skarżąca posiada niepełnosprawność do maja 2006r. , ale po upływie terminu pierwszej decyzji nie starała się o przedłużenie, obwiniając OPS w N. o wprowadzenie w błąd odnośnie tego, czego miała prawo się domagać. Została pozbawiona rocznej renty. Skarżąca domagała się wymierzenia kary grzywny za utrudnianie wykonania wyroku sądu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wniosło o jej oddalenie opisując przebieg postępowania i prezentując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje .
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153,poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 §1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Fakt uprzedniego wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyroku z dnia [...] 2004r. sygn. [...] ma między innymi ten skutek, że dokonywana obecnie ponowna kontrola dotyczy w szczególności czynności oraz decyzji podjętych po tej dacie. Co do zasady winna ona nastąpić z uwzględnieniem wiążącego charakteru oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu tego orzeczenia (art. 153 p.p.s.a.), z tym zastrzeżeniem iż ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyr. NSA z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98 , ONSA 2000, nr 3, poz. 129). Podobny skutek mogą wywołać istotne zmiany stanu faktycznego. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa materialnego i procedury oraz sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, a pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za błędne. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu eliminację błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia dostrzeżonych wadliwości, przy czym wskazania te nie mogą z góry narzucać sposobu rozstrzygnięcia konkretnych kwestii związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia sprawy.
Mając na uwadze powyższe ogólne uwagi oraz przedmiot postępowania należy stwierdzić, że po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyroku z dnia [...] 2004r. sygn. akt [...] nie dokonano zmian w zakresie dotyczących powołanych w nim przepisów proceduralnych zawartych w art. 7 k.p.a., 77 k.p.a. i 107 k.p.a. Nastąpiły natomiast istotne zmiany prawa materialnego związane z utratą mocy obowiązującej od dnia 1.05.2004r. ustawy z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej ( tekst jednolity Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm. ) oraz wejściem w życie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ) , a także ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ). Przedmiotem oceny prawnej na gruncie tego wyroku była wykładnia i stosowanie art. 43 ust. 4 z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej , który stanowił, że w razie wystąpienia rażących dysproporcji między wysokością dochodu udokumentowaną przez rodzinę ubiegającą się o pomoc a rzeczywistą sytuacją majątkową stwierdzoną przez pracownika socjalnego, kierownik ośrodka pomocy społecznej może odmówić przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Po zmianie przepisów podobna regulacja została zawarta w art. 12 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. Wobec zasadniczych zmian w przepisach, których celem było między zmodyfikowanie i zaostrzenie kryteriów udzielanych świadczeń, czego bezpośrednim następstwem było też ograniczenie wypadków, w których miały być one przyznawane ( vide stanowisko Marszałek Sejmu prezentowane w pkt B uzasadnienia wyroku TK z dnia 8.03.2005r., P 15/04 ), na co wskazuje także brzmienie art. 12 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej eliminując wymóg rażącej dysproporcji oraz nawiązując do kwestii możliwości przezwyciężenia trudnej sytuację życiową przy wykorzystaniu własnych zasobów majątkowych - ocenę tą należy uznać za aktualną jedynie w sytuacji, w której przy stosowaniu przepisów nowych ustawy zaszłaby konieczność uwzględniania jako przesłanki rozstrzygnięcia poprzednio obowiązującego stanu faktycznego i prawnego.
Uwzględniając powyższe, treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania zarzuty skargi należy uznać za zasadne.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na fakt, że w dacie wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyroku z dnia [...] 2004r. sygn. akt II [...] przedmiot postępowania wszczętego na wniosek z dnia [...] 2001r.(data wpływu do organu pierwszej instancji [...] 2001r.) nie był dostatecznie określony przez wskazanie świadczenia lub świadczeń, przyznania których domagała się S. M. Wydane wówczas decyzje mówią ogólnie o braku przesłanek do udzielenia wnioskodawczyni pomocy finansowej, zaś powołany wyżej wyrok rozważa kwestię odmowę udzielenia jej pomocy społecznej. Zważyć należy także, że przed wydaniem tych decyzji S. M. nie była wzywania w trybie art. 64 k.p.a. w związku z art63 § 1 k.p.a. o sprecyzowanie wniosku oraz wbrew wymogom z art. 9 k.p.a. nie została pouczona przez organ pierwszej instancji lub pracownika socjalnego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Nie budzi zastrzeżeń wydana po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia [...] 2004r. sygn. akt [...] decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2004. Nr [...], w której trafnie zwrócono uwagę na zmiany w przepisach prawa i nieuwzględnienie powyższego oraz zmian w stanie faktycznym w dacie orzekania przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. decyzją z dnia [...] 2004r. znak [...] o odmowie przyznania S. M. pomocy w postaci świadczeń pieniężnych. Uchybieniem popełnionym przez organ drugiej instancji przy wydaniu tej decyzji jest natomiast niezwrócenie uwagi na istniejące braki w określeniu przedmiotu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, co jednakże pozostaje bez wpływa dla zasadności wydania decyzji kasacyjnej.
Prowadząc ponownie postępowanie w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji dokonał określenia przedmiotu postępowania. Podał w tym zakresie iż w odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2004r. oraz w trakcie sporządzania wywiadu środowiskowego dnia [...] 2004r. S. M. wskazała, że przedmiotem rozpatrzenia wniosku jest zasiłek stały wyrównawczy z tytułu posiadania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas od [...] 2000r. do [...] 2001r. Powołując art. 150 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej, uwzględniając iż katalogu świadczeń przewidziany w nowej ustawie obowiązującej od 1.05.2004r. nie ma świadczenia pieniężnego o nazwie zasiłku stałego wyrównawczego, natomiast istnieje zasiłek stały, którego warunkiem przyznania jest posiadanie orzeczenia o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności rozpatrzył sprawę i wydał rozstrzygnięcie na podstawie art. 37 ust 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2,3 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej. Odmawiając S. M. przyznania świadczeń pieniężnych w postaci zasiłku stałego decyzją z dnia [...] 2004r. znak [...] organ pierwszej instancji podał jako podstawę powyższego okoliczność, że w dacie orzekania nie posiadała ona w myśl informacji zawartych w wywiadzie środowiskowym z dnia [...] 2004r. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W tym miejscu należy zauważyć, że przed wydaniem powyższego rozstrzygnięcia S. M. w dalszym ciągu nie była wzywana przez organ pierwszej instancji o sprecyzowanie żądania wniosku z dnia[...] 2001r. (data wpływu do organu pierwszej instancji [...]2001r.), jak również nie wykonano obowiązku z art. 9 k.p.a. dotyczącego należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa poprzez udzielają im w tym celu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Uchylając tę decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia decyzją z dnia [...] 2005r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. słusznie uznało, że w sprawie niniejszej należy rozpatrzyć wniosek strony z dnia [...] 2001r.( data wpływu do organu pierwszej instancji [...] 2001r.), w którym S. M. informując o posiadaniu grupy inwalidzkiej, dołączając następnie kserokopię orzeczenia właściwego organu wydanego na okres od [...] 2001r. – [...] 2001r., stwierdzającego umiarkowany stopień niepełnosprawności skarżącej, zwraca się o przyznanie pomocy w związku z tym, że utraciła dochód, jedynym jego źródłem są zasiłki rodzinne na sześcioro dzieci i nie stać jej na zrobienie zakupów szkolnych dla dzieci. Prawidłowo też interpretując jego treść uznał, że z powyższego wniosku wynika jedynie oczekiwanie strony na udzielenie jej pomocy społecznej wobec trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazła. Zauważyć należy także, że w pierwszym z odwołań skarżąca wspomina o braku środków na zakup leków. Organ odwoławczy przytoczył trafnie art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej, wskazał na wielość przewidzianych w niej świadczeń, których przyznanie obwarowane jest różnymi przesłankami, a także na obowiązki organu przewidziane w art. 7 k.p.a., z których wynikał w przedmiotowej sprawie obowiązek wezwania strony o podanie, których świadczeń oczekuje. Trafnym jest stanowisko organu drugiej instancji, który uznał, że wydając tylko decyzję o odmowie przyznania zasiłku stałego bez wcześniejszego wyjaśnienia powyższej kwestii, organ pierwszej instancji samowolnie zawęził krąg świadczeń, o które mogłaby się starać odwołująca. Zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. było zatem zasadne, bowiem nie dysponował ani wnioskiem strony sprecyzowanym z zachowaniem wymogów formalnych przy udzieleniu stosownych pouczeń, ani zebranym z uwzględnieniem powyższego materiałem dowodowym, przy czym zastępowanie organu pierwszej instancji w tych czynnościach należałoby uznać za naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, którą ustanowiono w art. 15 k.p.a.
Prowadząc po raz kolejny postępowanie w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji skierował do S. M. pismo z daty [...] 2005r., w którym wskazując na zalecenia zawarte w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2005r. znak [...], powołując jako podstawię art. 64 § 2 k.p.a. wezwał ją do stawienia się w biurze Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, w terminie 7 dni celem dokonania czynności związanych ze sprecyzowaniem wniosku w zakresie rodzaju świadczenia, o które się ubiega, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W powyższym wezwaniu zawarto tez informację, że obecnie obowiązująca ustawa z 12.03.2004r. o pomocy społecznej w katalogu świadczeń pieniężnych wymienia: zasiłek celowy, zasiłek specjalny celowy, zasiłek okresowy, zasiłek stały. sprecyzowania wniosku. Na powyższe wezwanie doręczone skarżącej [...] 2005r. odpowiedziała ona pismem z dnia [...] 2005r., w którym powołując się na wydany w przedmiotowej sprawie prawomocny wyrok z dnia [...] 2004r., a także orzeczenie o stopniu niepełnosprawności domagała się przyznania zasiłku stałego, podając dodatkowo, że będzie wdzięczna za udzielenie pomocy na zapłacenie rachunków i zakup obuwia wiosennego dla szóstki jej dzieci. W sprawie przedstawiono rachunek, zaś materiał dowodowy uzupełniono o aktualizacje wywiadu środowiskowego. Z akt sprawy wynika, że w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] 2001r. (data wpływu do organu pierwszej instancji [...] 2001r. ) organ pierwszej instancji wydał dwie decyzje.
Pierwsza decyzja - z dnia [...] 2005r. znak [...] o przyznaniu S. M. zasiłku celowego, jest decyzja ostateczną, korzystną dla strony. Jak słusznie wskazano w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławcze w N. z dnia [...]2005r. znak [...] rozstrzygnięcie o różnych świadczeniach winno następować w odrębnych decyzjach. Skoro powyższe decyzja organu pierwszej instancji nie zawiera w osnowie rozstrzygnięcia o całości wniosku S. M. z dnia [...] 2001r. (data wpływu do organu pierwszej instancji [...] 2001r. ) brak było przeszkód do jego rozpatrzenia co do innych żądanych w nim świadczeń.
Druga wydana w rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku decyzja z dnia – [...] 2005 znak [...], wbrew temu na co wskazuje się w jej uzasadnieniu nie dotyczy sprecyzowanego w piśmie z dnia [...] 2005r. żądania wnioskodawczyni przyznania jej zasiłku stałego za okres po wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie, a przed wejściem w życie ustaw z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych i z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej, kiedy to legitymowała się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] 2000r. stwierdzającym umiarkowany stopień niepełnosprawności. Powyższa decyzja nie zawiera żadnych ustaleń, ani też oceny prawnej wskazującej na zasadność lub bezzasadność takiego żądania co stanowi naruszenie art. 7k.p.a., 77k.p.a. oraz 107§ 1 i 3 k.p.a.
Uchybień tych nie dostrzegło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wydając decyzję z dnia [...] 2005r. znak [...], w której również nie zawarto jakichkolwiek wywodów odnoszących się do podnoszonego przez skarżącą zarówno uprzednio jak i w odwołaniu zarzutu braku realizacji wyroku z dnia [...] 2004r., dalszego zwleka z jego wykonaniem, w czym upatrywała prawo do domagania się odsetek od niewypłaconego dotąd, a jej zdaniem należnego także po zmianie przepisów świadczenia.
Nie jest rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zastępowanie organów administracji publicznej w wykonywaniu ich kompetencji orzeczniczych, przy czym wskazane wyżej uchybienia - przy braku wadliwości wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., stanowią przesłankę do uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a., co skutkuje odstąpieniem od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego. Taka kontrola następuje dopiero po ustaleniu stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwym proceduralnie postępowaniu (por. wyrok NSA z 10.02.1981r., SA 910/80, ONSA 1981, nr 1 , poz. 7 oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. T. Wosia, WP LexisNexis W-wa 2005 str. 145 t. 14 ), zaś aktualnie jest ona bezprzedmiotowa.
Przy zasadności skargi nie zasługuje na uwzględnienie zawarty w niej wniosek o nałożenie na organ grzywny za niewykonanie wyroku. Przedmiotem niniejszego postępowania jest bowiem prowadzona w granicach sprawy kontrola legalności zaskarżonej przez S. M. decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wydając decyzję z dnia [...] 2005r. znak[...], nie zaś rozpoznawana w odrębnym trybie skarga z art. 154 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. orzekł jak w sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a., zaś rzeczą organów przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie wyeliminowanie wytkniętych uchybień.