II SA/Kr 1104/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie z powodu braku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji nakazującą przywrócenie stosunków wodnych na gruncie. Skarżący zarzucali m.in. naruszenie przepisów K.p.a. i Prawa wodnego, w tym brak powołania biegłego. Sąd uznał, że organy obu instancji dopuściły się istotnych naruszeń prawa, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80, 84 § 1 K.p.a. w zw. z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, poprzez nieprzeprowadzenie wystarczającego postępowania wyjaśniającego, w tym dowodu z opinii biegłego. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Przedmiotem skargi M. R. i J. R. była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która w części uchyliła decyzję organu I instancji dotyczącą terminów wykonania nakazów przywrócenia stosunków wodnych na gruncie, a w pozostałej części utrzymała ją w mocy. Organ I instancji nakazał A. J. przywrócenie rowu do stanu poprzedniego i usunięcie przepustu wodnego, a także nakazał skarżącym likwidację zamurowanego otworu w ogrodzeniu, przez który spływała woda z działki uczestniczki na działkę skarżących. Postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem skarżących domagających się zagospodarowania wody opadowej na posesji uczestniczki bez zalewania ich działki. Ustalono, że na działce skarżących występują szkody spowodowane zwiększoną ilością wody i podmakanie gruntu, a na działce uczestniczki zalega woda z powodu zabetonowania otworu w murze. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów K.p.a. i Prawa wodnego, w tym brak powołania biegłego hydrologa. Sąd uznał, że organy obu instancji dopuściły się istotnych naruszeń prawa, w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie wystarczającego postępowania wyjaśniającego, w tym dowodu z opinii biegłego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Sąd uznał za nietrafne zarzuty dotyczące niepoinformowania o zwłoce w terminie wydania decyzji oraz braku postępowania mediacyjnego. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ ma dopuścić dowód z opinii biegłego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organy obu instancji dopuściły się istotnych naruszeń przepisów prawa, w tym art. 84 § 1 K.p.a. w zw. z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, poprzez nieprzeprowadzenie wystarczającego postępowania wyjaśniającego, w tym dowodu z opinii biegłego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sprawy z zakresu stosunków wodnych, co do zasady, wymagają wiadomości specjalnych z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodno-prawnych i melioracji wodnych. W sytuacji, gdy istnieje różnica stanowisk co do istotnych okoliczności faktycznych lub ich ocen merytorycznych, niezbędne jest posłużenie się opinią biegłego. Organy nie odniosły się do potrzeby przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, mimo wniosków skarżących i kwestionowania przez nich ustaleń organów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
Prawo wodne art. 234 § 1
Prawo wodne
Właściciel gruntu nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Na właścicielu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Postępowania w sprawie decyzji nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
k.p.a. art. 84 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dowodami w postępowaniu są w szczególności dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych, oględziny i inne środki dowodowe.
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej obowiązany jest do dwuinstancyjnego rozpatrzenia sprawy.
k.p.a. art. 139
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić lub zmienić decyzję organu I instancji również na niekorzyść strony odwołującej się.
k.p.a. art. 35 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.
k.p.a. art. 36 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
O każdej zwłoce w załatwieniu sprawy organ obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
ustawa COVID-19 art. 234 § 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis ten stanowi podstawę do nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w przypadku zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania mające istotny wpływ lub mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku uwzględnienia skargi sąd, stosownie do przepisów art. 159-165, zasądza od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zasądza od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości określonej w postanowieniu o przyznaniu zwrotu kosztów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy obu instancji dopuściły się istotnych naruszeń przepisów prawa, w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie wystarczającego postępowania wyjaśniającego, w tym dowodu z opinii biegłego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 35 i 36 K.p.a. poprzez niepoinformowanie o zwłoce w terminie wydania ostatecznej decyzji. Brak przeprowadzenia postępowania mediacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
Sprawy z zakresu stosunków wodnych, co do zasady, wymagają dla stosowania art. 234 ust. 1 Prawa wodnego wiadomości specjalnych, przekraczających wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego organów administracji o właściwości ogólnej. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda oraz czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy zmianą, a szkodą.
Skład orzekający
Małgorzata Łoboz
przewodniczący sprawozdawca
Magda Froncisz
sędzia
Joanna Człowiekowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Niezbędność powołania biegłego w sprawach dotyczących naruszenia stosunków wodnych, gdy istnieją wątpliwości co do stanu faktycznego lub jego oceny prawnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia stosunków wodnych i nie może być bezpośrednio stosowane do innych rodzajów spraw administracyjnych, chyba że występuje podobna potrzeba skorzystania z wiadomości specjalnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje typowy problem w postępowaniach administracyjnych dotyczących stosunków wodnych, gdzie brak opinii biegłego jest częstym zarzutem i podstawą do uchylenia decyzji. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego.
“Brak opinii biegłego w sprawie wodnej? Sąd uchyla decyzję!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 1104/22 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2022-12-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-09-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Joanna Człowiekowska Magda Froncisz Małgorzata Łoboz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom Hasła tematyczne Wodne prawo Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku uchylono decyzję organu II i I instancji Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 1566 art 234 Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne Dz.U. 1960 nr 30 poz 168 art 7 , art 77 par 1 , art 80 , art 84 par 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędzia WSA Magda Froncisz Sędzia WSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M. R. i J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 7 lipca 2022r. znak SKO.PW/4171/51/2022 w przedmiocie nakazu przywrócenia stosunków wodnych na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz M. R. i J. R. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Przedmiotem skargi M. R. i J. R. (dalej: skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 7 lipca 2022 r., znak: SKO.PW/4171/51/2022, uchylająca w decyzję I instancji w części dotyczącej wyznaczenia terminów na wykonanie określonych nakazów i orzekająca nowy termin wykonania nakazów, zaś w pozostałej części utrzymująca decyzję organu I instancji w mocy. W stanie faktycznym sprawy, Burmistrz Miasta i Gminy Skała (organ I instancji) decyzją z 11 lutego 2022 r. znak RS.6331.1.6.2021, w punkcie 1. nakazał A. J. (dalej: uczestniczka) przywrócenie rowu do stanu poprzedniego, usunięcie przepustu wodnego i zaniechanie spuszczania do rowu wody z budynku garażu i stodoły do dnia 30 kwietnia 2022 r. W punkcie 2. organ orzekł o nakazaniu skarżącym likwidacji zamurowanego otworu ogrodzenia, którym spływała woda z działki nr [...] (działka uczestniczki) na działkę nr [...] (działka skarżących), a tym samym przywrócenie podmurówki ogrodzenia do stanu poprzedniego do dnia 30 kwietnia 2022 r. W uzasadnieniu decyzji, organ I instancji wskazał, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem skarżących, domagających się zobowiązania uczestniczki do zagospodarowania wody opadowej wyłącznie na jej posesji, bez zalewania działki skarżących. Podczas oględzin w terenie w dniu 27 października 2021 r. ustalono, że za budynkami na działce uczestniczki przebiega w kierunku działki skarżących rów. Spadek terenu wiedzie ku działce skarżących. Przy końcu rowu został umieszczony krąg betonowy wpuszczony do gruntu o średnicy około 1 m, w odległości około 0,5 m od działki skarżących. Ukształtowanie powierzchni jest takie, że do rowu mogą spływać wody z całej działki uczestniczki i terenów rolniczych usytuowanych po drugiej stronie rowu. Mąż uczestniczki oświadczył, że woda z budynku garaży i stodoły oraz z koski brukowej wpływa do rowu przez przykryty ziemią przepust wodny (rurę o średnicy ok. 30 cm i długości 20 m). Woda z powierzchni budynku mieszkalnego i częściowo z kostki brukowej wpływa do zbiornika przy garażu, a jej nadmiar odprowadzany jest do rowu. W toku postepowania do organu wpłynęło pismo Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w Krakowie wraz z wnioskiem i zdjęciami załączonymi przez skarżących, opisujących zalewanie ich działki przez sąsiadkę (uczestniczkę). PGW poinformował także organ, że brak jest dla działki uczestniczki decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym na wykonanie rowu odprowadzającego wody opadowe z nieruchomości. Podczas oględzin 13 grudnia 2021 r. uczestniczka oraz jej sąsiadka (właścicielka działki nr [...]) wskazały, że przyczyną zalewania działek są wody płynące z rowu drogi wojewódzkiej, a kierunek spływu jest zgodny z ukształtowaniem terenu. Uczestniczka oświadczyła, że skarżący zabetonował otwór w murku ogrodzeniowym, przez który przepływała woda opadowa, co zatamowało przepływ wody od strony wschodniej. Pismem z 13 grudnia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie poinformował organ, że w podmurówce ogrodzenia pomiędzy posesjami skarżących i uczestniczki został zamurowany otwór, przerywając istniejącą kanalizację deszczową. Dokonując rozstrzygnięcia, organ wskazał, że z dokumentacji fotograficznej wynika, że na działce skarżących występują szkody. Działka zostaje zalewana przez zwiększoną ilość wody w stosunku do stanu poprzedniego, o większym natężeniu z uwagi na odprowadzenie wody opadowej z budynków do rowu. Powoduje to namulenia z ziemi i podmakanie gruntu na działce skarżących. Natomiast na działce uczestniczki na skutek zabetonowania otworu w murze, również zalega woda, która winna mieć ujście na działkę skarżących, zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu. W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżący podnieśli m.in., że organ nie powołał biegłego hydrologa do wydania opinii w sprawie. Zaznaczyli, że otwór w murku był nielegalny, więc zasadne było jego zamurowanie. Do odwołania skarżący załączyli szereg dokumentów, w tym kopie fragmentów ekspertyzy hydrologicznej z 25 lutego 2022 r. Decyzją z 7 lipca 2022 r. organ II instancji orzekł, że nakazy wynikające z decyzji organ I instancji powinny zostać wykonane do 30 września 2022 r., zaś w pozostałej części utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy zaznaczył, że istotne znaczenie w sprawie mają ustalenia wynikające z wizji w terenie. W ocenie Kolegium, ustalone zostało nachylenie terenu i spływ wód oraz zmiana stanu wody na gruncie poprzez zablokowanie dotychczasowego kierunku przepływu wody i wykonanie rowu przyjmującego wody opadowe na działce uczestniczki. Zdaniem Kolegium, powyższe ustalenia zostały potwierdzone przez PGW i PINB. Jak zaznaczył organ, wbrew zarzutom odwołania, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżący zarzucili naruszenia: – art. 7, 8 § 1, 9, 10, 11, 75 § 1, 77 § 1, 80 i 81 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.), poprzez utrzymanie w mocy decyzji, dotyczącej postępowania, którego przedmiot został zmieniony bez wiedzy i zgody skarżących i postawił ich wobec faktu dokonanego poprzez nakaz zawarty w punkcie 2. decyzji, niedopuszczenie dowodów wynikających z treści odwołania i jego załączników, nieprawidłową ocenę materiału dowodowego, niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego; – art. 15 K.p.a. poprzez ograniczenie się jedynie do oceny decyzji organu I instancji i zaniechanie ponownego rozpoznania sprawy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności; – art. 139 w zw. z art. 9 K.p.a. poprzez podtrzymanie, z wyjątkiem terminów, decyzji organu I instancji i wydanie decyzji na niekorzyść skarżących, jako odwołujących się; – art. 35 i 36 § 1 K.p.a. poprzez niepoinformowanie o zwłoce w terminie wydania decyzji ostatecznej; – art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm., dalej: Prawo wodne) poprzez wydanie decyzji w opozycji do ustaleń wizji lokalnej i pism Wód Polskich oraz zmuszenie skarżących do zaakceptowania istniejącego już wcześniej, przed wszczęciem postępowania, stanu naruszenia art. 234 Prawa wodnego przez nakaz przywrócenia podmurówki ogrodzenia do stanu poprzedniego. Ponadto skarżący zarzucili organom zaniechanie podjęcia prób mediacji, zwracając uwagę, że podczas oględzin 27 października 2021 r. uczestniczka i jej mąż wykazali gotowość naprawienia szkód i zrealizowania żądań skarżących. Skarżący podkreślili, że przedmiot postępowania został przez nich wskazany wyraźnie jako wyegzekwowanie obowiązków od uczestniczki. W ocenie skarżących, organ samowolnie zmienił przedmiot postępowania przez objęcie nim także sprawy zamurowania otworu. Skarżący podkreślili, że organ nie ustalił parametrów przedmiotowego otworu, przyczyn jego zamurowania, charakterystyki podmurówki i źródeł zalegania wody na działce uczestniczki. Zarzucili organowi odwoławczemu, że na stronie tytułowej nie wskazał przedmiotu postępowania. W zakresie zamurowania przedmiotowego otworu skarżący powołali się na prawo do dysponowania swoją własnością, wynikające z Kodeksu cywilnego. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego nieprzeprowadzenia mediacji, organ zaznaczył, że złożenie przez małżonka uczestniczki oświadczenia, że zlikwiduje on wykopany rów, przepust w rowie oraz spust wody, spowodowało, że w tym zakresie nie ma sporu między stronami, zaś postępowanie mediacyjne może być prowadzone gdy możliwe jest uzgodnienie spornych interesów stron. W odniesieniu do dalszych zarzutów, organ podtrzymał ocenę wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał na uwadze, co następuje. Na wstępie należy zaznaczyć, że stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), w związku z brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy zdalnej, w sprawie zarządzono przeprowadzenie posiedzenia niejawnego celem rozpoznania sprawy. Kontrolując zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą, Sąd doszedł do przekonania o konieczności uchylenia tych aktów, choć nie wszystkie zarzuty podniesione w skardze okazały się skuteczne. Podstawą materialnoprawną decyzji był art. 234 Prawa wodnego. Przepis ten stanowi, że: "1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich. 2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. 3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. 4. Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane. 5. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt". Z powyższego wynika, że przesłankami poniesienia przez właściciela gruntu odpowiedzialności administracyjnej za zmianę stosunków wodnych na gruncie w świetle art. 234 ust.1 pkt 1 Prawa wodnego jest stwierdzenie: 1) zmiany stanu wody na gruncie oraz 2) szkodliwego oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie. Zmiana stanu wody na gruncie to każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody (zwiększenie się bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie) oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Jest to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Zmiana ta może polegać na zmianie kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej i roztopowej bądź kierunku odpływu ze źródeł poprzez np. wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu, nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu, zasypanie istniejącego rowu, utwardzenie powierzchni działki kostką brukową, wzniesienie murowanego ogrodzenia, czy wykopanie studni i pobór z niej takiej ilości wody, która spowoduje obniżenie poziomu lustra wody na gruntach sąsiednich. Należy też zauważyć, że zastosowanie przytoczonego przepisu nie jest uzależnione od tego, czy szkoda nastąpiła w wyniku działania legalnego czy nielegalnego (vide: wyrok WSA w Krakowie z 16 stycznia 2017 r. sygn. akt II SAB/Kr 191/16, wyrok WSA w Lublinie z 23 maja 2017 r. II SA/Lu 1134/16). W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest zatem ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla gruntów sąsiednich, tj. czy powoduje lub może powodować powstanie szkody. Zwrócić również należy uwagę, że hipoteza przepisu art. 234 ust.1 pkt 1 Prawa wodnego odnosi się do rzeczywistego szkodliwego oddziaływania na nieruchomości sąsiednie, a nie hipotetycznego (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2020 r., sygn. II OSK 1002/20). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że zastosowanie cytowanego przepisu uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci szkody, zatem pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Wydanie decyzji, o której mowa w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego istniejącego przed badaną zmianą, charakteru i sposobu dokonanej zmiany i jej szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie. Nie jest możliwe stwierdzenie takiego wpływu bez uprzedniego, wyraźnego ustalenia, że przed zmianą stan na gruntach sąsiednich był korzystniejszy. Jak wynika z powyższego, sprawy z zakresu stosunków wodnych, co do zasady, wymagają dla stosowania art. 234 ust. 1 Prawa wodnego wiadomości specjalnych, przekraczających wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego organów administracji o właściwości ogólnej. Są to postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodno-prawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenia badań, analiz i obliczeń. Inne dowody, takie jak oględziny, czy zeznania świadków nie posiadających fachowej wiedzy nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy pozwalających na ustalenie czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz czy istnieje związek przyczynowo skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda oraz czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy zmianą, a szkodą (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 1495/16, wyrok WSA w Krakowie z 18 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 407/15, wyrok WSA w Białymstoku z 5 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 138/14, wyrok WSA w Kielcach z 18 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 373/14). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organy sformułowały rozstrzygnięcia bez powoływania biegłego hydrologa. Jak wskazał organ II instancji, istotne znaczenie w sprawie miały natomiast ustalenia wynikające z wizji w terenie. Po przeprowadzeniu oględzin z 27 października 2021 r. na działkach skarżących i uczestniczki, organ dostrzegł konieczność dokładniejszego zbadania sprawy, jednak nie zdecydował się na powołanie biegłego, lecz zorganizował drugie oględziny, na czterech innych, sąsiednich nieruchomościach. Wykonane przez pracowników organu podczas oględzin fotografie są nieopisane, brak jest w aktach szkicu, który przedstawiałby istotne dla sprawy okoliczności. Ustalenia poczynione przez organy na podstawie oględzin, są kwestionowane przez skarżących. Podnoszą oni m.in., że organ nie dokonał żadnych ustaleń dotyczących zamurowanego otworu w ogrodzeniu, sugerują, że mimo zamurowania otworu woda ma swobodny przepływ przez granicę (m.in. s. 8-9 i 14-15 skargi), kwestionują skuteczność nakazu nałożonego na uczestniczkę (s. 13 skargi), a swoje wywody popierają fragmentami ekspertyzy hydrologicznej, sporządzonej na ich zlecenie. Należy zwrócić uwagę, że organ odwoławczy zupełnie zaniechał odniesienia się do przedstawionych przez skarżących dokumentów. Warto dodać, że już na etapie postępowania przed organem I instancji, w piśmie z 28 września 2021 r. skarżący wnioskowali o powołanie biegłego hydrologa lub hydrotechnika, który m.in. obliczyłby stopień pochylenia terenu, omówiłby charakterystykę retencji terenu i ilość spuszczanej wody oraz wypowiedziałby się na temat możliwych rozwiązań. W tych okolicznościach, gdy istnieje różnica stanowisk co do istotnych w sprawie okoliczności faktycznych lub ich ocen merytorycznych, niezbędne było posłużenie się przez organ opinią biegłego. Nie negując wiedzy i doświadczenia pracownika organu, nie można przyjąć, że jego ocena sprawy jest równoznaczna z opinią biegłego. Opinia biegłego, jako dowód oceniany w granicach swobodnej oceny organu, ma na celu dostarczenie wiadomości specjalnych przez niezależny i obiektywny podmiot w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. Konieczność przeprowadzenia opinii biegłego jest tym bardziej aktualna ze względu na wielość wątków w sprawie. W tym miejscu, w odniesieniu do wywodów skargi, podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, postępowanie w sprawie zmiany stanu wody na gruncie może toczyć się również z urzędu. Nie kwestionując zatem uprawnień organu do prowadzenia postępowania w sytuacji, gdy informację o naruszeniu powziął z urzędu, wskazać należy, że w razie gdy w sprawie istnieje spór co do warunków hydrologicznych na gruncie, właściwym sposobem wyjaśnienia skomplikowanych okoliczności sprawy jest posłużenie się opinią biegłego. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że organy obu instancji dopuściły się w toku postępowania istotnych naruszeń przepisów prawa, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 K.p.a. w zw. z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji obu instancji, nie przeprowadzając postępowania wyjaśniającego w zakresie umożliwiającym podjęcie decyzji. Organy obu instancji w ogóle nie odniosły się do potrzeby przeprowadzenia w sprawie dowodu z opinii biegłego, czego prawidłowość Sąd wyżej zakwestionował. Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym uznanie spełnienia przesłanek z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego oraz wybór przez organy najbardziej odpowiednich i przewidzianych prawem środków. Nietrafne okazały się natomiast zarzuty dotyczące niepoinformowania skarżących o zwłoce w terminie wydania ostatecznej decyzji. Skarżący nie sprecyzowali w jaki sposób naruszenia art. 35 i 36 K.p.a. mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Podkreślić należy, że ewentualne naruszenia uprawnienia do rozpatrzenia sprawy w terminie, skarżący mogli zwalczać w postępowaniu w przedmiocie bezczynności lub przewlekłości postępowania. Sąd podzielił również stanowisko organu co do zarzutów dotyczących braku postępowania mediacyjnego. Na etapie postępowania, gdy w zakresie co najmniej zamurowanego otworu porozumienie między stronami nie było możliwe, brak skierowania przez organ sprawy do mediacji nie mógł przesądzać o uchyleniu zaskarżonej decyzji. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ dopuści dowód z opinii biegłego, zawierającej m.in. analizę panujących na gruncie stosunków wodnych oraz ich zmian, przyczyny tych zmian oraz ewentualnie wskazania co do wyboru właściwego środka likwidującego szkodliwe działania właściciela gruntu względem gruntów sąsiednich. Dowód taki, oceniony przez organ, pozwoli na weryfikację przesłanek zawartych w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Organy zapewnią, aby w aktach sprawy (np. w treści opinii biegłego) znalazł się czytelny materiał graficzny, który będzie jasno przedstawiał: położenie poszczególnych działek, istotne dla sprawy elementy ich urządzenia (wraz z ich opisem), kierunki spływu wód, kierunki świata. Materiałem pomocniczym w zobrazowaniu stanu na gruncie mogą być również fotografie, jednakże pod warunkiem, że każda z nich zostanie szczegółowo opisana i odniesiona do miejsca w terenie. Mając powyższe na uwadze, Sąd w punkcie I. sentencji wyroku uchylił decyzję zaskarżoną oraz decyzję ją poprzedzającą, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), w zw. z art. 135 P.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł w punkcie II. sentencji wyroku na postawie art. 200 P.p.s.a. i art. 205 § 1 P.p.s.a. Na zasądzone koszty postepowania składa się kwota 300 zł tytułem uiszczonego przez skarżących wpisu sądowego.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI