II SA/KR 1099/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-10-17
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanepozwolenie na budowęwznowienie postępowaniastrona postępowaniadzierżawainteres prawny WSA Kraków

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na postanowienie odmawiające wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, uznając, że dzierżawca nieruchomości nie posiada statusu strony w takim postępowaniu.

Skarżący, będący dzierżawcami nieruchomości, domagali się wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, twierdząc, że bez ich winy nie brali w nim udziału. Argumentowali, że umowa dzierżawy daje im uprawnienia zbliżone do właścicielskich i pozwalające na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane. Organy administracji obu instancji odmówiły wznowienia, uznając, że dzierżawca nie jest stroną postępowania o pozwolenie na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów i podkreślając, że status strony przysługuje inwestorowi oraz właścicielom, użytkownikom wieczystym lub zarządcom nieruchomości, a nie dzierżawcom.

Przedmiotem skargi M. M. i D. N. było postanowienie Wojewody Małopolskiego utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę. Skarżący, posiadający umowę dzierżawy z 1 stycznia 2017 r. na działki, na których prowadzili myjnię samochodową, domagali się wznowienia postępowania, twierdząc, że dowiedzieli się o decyzji z opóźnieniem i bez własnej winy nie brali w nim udziału. Podnosili, że umowa dzierżawy daje im uprawnienia zbliżone do właścicielskich, pozwalające na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, co powinno skutkować uznaniem ich za strony postępowania. Organy administracji odmówiły wznowienia, wskazując, że zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, stronami postępowania o pozwolenie na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości w obszarze oddziaływania obiektu, a dzierżawca nie mieści się w tym kręgu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że judykatura i doktryna konsekwentnie wykluczają dzierżawców z kręgu stron postępowania o pozwolenie na budowę, nawet jeśli posiadają oni prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynikające z umowy dzierżawy. Sąd odrzucił również argumentację skarżących o utożsamianiu pozycji dzierżawcy z zarządcą oraz o tym, że ich status strony w innej, analogicznej sprawie (dotyczącej przebudowy zjazdu) powinien wpływać na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, dzierżawca nie posiada statusu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Stronami są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na przepisy Prawa budowlanego (art. 28 ust. 2) oraz na utrwaloną doktrynę i judykaturę, które konsekwentnie wykluczają dzierżawców z kręgu stron postępowania o pozwolenie na budowę, nawet jeśli posiadają oni prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynikające z umowy dzierżawy. Podkreślono, że prawa dzierżawcy są prawami obligacyjnymi, zależnymi od właściciela, a nie prawami administracyjnoprawnymi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

p.b. art. 28 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Przepis ten definiuje krąg stron postępowania o pozwolenie na budowę, ograniczając go do inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Dzierżawcy i najemcy nie są uznawani za strony.

Pomocnicze

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy podstaw wznowienia postępowania, w tym uznania, że strona nie brała udziału w postępowaniu.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy podstaw wznowienia postępowania, w tym sytuacji, gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie, które następnie zostało uchylone.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia przez organ odwoławczy.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu działania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

P.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Środki stosowane przez sąd w celu usunięcia naruszenia prawa.

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia przez sąd.

P.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie sądu w przypadku nieuwzględnienia skargi.

k.c. art. 693 § § 1

Kodeks cywilny

Definicja umowy dzierżawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dzierżawca nieruchomości nie posiada statusu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, nawet jeśli posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynikające z umowy dzierżawy. Status strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę przysługuje inwestorowi oraz właścicielom, użytkownikom wieczystym lub zarządcom nieruchomości w obszarze oddziaływania obiektu.

Odrzucone argumenty

Umowa dzierżawy daje skarżącym uprawnienia zbliżone do właścicielskich i pozwala na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, co powinno skutkować uznaniem ich za strony postępowania. Uchylenie decyzji o zezwoleniu na przebudowę zjazdu, która stanowiła podstawę wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, powinno być podstawą do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Organ nie ustosunkował się wyczerpująco do argumentacji skarżących w zażaleniu.

Godne uwagi sformułowania

Dzierżawca nieruchomości nie jest stroną postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę. Najemca, dzierżawca lub inny podmiot wykazujący się prawem obligacyjnym do części nieruchomości nie jest podmiotem, któremu przysługują uprawnienia wynikające z przepisów p.b., gdyż posiada on jedynie prawa zależne od podmiotu będącego właścicielem (użytkownikiem wieczystym) nieruchomości, a wynikające ze stosunku zobowiązaniowego.

Skład orzekający

Joanna Tuszyńska

przewodniczący

Małgorzata Łoboz

sprawozdawca

Piotr Fronc

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że dzierżawca nie jest stroną postępowania o pozwolenie na budowę, nawet przy posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy podmiot posiada jedynie umowę dzierżawy i nie ma innych, szerszych uprawnień (np. reprezentacji właściciela).

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego w prawie budowlanym, które ma znaczenie praktyczne dla wielu podmiotów prowadzących działalność gospodarczą na dzierżawionych gruntach.

Czy dzierżawca może blokować budowę? Sąd administracyjny wyjaśnia, kto jest stroną w postępowaniu.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1099/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Małgorzata Łoboz /sprawozdawca/
Piotr Fronc
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art 28 ust 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) sędzia WSA Piotr Fronc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2023 r. skargi M. M. i D. N. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 22 czerwca 2023 r., znak: Wl-I.7840.5.133.2022.MA w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego oraz wydania pozwolenia na budowę oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. M. i D. N. (dalej: skarżący) jest postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 22 czerwca 2023 r., znak: Wl-1.7840.5,133.2022.MA, utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 28 października 2022 r., znak: AU-01-4.6740.1.1425.2022.MSO, o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego oraz wydania pozwolenia na budowę dla zamierzenia budowlanego.
W stanie faktycznym sprawy skarżący pismem z 9 września 2022 r. wnieśli o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z 14 czerwca 2022 r. nr 733/6740.1/2022 o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z instalacjami i drogą wewnętrzną i zagospodarowaniem terenu wraz z rozbiórką istniejących budynków na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...]. Skarżący podnieśli, że bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu. Wskazali, że na podstawie umowy dzierżawy z 1 stycznia 2017 r. posiadają tytuł prawny do działek nr [...] i [...] (podzielonej na [...] i [...]). Umowa ta została zawarta z poprzednim właścicielem nieruchomości i obowiązuje do dziś. Na terenie przedmiotu dzierżawy skarżący prowadzą myjnię samochodową. Powołana umowa daje skarżącym uprawnienia zbliżone do właścicielskich. W ich świetle skarżący są zarządcami przedmiotowych nieruchomości. Skarżący wskazali, że o wydaniu decyzji dowiedzieli się 24 sierpnia 2022 r. przez portal internetowy "Wyszukiwarka publiczna RWDZ".
Postanowieniem z 28 października 2022 r. organ I instancji odmówił wznowienia postępowania. Organ wskazał, że skoro w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego zawężono krąg osób, które mogą zostać uznane za strony postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę, to status strony co do zasady nie będzie przysługiwał podmiotom faktycznie posiadającym nieruchomość lub posiadającym ją na podstawie stosunków o charakterze obligacyjnym, tj. najem czy dzierżawa. Stroną postępowania był obecny właściciel działek, tj. D. D.. Zdaniem organu z wnioskiem wystąpiła zatem osoba niebędąca stroną w sprawie.
W zażaleniu skarżący podtrzymali dotychczas wyrażoną argumentację i dodali, że 15 września 2022 r. złożyli również wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją w sprawie zezwolenia na przebudowę zjazdu. W tamtym wniosku skarżący wywodzili swój interes prawny również z umowy dzierżawy, a postępowanie zostało wznowione. W piśmie z 16 grudnia 2022 r. skarżący poinformowali organ, że decyzja o zezwoleniu na lokalizację zjazdu została uchylona.
Postanowieniem z 22 czerwca 2023 r. organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Podkreślił, że dzierżawca nie jest podmiotem, któremu przysługują uprawnienia wynikające z przepisów prawa budowlanego, gdyż posiada on jedynie prawa zależne od właściciela, a wynikające ze stosunku zobowiązaniowego. Argumenty dotyczące ograniczeń w prowadzonej działalności gospodarczej stanowią zagadnienia cywilne i nie mogą podlegać ocenie w przedmiotowym postępowaniu. Odwołując się do ustawy o gospodarce nieruchomościami organ wyjaśnił, że zarządca nieruchomości to przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą z zakresu zarządzania nieruchomościami, czyli podmiot, który uzyskuje prawo zarządzania nieruchomością będącą cudzą własnością w imieniu własnym i z wyłączeniem właściciela. Skarżący wydzierżawiają fragment nieruchomości, a nie są jej zarządcą.
Organ dodał, że wniosek o wznowienie złożyły podmioty niebędące stronami, więc nie jest możliwa ocena przesłanki z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. w odniesieniu do uchylenia decyzji w przedmiocie zjazdu. Na marginesie organ dodał, że decyzja została uchylona na podstawie art. 155 K.p.a. W przypadku postępowań nadzwyczajnych dotyczących wznowień, podstawą wydania decyzji kończącej postępowania stanowią przepisy art. 152 K.p.a.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżący podnieśli zarzuty naruszenia:
1. art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 28 kpa w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez uznanie, że Skarżącym nie przysługiwał status stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, pomimo że Skarżący posiadają indywidualny interes prawny przesądzający o konieczności uznania ich za strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, a w konsekwencji uznanie, że nie ma podstaw do wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Krakowa, podczas gdy należało uznać, że takie podstawy w niniejszej sprawie występują,
2. art. 145 § 1 pkt 8 kpa poprzez brak jego zastosowania w sytuacji, gdy decyzja z dnia 14.06.2022 r. wydana została w oparciu o decyzję orzekającą o zezwoleniu na lokalizację zjazdu, która to decyzja została następnie uchylona, w rezultacie czego Organ powinien był uznać, że w niniejszej sprawie występuje podstawa do wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę,
3. art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Prezydenta Miasta Krakowa, podczas gdy należało zaskarżone postanowienie uchylić z uwagi na to, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa.
4. art. 7. art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez nieustosunkowanie się do zawartej w odwołaniu argumentacji, podczas gdy Organ administracji obowiązany był w sposób wyczerpujący rozpatrzyć przedmiotowe odwołanie i ustosunkować się do jego treści w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, w szczególności wskazując przyczyny, z powodu których doszło do odrzucenia argumentów podnoszonych przez skarżących.
Skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia zaskarżonego i je poprzedzającego oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Uzasadniając skargę wskazali, że wbrew przytaczanemu przez Organ stanowisku, logicznym i zasadnym jest uznanie Skarżących za "zarządców" w rozumieniu art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Zaakcentowali fakt przyznania Skarżącym ponadprzeciętnych uprawnień w treści umowy dzierżawy, które daleko wykraczają poza "bazowe" uprawnienia wynikające z przepisów Kodeksu cywilnego. Na podstawie wspomnianej umowy Skarżący jako wspólnicy spółki cywilnej od wielu lat prowadzą na terenie przedmiotu dzierżawy działalność gospodarczą polegającą na prowadzeniu myjni samochodowej. Umowa ta daje Skarżącym niezwykle szerokie uprawnienia (zbliżone do właścicielskich) w zakresie gospodarowania nieruchomością stanowiącą przedmiot umowy. Co najważniejsze, w ramach tej umowy Skarżący uzyskali prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 ustawy Prawo budowlane. Skarżący jako inwestorzy prowadzili na nieruchomości liczne zaawansowane prace budowlane. Wszelkie organy administracyjne bez zastrzeżeń, przez wiele lat, współpracowały z Skarżącymi, wydając bezpośrednio na ich rzecz m.in. decyzję nr 1172/2016 z dnia 27.05.2016 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę zamierzenia myjni samochodowej i zjazdu z ul. [...] na przedmiotową inwestycję. Skarżący porozumiewali się także z Urzędem Miasta Krakowa oraz Miejskim Przedsiębiorstwem [...] S.A. w K. w sprawie przyłącza wodociągowego, kanalizacji opadowej oraz kanalizacji sanitarnej dla myjni samochodowej. Wymienione organy wyraziły wszelkie zgody i zawarły ze Skarżącymi wszelkie umowy niezbędne celem wykonania ww. przyłączy. Skarżący jako inwestorzy wykonali następnie wszystkie ww. prace budowlane na własną rękę. Umowa dzierżawy upoważnia do prowadzenia wspomnianej działalności przez Skarżących aż do 2027 r., przy czym okres ten w zależności od woli Skarżących może ulec przedłużeniu o kolejne 5 lat (czyli do 2032 r.). Skarżący są również zobowiązani do ponoszenia licznych ciężarów związanych z nieruchomością. Wnioskodawcy rozliczają się samodzielnie, bez udziału właściciela.
Mając wszystkie powyższe argumenty na uwadze, nie jest błędem stwierdzenie, że działania Skarżących mają właściwie charakter zarządczy. Wykonują oni bowiem uprawnienia zbliżone do właścicielskich, celem szeroko pojętego gospodarowania nieruchomością, jej konserwacji, utrzymania w należytym stanie technicznym, utrzymania w porządku i ulepszania. Do uprawnień Wnioskodawców zalicza się prawo do stawiania obiektów takich jak budynki, instalacje, zjazdy. W świetle powyższego, nie byłoby przesadą nazwanie Skarżących nawet "zarządcami" przedmiotowych nieruchomości.
W ocenie skarżących pojęcie zarządcy w treści przepisów prawa nie zostało w żaden sposób zdefiniowane, a przez to nie doszło do kategorycznego wykluczenia wszystkich posiadaczy zależnych takich jak dzierżawcy czy najemcy. Pojęcie to może obejmować, w określonych przypadkach, dzierżawców posiadających odpowiednio szeroki zakres praw i obowiązków związanych z dzierżawioną nieruchomością. Przy przyjęciu odmiennego wniosku, w niniejszej sprawie doszłoby do poważnego naruszenia praw przysługującym dzierżawcom, którzy to nie mogą należycie i efektywnie gospodarować przedmiotowymi nieruchomościami, nie mając pełnej wiedzy co do zamierzeń inwestorów i organów w stosunku do okolicznych działek oraz jakiegokolwiek prawa polemiki ze stwierdzeniami i decyzjami ww. podmiotów. W ten sposób są oni niejako wykluczeni z normalnego toku spraw budowlanych, w których mogą uczestniczyć inni właściciele, użytkownicy wieczyści oraz zarządcy.
Od zamierzeń i rozstrzygnięć inwestorów oraz organów mogą w znacznej mierze zależeć dalsze losy prowadzonej na dzierżawionych działkach myjni. Wydanie pozwolenia na budowę nowych budynków lub likwidację istniejących instalacji i rozbiórkę istniejących już budynków bezpośrednio na działkach, na których znajduje się myjnia, oraz na działkach bezpośrednio sąsiadujących z tymi działkami, może dla Skarżących oznaczać np. konieczność pomniejszenia obszaru myjni (a nawet całkowitego jej usunięcia z terenu nieruchomości, w zależności od zamierzeń inwestora i rozstrzygnięcia Organu), likwidacji istniejącego zjazdu do myjni, itd. Zgodnie też z treścią decyzji ma dojść do likwidacji instalacji wodociągowych, kanalizacji sanitarnej, gazu, które są przecież niezbędne do prowadzenia działalności takiej jak myjnia samochodowa. Skarżący wobec braku dostępu do sprawy nie mają możliwości weryfikacji, czy chodzi o instalacje, z których korzysta także i myjnia, a takiej możliwości wykluczyć nie można. Skarżący nie mają nawet możliwości zapoznania się, z odpowiednim wyprzedzeniem, z wydawanymi w takich sprawach decyzjami administracyjnymi, a przez to odpowiedniego przygotowania się do planowanych w okolicy robót budowlanych.
Dalej skarżący podkreślili, że logicznym zdaje się wniosek, że skoro dany podmiot może uczestniczyć w postępowaniu o pozwolenie na budowę jako inwestor (jak Skarżący w sprawie powoływanej już w treści skargi), to ten sam podmiot może także stać się uczestnikiem postępowania o pozwolenie na budowę wszczętego z wniosku osoby trzeciej na tych samych działkach oraz na działkach sąsiednich znajdujących się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. W szczególności, że organ wydający pozwolenie na budowę doskonale zdawał sobie sprawę z tego, że na działkach [...], [...] oraz [...] wydane zostało pozwolenie na budowę na budowę myjni samochodowej, więc z urzędu tę okoliczność winien uwzględnić przy ustalaniu kręgu stron postępowania. Na tych samych działkach zostało wydane obecnie pozwolenie w postępowaniu, o którego wznowienie wnosili Skarżący. Pozwolenia te dotyczą całkowicie różnych inwestycji.
Ponadto skarżący wskazali, że skoro Skarżący uzyskali pozwolenie na budowę dotyczące myjni samochodowej na działkach [...], [...] oraz [...] to mieli i mają nadal (wobec obowiązującej długoletniej umowy dzierżawy) prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co oznacza, że wobec tych samych działek wnioskodawca, w sprawie w stosunku do której wniesiony został przez Skarżących wniosek o wznowienie postępowania, takiego prawa do dysponowania nieruchomości na cele budowlane nie posiada.
Skarżący wskazali również, że w toczącej się równolegle analogicznej sprawie, z wniosku Skarżących, o wznowienie postępowania dotyczącego wydania zezwolenia na przebudowę zjazdu indywidualnego z drogi publicznej o kategorii gminnej ulica [...] w K. na działkę nr [...] obr. [...], jedn. ewid. P. doszło do wznowienia postępowania i do uchylenia w całości decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta Krakowa nr RU.463.406.2020 (2) z dnia 28.04.2021 r. orzekającej o zezwoleniu na przebudowę ww. zjazdu - w drodze decyzji z dnia 01.12.2022 r., znak RU.463.406.2020 (5). Skarżący powoływali się w tamtym wniosku na argumenty zbliżone do prezentowanych w niniejszym postępowaniu. A zatem w szczególności Skarżący opierali się na fakcie zawarcia wspominanej wyżej umowy dzierżawy, uzasadniając tym konieczność bycia uznanym za stronę w postępowaniu o wydanie zezwolenia na przebudowę zjazdu. Organ przychylił się wówczas do argumentacji Skarżących, że powinni oni zostać uznani za stronę tamtego analogicznego postępowania.
Jako drugi argument skarżący zaznaczyli, że podana wyżej decyzja w przedmiocie zezwolenia na przebudowę zjazdu jest warunkiem koniecznym późniejszego wydania decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę. Innymi słowy, w oparciu m.in. o decyzję w sprawie zezwolenia na przebudowę zjazdu jest wydawana decyzja o udzieleniu pozwolenia na budowę. Skarżący podkreślili, że doszło do uchylenia decyzji o wydaniu zezwolenia na przebudowę zjazdu, w oparciu o której wydano następnie decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia 14.06.2022 r., znak 733/6740.1/2022, co oznacza, że dodatkowo została spełniona przesłanka wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.
Końcowo skarżący dodali, że organ nie wyjaśnił, z jakiego względu uznał za niezasadne liczne argumenty powołane przez Skarżących w zażaleniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, że aktualny właściciel działek był stroną postępowania o pozwolenie na budowę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał na uwadze, co następuje.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Zgodne z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Skarga nie okazała się być zasadna.
Istotą sprawy jest odpowiedź na pytanie, czy podmiot mający zawartą umowę dzierżawy nieruchomości, może być stroną w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę innego podmiotu, inwestora na innej (sąsiedniej) nieruchomości. Należy zatem przypomnieć art. 28 ust. 2 p.b.: "Stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu". Komentując ten przepis w kontekście zadanego pytania, w pierwszej kolejności należy przywołać poglądy doktryny. I tak w tym zakresie wskazuje się, co następuje: "Nie ulega natomiast wątpliwości, że podmioty korzystające z nieruchomości na podstawie jakiegokolwiek innego tytułu prawnego niż wymienione w art. 28 ust. 2, takiego jak dzierżawa czy najem, a tym bardziej podmioty, które nie mają żadnego prawa do nieruchomości, a są jedynie jej posiadaczami, nie mogą być obecnie stronami postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, a ochrony swych interesów prawnych mogą domagać się jedynie przed sądem powszechnym" (Komentarz do art. 28 p.b., pod red. A. Glinieckiego, wyd. Wolters Kluwer, wyd. 3, Warszawa 2016 str. 278). Podobne stanowisko wyrażone zostało w Komentarzu do art. 28 p.b. pod red. Z. Niewiadomskiego, (wyd. 6, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015 (str. 294): "Skoro zatem oprócz inwestora stroną może być jedynie właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca nieruchomości znajdującej się na obszarze oddziaływania obiektu, to należy wykluczyć z kręgu stron osoby mające inny niż wymienione tytuł prawny do nieruchomości".
W podobny sposób wypowiada się judykatura. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 października 2005 r. II OSK 75/05 LEX nr 188705 wskazał: "Dzierżawca nieruchomości nie jest stroną postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę. Nie zmienia tego fakt, iż zgodnie z art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego, umowa dzierżawy mogła (chociaż nie musiała) stanowić o jego prawie do dysponowania dzierżawioną nieruchomością na cele budowlane". Z kolei WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 7 kwietnia 2011 r. II SA/Po 123/11 LEX nr 993574 wypowiedział się następująco: "(...) 2. Najemca, dzierżawca lub inny podmiot wykazujący się prawem obligacyjnym do części nieruchomości nie jest podmiotem, któremu przysługują uprawnienia wynikające z przepisów p.b., gdyż posiada on jedynie prawa zależne od podmiotu będącego właścicielem (użytkownikiem wieczystym) nieruchomości, a wynikające ze stosunku zobowiązaniowego. Może zatem domagać się respektowania jego praw cywilnych, chronionych na gruncie regulacji cywilnoprawnych dotyczących zobowiązań, od właściciela nieruchomości, a nie od organów administracji publicznej. Dla tych organów stroną uprawnioną do zgłaszania żądań o charakterze administracyjnoprawnym, w tym wniosków o wszczęcie postępowań administracyjnych w przedmiocie wydania pozwolenia budowlanego i trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji wydanych w postępowaniu zwykłym, powinien być jedynie podmiot legitymujący się prawem własności lub innym prawem o podobnym charakterze". I wreszcie przywołać trzeba wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2018 r. II OSK 1381/16 LEX nr 2497150: " 1. Co do zasady dzierżawca nieruchomości nie posiada interesu prawnego do bycia stroną postępowania administracyjnego, także w odniesieniu do samowoli budowlanej. 2. Stroną postępowania z zakresu ogólnie pojętego procesu inwestycyjno-budowlanego nie jest dzierżawca nieruchomości, gdyż nie przysługuje mu interes prawny upoważniający do udziału w takim postępowaniu. Dzierżawca posiada jedynie prawo do używania i pobierania pożytków z dzierżawionej rzeczy wyprowadzane z treści umowy dzierżawy (art. 693 § 1 k.c.). Co innego gdyby jednocześnie w umowie zastrzeżono, że dzierżawca może dokonywać w imieniu właściciela gruntu działań prawnych związanych uczestnictwem w postępowaniach administracyjnych wiążących się z przedmiotem dzierżawy". W tym ostatnim orzeczeniu NSA wskazał na wyjątek w postaci dania dzierżawcy prawa do reprezentacji właściciela w takim postępowaniu, co musiałoby wynikać z umowy. Jednak to jest rzeczywiście sytuacja wyjątkowa, gdyż w takim wypadku uprawnienia dzierżawcy znacząco wychodzą ponad określenie jego pozycji wynikające z przepisów kodeksu cywilnego. W niniejszej sprawie nikt nie powołuje się na reprezentację właściciela działki objętej umową dzierżawy; przeciwnie, właściciel tej nieruchomości odrębnie występuje w postępowaniu we własnym imieniu.
Jak widać z powyższych przytoczeń, dzierżawcy nie przyznaje się przymiotu strony na gruncie art. 28 ust. 2 p.b. i stanowisko to Sąd w pełni podziela.
W ocenie Sądu, nie jest też trafne stanowisko skargi usiłujące utożsamić pozycję dzierżawcy z osobą zarządcy wymienianego we wspomnianym przepisie. "Ze względu na funkcję komentowanego przepisu, z założenia ograniczającą krąg stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę, nie sposób przyjąć, aby przez pojęcie "zarządca" rozumieć osobę, której przysługują prawa obligacyjne do nieruchomości, wiążące jedynie podmioty stosunku cywilnoprawnego"( Komentarz do art. 28 p.b. pod red. Z. Niewiadomskiego, , wyd. 6, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015 str. 296). Pogląd ten należy zaakceptować. Na gruncie niniejszej sprawy nie przedstawiono umowy o zarząd; twierdzenia dotyczą jedynie umowy dzierżawy.
Co się tyczy twierdzenia skargi, że skoro dzierżawcy w tym konkretnym wypadku posiadają wynikające z umowy prawo do dysponowania nieruchomością, objętą umową dzierżawy, na cele budowlane, to mają także prawo bycia stroną co do sąsiedniej nieruchomości, której dotyczy postępowanie – to jest to twierdzenie nietrafne. "(...) Posiadanie przez określony podmiot prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może wprawdzie wynikać ze stosunków obligacyjnych, w tym z umowy dzierżawy bądź najmu, ale czym innym jest prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, które może upoważniać te podmioty do wykonania określonych robót budowlanych, a czym innym – prawo do bycia stroną postępowania w sprawie o pozwolenie budowlane wszczętego na wniosek osoby trzeciej. Ponadto gdyby zamiarem ustawodawcy było dopuszczenie do kręgu stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę również podmiotów legitymujących się innymi prawami niż wynikające z treści art. 28 ust. 2, użyłby ogólnego sformułowania "stronami postępowania (...) są podmioty dysponujące prawami do nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu", zamiast dokonywać enumeratywnego wyliczenia tych podmiotów."( Komentarz do art. 28 p.b., pod red. A.Glinieckiego, wyd. Wolters Kluwer, wyd. 3, Warszawa 2016, str. 278). Cytowane stanowisko Sąd w pełni podziela.
W kwestii tego, że skarżący mieli zostać uznani za stronę w innym postępowaniu dotyczącym przebudowy zjazdu– nie jest to argument prawny, tylko faktyczny, albowiem nie wiadomo, z jakich przyczyn i w jakich okolicznościach organ tak zdecydował. Ponadto sprawa ta nie podlega kontroli sądu, w przeciwieństwie do niniejszej.
Z wymienionych przyczyn, skoro nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów, na zas. art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI