II SA/KR 1097/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2005-05-30
NSAAdministracyjneWysokawsa
świadczenie pieniężnepraca przymusowadeportacjakombatanciUrząd do Spraw KombatantówterminTrybunał Konstytucyjnywznowienie postępowaniaprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie świadczenia pieniężnego dla osób deportowanych do pracy przymusowej, uznając, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego otwiera drogę do ponownego rozpatrzenia wniosku.

Skarżąca M.Ż. wniosła o przyznanie świadczenia pieniężnego za pracę przymusową w Niemczech, jednak organ administracji umorzył postępowanie z powodu złożenia wniosku po terminie. Sąd administracyjny uchylił tę decyzję, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznający przepis o terminie za niezgodny z Konstytucją, co umożliwia wznowienie postępowania i merytoryczne rozpatrzenie sprawy.

Sprawa dotyczyła wniosku M.Ż. o przyznanie świadczenia pieniężnego za pracę przymusową w latach 1940-1945 w Niemczech. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dwukrotnie umorzył postępowanie, uznając, że wniosek został złożony po upływie ustawowego terminu (31.12.1999 r.). Skarżąca argumentowała, że nie znała przepisów i dowiedziała się o możliwości skorzystania ze świadczenia od stowarzyszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17.06.2003 r. (sygn. akt P 24/02), który orzekł o niezgodności przepisu art. 4 ust. 5 ustawy o świadczeniu pieniężnym z Konstytucją. Sąd uznał, że wyrok TK otwiera możliwość wznowienia postępowania administracyjnego i merytorycznego rozpoznania uprawnień kombatanckich skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, uchybienie terminowi nie może być samoistną podstawą do umorzenia postępowania, jeśli przepis regulujący ten termin został uznany za niezgodny z Konstytucją.

Uzasadnienie

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu o terminie złożenia wniosku z Konstytucją RP otwiera możliwość wznowienia postępowania i merytorycznego rozpoznania sprawy, nawet jeśli pierwotnie postępowanie zostało umorzone z powodu uchybienia temu terminowi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (5)

Główne

ustawa o świadczeniu pieniężnym art. 4 § ust. 5

Ustawa o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie terminu składania wniosków.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej z powodu naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do umorzenia postępowania, ale nie może być stosowany w oderwaniu od późniejszego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

k.p.a. art. 107 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy uzasadnienia decyzji, które w zaskarżonej decyzji było wadliwe.

Konstytucja RP art. 190 § ust. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Podstawa prawna do wznowienia postępowania w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu o terminie złożenia wniosku z Konstytucją RP. Naruszenie prawa materialnego i niewłaściwa interpretacja przepisu ustawy przez organ.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu o umorzeniu postępowania z powodu uchybienia terminowi.

Godne uwagi sformułowania

Daje to możliwość wznowienia postępowania w oparciu o art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 145a §1 kpa i merytorycznego rozpoznania uprawnień kombatanckich.

Skład orzekający

Izabela Dobosz

przewodniczący sprawozdawca

Mariusz Kotulski

członek

Stanisław Biernat

członek

Wojciech Jakimowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazanie na możliwość wznowienia postępowania administracyjnego po wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność przepisu z Konstytucją, nawet jeśli pierwotnie postępowanie zostało umorzone z powodu uchybienia terminowi."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których wyrok TK miał wpływ na podstawę prawną decyzji administracyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego może wpływać na losy indywidualnych spraw administracyjnych, nawet po upływie terminów, co jest istotne dla zrozumienia mechanizmów ochrony prawnej.

Wyrok TK otworzył drzwi do świadczenia po latach: jak konstytucyjna sprawiedliwość zmienia bieg spraw administracyjnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1097/01 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2005-05-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2001-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Izabela Dobosz /przewodniczący sprawozdawca/
Mariusz Kotulski
Stanisław Biernat
Wojciech Jakimowicz
Symbol z opisem
634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą
Sentencja
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Izabela Dobosz / spr. / Sędziowie : NSA Stanisław Biernat AWSA Wojciech Jakimowicz Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2005 r. sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2001r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tegoż organu z dnia [...] 2000 r. II. zasądza od Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącej M. Ż. kwotę 10 /dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] 2000r. Nr [...] , wydaną na podstawie art.105§1kpa w zw. z art. 4 ust. 5 ustawy z 31.05.1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm. ) umorzono postępowanie administracyjne w sprawie wniosku o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Ustalono bowiem, że wniosek został złożony po 31.12.1999r. Jest to termin ustawowy, jego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej podjętej przez stronę, a wszczęte postępowanie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M.Z. twierdzi, że dokumenty złożyła po terminie, gdyż nie znała stosownych przepisów. Dowiedziała się o możliwości skorzystania ze świadczenia w Stowarzyszeniu Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę. Powołuje się na odszkodowanie przyznane jej przez Fundację Polsko - Niemieckie Pojednanie. Pracowała przymusowo w Niemczech w latach 1940-1945 (miejscowości: Lubeck i Wentorf ), a wszystkie potrzebne dokumenty są w posiadaniu organu.
Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].2001 r. Nr [...] , wydaną na podstawie art. 127§3, art. 138§1 pkt 1 i 105§1 kpa oraz art. 4 ust. 5 ustawy z 31.05.1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm. ) utrzymano w mocy decyzję własną z [...]2000r. Organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.Z. zarzuca naruszenie prawa materialnego- art. 4 ust. 5 ustawy z 31.05.1996r., a także art. 105§1 i 107§1 kpa i wnosi o uchylenie wydanej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Twierdzi, że jej roszczenie o przyznanie świadczenia z tytułu deportacji do pracy przymusowej nie wygasło, Urząd natomiast niewłaściwie interpretuje przepis ustawy. Zaskarżona decyzja nadto nie zawiera uzasadnienia zawartego w niej poglądu prawnego, co uniemożliwia ocenę przesłanek, jakimi Urząd się kierował.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3§ 1 ustawy z 30.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Skargi wniesione przed 1.01.2004r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlegają obecnie rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne.
Sądowa kontrola wykazała naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 17.06.2003r. sygn. akt P 24/ 02 (Dz. U. Nr 110 poz. 1060 ) orzekł o niezgodności art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31.05.1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz. U. Nr 87 poz. 395 z 1998r. ze zm. ) z art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Daje to możliwość wznowienia postępowania w oparciu o art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 145a §1 kpa i merytorycznego rozpoznania uprawnień kombatanckich.
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. "b" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97§1 przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30.08.2002r. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ).
Do spraw, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone ( co dotyczy niniejszej sprawy ) stosuje się bowiem powołane wyżej przepisy.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z 11.05.1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 75, poz. 364 ze zm. ) oraz art. 97§ 2 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 zezm. ).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI