II SA/Kr 1092/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2020-11-30
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie administracyjnewznowienie postępowaniainspekcja weterynaryjnaochrona zwierzątterminystrona postępowaniauchylenie decyzjikontrola weterynaryjna

WSA w Krakowie uchylił postanowienia o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego, wskazując na błędy proceduralne organów i konieczność ponownego zbadania terminu złożenia wniosku oraz statusu strony.

Skarżący J. M. i S. M. domagali się wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzjami dotyczącymi zakazu przemieszczania zwierząt. Organy administracji dwukrotnie odmówiły wznowienia, uznając, że J. M. nie dochował miesięcznego terminu na złożenie wniosku od dnia dowiedzenia się o decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił te postanowienia, stwierdzając naruszenia przepisów postępowania, w tym wadliwe przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony oraz brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego. Sąd wskazał na konieczność ponownego zbadania terminu złożenia wniosku oraz legitymacji J. M. jako strony postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi J. M. i S. M. na postanowienia odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego. Wniosek o wznowienie dotyczył decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii z 2012 r., zmienionej decyzją z 2013 r., zakazujących przemieszczania bydła i trzody chlewnej. J. M. twierdził, że dowiedział się o decyzjach dopiero w 2014 r. i nie brał udziału w postępowaniu bez własnej winy. Organy administracji odmówiły wznowienia, uznając, że J. M. wiedział o decyzjach znacznie wcześniej niż na miesiąc przed złożeniem wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienia. Sąd stwierdził, że organy dopuściły się naruszeń przepisów postępowania, w tym wadliwie przeprowadziły dowód z przesłuchania strony, nie informując prawidłowo o prawach i obowiązkach, a także nie wykazały, że J. M. wiedział o decyzjach wcześniej. Ponadto, sąd zauważył, że organy traktowały dwie odrębne decyzje jako jedną "łączną" i nie sprawdziły, czy obie decyzje były ostateczne. Sąd podkreślił, że organy powinny były umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe, skoro wcześniej samo postępowanie zostało wznowione postanowieniem z 2014 r. Sąd wskazał również na konieczność ponownego zbadania legitymacji J. M. jako strony postępowania. W związku z tym, sąd uchylił postanowienia organów i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, organy administracji dopuściły się naruszeń przepisów postępowania przy ustalaniu terminu złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy wadliwie przeprowadziły dowód z przesłuchania strony, nie informując prawidłowo o prawach i obowiązkach, a także nie wykazały w sposób należyty, kiedy wnioskodawca dowiedział się o decyzji. Wskazano na konieczność ponownego zbadania tej kwestii.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (27)

Główne

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 148 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 148 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozp. WE 882/2004 art. 54 § 1 i 2 lit. a, h

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 882/2004

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 86

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 83 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 268a

Kodeks postępowania administracyjnego

u.Ins.Wet. art. 15

Ustawa o Inspekcji Weterynaryjnej

u.o.paszach art. 7 § 2 pkt 2

Ustawa o paszach

u.o.r.p. art. 8

Ustawa o radcach prawnych

u.o.r.p. art. 9 § 4

Ustawa o radcach prawnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.o.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji dopuściły się naruszeń przepisów postępowania, w tym wadliwie przeprowadziły dowód z przesłuchania strony. Organy nie wykazały w sposób należyty, kiedy wnioskodawca dowiedział się o decyzji, co jest kluczowe dla oceny dochowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Organy błędnie odmówiły wznowienia postępowania, które zostało wcześniej wznowione postanowieniem z 2014 r.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów o niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania przez J. M. Argumenty organów o braku legitymacji procesowej J. M. jako strony postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Wznowienie postępowania jest trybem nadzwyczajnym postępowania administracyjnego służącym weryfikacji decyzji ostatecznej, ze względu na wady kwalifikowane. W fazie wstępnej bada się formalne przesłanki wznowienia postępowania, tj. legitymację wnioskodawcy oraz zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, w jakiej dacie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia, co jednak nie zwalnia organu administracji [...] od podjęcia czynności mających na celu wyjaśnienie tej kwestii. Zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające na zidentyfikowanie decyzji, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania.

Skład orzekający

Tadeusz Kiełkowski

przewodniczący

Joanna Człowiekowska

sprawozdawca

Jacek Bursa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego, w szczególności kwestii dochowania terminu, prawidłowego przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony oraz obowiązków organu w fazie wstępnej postępowania o wznowienie."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania administracyjnego w sprawach weterynaryjnych, ale zasady proceduralne są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są rygorystyczne procedury administracyjne i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet po latach. Podkreśla znaczenie prawidłowego ustalania faktów i dowodów.

Błędy proceduralne organów weterynaryjnych uchylone przez sąd administracyjny – kluczowe znaczenie terminu i dowodów we wznowieniu postępowania.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1092/20 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2020-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa
Joanna Człowiekowska /sprawozdawca/
Tadeusz Kiełkowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Inspekcja weterynaryjna
Skarżony organ
Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
uchylono postanowienie organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 145 par 1 pkt 4 art 149 par 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 145 par 1 pkt 1 c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Joanna Człowiekowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. M. i S. M. na postanowienie [...] Lekarza [...] z dnia 4 sierpnia 2020 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. zasądza na rzecz skarżących J. M. i S. M. od [...] Lekarza [...] kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z 2 kwietnia 2014 r. J. M., reprezentowany przez pełnomocnika adw. W. B., złożył do Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją nr [...] Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. z 14 sierpnia 2012 r., znak: [...], zmienionej decyzją nr [...] z 15 stycznia 2013 r. znak [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a następnie uchylenie przedmiotowych decyzji i umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że J. M. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, którego dotyczy decyzja wraz z bratem S. M., na dowód czego przedłożono odpis z księgi wieczystej. Wnioskodawca wskazał, że skoro więc przedmiotowe decyzje nie zostały skierowane do J. M. a jedynie do S. M., to mamy w tym zakresie do czynienia z nieważnością postępowania stosownie do art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., jak również podstawą wznowienia postępowania z tej przyczyny, po myśli art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wskazano również, że przedmiotowe gospodarstwo rolne, w tym przedmiotowa hodowla, jest w współwłasnością braci J. i S. M., a skoro przedmiotowe decyzje skierowane zostały jedynie do S. M., z pominięciem J. M., który o fakcie ich wydania dopiero obecnie dowiedział się od brata, zachował miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania określonego w art. 148 § 1 k.p.a., co czyni w pełni zasadny wniosek o wznowienie postępowania w sprawie, uchylenie zaskarżonych decyzji i umorzenie postępowania w sprawie.
Na wezwanie organu skarżący w piśmie z 10 kwietnia 2014 r. wyjaśnił, że w dniu 2 kwietnia 2014 r. razem z bratem stawili się w Kancelarii adw. W. B., który po zapoznaniu się z przedmiotowymi decyzjami stwierdził, że J. M. nie brał udziału w tym postępowaniu nie z własnej winy, bowiem decyzje nie zostały mu doręczone. W tym samym dniu pełnomocnik skarżącego wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności decyzji.
Powiatowy Lekarz Weterynarii w W. postanowieniem z 29 kwietnia 2014 r., znak: [...], wznowił, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i art. 149 § 1 k.p.a., postępowanie w sprawie zakończonej wydaniem przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. decyzji nr [...] z dnia 14 sierpnia 2012 r. znak [...], zmienionej decyzją nr [...] z dnia 15 stycznia 2013 r. znak [...] dot. zakazania S. M. przemieszczania zwierząt z gatunku bydło do i z miejsca przebywania pod adresem [...]
Postanowieniem z 30 kwietnia 2014 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w W. zawiesił postępowanie wznowione na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z zainicjowanym równocześnie postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji.
[...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii decyzją z 17 czerwca 2014 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 14 sierpnia 2012 r., zmienionej decyzją z dnia 15 stycznia 2013 r. Decyzją z 2 grudnia 2014 r., Główny Lekarz Weterynarii, znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii. Z pisma z dnia 21 grudnia 2017 r[...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii (k. 110) wynika, żew sprawie zakończonej ww. decyzją zapadły wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 515/15 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 2017 r., II OSK 2107/15.
Postanowieniem z 16 stycznia 2018 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w W. podjął zawieszone postępowanie.
Następnie Powiatowy Lekarz Weterynarii w W. decyzją nr [...] z 14 maja 2018 r., znak [...] odmówił uchylenia decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. nr [...] z 14 sierpnia 2012 r., znak: [...], działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 4, art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ przyjął, że J. M. nie był stroną postępowania, co wywiódł z tego, że tylko S. M., nie J. M., figurował w rejestrach [...] jako producent rolny, zaś J. M. nie wyrażał pisemnej zgody jako współposiadacz gospodarstwa na nadanie numeru współposiadaczowi gospodarstwa – S. M., a J. M. nigdy o wpis do tego rejestru się nie ubiegał. Wobec tego organ uznał, że J. M. "nie powinien być stroną przedmiotowej decyzji z dnia 14 sierpnia 2012 r. a jedynie zmierza do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej celem doprowadzenia do merytorycznej analizy sprawy".
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli J. M. i S. M., obaj reprezentowani przez pełnomocnika adw. W. B..
[...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii w K. decyzją z 7 czerwca 2019 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu wskazał, że we wniosku o wznowienie postępowania z 2 kwietnia 2014 r. pełnomocnik podał, że J. M. dowiedział się o fakcie wydania decyzji, której dotyczy wznowione postępowanie, dopiero w dniu 2 kwietnia 2014 r. od adwokata W. B.. Jako dowód na przedmiotową okoliczność wskazał przesłuchanie brata - S. M.. Organ II instancji zauważył, że organ I instancji nie poczynił żadnych własnych ustaleń w zakresie weryfikacji dochowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, co jest jednym z najistotniejszych ustaleń faktycznych w postępowaniu dotyczącym wznowienia postępowania. Wskazano przy tym na rozbieżności w oświadczeniach pełnomocnika strony, gdyż we wniosku o wznowienie postępowania pełnomocnik podał, że J. M. o decyzji "(...)obecnie dowiedział się od brata (...)" a w piśmie z 10 kwietnia 2014 r. podał, iż "(...) dowiedział się z ust adwokata W. B. (...)". Dodatkowo wskazał, że Powiatowy Lekarz Weterynarii w W. nie przeprowadził postępowania dowodowego "mającego na celu ustalenie oczywistych przesłanek, przesądzających o braku możliwości przyznania J. M. przymiotu strony z uwagi na fakt, że jest on współwłaścicielem nieruchomości wskazanej w rejestrach [...] czy też rejestrach prowadzonych przez Powiatowego Lekarza Weterynarii jako miejsce, adres i określenie lokalizacji, w których prowadzona jest działalność zarejestrowana przez S. M..
W toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji w dniu 30 lipca 2019 r. przesłuchał wnioskodawcę J. M. oraz S. M..
Pismem z 30 lipca 2019 r. pełnomocnik J. i S. M. zwrócił się do organu z wnioskami: o wyłączenie ze sprawy radcy prawnego M. K.-L. i powtórzenie czynności odbytych w dniu 30 lipca 2019 r. z jej udziałem, jak i o dopuszczenie dowodu z opinii rzeczoznawcy z zakresu wyżywienia zwierząt na okoliczność, że aktualnie pasza z której korzystają uczestnicy nie stwarza żadnych zagrożeń przy żywieniu zwierząt oraz że 5 krów nie powinno być objętych zakazem wynikającym z decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. z 2012 r.
Powiatowy Lekarz Weterynarii w W. postanowieniem z 21 sierpnia 2019 r. odmówił uwzględnienia dowodu z opinii rzeczoznawcy z listy Wojewody [...] w K. z zakresu wyżywienia zwierząt, jako nieprzydatnego obecnie w sprawie.
Postanowieniem z tej samej daty organ odmówił wyłączenia M. K.-L. - pracownika PIW w W. od udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu organ wskazał, że M. K.-L. jest pracownikiem organu od 1 grudnia 2006 r. i nie jest stroną przedmiotowego postępowania, nie pozostaje również ze stronami postępowania - J. i S. M. w żadnym stosunku prawnym.
Postanowieniem z 15 czerwca 2020 r., znak: [...], Powiatowy Lekarz Weterynarii w W. odmówił, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., wznowienia postępowania zakończonego decyzją nr [...] Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. z 14 sierpnia 2012 r., znak: [...], zmienionej decyzją nr [...] z 15 stycznia 2013 r., znak [...], częściowo wygaszonej decyzją nr [...] z 1 sierpnia 2017 r., znak: [...]
W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji podał, że analiza wyjaśnień złożonych przez J. M. i S. M. wskazuje jednoznacznie, iż J. M. wiedział o wydaniu decyzji znacznie wcześniej niż na miesiąc przed dniem złożenia wniosku o wznowienie postępowania, tj. przed 2 kwietnia 2014 r. Na przesłuchaniu w dniu 30 lipca 2019 r. J. M. wyjaśnił, że co prawda nie był przy pobieraniu próbek paszy do badania w 2012 r., bo prawdopodobnie był wówczas przy sianokosach, ale przyznał, że brat S. M. poinformował go o wydaniu decyzji będącej przedmiotem sprawy. J. M. nie był w stanie wskazać dokładnie, kiedy to miało miejsce, ale z treści zeznań wynika, że było to znacznie wcześniej niż jak twierdzi pełnomocnik w Kancelarii Adwokata w dniu 2 kwietnia 2014 r. J. M. przyznał bowiem, że jeszcze przed 2014 r. rozmawiał z inspektorami Inspekcji Weterynaryjnej o skutkach tej decyzji w zakresie zakazu przemieszczania zwierząt, gdyż nie rozumiał tego zapisu, co świadczy ewidentnie o tym, że J. M. wiedział o wydaniu decyzji przynajmniej w 2013 r., a nawet znał treść zapisów tej decyzji skoro dopytywał się o ich skutki i znaczenie pracowników Inspekcji podczas kontroli w gospodarstwie. Następnie wnioskodawca przyznał, że w grudniu 2013 r. albo w styczniu 2014 r. wraz z bratem zaczął załatwiać oddanie byka na ubój do rzeźni i wtedy dowiedział się, że w efekcie tej decyzji nie może na potrzeby własne wykorzystać tego mięsa. Jak wynika wprost z przesłuchania J. M. poszedł do Kancelarii Adwokackiej z tego właśnie powodu, że poczuł się oszukany że zwierzę nie może być przeznaczone do spożycia na użytek własny. W Kancelarii adwokat poinformował J. M., że powinien być stroną decyzji, natomiast nie miało miejsca poinformowanie J. M. o fakcie jej wydania, gdyż z okoliczności sprawy wynika w sposób oczywisty, że o tej decyzji J. M. już wiedział przynajmniej w 2013 r., a prawdopodobnie nawet w 2012 r. zaraz po jej doręczeniu S. M.. Z treści wyjaśnień obu braci wynika, że bracia mieszkają razem w tym samym domu i pracują w tym samym gospodarstwie, zarówno w polu, jak i przy obsłudze zwierząt. Z wyjaśnień J. M. wynikało też, że jest zaangażowany w pracę przy gospodarstwie. Powyższe wskazuje, w ocenie organu, że logiczna i wiarygodna jest treść wyjaśnień J. M. i S. M., z której wynika, że wnioskodawca na bieżąco był informowany przez brata o działaniach Inspekcji, w tym o wydaniu decyzji zakazującej przemieszczania zwierząt. Zresztą sam J. M. przyznał, ze zaangażował się w sprawę próbując ustalić z pracownikami Inspekcji jeszcze przynajmniej w 2013 r. jakie będą konsekwencje tej decyzji. Wskazał również że zaskoczony był w grudniu 2013 r. albo w styczniu 2014 r., gdy wraz z bratem zaczęli załatwiać oddanie byka na ubój do rzeźni, że w efekcie tej decyzji nie może na potrzeby własne wykorzystać tego mięsa.
Zdaniem organu w dniu 2 kwietnia 2014 r. w Kancelarii W. B. J. M. dowiedział się natomiast, że decyzja adresowana jest jedynie do S. M., a stroną decyzji powinien być również J. M.. Okoliczność ta nie ma jednak żadnego znaczenia prawnego w kontekście zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Termin do złożenia wniosku o wznowienie nie biegnie bowiem od momentu dowiedzenia się o trybie czy możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania, lecz od dowiedzenia się o decyzji, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania
W ocenie organu, przez "dowiedzenie się przez stronę o decyzji" uznać należy dzień, w którym strona powzięła wiadomość o jej istnieniu, przy czym elementami istotnymi tej wiedzy - niezależnie od źródła, z którego ona pochodzi - jest sam fakt wydania decyzji i przedmiot zawartego w niej rozstrzygnięcia. Jest to zatem dzień, w którym strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono. Skoro zaś jedyną okolicznością istotną jest moment dowiedzenia się wnioskodawcy o istnieniu decyzji, co w realiach niniejszej sprawy - jak wynika z materiału dowodowego - nastąpiło jeszcze przed rozpoczęciem się 2014 r., to wniesienie podania o wznowienie postępowania w dniu 2 kwietnia 2014 r. narusza termin, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. i skutkuje wydaniem przez organ postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w sprawie.
Organ I instancji wskazał, że wobec ustalenia, że J. M. nie zachował ustawowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją nr [...] z 14 sierpnia 2012 r., rozważał, czy powinien badać jeszcze inne okoliczności (formalne lub merytoryczne) niniejszej sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że weryfikacja twierdzenia składającego podanie o wznowienie, że jest on stroną, następuje dopiero po wznowieniu postępowania.
W zakresie ustalenia braku interesu prawnego J. M. organ I instancji podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko. W ocenie Powiatowego Lekarza Weterynarii w W., dla wydania decyzji nr [...] z 14 sierpnia 2012r., okoliczność współwłasności nieruchomości, na której prowadzone jest gospodarstwo nie ma znaczenia i nie powoduje, że J. M. powinien być uznany za stronę postępowania. Organ wydał przedmiotową decyzję w oparciu o art. 54 ust. 1 i ust. 2, lit. a, lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)882/2004 z dnia 24 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli przeprowadzanych w celu zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia i dobrostanu zwierząt. Zgodnie z treścią tych przepisów, w sytuacji, gdy właściwy organ wykryje niezgodności, podejmuje on działanie zapewniające, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze.
J. M. i S. M. w zażaleniu od powyższej decyzji zarzucili: naruszenie art. 149 § 3 k.p.a. przez rozstrzygnięcie sprawy w drodze postanowienia, a nie w drodze decyzji; naruszenie art. 148 § 1 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. polegające na błędnym ustaleniu, że skarżący nie dochowali miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie; naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ I instancji wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. przez brak przez organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrania całego materiału dowodowego w sprawie i rozpatrzenia w konsekwencji tego w sprawie całego materiału dowodowego. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
[...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii postanowieniem z 4 sierpnia 2020 r., znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji o odmowie wznowienia postępowania.
Organ odwoławczy stwierdził, że analiza materiału dowodowego wskazuje, że wydane przez organ I instancji rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Dalej podniósł, że dla oceny czy wnioskodawca mógł zainicjować postępowanie administracyjne w sprawie wznowienia, kluczowym jest ustalenie między innymi, czy dochował on miesięcznego terminu o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Z akt sprawy wynika, w szczególności z wyjaśnień J. M. i S. M., że J. M. wiedział o wydaniu decyzji znacznie wcześniej niż na miesiąc przed dniem 2 kwietnia 2014 r. Organ odwoławczy w całości podtrzymał stanowisko organu I instancji w tym zakresie, powtarzając argumentację przytoczoną w uzasadnieniu decyzji organu i instancji.
Dalej wskazał, że za dzień dowiedzenia się przez stronę o decyzji należy niewątpliwie uznać dzień, w którym strona powzięła wiadomość o jej istnieniu, przy czym elementami istotnymi o tej wiedzy - niezależnie od źródła, z którego ona pochodzi - jest sam fakt wydania decyzji i przedmiot zawartego w niej rozstrzygnięcia. Jest to zatem dzień, w którym strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono. Chodzi o takie dane, jak: nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji, a tym bardziej zrozumienie jej konsekwencji prawnych. Wystarczy, jeżeli strona posiadła informację, czego dana decyzja dotyczy.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że J. M. nie dochował ustawowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją nr [...] z 14 sierpnia 2012 r., znak: [...], zmienionej decyzją nr [...] z 15 stycznia 2013 r., znak: [...] zakazującej S. M. przemieszczania zwierząt, co powinno skutkować wydaniem przez organ postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w sprawie.
W odniesieniu do zarzutów podniesionych w zażaleniu, organ II instancji zwrócił uwagę, że wbrew temu co twierdzi pełnomocnik, odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia. Wynika to wprost z art. 149 § 3 k.p.a.
J. M. i S. M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy Powiatowemu Lekarzowi Weterynarii w W. do ponownego rozpoznania, o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, a nadto o rozpoznanie skargi na rozprawie sądowej.
Zakwestionowanemu postanowieniu zarzucili:
1. naruszenie art. 148 § 1 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przez brak wznowienia postępowania w nin. sprawie, polegającego na błędnym ustaleniu, że J. M. i S. M. nie dochowali miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie, liczonego od dnia, w którym dowiedzieli się o przyczynie wznowienia postępowania w niniejszej sprawie;
2. naruszenie art. 7 k.p.a. przez brak podjęcia przez organ pierwszej instancji wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co polega na braku zbadania kiedy J. i S. M. dowiedzieli się o zaistnieniu przyczyny, dla której istnienia mogli złożyć wniosek o wznowienie postępowania,
3. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. przez brak zebrania przez organ I instancji w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie i jego rozpatrzenia, co polega na tym, że nie wyjaśniono kiedy J. i S. M. dowiedzieli się o zaistnieniu po ich stronie przyczyny, która powoduje możliwość domagania się przez nich wznowienia postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę [...]i Wojewódzki Lekarz Weterynarii wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). Sąd nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających skierowanie sprawy na rozprawę.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W przedmiotowej sprawie skarga podlegała uwzględnieniu, chociaż Sąd nie podzielił wszystkich powołanych w niej zarzutów.
Przedmiot sądowej kontroli stanowiło postanowienie [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w K., którym utrzymał on w mocy postanowienie Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. odmawiające wznowienia postępowania na wniosek J. M..
Rozpocząć należy od stwierdzenia, że wznowienie postępowania jest trybem nadzwyczajnym postępowania administracyjnego służącym weryfikacji decyzji ostatecznej, ze względu na wady kwalifikowane wskazane w art. 145 §1, art. 145a, art. 145b ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2020 r. poz. 256, dalej: k.p.a.). Postępowanie to stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.) i z tego względu konieczne jest restrykcyjne podejście przy wykładni przepisów regulujących przebieg tego postępowania, w tym przepisów regulujących dopuszczalność jego wszczęcia.
Przepisy dotyczące wznowienia postępowania dzielą to postępowanie na dwa etapy. W fazie wstępnej bada się formalne przesłanki wznowienia postępowania, tj. legitymację wnioskodawcy (art. 147 k.p.a.) oraz zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie (art. 148 k.p.a.). Fazę tę kończy - w przypadku pozytywnej weryfikacji przesłanek formalnych - postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), zaś w przypadku ustalenia, że którakolwiek z przesłanek formalnych nie została spełniona – postanowienie o odmowie wznowienia, na które służy zażalenie (art. 149 § 3 i 4 k.p.a.). Postanowienie o wznowieniu postępowania otwiera drugi – merytoryczny - etap postępowania, w którym organ przeprowadza postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). W fazie wstępnej organ powinien ograniczyć się do badania przesłanek formalnych dopuszczalności wznowienia postępowania, nie może wyrażać ocen do meritum sprawy, czyli co do istnienia przesłanki wznowienia postępowania (por. przykładowo wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., sygn. II OSK 1814/19 oraz powołane tam orzecznictwo).
W przedmiotowej sprawie kwestią sporną było dochowanie przez J. M. terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wskazać należy zatem, że zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).
W orzecznictwie podkreśla się, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, w jakiej dacie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia, co jednak nie zwalnia organu administracji, stosownie do art. 7 k.p.a. i art. 9 k.p.a., od podjęcia czynności mających na celu wyjaśnienie tej kwestii (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r., sygn. I GSK 438/20). Ugruntowany jest również pogląd, zgodnie z którym zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające na zidentyfikowanie decyzji, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Nie jest przy tym konieczne, aby dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia.
Punktem wyjścia do podjęcia czynności wyjaśniających w fazie wstępnej musi być jednak w pierwszej kolejności ustalenie decyzji, która jest przedmiotem wniosku o wznowienie, a następnie, czy jest ona ostateczna.
Z treści wniosku o wznowienie postępowania złożonego przez J. M. w dniu 2 kwietnia 2014 r. wynika, że zawiera on żądanie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją nr [...] z 14 sierpnia 2012 r. wydanej przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w W., znak [...] zmienionej decyzją nr [...] z 15 stycznia 2013 r., znak [...], a następnie uchylenia przedmiotowych decyzji i umorzenia postępowania w sprawie.
W przedłożonych Sądowi aktach sprawy znajdują się kopie dwóch decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w W.:
1. decyzji nr [...] z 14 sierpnia 2012 r., wydanej na podstawie art. 54, ust. 1 i ust. 2, lit. a, lit. h Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (WE)882/2004 z dnia 24 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli przeprowadzanych w celu zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia i dobrostanu zwierząt (Dz.U.L 165 z 30.04.2004 r. str. 206 sprostowane w Dz.U.L 191 z 28.05.2004 r., str. 1); w związku z art. 7, ust. 2, pkt 2, ust. 3 ustawy z dnia 22 lipca 2006 o paszach (Dz.U. Nr 144, poz. 1045 ze zm.), w związku z art. 3, ust. 2, pkt 5, art. 15 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz.U. z 2010 r. Nr 112, poz. 744 z późn. zm.) oraz art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), którą Powiatowy Lekarz Weterynarii w W., po przeprowadzeniu kontroli udokumentowanej protokołem nr [...] z dnia 9 lipca 2012 r. w gospodarstwie: S. M., [...], [...], w punkcie I. zakazał: 1.) przemieszczania zwierząt z gatunku bydło do i z miejsca ich przebywania pod adresem [...], [...], nr [...], do czasu ich padnięcia lub skierowania do zabicia w rzeźni w celu utylizacji lub uboju z przeznaczeniem do spożycia we własnym gospodarstwie przez domowników, 2.) przemieszczania zwierząt z gatunku trzoda chlewna do i z miejsca ich przebywania pod adresem [...], [...] nr [...] do czasu ich padnięcia lub ubicia we własnym gospodarstwie z przeznaczeniem do spożycia przez domowników i zwierzęta domowe (pies, kot) będących własnością S. M.. W punkcie II decyzji Powiatowy Lekarz Weterynarii w W. nakazał, w przypadku zamiaru zabicia lub ubicia wyżej wymienionych zwierząt, niezwłocznie poinformować przed tym faktem Powiatowego Lekarza Weterynarii w W..
2. decyzji nr [...] z 15 stycznia 2013 r., znak [...], wydanej na podstawie art. 54, ust. 1 i ust. 2, lit. a, lit. h Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (WE)882/2004 z dnia 24 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli przeprowadzanych w celu zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia i dobrostanu zwierząt, w związku z art. 7, ust. 2, pkt 2, ust. 3 ustawy z dnia 22 lipca 2006 o paszach, w związku z art. 3, ust. 2, pkt 5, art. 15 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej, oraz art. 104 i art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po złożeniu wniosku w dniu 13 grudnia 2012 r. przez podmiot – S. M., [...] po uzyskaniu zgody strony oraz po przeprowadzeniu kontroli opisanej protokołem kontroli nr [...] z dnia 8 października 2012 r., którą Powiatowy Lekarz Weterynarii w W. zmienił decyzję nr [...] z dnia 14 sierpnia 2012 r. w taki sposób, że: w pkt. I.1.) rozstrzygnięcia decyzji po słowach "przemieszczania zwierząt z gatunku bydło" usuwa się słowa "do i" oraz w tym miejscu dodaje się treść "o następujących numerach identyfikacyjnych: [...], w pkt. I.2.) rozstrzygnięcia decyzji po słowach "przemieszczania zwierząt z gatunku trzoda chlewna" usuwa się "do i" oraz w tym miejscu dodaje się treść "zakupionych lub urodzonych przed dniem 20 lipca 2012 r."
Stwierdzić zatem należy, że wniosek o wznowienie postępowania dotyczył dwóch decyzji, z których pierwsza - nr [...] z 2012 r. - zapadła w zwykłym trybie, a druga – nr [...] z 15 stycznia 2013 r. – zmieniała decyzję pierwszą w trybie nadzwyczajnym określonym w art. 154 k.p.a. Nie ulega przy tym wątpliwości, że każda z wymienionych decyzji rozstrzygała odrębną sprawę administracyjną, w związku z czym żądanie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej każdą z wymienionych decyzji powinno podlegać odrębnemu rozpatrzeniu przez organ.
Organ pierwszej instancji postanowieniem z 29 kwietnia 2014 r. wznowił "postępowanie w sprawie zakończonej wydaniem przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. decyzji nr [...] z dnia 14 sierpnia 2012 r., znak [...], zmienionej decyzją nr [...] z dnia 15 stycznia 2013 r., znak [...] dot. zakazania S. M. przemieszczania zwierząt z gatunku bydło do i z miejsca ich przebywania pod adresem [...]".
Powyższe wskazuje, że Powiatowy Lekarz Weterynarii nie dostrzegł tego, że wniosek dotyczy dwóch odrębnych decyzji, skoro przedmiotem postępowania uczynił decyzję "łączną".
Na tezę, zgodnie z którą Powiatowy Lekarz Weterynarii w W. (tak samo [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii) traktował wydane decyzje, jako decyzję "łączną" naprowadza również sentencja postanowienia z 15 czerwca 2020 r., w której wyrażono następujące rozstrzygnięcie: "postanawia: odmówić wznowienia postępowania w sprawie decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. nr [...] z dnia 14 sierpnia 2012 r. znak: [...], zmienionej decyzją nr [...] z dnia 15 stycznia 2013 r. znak [...], częściowo wygaszonej decyzją nr [...] z dnia 1 sierpnia 2017 r. znak: [...] w zakresie gatunku trzoda chlewna, dot. zakazania S. M. przemieszczania z gospodarstwa zwierząt o następujących numerach identyfikacyjnych: [...] pod adresem [...], [...] nr [...] do czasu ich padnięcia lub skierowania do zabicia w rzeźni w utylizacji lub uboju z przeznaczeniem do spożycia we własnym gospodarstwie przez domowników". Dostrzec należy, że organ objął rozstrzygnięciem i dalszą decyzję nr [...] z dnia 1 sierpnia 2017 r. znak: [...], w przedmiocie "wygaszenia" decyzji. Treść tej decyzji nie jest Sądowi znana, jako że jej odpis nie znajduje się w przekazanych Sądowi aktach administracyjnych.
Dalej należy wskazać, że z akt administracyjnych przedłożonych Sądowi nie wynika, że obie decyzje, objęte postanowieniem o wznowieniu, były ostateczne. Znajdujące się w aktach kopie decyzji nie zawierają stwierdzenia ich ostateczności, a do przekazanych akt nie dołączono akt postępowań zakończonych ww. decyzjami. Sąd wskazuje w tym miejscu, że zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązkiem organu jest przekazanie sądowi skargi wraz kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
Odnosząc się do zakwestionowanego postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, dostrzec należy, że postanowieniem z 29 kwietnia 2014 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w W. wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., czego nie uwzględnił tak organ pierwszej instancji odmawiając wznowienia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., ani też organ drugiej instancji, utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie.
Jak wskazano wyżej, postępowanie w sprawie wznowienia postępowania w fazie wstępnej może kończyć się postanowieniem o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) lub postanowieniem o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Skoro w przedmiotowej sprawie organ wznowił postępowanie postanowieniem z 29 kwietnia 2014 r. i postanowienie to pozostawało w mocy, to powinien, w wyniku ustalenia, że doszło do błędnego wznowienia postępowania z uwagi na niedochowanie terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a., umorzyć postępowanie, jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Nie mógł zatem odmówić wznowienia postępowania, które uprzednio zostało wznowione.
Jednak nie tylko sama forma rozstrzygnięcia przesądza o jego wadliwości, lecz przede wszystkim sposób dokonania ustaleń, na podstawie których organy orzekające w sprawie uznały, że J. M. nie dochował terminu zakreślonego do złożenia wniosku o wznowienie. Ustalenia te dokonane zostały bowiem przede wszystkim na podstawie dowodu z przesłuchania strony, lecz dowód ten został przeprowadzony nieprawidłowo.
Zgodnie z art. 86 k.p.a., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu, w tym art. 88 § 1 k.p.a. Stanowi on, że kto, będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art. 51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do [...] zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do [...] zł. Na postanowienie o ukaraniu grzywną służy zażalenie.
W ocenie Sądu do dowodu z przesłuchania strony stosuje się odpowiednio przepisy art. 82 i 83 k.p.a. dotyczące tego, kto nie może być świadkiem oraz przyczyn uzasadniających odmowę zeznań i odmowę odpowiedzi na pytania. Ze stosowaniem tych przepisów łączą się niezwykle doniosłe obowiązki informacyjne, które muszą być przez organ dopełnione, aby dowód miał jakąkolwiek wartość. Już z samej zasady informowania (art. 9) wynika, że przed przystąpieniem do przesłuchania organ powinien poinformować stronę, o treści art. 82 k.p.a., rozumiejąc go w ten sposób, że "w razie zaistnienia którejkolwiek z przesłanek w nim wymienionych w odniesieniu do strony nie jest dopuszczalne przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, gdyż byłoby to sprzeczne z prawem (art. 75 § 1) lub dowód nie byłby przydatny dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy" (H. Knysiak-Sudyka, w: H. Knysiak-Sudyka, red., Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2019, s. 610). W odniesieniu do treści art. 83 § 1 i 2 k.p.a. należy wskazać na związany z tymi przepisami obowiązek z art. 83 § 3 k.p.a. poinformowania, przed odebraniem zeznania (nie zaś w wezwaniu), o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania.
Trzeba przy tym zrobić istotne zastrzeżenie, że zasadniczo udział w czynności przesłuchania, w tym udzielanie odpowiedzi na pytania, stanowi realizację prawa strony, nie zaś jej obowiązku procesowego (por. art. 10 § 1 k.p.a.). Zdaniem Sądu, strona może uchylić się od składania wyjaśnień i odpowiedzi na pytania, nawet bez konieczności powoływania się na okoliczności przewidziane w tym zakresie dla świadków. Nie oznacza to jednak, że bierność strony nie wywoła żadnych konsekwencji. Przeciwnie, brak niezbędnego materiału dowodowego, powstały wskutek bierności strony, może doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia dla niej niekorzystnego (J. Wegner, komentarz do art. 86, w: W. Chróścielewski (red.), Z. Kmieciak (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2019, podobnie: H. Knysiak-Sudyka, Kodeks..., s. 611). Konsekwencją powyższego założenia jest również stanowisko, zgodnie z którym katalog podmiotów, które z powodu niedopełnienia obowiązków procesowych mogą być – w myśl art. 88 § 1 – ukarane grzywną, nie obejmuje strony (tak m.in. Z. Kmieciak, komentarz do art. 88, w: W. Chróścielewski (red.), Z. Kmieciak (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2019).
Przenosząc powyższe na grunt analizowanej sprawy Sąd wskazuje, że pisma skierowane w dniu 9 lipca 2019 r. (k.196-198) do obu skarżących, zawierały wezwania od złożenia ustnych wyjaśnień w charakterze strony w dniu 30 lipca 2019 r. Z treści protokołów (k. 205-206, 208) nie wynika, by do słuchanych stron skierowano jakiekolwiek pouczenia. Treść przepisów art. 83 §2 i 3, art. 86 k.p.a. oraz błędnie art. 88 § 1 k.p.a. podana została jedynie w wezwaniu.
Co do treści protokołu należy wskazać, że zgodnie z art. 68 § 1 k.p.a. protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Z treści protokołów wynika, że osobą prowadzącą przesłuchanie za organ był radca prawny Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w W.. Nie protokołowano skierowanych do stron pytań.
W odniesieniu do analizowanej czynności procesowej pełnomocnik skarżących w piśmie z 30 lipca 2019 r. zarzucał jej nieprawidłowe przeprowadzenie, żądając doręczenia uwierzytelnionych kserokopii aktu prawnego, na podstawie którego radca prawny M. K.-L. ma zawiązany stosunek prawny z Powiatowym Lekarzem Weterynarii w W., na podstawie którego była uprawniona do prowadzenia w jego imieniu rozprawy administracyjnej w dniu 30 lipca 2019 r. Z udzielonej pismem z 21 sierpnia 2019 r. odpowiedzi oraz postanowienia z 21 sierpnia 2019 r. o odmowie wyłączenia pracownika M. K.-L. od udziału w ww. postępowaniu wynika, że radca prawny M. K.-L. jest pracownikiem Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w W. od 1 grudnia 2006 roku. Organ wskazał, że umowa o pracę nie jest elementem akt sprawy administracyjnej.
W ocenie Sądu wątpliwości strony co do prawidłowości przeprowadzonej czynności mogły być uzasadnione, chociaż treść pisma pełnomocnika skarżących z 30 lipca 2019 r. nie dotyka sedna problemu. Z akt sprawy nie wynika bowiem w żaden sposób, by w okolicznościach sprawy zachodziły przesłanki do wyłączenia radcy prawnego od udziału w postępowaniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a., który dotyczy sprawy, w której pracownik organu administracji publicznej jest stroną albo pozostaje z jedną ze strona w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki. Uczestnictwo radcy prawnego jako osoby prowadzącej przesłuchanie strony w imieniu organu może natomiast budzić wątpliwości ze względu na treść przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (obecnie: Dz. U. 2020, poz. 75). Zgodnie z art. 8 tej ustawy radca prawny może wykonywać zawód w ramach stosunku pracy, tyle że radcy prawnemu nie można polecać wykonania czynności wykraczającej poza zakres pomocy prawnej (art. 9 ust. 4 ustawy). To, jakie czynności organ zlecał radcy prawnemu, nie podlega weryfikacji sądu administracyjnego, natomiast weryfikacji podlega to, czy osoba przeprowadzająca czynność procesową dysponowała upoważnieniem, o którym mowa w art. 268a k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej może upoważniać, w formie pisemnej, pracowników obsługujących ten organ do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, zaświadczeń, a także do poświadczania za zgodność odpisów dokumentów przedstawionych przez stronę na potrzeby prowadzonych postępowań z oryginałem. W upoważnieniu tym mieści się wykonywanie wszystkich czynności procesowych niezbędnych do wydania decyzji, postanowienia czy zaświadczenia, chyba że do jakiejś czynności wymagane jest upoważnienie szczególne. Upoważnienie z art. 268a k.p.a. przyjmuje zwykle postać osobnego dokumentu. Może też być ujęte w formie zakresu czynności określonego pracownika (por. M. Jaśkowska, komentarz do art. 268a, w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2020). W ocenie Sądu, celem wyjaśnienia zgłoszonych przez stronę wątpliwości zasadne było wykazanie, że pracownik Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w W. dysponował stosownym upoważnieniem do przeprowadzania określonych czynności w imieniu organu, czego nie uczyniono.
W tych okolicznościach sprawy Sąd stwierdził, że doszło do naruszenia art. 9, art. 68 § 1, art. 83 § 3, art. 86 k.p.a., w wyniku których wadliwe został przeprowadzony dowód z przesłuchania stron, na podstawie którego organy przyjęły, że J. M. nie dochował terminu zakreślonego do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Tym samym należało przyjąć, że organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego zgodnie z art. 7 k.p.a., tj. nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, po myśli art. 77 § 1 k.p.a. W konsekwencji organ nie doprowadził do ustalenia, czy termin, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. został przez J. M. dochowany. W konsekwencji popełnionych uchybień organ błędnie odmówił wznowienia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Rzeczą organu będzie ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, celem zweryfikowania twierdzeń J. M. co do terminu, w którym dowiedział się o wydanej decyzji, uwzględniając, że wniosek o wznowienie dotyczył dwóch odrębnych decyzji administracyjnych.
Należy ponadto wskazać, że konieczne będzie również ustalenie tego, czy J. M. był legitymowany do zainicjowania postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania. Ustaleń w tym zakresie dokonywał organ pierwszej instancji, lecz organ II instancji nie odniósł się do nich. Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie stoi na stanowisku, że z art. 147 k.p.a. wynika obowiązek zbadania legitymacji wnioskodawcy przed wznowieniem postępowania w każdym przypadku, także wówczas, gdy żądający wznowienia postępowania powołuje się na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Czym innym jest bowiem ocena, czy wnioskującemu o wznowienie przysługiwał przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. (tj. czy jego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyło postępowanie), a czym innym jest ocena przesłanki wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., koncentrującej się na tym, czy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Sąd dostrzega natomiast, że mogą wystąpić takie sytuacje, że zbadanie interesu prawnego lub obowiązku będzie wymagało rozbudowanego postępowania dowodowego, wobec czego weryfikacja interesu prawnego może przesunąć się na etap postępowania wznowionego. W okolicznościach sprawy weryfikacja interesu prawnego J. M. w przedmiotowej sprawie z pewnością nie była przedwczesna, skoro postępowanie zostało wznowione. Na marginesie należy zastrzec, nawiązując do wywodu zawartego w postanowieniu organu I instancji, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 2017 r., sygn. II OSK 2107/15 nie przesądzał o statusie J. M. jako strony postępowania na tle art. 54 ust. 1 i ust. 2 lit. a lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 882/2004 z dnia 24 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli przeprowadzanych w celu zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia i dobrostanu zwierząt. NSA stwierdził bowiem, w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., że "organ administracji stwierdza na podstawie tego przepisu nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, zaakceptowane przez Sąd I instancji, że fakt ewentualnego pominięcia jakiegoś podmiotu, będącego stroną postępowania nie powoduje zaistnienia wyżej opisanej przesłanki nieważności. Decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. z 14 sierpnia 2012 r. została skierowana do S. M., który niewątpliwie był stroną postępowania."
Na zakończenie odnieść się wypada do nieuwzględnionych w powyższych rozważaniach zarzutów skargi, która choć sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, przywoływała – jako swoją podstawę – m.in. przepis art. 196 § 1 k.p.a., uchylony art. 61 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. 1995 Nr 74 poz. 368).
Zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. został sformułowany bardzo ogólnikowo i nie uwzględnia tego, że skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, mogli składać wnioski dowodowe zmierzające do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności dotyczących zachowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Tymczasem złożony przez nich wniosek dowodowy z 30 lipca 2019 r. dotyczył przeprowadzenia dowodu zupełnie nieprzydatnego na tym etapie postępowania. Podobne zastrzeżenia należy zgłosić do treści zarzutu dotyczącego art. 77 § 1 k.p.a. Jak wskazano wcześniej, wykazanie okoliczności, o której mowa w art. 148 § 2 k.p.a. w postaci terminu, w jakim wnioskujący o wznowienie postępowania, dowiedział się o wydanej decyzji, obciąża przede wszystkim wnioskodawcę. Wątpliwości w przedmiotowej sprawie wynikały przede wszystkim z nieprecyzyjnego sformułowania i wniosku o wznowienie postępowania i niepodania w nim istotnych dla sprawy okoliczności. Przypomnieć należy również, że obowiązek wykazania terminu dowiedzenia się o decyzji dotyczy wyłącznie J. M., nie zaś S. M., który był adresatem kwestionowanych decyzji i nie żądał wznowienia postępowania.
Oczywiście niezasadny był wreszcie zgłoszony w uzasadnieniu skargi zarzut naruszenia art. 149 § 3 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia o odmowie wznowienia zamiast decyzji. Przypomnieć należy, że istotna w tym zakresie zmiana art. 149 § 3 dokonała się na podstawie art. 1 pkt 22 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2011, Nr 6 poz. 11), i weszła w życie 11 kwietnia 2011 r. Zmieniono wówczas formę odmowy wznowienia postępowania – z decyzji na postanowienie, na które służy zażalenie (por. art. 149 § 4 k.p.a.).
W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tych okolicznościach, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania, zgodnie z art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak punkcie II sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI