II SA/Gd 605/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-01-24
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościpodział nieruchomościdostęp do drogi publicznejmiejscowy plan zagospodarowania przestrzennegoprawo administracyjnepostępowanie administracyjneSKOWSAgospodarka nieruchomościami

WSA w Gdańsku uchylił postanowienia SKO dotyczące nieważności postanowienia Prezydenta Miasta Gdańska z 2000 r. w sprawie podziału nieruchomości, uznając je za wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które odmawiały stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta Gdańska z 2000 r. opiniującego podział nieruchomości. Sąd uznał, że pierwotne postanowienie Prezydenta zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie zapewniono wszystkim wydzielanym działkom dostępu do drogi publicznej oraz naruszono przepisy dotyczące miejsc postojowych wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Sprawa dotyczyła skargi M. B. i D. L.-J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 kwietnia 2023 r., które utrzymało w mocy postanowienie z dnia 10 stycznia 2023 r. odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 19 lipca 2000 r. Postanowienie Prezydenta pozytywnie opiniowało projekt podziału nieruchomości, który zdaniem skarżących naruszał prawo. Wnioskodawcy podnosili, że podział nie zapewniał dostępu do drogi publicznej oraz wymaganej liczby miejsc postojowych dla budynków mieszkalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że postanowienie Prezydenta z 2000 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności art. 97 ust. 1 u.g.n. (wniosek o podział działki gminnej przez podmiot nieposiadający do niej tytułu prawnego) oraz art. 93 ust. 2 i 3 u.g.n. (brak zapewnienia dostępu do drogi publicznej i możliwości zagospodarowania działek zgodnie z planem miejscowym, w tym w zakresie miejsc postojowych). Sąd uchylił zaskarżone postanowienia SKO, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych naruszeń.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienie opiniujące projekt podziału nieruchomości, które nie zapewnia wszystkim wydzielanym działkom dostępu do drogi publicznej, jest wydane z rażącym naruszeniem art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak faktycznego i prawnego dostępu do drogi publicznej dla wydzielanej działki stanowi rażące naruszenie prawa, ponieważ podział nieruchomości musi uwzględniać warunki samodzielności i samowystarczalności wydzielanych działek.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

u.g.n. art. 97 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Podziału nieruchomości można dokonać na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny. W przypadku współwłasności, na wniosek współwłaścicieli. Podmiot bez tytułu prawnego nie może skutecznie zainicjować postępowania.

u.g.n. art. 93 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Podział nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego.

u.g.n. art. 93 § 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Zgodność z ustaleniami planu dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu.

u.g.n. art. 93 § 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej. Dostęp może być zapewniony poprzez drogę wewnętrzną lub służebności.

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, w tym rażące naruszenie prawa (pkt 2).

k.p.a. art. 156 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Określa termin 10 lat od doręczenia decyzji jako przesłankę odmowy stwierdzenia nieważności.

k.p.a. art. 158 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

W przypadku braku możliwości stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn wskazanych w art. 156 § 2, organ ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub postępowania mające wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zasady zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zasady zasądzenia kosztów postępowania.

u.g.n. art. 4 § 3a

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Definicja działki budowlanej, uwzględniająca m.in. dostęp do drogi publicznej.

u.g.n. art. 95

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Podział nieruchomości w celu wydzielenia działki budowlanej niezbędnej do korzystania z istniejącego budynku, w którym ustanowiono odrębną własność co najmniej jednego lokalu.

Konstytucja RP art. 87 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego są źródłem powszechnie obowiązującego prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postanowienie Prezydenta Miasta Gdańska z 2000 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie zapewniono wszystkim wydzielanym działkom dostępu do drogi publicznej. Postanowienie Prezydenta Miasta Gdańska z 2000 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ projekt podziału nieruchomości nie zapewniał wymaganej liczby miejsc postojowych zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, co stanowiło obejście prawa. Podmiot składający wniosek o podział działki gminnej nie posiadał do niej tytułu prawnego, co stanowiło rażące naruszenie art. 97 ust. 1 u.g.n.

Godne uwagi sformułowania

nie każde naruszenie prawa ma charakter rażący, a jedynie takie gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawne nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny podział nieruchomości musi uwzględniać warunki zawarte w planie zagospodarowania przestrzennego po to, by przyszli, nowi właściciele, którzy nabędą wydzielone działki, mogli z nich korzystać zgodnie z ich przeznaczeniem i warunkami zagospodarowania określonymi w planie podział ewidencyjny ma określone cele, a nie jest celem samym w sobie brak jest natomiast podstaw do przyjęcia za dopuszczalne wyłaniania w drodze podziału nieruchomości, które dopiero w przyszłości będzie należało doprowadzić do zgodności z przepisami szczególnymi lub zapewnić im dostęp do drogi publicznej

Skład orzekający

Diana Trzcińska

przewodniczący

Justyna Dudek-Sienkiewicz

sprawozdawca

Krzysztof Kaszubowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście podziału nieruchomości, wymogów dostępu do drogi publicznej oraz zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zwłaszcza w sytuacji obejścia przepisów."

Ograniczenia: Specyficzne okoliczności sprawy, dotyczące konkretnego podziału nieruchomości i jego związku z wcześniejszymi pozwoleniami na budowę oraz specyfiki miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa pokazuje, jak pozornie rutynowa procedura podziału nieruchomości może prowadzić do poważnych naruszeń prawa, gdy jest wykorzystywana do obejścia przepisów dotyczących dostępu do drogi i miejsc parkingowych. Jest to przykład walki o podstawowe prawa właścicieli lokali.

Deweloper próbował obejść prawo przy podziale działki – sąd stanął po stronie mieszkańców.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 605/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-01-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska /przewodniczący/
Justyna Dudek-Sienkiewicz /sprawozdawca/
Krzysztof Kaszubowski
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
art. 97 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M. B. i D. L.-J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr SKO Gd/1515/23 w przedmiocie nieważności postanowienia opiniującego projekt podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2023 r. nr SKO Gd/4413/21, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej M. B. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej D. L.-J. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
M. B. i D. L. wniosły skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr SKO Gd/1515/23 utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia 10 stycznia 2023 r. nr SKO Gd/4413/21 odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 19 lipca 2000 r. pozytywnie opiniującego proponowany przez P." spółka z o.o. podział nieruchomości.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Postanowieniem z dnia 19 lipca 2000 r. Prezydent Miasta Gdańska (dalej: "Prezydent"), na podstawie art. 93 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) - dalej: "u.g.n.", oraz art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 1980 r., Nr 9, poz. 26 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", zaopiniował pozytywnie proponowany przez P. sp. z o.o. (dalej: "spółka", "inwestor") podział nieruchomości położonej w Gdańsku, obręb Z., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [..]-[..], wpisane w księdze wieczystej Sądu Rejonowego w Gdańsku pod nr [..].
W dniu 15 września 2020 r. M. i R. B., A. i B.F., D. L. oraz A. i J. M., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wystąpili do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "organ") z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia Prezydenta z dnia 19 lipca 2000 r. W uzasadnieniu wnioskodawcy podali, że są właścicielami lokali mieszkalnych nr [..]-[..] położonych w budynku mieszkalnym przy ul. S. [...] w Gdańsku. Budynek ten jest usytuowany na działce oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów jako działka nr [...] (wcześniej działka miała nr [...]).
Wnioskodawcy wskazali, że obowiązujący w 1999 r. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Kartuska-Południe I w mieście Gdańsku, zatwierdzony uchwałą nr LXII/883/98 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 czerwca 1998 r. (Dz. Urz. Woj. Gd. z 1998 r. Nr 64 poz. 335) - dalej: "Uchwała LXII/883/98", jak również decyzja Prezydenta o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia 1 lutego 1999 r. wydana na wniosek spółki, w sposób jednoznaczny określały obowiązek zapewnienia miejsc postojowych w ramach realizowanych inwestycji mieszkaniowych. W aktach tych nakazano zabezpieczyć w obrębie strefy dla zabudowy wielorodzinnej i małych domów jedno miejsce postojowe na mieszkanie; dla zabudowy jednorodzinnej - dwa miejsca postojowe na wydzielonej działce. Wskazano, że projekt osiedla mieszkaniowego "[..]" zakładającego realizację trzech budynków wielorodzinnych zlokalizowanych na działce nr [..] taki warunek spełniał, zapewniając 28 miejsc w garażach oraz 56 naziemnych miejsc postojowych, łącznie po jednym na każde mieszkanie.
Wnioskodawcy wskazali, że w 1999 r. Prezydent wydał spółce trzy pozwolenia na budowę budynków: 23 lipca 1999 r. - budynek nr 3, 14 września 1999 r. - budynek nr 2, 12 listopada 1999 r. - budynek nr 1. Po otrzymaniu tych pozwoleń spółka wniosła o zaopiniowanie projektu podziału kluczowej działki nr [..] (prawidłowy numer działki przed podziałem to [...] – dopisek Sądu) na m.in. działki nr [..]-[..], na których zgodnie z projektem osiedle mieszkaniowe "[..]" realizowano lub planowano zrealizować odpowiednio budynki nr 3, 2 i 1.
Postanowieniem z dnia 19 lipca 2000 r. Prezydent pozytywnie zaopiniował projekt podziału. Zdaniem wnioskodawców postanowienie to zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, gdyż doszło do jaskrawej sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a Uchwałą LXII/883/98. Wnioskodawcy zwrócili uwagę, że już przed dokonaniem podziału działki nr [...] na wiele działek o nowej numeracji zostały m.in. wydane rok wcześniej przez Prezydenta trzy pozwolenia na budowę budynków wielomieszkaniowych. Wydając postanowienie z dnia 19 lipca 2000 r. Prezydent nie mógł pominąć faktu, że na działce nr [...] budowane są trzy budynki wielomieszkaniowe i czy ewentualna zgoda na podział tej działki nie pozostaje w sprzeczności z obowiązującymi ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak również wydaną wcześniej decyzją o warunkach zabudowy.
Zdaniem wnioskodawców wydając postanowienie z dnia 19 lipca 2000 r. Prezydent dokonał tego z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ wg tego podziału na działce nr [..] znajduje się najwyżej 5 spośród 56 naziemnych miejsc postojowych dla 28-lokalowego budynku mieszkalnego nr 1 z sześcioma wbudowanymi boksami garażowymi, o którym Prezydent wiedział, ponieważ 12 listopada 1999 r. wydał pozwolenie na jego budowę. Prezydent wydając ww. postanowienie zgodził się, aby budynek nr 1 z 28 mieszkaniami miał maksymalnie 11 miejsc postojowych liczonych z uwzględnieniem garaży znajdujących się w bryle budynku. W ten sposób doszło, wbrew obowiązującym przepisom, do zmniejszenia liczby miejsc postojowych dla budynku nr 1 aż o 17 miejsc. Żaden przepis nie upoważniał przy tym Prezydenta do wprowadzenia odstępstw od obowiązku zapewnienia przez dewelopera w realizacji inwestycji minimalnej liczby miejsc postojowych.
Wnioskodawcy podali, że wydanie pozytywnej opinii stanowiło podstawę do wydania przez Prezydenta w dniu 26 stycznia 2001 r. decyzji o podziale nieruchomości, która w znaczący sposób pogorszyła standard życia właścicieli lokali usytuowanych w budynku nr 1 przy ul. S. [..] w Gdańsku. Mieszkańcy zamiast możliwości korzystania aż z 28 miejsc postojowych, mają tych miejsc jedynie 11. Na dodatek dokonany podział nieruchomości nie zapewnia właścicielom dostępu do drogi publicznej. Wskazano, że aby dostać się do drogi publicznej należy przejechać/przejść przez najbliższą działkę nr [..]. W prowadzonej dla tej działki księdze wieczystej nie ma żadnej wzmianki, że zostało ustanowione ograniczone prawo rzeczowe w postaci przejazdu i przechodu na rzecz właścicieli lokali znajdujących się w budynku nr 1 na działce nr [..]. W ten sposób właściciele lokali w budynku nr 1, w wyniku dokonanego przez Prezydenta zaopiniowania projektu podziału nieruchomości, nie tylko zostali pozbawieni należnych im miejsc postojowych, ale również dostępu do drogi publicznej.
Postanowieniem z dnia 16 marca 2021 r. Kolegium, na podstawie art. 61a § 1 i art. 157 § 2 w zw. z art. 28 k.p.a. oraz art. 93 ust. 1, 2 i 5 u.g.n., odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta z dnia 19 lipca 2000 r. wskazując, że wnioskodawcom nie przysługiwał status stron w postępowaniu w przedmiocie wydania opinii w sprawie zgodności proponowanego podziału nieruchomości z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, bowiem nie przysługiwał im wówczas żaden tytuł prawny do nieruchomości objętej tym postępowaniem.
W dniu 29 lipca 2021 r. Kolegium wydało dwa postanowienia: nr SKO Gd/3812/21 o stwierdzeniu niedopuszczalności wniosku D. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz nr SKO Gd/2345/21 o utrzymaniu w mocy postanowienia z dnia 16 marca 2021 r. w odniesieniu do wniosków pozostałych wnioskodawców (M. i R. B., A. i B.F. oraz A. i J. M.).
Powyższe postanowienia zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przez wnioskodawców, którzy podnosili, że mają interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta z 19 lipca 2000 r., albowiem dokonany podział nie zapewnia im (jako właścicielom lokali mieszkalnych nr [..]-[..]) dostępu do drogi publicznej i naraża ich na poniesienie dodatkowych kosztów związanych z wynagrodzeniem za ustanowienie służebności drogi koniecznej oraz najmem miejsc postojowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podzielił stanowisko wnioskodawców i wyrokami z dnia 5 maja 2022 r.:
- o sygnaturze akt II SA/Gd 610/21 uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 29 lipca 2021 r., nr SKO Gd/2345/21 oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 16 marca 2021 r., nr SKO Gd/3879/20, o sygnaturze akt II SA/Gd 611/21,
- o sygnaturze akt II SA/Gd 611/21 uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 29 lipca 2021 r. nr SKO Gd/3812/21.
Ponownie rozpatrując sprawę w związku z zapadłymi w sprawie wyrokami, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Gdańsku postanowieniem z dnia 10 stycznia 2023 r. odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 19 lipca 2000 r.
Organ wskazał, że od dnia wydania postanowienia Prezydenta Miasta Gdańska minął okres dłuższy niż 10 lat, co przesądza o odmowie stwierdzenia jego nieważności, zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a.
Wskazując na treść art. 158 § 2 k.p.a. Kolegium odmówiło też stwierdzenia wydania postanowienia Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 19 lipca 2000 r. z naruszeniem prawa.
W pierwszej kolejności Kolegium wskazało na przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami będące podstawą wydania tego postanowienia - w brzmieniu obowiązującym w dacie jego wydania. Są to przepisy art. 93 ust. 1, ust. 2 i ust. 5. Stanowią one, iż podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczególnymi. W razie braku tego planu stosuje się przepis art. 94. Zgodność z ustaleniami planu w myśl ust. 1 dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Opinię, o której mowa w ust. 4, wyraża się w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie.
Wskazaną wyżej ustawową zgodność proponowanego podziału dokonanego postanowieniem Prezydenta Miasta Gdańska należy odnieść do zapisów obowiązującej w dacie wydania postanowienia uchwały Nr LXII/883/98. Uchwała ta w treści przepisów ogólnych oraz kart terenów 005-23 (tereny mieszkaniowe - wszelkie formy budownictwa mieszkaniowego); 014-62 (zieleń); 025-81 (droga publiczna), 015-53 (tereny uciążliwe cmentarz) i 007-31 (strefa mieszana usługowo-mieszkaniowa) nie zawiera zapisów dotyczących zasad podziału dokonywanego wewnątrz konkretnych terenów. Natomiast w uchwale zostały wyznaczone granice każdej ze stref. Zdaniem Kolegium pozytywnie oceniony w postanowieniu projektowany podział działek nr [..] i [...] jest zgodny z granicami każdej z tych stref wyrysowanymi na rysunku planu. Granice projektowanych nowych działek nr [..] i [..] wskazanych na mapie stanowiącej załącznik do postanowienia przeznaczonych pod ulicę publiczną gminną pokrywają się z granicami tej drogi publicznej wskazanymi na mapie planu. Działka [...], w planie przeznaczona pod drogę publiczną, bezpośrednio sąsiaduje z nieruchomością nr [..] przeznaczoną pod budownictwo mieszkaniowe, która aktualnie stanowi współwłasność stron wnioskujących w niniejszej sprawie. Karta terenu 005-23 (tereny mieszkaniowe - wszelkie formy budownictwa mieszkaniowego) na którym posadowiona jest m.in. działka budowlana o nr [...] zawiera zapisy dotyczące m.in. procentu pokrycia działki zabudowania - do 35% oraz miejsc parkingowych w obrębie strefy dla zabudowy wielorodzinnej 1 miejsce postojowe na mieszkanie. Jest generalną zasadą, iż miejsca parkingowe powinny być zlokalizowane na terenie działki budowlanej. Jednakże takie kwestie nie są, bo nie mogą, regulowane w postanowieniu opiniującym projekt podziału.
Zarówno wyżej opisana uchwała Rady Miasta Gdańska, jak i aktualnie obowiązujący dla tego terenu miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wskazują na przeznaczenie m.in. działek nr [...] i [...] pod drogę publiczną. Fakt, iż droga ta do chwili obecnej nie powstała, nie uzasadnia twierdzenia o niezgodności - a tym bardziej rażącej - postanowienia opiniującego z dnia 19 lipca 2000 r. z zapisami obowiązującego w tej dacie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Postanowienie Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 19 lipca 2000 r. jest zgodne z uchwałą Nr LXII/883/98, w konsekwencji zarzuty strony są nieuzasadnione. Stanowią one w istocie wskazanie na ewentualną realizację inwestycji m.in. na działce nr [...] w sposób niezgodny z zapisami planu oraz pozwolenia na budowę. W żaden sposób nie można zarzutów wniosku łączyć z treścią postanowienia Prezydenta Miasta Gdańska opiniującego pozytywnie proponowany podział działek nr [...] i [..]. Projekt podziału musi być oceniany wyłącznie w zakresie jego zgodności z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, nie zaś z treścią pozwolenia na budowę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku po rozpoznaniu wniosku M.i R. B. i D. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10.01.2023 r. SKO Gd/4413/21 utrzymało w mocy powyższe postanowienie.
M. B. i D. L. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, wnosząc o uchylenie postanowienia z dnia 28 kwietnia 2023 r. i poprzedzającego je postanowienia z dnia 10 stycznia 2023 r.
W uzasadnieniu skarżące podniosły m.in., że usytuowanie działki nr [..] jest takie, że w żaden sposób nie można z niej korzystać jako z drogi. Dlatego organ rozpoznający sprawę błędnie uznał, że działka nr [...] ma dostęp do drogi publicznej.
Skarżące stwierdziły też, że projekt podziału nieruchomości zaproponowany w 2000 r. przez P. spółkę z o.o. jest niezgodny z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Plan ten przewidywał minimalną ilość miejsc postojowych na jedno mieszkanie w budynku wielomieszkaniowym (1 miejsce postojowe na jedno mieszkanie). Po zatwierdzeniu podziału i zbyciu wydzielonej działki gruntu na rzecz właścicieli lokali okazało się, że położenie i konfiguracja działki nr [..] uniemożliwia jej prawidłowe zagospodarowanie przez nabywców mieszkań, albowiem działka nie ma wystarczającej ilości miejsc postojowych ani dostępu do drogi publicznej. Tymczasem w pozytywnej opinii dotyczącej proponowanego podziału nieruchomości obejmującej działki nr [..]-[..], okoliczność ta całkowicie została pominięta. Organ opiniujący podział nie zadał sobie trudu, aby zbadać, czy na działce nr [..] jest wystarczająca ilość miejsca, by posadowić na niej co najmniej 28 miejsc postojowych. Prezydent Miasta Gdańska w decyzji ustalającej warunki zabudowy dla całego osiedla wskazał wymogi co do ilości miejsc postojowych na 1 mieszkanie. Gdyby taka analiza została dokonana, to postanowienie wyrażające opinię powinno być negatywne. Kolegium w ocenie skarżących całkowicie pominęło kwestię ilości miejsc postojowych.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W ramach oceny, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.). Oznacza to, że kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżonym orzeczeniem, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenia prawa, o ile miało lub mogło mieć wpływ na jego treść.
Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddane zostały postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2023 r. i utrzymujące je w mocy postanowienie z dnia 28 kwietnia 2023 r., wydane po przeprowadzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 19 lipca 2000 r. nr WUiA-7328/597/2000/WJ, wydanego na wniosek P. sp. z o.o. z dnia 20 września 2000 r., pozytywnie opiniującego proponowany podział nieruchomości położonych w Gdańsku obręb [..], tj. stanowiącej własność inwestora działki nr [...] oraz działki gminnej nr [...].
Wniosek o stwierdzenie nieważności powyższego postanowienia z dnia 19 lipca 2000 r. złożyły w dniu 17 września 2020 r. m.in. M. B. i D. L., właścicielki lokali mieszkalnych w budynku usytuowanym na działce nr [...], powstałej w wyniku podziału działki [..], podnosząc, że podział działki [..] w sposób pozytywnie zaopiniowany w przedmiotowym postanowieniu nie zapewniał nowopowstałej działce [..] dostępu do drogi publicznej oraz nie zapewniał wymaganej ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ilości miejsc parkingowych. Kwestia przysługiwania wnioskodawczyniom statusu stron i legitymacji do skutecznego zainicjowania postępowania w tej sprawie w związku z zapadłymi w dniu 5 maja 2022 r. wyrokami (sygn. akt II SA/Gd 610/21 i II SA/Gd 611/21), jest niesporna.
Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej nie jest postępowaniem zwykłym, w którym dokonywana jest kontrola decyzji według ogólnych zasad postępowania odwoławczego i rozpatrywane są wszelkiego rodzaju wadliwości decyzji, ale postępowaniem o charakterze szczególnym, nadzwyczajnym, gdyż jego przedmiotem jest ustalenie, czy na podstawie ściśle określonych przesłanek, wbrew wyrażonej w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, można wzruszyć takie rozstrzygnięcie. Kompetencja organu administracji orzekającego w trybie nieważnościowym obejmuje wyłącznie badanie, czy kwestionowana decyzja jest dotknięta jedną z kwalifikowanych wad wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a. W tej sprawie zarzucane przez skarżące wady postanowienia podlegają ocenie w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. zarzutu rażącego naruszenia prawa.
Zauważyć trzeba, że nie każde naruszenie prawa ma charakter rażący, a jedynie takie gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawne nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 2035/11). W orzecznictwie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny.
Rozpatrując sprawę niezależnie od zarzutów skargi Sąd stwierdził, że postanowienie Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 19 lipca 2000 r. wydane zostało z rażącym naruszeniem art. 97 ust. 1 u.g.n. w zakresie w jakim rozstrzygnięciem objęto podział działki gminnej nr [..]. Zgodnie z tym przepisem, podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny. Zgodnie z ust. 2, jeżeli nieruchomość jest objęta współwłasnością lub współużytkowaniem wieczystym, podziału można dokonać na wniosek współwłaścicieli albo współużytkowników wieczystych. Z przepisów tych wynika, że o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości może wystąpić jej właściciel, współwłaściciel, użytkownik wieczysty lub współużytkownik wieczysty, gdyż są to podmioty władne do dysponowania nieruchomością w ramach przysługującego im prawa, a tym samym mają interes prawny, aby żądać czynności organu. Tymczasem w niniejszej sprawie inwestor wnioskiem z dnia 20 września 2000 r. wystąpił o zatwierdzenie projektu podziału nie tylko stanowiącej jego własność działki [..], ale także działki gminnej nr [...], powołując się na zgodę właściciela. Z mapy przedstawiającej wstępny projekt podziału nieruchomości wynika, że z działki gminnej [...] miała zostać wydzielona działka [..] służąca poszerzeniu działki [...] w celu zapewnienia wydzielanym działkom dostępu do drogi publicznej. Niemniej jednak skoro inwestorowi nie przysługiwał tytuł prawny do nieruchomości [...], to nie mógł skutecznie zainicjować postępowania w sprawie podziału tej działki. Sam fakt, że podmiot jest właścicielem nieruchomości sąsiedniej, chociażby bezpośrednio graniczącej z dzieloną nieruchomości, nie kreuje interesu prawnego, lecz co najwyżej interes faktyczny (zob. wyrok NSA z dnia 1 października 2009 r., I OSK 1443/08, LEX nr 570970; wyrok WSA w Lublinie z dnia 17 czerwca 2011r., II SA/Lu 278/11, LEX nr 993409; E. Mzyk, Komentarz do art. 97 (w:) S. Kalus, G. Matusik, M. Gdesz, E. Mzyk, G. Bieniek, Ustawa o gospodarce nieruchomościami, Komentarz, Warszawa 2012, LexPolonica/el.; A. Łukaszewska, Komentarz do art. 97 (w:) J. Szachułowicz, M. Krassowska, A. Łukaszewska, Gospodarka nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2003, LexPolonica/el.).
Merytoryczne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku inwestora o podział działki nr [...] do której nie przysługiwał mu tytuł prawny, stanowiło rażące naruszenie art. 97 ust. 1 u.g.n.
Niezależenie od powyższego, postanowienie Prezydenta z dnia 19 lipca 2000 r. wydane zostało również z rażącym naruszeniem art. 93 ust. 3 u.g.n. poprzez pozytywne zaopiniowanie projektu podziału nieruchomości niezapewniającego wszystkim wydzielanym działkom dostępu do drogi publicznej.
Zgodnie z art. 93 ust. 1 zd. 1 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Art. 93 ust. 2 u.g.n. stanowi, iż zgodność z ustaleniami planu w myśl ust. 1 dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Stosownie zaś do art. 93 ust. 3 u.g.n. podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej; za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Nie ustanawia się służebności na drodze wewnętrznej w przypadku sprzedaży wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną. Przepisu nie stosuje się w odniesieniu do projektowanych do wydzielenia działek gruntu stanowiących części nieruchomości, o których mowa w art. 37 ust. 2 pkt 6. Z art. 93 ust. 4 u.g.n. wynika natomiast, że zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95, opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta.
W świetle przytoczonej powyżej podstawy normatywnej podstawowym kryterium uzgodnienia projektu podziału nieruchomości jest jego zgodność z ustaleniami obowiązującego na danym terenie planu miejscowego. Zaakcentować przy tym należy, że badanie zgodności z planem miejscowym polega na sprawdzeniu, czy proponowany podział nie jest sprzeczny zarówno z częścią tekstową, jak i graficzną tego planu. Organ musi ustalić, czy projekt podziału stwarza możliwość realizacji celu i przeznaczenia terenu, określonego w planie miejscowym, a ocena ta powinna dotyczyć całości nieruchomości, tj. każdej z działek, która miałaby powstać na skutek podziału. Istota zgodność podziału z planem miejscowym sprowadza się bowiem do tego, aby wydzielone na skutek projektowanego podziału działki tak zostały ukształtowane, żeby teren każdej z nich, po podziale, spełniał wymagania dotyczące zagospodarowania wynikającego z planu. W konsekwencji to od planu miejscowego zależy jakie cechy powinny mieć powstające działki ewidencyjne, aby w przyszłości ich zagospodarowanie było możliwe zgodnie z tym co wynika z tego planu. Innymi słowy podział geodezyjny musi uwzględniać warunki zawarte w planie miejscowym w taki sposób, aby przyszli, nowi właściciele, którzy nabędą wydzielone działki, mogli z nich korzystać zgodnie z ich przeznaczeniem i warunkami zagospodarowania określonymi w planie miejscowym.
Bezsporna w niniejszej sprawie jest okoliczność, że objęte wnioskiem o podział działki położone są na terenie objętym ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonym Uchwałą Rady Miasta Gdańska Nr LXII/883/98 z dnia 17 czerwca 1998 r. W aktach sprawy znajduje się decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia 1 lutego 1999 r. dla inwestycji polegającej na realizacji zespołu zabudowy mieszkaniowej – osiedla mieszkaniowego "[..]" wraz z realizacją drogi dojazdowej od ul. K. (dz. nr [..] i [..]), z której wynika, że dla terenu przedmiotowej inwestycji zastosowanie mają ustalenia planu ujęte w karcie terenu 005-23 – "wszelkie formy budownictwa mieszkaniowego". Z istotnych dla sprawy ustaleń planu wymienić należy też ustalenie z pkt 7 karty terenu, w którym nakazano zabezpieczenie w obrębie strefy dla zabudowy wielorodzinnej jedno miejsce postojowe na mieszkanie.
Nie stanowi przedmiotu sporu to, że dla zgodnego z planem zagospodarowania działek, jakie według woli wnioskodawcy mają powstać z przedmiotowej nieruchomości konieczne jest, aby każda z działek posiadała dostęp do drogi publicznej. Opiniując projekt podziału tej działki organ opiniujący powinien zbadać, czy wskutek dokonanego podziału wydzielone działki zachowają przewidziane planem przeznaczenie jako działki budowlane. Definicja działki budowlanej zawarta jest w art. 4 pkt 3a u.g.n., zgodnie z którym pod pojęciem działki budowlanej należy rozumieć zabudowaną działkę gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej umożliwiają prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków i urządzeń na niej położonych. Warunkiem zatem zachowania budowlanego przeznaczenia projektowanych do podziału działek, w tym działki [...], było zapewnienie jej dostępu do drogi publicznej. Zbadanie tej kwestii było obowiązkiem organu opiniującego proponowany podział nieruchomości, co nie jest sporne.
Co należy rozumieć przez dostęp do drogi publicznej, mowa jest w cytowanym wyżej art. 93 ust. 3 u.g.n. Pojęcie dostępu do drogi publicznej należy rozumieć jako dostęp faktyczny i prawny. Dostęp prawny – powinien wynikać wprost z przepisu prawa, czynności prawnej lub orzeczenia sądu. Dostęp faktyczny – oznacza zapewnienie możliwości przejścia i przejazdu do drogi publicznej i nie może być dostępem wyłącznie hipotetycznym. Musi być możliwy do wyegzekwowania przez inwestora przy użyciu dostępnych środków prawnych (wyrok WSA w Poznaniu z 10 października 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 316/19).
Projektowany podział nieruchomości nie mógł zostać w świetle prawa zaopiniowany przez Prezydenta Miasta Gdańska pozytywnie, albowiem nie zapewniał powstałym w wyniku podziału działkom dostępu do drogi publicznej.
Z wstępnego projektu podziału nieruchomości wynika, że działka [..] nie ma bezpośredniego dostępu do drogi publicznej, którą to drogę stanowi działka [..] (por. wyrys z mapy k. 7 akt postępowania podziałowego). Działka [..] drogą publiczną nie jest – zgodnie z wypisem z rejestru gruntów stanowi pastwisko (k. 6 akt postępowania podziałowego). Przedłożony wstępny projekt podziału nieruchomości zakładał dostęp pośredni do drogi - poprzez działkę [..] poszerzoną o sąsiednią działką [..], która to koncepcja jednak nie zapewnia dostępu do drogi publicznej w sposób wymagany przepisem art. 93 ust. 3 u.g.n. i to w sposób oczywisty. Zgodnie z tym przepisem spełnienie wymogu dostępu do drogi publicznej może polegać na zapewnieniu pośredniego dostępu do drogi publicznej za pośrednictwem drogi wewnętrznej. Do tej drogi wewnętrznej powinna przylegać mająca powstać na skutek podziału działka, która nie ma innego dostępu do drogi publicznej. Jednak w realiach rozpoznawanej sprawy ten pośredni sposób zapewnienia dostępu do drogi publicznej również nie jest zapewniony. Gdyby bowiem nawet działkę nr [..] potraktować jako drogę wewnętrzną, to właścicielom działki [..] nie przysługuje żaden tytuł prawny do tej nieruchomości. W efekcie działka ta nie będąc drogą publiczną ani drogą, do której tytuł prawny mają właściciele działki [..], nie mogła w sposób oczywisty zostać uznana za zapewniającą działce [..] dostęp do drogi publicznej.
Kolegium, nie dopatrując się w takim rozwiązaniu naruszenia prawa, stwierdza, że granice projektowanych nowych działek nr [..] i [..] przeznaczonych pod ulicę publiczną gminną pokrywają się z granicami drogi publicznej wskazanymi na terenie planu. W tym kontekście jednak oceniana jest nie tyle zgodność z planem przeznaczenia działek [..] i [..], ale dostęp do drogi publicznej dla działki [..]. Dlatego dla uznania, że projektowana do wydzielenia działka [..] ma dostęp do drogi publicznej nie jest wystarczające stwierdzenie, że przylega do terenu dla którego miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje drogowe przeznaczenie, ale konieczne jest wykazanie, że posiada faktyczny i prawny dostęp do drogi publicznej, czego w tej sprawie zabrakło.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, celowe jest tworzenie tylko takich działek, które będą spełniały samodzielny dojazd do drogi publicznej. Podział nieruchomości prowadzi bowiem do powstania samodzielnych nieruchomości, które mogą być wprowadzane do obrotu. Wobec tego zasadnym jest tworzenie w wyniku podziału tylko takich nieruchomości, które od samego początku będą spełniały wszystkie wymagane przepisami prawa warunku samodzielności . Brak jest natomiast podstaw do przyjęcia za dopuszczalne wyłaniania w drodze podziału nieruchomości, które dopiero w przyszłości będzie należało doprowadzić do zgodności z przepisami szczególnymi lub zapewnić im dostęp do drogi publicznej (por. wyrok NSA z 19 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 2197/19). Drogowe przeznaczenie działki w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie rodzi żadnych uprawnień dla właścicieli działek, którzy za jej pośrednictwem chcieliby posiadać dostęp do drogi publicznej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 177/22).
Z przedstawionego do zaopiniowania projektu podziału nieruchomości wynikało, że mająca powstać w wyniku podziału działka [..] nie miała zapewnionego dostępu do drogi publicznej. Pozytywne zaopiniowanie projektu podziału nieruchomości, który nie zapewniał wszystkim wydzielanym działkom dostępu do drogi publicznej, nastąpiło zatem z rażącym naruszeniem art. 93 ust. 3 u.g.n., w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W okolicznościach tej sprawy zasadnie również zarzucają skarżące, że postanowienie pozytywnie opiniujące projektowany podział nieruchomości wydane zostało z rażącym naruszeniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie, w jakim ustala on nakaz zabezpieczenia dla zabudowy wielorodzinnej jednego miejsca postojowego na mieszkanie. O ile co do zasady Sąd podziela stanowisko, że w procedurze mającej na celu ewidencyjny podział nieruchomości zamiary inwestora nie mają istotnego znaczenia, niemniej jednak sztywne trzymanie się tej zasady doprowadziłoby w tej sprawie do skutków niemożliwych do zaakceptowania. Otóż wskazać należy, że zasadniczo w procesie inwestycyjnym inwestor najpierw występuje o ewidencyjny podział nieruchomości, a po jego dokonaniu, występuje o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na budowę, które jest udzielane m.in. po stwierdzeniu zgodności projektu budowlanego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w odniesieniu do poszczególnych działek - ukształtowanych już w wyniku dokonanego podziału - w tym również w zakresie zapewnienia dla planowanej inwestycji odpowiedniej ilości miejsc parkingowych. W takiej sekwencji zdarzeń inwestor nie mógłby uzyskać pozwolenia na zabudowę działki [..] bez zapewnienia zgodności tej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w zakresie również ilości miejsc parkingowych.
Innym często spotykanym rozwiązaniem jest sytuacja, w której inwestor, zgodnie z uzyskanym pozwoleniem na budowę, zabudowuje swoją działkę budynkami, a następnie dokonuje podziału działki na konkretne działki budowlane na podstawie art. 95 u.g.n. Zgodnie z pkt 7 tego przepisu, niezależnie od ustaleń planu miejscowego podział nieruchomości może nastąpić w celu wydzielenia działki budowlanej jako działki niezbędnej do korzystania z istniejącego budynku, w którym ustanowiono odrębną własność co najmniej jednego lokalu. Podział w tym trybie nie może jednak prowadzić do wydzielenia działki, która nie spełnia kryteriów określonych w art. 4 pkt 3a u.g.n. i nie może skutkować pozbawianiem reszty wydzielanej nieruchomości walorów użytkowych wynikających z przepisów obowiązującego prawa.
W sprawie niniejszej natomiast zaszła szczególna sytuacja. Otóż inwestor uzyskał trzy decyzje o pozwoleniu na budowę trzech budynków wielorodzinnych na działce nr [..]. W stanie prawnym, w którym wydawane były owe decyzje, obowiązywały ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, o których była już mowa, tj. nakazujące zapewnienie 1 miejsca parkingowego na 1 mieszkanie w zabudowie wielorodzinnej. Nie jest kwestionowane, że inwestor wnioskując o pozwolenia na budowę trzech budynków wielorodzinnych na działce [..] warunek ten spełniał. Po uzyskaniu pozwoleń na budowę ale przed pełną realizacją inwestycji na działce [..], inwestor wystąpił o dokonanie jej ewidencyjnego podziału na m.in. działki [..]-[..], tak, aby na każdej z nich znajdował się jeden z budynków. W efekcie tego podziału wydzielona działka nr [..] nie zapewniała odpowiedniej wymaganej postanowieniami planu ilości miejsc parkingowych dla zaplanowanego na niej, a następnie wybudowanego, budynku wielorodzinnego. O ile zatem planowana inwestycja polegająca na budowie trzech budynków wielorodzinnych wraz z infrastrukturą obejmującą miejsca parkingowe (w garażach i wolnostojące) na jednej działce [..] spełniała warunek zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w zakresie wymogu zapewnienia odpowiedniej ilości miejsc parkingowych (1 miejsce na mieszkanie), o tyle po dokonaniu podziału nieruchomości na trzy osobne działki, każdą zabudowaną jednym budynkiem objętym jednym pozwoleniem na budowę, walor ten – przynajmniej w odniesieniu do działki [..] – niewątpliwie straciła.
Nie ulega w sprawie wątpliwości, że zaproponowany przez inwestora podział nieruchomości służyć miał realizacji zabudowy trzech budynków wielorodzinnych na podstawie opisanych wyżej decyzji o pozwoleniu na budowę jak również to, że organ opiniujący wstępny projekt podziału nieruchomości – Prezydent Miasta Gdańska – miał tego świadomość. Wynika to po pierwsze z faktu, że Prezydent Miasta Gdańska był zarówno organem wydającym pozwolenie na budowę jak i opiniującym wstępny projekt podziału nieruchomości, jak i wskazuje na to treść samego postanowienia opiniującego w którym wskazano, że cyt. "zapewnić wzajemne użyczenie dostępu do terenów i urządzeń osiedlowych wspólnych /place zabaw, parkingi, śmietniki itp./". Zdanie to oznacza, że organ opiniujący miał świadomość, że inwestycja dotyczy w istocie budowy osiedla i że w związku z proponowanym podziałem działki [..] mogą zaistnieć problemy z dostępem dla poszczególnych nieruchomości do infrastruktury "osiedlowej", m.in. parkingów. Zastrzeżenie w postanowieniu, że należy zapewnić "wzajemne użyczenie" owej infrastruktury nie ma i nie miało żadnej mocy wiążącej dla inwestora, pozostawało w sferze postulatu, do którego inwestor nie miał prawnego obowiązku się zastosować. W ocenie Sądu organ opiniujący dostrzegając powyższe okoliczności powinien wziąć je pod uwagę stwierdzając, że zaproponowany przez inwestora podział nieruchomości w świetle wydanych pozwoleń na budowę prowadzi do obejścia nakazu zapewnienia inwestycji odpowiedniej ilości miejsc parkingowych warunkującego możliwość uzyskania pozwolenia na budowę. Obejście to polega na tym, że sam podział nieruchomości nie wpływał na ważność wydanych pozwoleń na budowę, jednak gdyby został dokonany przed wydaniem tych decyzji, inwestor musiałby zapewnić dla każdego budynku osobno odpowiednią ilość miejsc parkingowych. Dokonując podziału nieruchomości po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na budowę i przed realizacją inwestycji, inwestor wymóg ten obszedł, w efekcie czego dla budynku na działce [..] nie została zapewniona odpowiednia do ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ilość miejsc parkingowych. Podstawę prawną dla oceny tych okoliczności powinien stanowić art. 93 ust. 2 u.g.n., z którego wynika, że zgodność z ustaleniami planu dotyczy nie tylko przeznaczenia terenu, ale również możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu, przez którą należy rozumieć zachowanie walorów użytkowych wynikających z przepisów obowiązującego prawa.
Podkreślić należy, że podział ewidencyjny ma określone cele, a nie jest celem samym w sobie. Podział geodezyjny musi uwzględniać warunki zawarte w planie zagospodarowania przestrzennego po to, by przyszli, nowi właściciele, którzy nabędą wydzielone działki, mogli z nich korzystać zgodnie z ich przeznaczeniem i warunkami zagospodarowania określonymi w planie.
Sąd podkreśla, że nie neguje powszechnie podkreślanego w orzecznictwie poglądu, że opiniując zgodność projektu podziału nieruchomości z postanowieniami zawartymi w planie miejscowym, uprawniony organ musi udzielić odpowiedzi na pytanie, czy projekt podziału stwarza hipotetyczną możliwość realizacji celu i przeznaczenia terenu określonego w planie (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 107/13). Wskazuje natomiast na szczególne okoliczności tej sprawy, które nie pozwalają na schematyczne stwierdzenie, że plany inwestora w takim postępowaniu pozostawały bez znaczenia. W sytuacji, w której wstępny projekt podziału nieruchomości dokonywany był pod konkretną inwestycję budowy osiedla o kształcie potwierdzonym ostatecznymi decyzjami o pozwoleniu na budowę i prowadził on do obejścia prawa w zakresie zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego co do zapewnienia odpowiedniej ilości miejsc parkingowych dla każdego z budynków, okoliczności te powinny być w postępowaniu w przedmiocie zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości wzięte pod uwagę i ocenione jako przemawiające za brakiem zgodności proponowanego podziału nieruchomości z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego co do możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu.
Zignorowanie powyższych okoliczności – znanych organowi - spowodowało, że dokonany podział nie uwzględnia faktycznych uwarunkowań w zakresie możliwości zagospodarowania wydzielanych działek, prowadząc do skutków niemożliwych do zaakceptowania na gruncie przepisów regulujących zasady dokonywania podziału nieruchomości akcentujących samodzielność i samowystarczalność wydzielanych działek, polegających na odcięciu zabudowanej budynkiem wielorodzinnym działki [...] od układu komunikacyjnego osiedla obejmującego nie tylko miejsca parkingowe, które na etapie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę miały służyć również i temu budynkowi, ale też jedyny faktycznie istniejący dostęp do drogi publicznej.
Orzeczenie o podziale nieruchomości dokonane w sprzeczności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego stanowi o dokonaniu go z rażącym naruszeniem prawa. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego, który zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP przynależy do systemu źródeł powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Dlatego też, postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy, określając przeznaczenie danego terenu, kształtują wraz z innymi przepisami sposób wykonywania prawa własności nieruchomości na objętym planem obszarze.
Zdaniem Sądu organ pozytywnie opiniując wstępny projekt podziału nieruchomości dopuścił się rażącego naruszenia art. 97 ust. 1 u.g.n. procedując w sprawie podziału działki [...] na podstawie wniosku podmiotu, któremu nie przysługiwał tytuł prawny do tej nieruchomości. Ponadto naruszył art. 93 ust. 2 i 3 u.g.n., a naruszenie to również miało charakter rażący, albowiem projekt podziału nieruchomości w sposób oczywisty nie zapewniał wszystkim wydzielanym działkom dostępu do drogi publicznej i możliwości ich zagospodarowania zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wbrew zatem ocenie Kolegium, postanowienie Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 19 lipca 2000 r. nr WUiA-7328/597/2000/WJ wydane został z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił oba wydane w sprawie postanowienia odmawiające stwierdzenia nieważności ww. postanowienia Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 19 lipca 2000 r. nr WUiA-7328/597/2000/WJ.
Ponownie rozpatrując sprawę Kolegium uwzględni powyższe rozważania Sądu. Kolegium będzie miało przy tym na uwadze, że zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a., nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne oraz że zgodnie z art. 158 § 2 k.p.a., jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI