II SA/Kr 1073/21

II SA/Kr 1073/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-11-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-09-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /przewodniczący/
Joanna Człowiekowska
Piotr Fronc /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Sygn. powiązane
II OSK 1006/22 - Wyrok NSA z 2025-01-21
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art 25 , 49 f
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie WSA Joanna Człowiekowska WSA Piotr Fronc (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie NR [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 5 lipca 2021r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego skargę oddala.
Uzasadnienie
M. M. wniósł skargę na postanowienie nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 5 lipca 2021 r., znak: [...], utrzymujące w całości w mocy postanowienie nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta N. S. z dnia 12 lutego 2021 r., mocą którego odmówiono skarżącemu wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w trybie art. 49f Prawa budowlanego w sprawie realizacji robót budowlanych polegających na dobudowie wiatrołapu o wymiarach 2,39 m x 4,68 m do budynku mieszkalnego na działce nr [...] w obr. [...] przy ul. [...] w N. S..
Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.
W dniu 29 stycznia 2021 r. na dziennik podawczy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. S. ( dalej PINB) wpłynął wniosek M. M., którym wnioskodawca oświadczył, iż w związku z toczącym się postępowaniem znak: [...] dotyczącym legalizacji wiatrołapu na działce nr [...] w obrębie [...] w N. S., wnosi o zastosowanie w przedmiotowej sprawie uproszczonego postępowania legalizacyjnego zgodnie z art. 49f Prawa budowlanego (k. 1 akta PINB).
PINB w dniu 12 lutego 2021 r. wydał postanowienie nr [...], znak: [...], którym działając na podstawie art. 61a kpa postanowiono odmówić wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w trybie art. 49f ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020r. póz. 1333 ze zm.) w sprawie realizacji robót budowlanych polegających na dobudowie wiatrołapu o wymiarach 2,39m x 4,68m do budynku mieszkalnego na działce nr [...] w obr. [...] przy ul. [...] w N. S. (k. 2 akta PINB).
Na powyższe postanowienie w ustawowo przewidzianym terminie zażalenie wniósł P. M. M..
W toku postępowania odwoławczego organ odwoławczy ustalił, co następuje:
Postanowieniem nr [...] z dnia 29 grudnia 2017r., znak: [...] organ I instancji postanowił wszcząć z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie dobudowy do budynku mieszkalnego na działce nr [...] w obr[...] przy ul. [...] la w N. S. wiatrołapu o wymiarach 2,39mx 4,68m, bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W dniu 8 kwietnia 2021 r. PINB działając w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane (tekst jednolity z 1974r. Dz.U. Nr 38, póz. 229 z późn zm) decyzją nr [...], znak:[...] nakazał właścicielowi Panu M. M. (...) dokonać rozbiórki wiatrołapu o wymiarach zewnętrznych: 2,39m x 4,68m dobudowanego do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w obr. [...] przy ul. [...] w N. S..
Organ odwoławczy w toku przeprowadzonego postępowania odwoławczego dokonał ponownej oceny prawidłowości postępowania administracyjnego organu I instancji i zasadności wydanego postanowienia. Ustalił, iż przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest zasadność odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku P. M. M. o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego w trybie art. 49f ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020r. póz. 1333 ze zm.) w sprawie realizacji robót budowlanych polegających na dobudowie wiatrołapu o wymiarach 2,39m x 4,68m do budynku mieszkalnego na działce nr [...] w obr. [...] przy ul. [...] w N. S..
Postawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie w organie I instancji był art. 61a §1 kpa. W powyższej regulacji ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W razie ich zaistnienia organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Pierwszą przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61 a § 1 kpa jest wniesienie podania "przez osobę niebędącą stroną". Odmowa wszczęcia postępowania ze względów podmiotowych następuje, gdy organ, do którego podanie wniesiono stwierdzi, iż podmiotowi wnioskującemu nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa tj. nie ma interesu prawnego uzasadniającego udział w postępowaniu administracyjnym, którego wszczęcia żąda. Drugą niezależną przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61 a § 1 kpa jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania". Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane.
Organ zaznaczył, że postanowienie wydane na podstawie art. 61a § 1 kpa ma charakter proceduralny. Organ wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, nie może odnosić się do meritum sprawy będącej przedmiotem wniosku strony (por. wyrok WSA w Krakowie z 22 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1356/11, wyrok WSA w Olsztynie z 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 893/11). Na skutek odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi bowiem postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty.
W związku z powyższym art. 61 a kpa, z uwagi na to, że zamyka drogę do merytorycznego rozstrzygnięcia żądania zawartego w podaniu, może być stosowany jedynie w sytuacjach, w których udzielenie odpowiedzi na pytania, czy podanie pochodzi od strony oraz czy w sprawie nie występują inne uzasadnione przyczyny prowadzące do odmowy wszczęcia postępowania, jest jednoznaczne i niekontrowersyjne.
MWINB wskazał, że PINB wydał w dniu 8 kwietnia 2021 r. decyzję nr [...], znak: [...], którą nakazano właścicielowi Panu M. M. (...) dokonać rozbiórki wiatrołapu o wymiarach zewnętrznych: 2,39m x 4,68m dobudowanego do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w obr. [...] przy ul. [...] w N. S. . Została ona wydana już po wydaniu zaskarżonego postanowienia. Decyzja ta nie jest ostateczną. W dniu wydania zaskarżonego postanowienia przed PINB postępowanie znak: [...] w sprawie dobudowy do budynku mieszkalnego na działce nr [...] w obr[...] przy ul. [...] w N. S. wiatrołapu o wymiarach 2,39m x 4,68m, bez wymaganego pozwolenia na budowę było w toku.
Organ wyjaśnił, iż z uwagi na obowiązującą od dnia 19 września 2020r. nowelizację ustawy Prawo budowlane, na mocy art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020r., póz. 471) stanowiącego, iż do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym, stwierdzić należy, że w sprawach wszczętych przed dniem 19 września 2020r., a niezakończonych decyzją ostateczną zastosowanie znajdą przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed wspomnianą nowelizacją. Oznacza to, że do sprawy zarejestrowanej w PINB pod sygnaturą znak: [...] wszczętej w dniu 29 grudnia 2017r. zastosowanie znajdą przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu przed wspomnianą nowelizacją. Z powyższego wynika, że postępowanie w ww. sprawie wobec treści art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane winno być zakończone w oparciu o art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane.
Jednocześnie organ wskazał, że procedura administracyjna mimo, iż nie zawiera takiego zapisu wprost nie dopuszcza sytuacji, aby w tej samej sprawie toczyły się jednocześnie dwa postępowania administracyjne wszczęte przez organ administracji (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2009r., sygn. akt VII SA/Wa 1381/09).
Organ podniósł, iż w ślad za orzecznictwem , iż
poza przesłankami podmiotowymi i przesłankami przedmiotowymi, które są podstawą do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, należy wskazać też inne przyczyny uzasadniające wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Do takich innych uzasadnionych przyczyn można zaliczyć np.: żądanie jednostki dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją, żądanie jednostki dotyczy sprawy, w której prowadzone jest postępowanie. Do innych usprawiedliwionych przyczyn należy zaliczyć przedawnienie materialnoprawne – upływ terminu, po którym jednostka nie może domagać się uprawnienia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2020r., sygn. akt I OSK
2258/19),
przesłanką przedmiotową wyłączającą dopuszczalność wszczęcia postępowania jest niedopuszczalność prowadzenia postępowania w sprawie, która jest rozpoznawana w toczącym się postępowaniu lub została zakończona decyzją. Nie jest dopuszczalne prowadzenie dwóch odrębnych postępowań w tożsamej przedmiotowej sprawie, jak i nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania w tożsamej sprawie, która została zakończona decyzją. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Organ ma obowiązek w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie wniosku. Samo bowiem złożenie żądania wszczęcia postępowania w konkretnej sprawie nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia, gdyż na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ podatkowy przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. Jakkolwiek jednak ocena przez organ dopuszczalności odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § l KPA może wymagać przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, to może być ono prowadzone tylko w takim zakresie, który służy ustaleniu zaistnienia okoliczności uprawniających do zastosowania tego przepisu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 listopada 2020r., sygn.
aktISA/Ke455/19)
przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § l Kodeksu postępowania administracyjnego jest zaistnienie uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, przy czym ta przesłanka nie została w żaden sposób dookreślona. Należy jednak przez nią rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Okoliczność taka będzie zatem miała miejsce na przykład wówczas, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym oraz gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2020r., sygn. akt IV SA/Po 951/19).
Organ wskazał, iż przedstawione powyżej motywy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia stanowią odpowiedź na zarzuty zgłoszone przez Skarżącego, zarówno w kwestii przepisów prawa oraz motywów faktycznych, mających zastosowanie w niniejszym postępowaniu administracyjnym na podstawie, których organ odwoławczy oparł niniejsze postanowienie. Zatem brak podstaw do prowadzenia odrębnego postępowania na podstawie art.49f upb. Zatem brak było podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia w administracyjnym toku instancji.
Z powyższym postanowieniem nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 5 lipca 2021 r., znak: [...], utrzymującym w całości w mocy postanowienie nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta N. S. z dnia 12 lutego 2021 r., mocą którego odmówiono skarżącemu wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w trybie art. 49f Prawa budowlanego w sprawie realizacji robót budowlanych polegających na dobudowie wiatrołapu o wymiarach 2,39 m x 4,68 m do budynku mieszkalnego na działce nr [...] w obr[...] przy ul. [...] w N. S. – nie zgodził się P. M. M., który zaskarżył je w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił:
I. obrazę przepisów postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a.), tj.:
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie przez organ administracji publicznej drugiej instancji zaskarżonego postanowienia organu administracji publicznej pierwszej instancji pomimo, iż istniały podstawy do jego uchylenia;
- art. 77 § 4 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez czynienie przez organ administracji publicznej pierwszej, a zanim organ administracji publicznej drugiej instancji, ustaleń faktycznych w oparciu o fakty znane organom z urzędu, które nie zostały zakomunikowane stronie stosownie do dyspozycji art. 77 § 4 k.p.a.;
a w konsekwencji;
- art. 8 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez naruszenie zasad jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego statuującego zasadę budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej oraz statuującego zasadę informowania, manifestujące się w prowadzeniu przez organy administracji publicznej obydwu instancji postępowania w niniejszej sprawie w sposób podrywający zaufanie obywateli do władzy publicznej wobec dokonania pozornej, a nie rzeczywistej kontroli instancyjnej zaskarżonego postanowienia organu administracji publicznej pierwszej instancji;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez dokonanie przez organ administracji publicznej drugiej instancji wadliwych ustaleń faktycznych skutkujących naruszeniem zasady prawdy obiektywnej oraz reguł postępowania dowodowego w ramach jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego;
- to art. 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. wyrażającą się w niedostrzeżeniu przez organ administracji publicznej drugiej instancji tego, że organ administracji publicznej pierwszej instancji nie dostrzegł rozstrzygając zagadnienie będące przedmiotem zaskarżonego postanowienia zawartej w przepisie art. 1 pkt 1 k.p.a. legalnej definicji pojęcia sprawy administracyjnej;
II. obrazę przepisów prawa materialnego, która miała wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a) p.p.s.a.), tj.:
- art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w wadliwym przyjęciu przez organ administracji publicznej drugiej instancji pojęcia sprawy w rozumieniu powołanego przepisu;
- art. 32 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, poprzez jego niezastosowanie, pomimo tego, iż jest on normą szczególną w stosunku do brzmienia art. 25 powołanej ustawy.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia organu administracji drugiej instancji oraz poprzedzającego go postanowienia organu administracji publicznej pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący wniósł również na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o dopuszczenie dowodu uzupełniającego z załączonej decyzji nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta N. S. z dnia 8 kwietnia 2021 r., znak: [...] - na okoliczność jej treści i motywów.
Uzasadniając skargę skarżący podniósł , iż treść uzasadnienia zaskarżanego postanowienia wskazuje na powierzchowność, a tym samym pozorność, a nie rzeczywistość przeprowadzonej przez organ administracji publicznej drugiej instancji kontroli instancyjnej zaskarżonego postanowienia organu administracji publicznej pierwszej instancji. Zestawiając treść wywiedzionego przez skarżącego zażalenia z treścią uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organu administracji publicznej drugiej instancji można odnieść wrażenie, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia organu administracji publicznej drugiej instancji ma mieć charakter uniwersalny, odnoszący się do spraw o różnym stanie faktycznym, a nie odnosić się do okoliczności niniejszej sprawy. Organ administracji publicznej drugiej instancji w istocie nie odniósł się do zarzutów zażalenia, co w pełni uzasadnia wniosek w przedmiocie pozorności, a nie rzeczywistości przeprowadzonej kontroli instancyjnej, a co za tym idzie w przedmiocie naruszenia przez organ administracji publicznej zasad jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego: pierwszej statuującej zasadę budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej oraz drugiej statuującej zasadę informowania.
Przed przejściem do meritum sporu w niniejszej sprawie wskazać należy, iż organ administracji publicznej pierwszej instancji, a za nim organ administracji publicznej drugiej instancji, czynił ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie w oparciu
o fakty znane im z urzędu. W treści uzasadnienia zaskarżanego postanowienia wprost odwołano się do takich faktów. Tymczasem fakty znane organowi z urzędu to fakty, z którymi organ (pracownik organu prowadzącego postępowanie lub inni pracownicy) zapoznał się w toku swego urzędowania (w toku dokonywania czynności urzędowych) w związku z urzędowaniem. W wyroku z 11.05.1993 r., V SA 2360/92, ONSA 1994/2, póz. 82, NSA przyjął, że dopuszczalne jest uznanie faktów wynikających z
dokumentacji organu celnego za znane temu organowi z urzędu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie, gdyż mogą być jej nieznane. Wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 77 § 4 k.p.a., powinno nastąpić w takim terminie, aby strona przed wydaniem decyzji w ramach przysługującego jej uprawnienia do wypowiedzenia się o zebranych dowodach i materiałach oraz zgłoszonych żądaniach mogła także ustosunkować się do faktów znanych organowi z urzędu (por. wyrok NSA z 13.10.2010 r., I OSK 771/10, LEX nr 745319; wyrok WSA w Warszawie z 14.07.2005 r., VI SA/Wa 1/05, LEX nr 183667; wyrok NSA z
27.05.1998 r., I SA/Kr 827/97, LEK nr 33615).
Organ administracji publicznej drugiej instancji nie dostrzegł tego, że organ administracji publicznej pierwszej instancji nie zakomunikował ich stronie stosownie do brzmienia art. 77 § 4 k.p.a. Nadto sam czynił w niniejszej sprawie ustalenia faktycznie nie komunikując tych faktów stronie. Mając powyższe na uwadze na gruncie niniejszej skargi odwołać się należy do tego, że organ stanął na błędnym stanowisku, jakoby na przeszkodzie wszczęcia wnioskowanego przez skarżącego postępowania administracyjnego miało stać brzmienie przepisu art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z treścią powołanego przepisu ustawy do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. l, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, przepisy ustawy zmienianej stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.
W tym kontekście skarżący zarzucił organowi błędną wykładnię powołanego przepisu ustawy skutkującą jego błędnym zastosowaniem w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Zasadnym staje się odwołanie do brzmienia art. 1 pkt 1 k.p.a., czego nie uczyniły organy obydwu instancji. W tym przepisie ustawodawca posłużył się przy określaniu przedmiotu ogólnego postępowania administracyjnego terminem
"sprawa indywidualna", który nie został jednak zdefiniowany w kodeksie. W literaturze przedmiotu przedstawiono różne sposoby określania istoty tej sprawy, przy czym przyjmuje się dla niej jednolitą nazwę "sprawa administracyjna". Zdaniem W.. D. pojęcie to należy rozumieć jako "zespół okoliczności faktycznych i prawnych, w których organ administracji państwowej stosuje normę prawa administracyjnego w celu ustanowienia po stronie określonego podmiotu (podmiotów) sytuacji prawnej w postaci udzielenia (odmowy udzielenia) żądanego uprawnienia albo w postaci obciążenia z urzędu określonym obowiązkiem" (zob. W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989, s. 7-8). Z kolei T. Woś oparł definicję sprawy na koncepcji stosunku administracyjnoprawnego i przyjął, że jest to "przewidziana w normach materialnego prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego, którymi są organ administracyjny i indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi" (zob. T. Woś, Pojęcie "sprawy" w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego [w:] Księga z okazji 40-lecia pracy naukowej profesora Jana Jendrośki, AUW. Prawo 1990/168, s. 334). Nawiązał do tej koncepcji T. Kiełkowski, wskazując, że sprawę administracyjną trzeba wiązać ze stanem faktycznym opisanym w hipotezie normy prawnej wymagającej dla uwolnienia swej mocy wiążącej autorytatywnej konkretyzacji, dokonanej w formie aktu wydanego przez właściwy organ administrujący (zob. T. Kiełkowski, Sprawa..., s. 35). W orzecznictwie w sposób niezwykle lakoniczny wskazywano, że dopiero "decyzyjna" forma prawna działania organu przesądza o powstaniu sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. oraz o stosowaniu zasad ogólnych, o których mowa w art. 6-16 k.p.a. Nie jest przeszkodą dla takiego założenia nawet odformalizowany i uproszczony charakter postępowania, np. o udostępnienie informacji publicznej (zob. wyrok NSA z 16.01.2018 r., I OSK 455/16, LEK nr 2465830). Cecha "decyzyjnej" formy prawnej działania organu nie zostaje utracona nawet w wariancie załatwienia konkretnej sprawy w drodze ugody czy poprzez "milczące zakończenie postępowania" albo "milczącą zgodę". Jest ona immamentnie związana z przewidzianą w przepisach prawa potencjalną możliwością konkretyzacji praw i obowiązków jednostki, niezależnie od dopuszczalnej formy załatwienia tej sprawy. Sądy administracyjne konsekwentnie podkreślają, że do konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej należą elementy podmiotowe: adresat sprawy i organ ją rozstrzygający oraz elementy przedmiotowe: norma prawa materialnego podlegająca indywidualizacji i konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej oraz stan faktyczny, do którego ta norma ma zastosowanie (zob. wyrok NSA z 2.12.2016
r., I OSK 280/15, LEX nr 2169816). Podkreśla się przy tym indywidualność sprawy, przyjmując, że każda sprawa dotycząca np. ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 k.p.a. Oznacza to, że sprawa taka nigdy nie może być rozpatrywana porównawczo, ponieważ uchwała właściwej komisji egzaminacyjnej konkretyzuje normy prawa materialnego wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i w jego wyłącznie sprawie (zob. wyrok NSA z 13.07.2017 r., II GSK 3349/15, LEK nr 236498). Przedstawiony model sprawy administracyjnej występuje także w postępowaniach administracyjnych, które kończą się ugodą zawartą na podstawie art. 114 albo przez zastosowanie mechanizmów procesowych milczącego załatwienia sprawy określonych w art. 122a. Ostatni wariant jest wprost przewidziany w art. 1 pkt l k.p.a. jako sposób załatwienia sprawy administracyjnej.
Znaczenie sprawy administracyjnej dla możliwości prowadzenia postępowania w oparciu o przepisy kodeksu widoczne jest w sytuacji, kiedy sprawa "wygasa" w trakcie postępowania. Podstawa wygaśnięcia związana jest z odpadnięciem elementów tworzących tę sprawę albo brakiem tego elementu przed wszczęciem postępowania (zob. J. Filipek, Prawo administracyjne. Instytucje ogólne, cz. l, Kraków 1995, s. 50). Taki wariant stanowi przesłankę do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania (pierwotnej albo wtórnej), co zobowiązuje organ do wydania decyzji o jego umorzeniu. Istotność sprawy dla postępowania administracyjnego eksponuje się w wielu orzeczeniach sądów administracyjnych. Wypracowano w tym zakresie jednolite stanowisko, zgodnie z którym o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego można mówić wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza zatem, że w sprawie występują tego typu przeszkody, które uniemożliwiają wydanie decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Tak rozumiana przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, może również powstać w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracyjnym (zob. wyrok NSA z 28.02.2018 r., II GSK 1567/16, LEX nr 2471625; wyrok WSA w Gdańsku z 18.06.2014 r., II SA/Gd 168/14, LEX nr 1485671). Umorzenie postępowania ma zastosowanie również do postępowań, w których w drodze przepisów szczególnych przewidziano możliwość milczącego załatwienia sprawy, jak również opcję zawarcia ugody administracyjnej.
Równocześnie należy przedstawić przykładowe sytuacje, kiedy sądy administracyjne odrzucały możliwość zakwalifikowania pewnych zdarzeń do kategorii spraw administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że "wykonanie prawomocnego orzeczenia sądu dyscyplinarnego nie jest sprawą administracyjną w myśl art. 1 pkt 1 i nie jest też sprawą sądowoadministracyjną w myśl art. 1 i 3 § 3 p.p.s.a., bowiem nie ma przepisu szczególnego przewidującego kontrolę sądów administracyjnych w tym zakresie" (zob. postanowienie NSA z 29.04.2014 r., II GSK 910/14, LEX nr 1460166). Również żądanie od organu administracji oddania nieruchomości w wieczyste użytkowanie nie jest sprawą administracyjną w rozumieniu art. l k.p.a., podlegającą załatwieniu przez wydanie decyzji (zob. wyrok WSA w Łodzi z 25.06.2013 r., II SA/Łd 119/13, LEX nr 1334350). Podobnie sprawa dotycząca przekazania dotacji, o której była mowa w nieobowiązującym już art. 90 ust. 3 u.s.o., nie jest indywidualną sprawą rozstrzyganą w drodze decyzji administracyjnej, co wyklucza możliwość zastosowania w takiej sprawie przepisów kodeksu na podstawie art.1 pkt 1 (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 29.10.2012 r., I SA/Gd 879/12, LEX nr 1227129). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, że wykonywanie czynności operacyjno-rozpoznawczych przez Centralne Biuro Antykorupcyjne nie ma charakteru władczego, nie rozstrzyga bowiem sprawy indywidualnej w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia, ani też w drodze innych niż decyzje administracyjne lub postanowienia aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Czynności te nie mają więc charakteru administracyjnoprawnego i nie mogą zostać rozpoznane w trybie przewidzianym w kodeksie (zob. postanowienie NSA z 30.05.2012 r., I OSK 1109/12, LEX nr 1336300). W innym orzeczeniu przyjęto, że przepisy nie przewidują wydawania decyzji w sprawie sprostowania wadliwych pytań w zadaniach testowych i wzorów tzw. "kluczy" odpowiedzi tak, aby umożliwić uzyskanie dodatkowej ilości punktów na świadectwie dojrzałości. Ustalenie wyniku pisemnego egzaminu maturalnego nie stanowi co do zasady rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej indywidualnej sprawy w rozumieniu art. 1 pkt 1 (zob. postanowienie NSA z 7.10.2010 r., I OSK 1349/10, LEX nr 741529). Podobnie uznano, że wojewódzka komisja do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych, w przeciwieństwie do organu administracji publicznej, nie załatwia w sposób władczy sprawy indywidualnej, orzekając jedynie o istnieniu lub braku zdarzenia medycznego (zob. postanowienie WSA w Gdańsku z 11.12.2014 r., III SAB/Gd 121/14, LEX nr 1573293). Również w odniesieniu do zatwierdzenia organizacji ruchu drogowego stwierdzono, że nie jest to sprawa indywidualna załatwiana w drodze decyzji w rozumieniu art. 1, zaś czynność starosty polegająca na zatwierdzeniu organizacji ruchu stanowi jedynie czynność prawną, która może być zaskarżona do sądu administracyjnego (zob. wyrok WSA w Olsztynie z 24.09.2008 r., II SA/Ol 473/08, LEX nr 515344). Przesądzono także, że postępowanie planistyczne prowadzone w oparciu o przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie jest postępowaniem prowadzonym w celu załatwienia indywidualnej sprawy w drodze decyzji administracyjnej, której adresatem jest strona postępowania administracyjnego. Procedura planistyczna obejmuje bowiem zasady i tryb uchwalenia aktu o charakterze wewnętrznym (studium) i powszechnie obowiązującym (plan miejscowy) (zob. wyrok NSA z 19.01.2018 r., II OSK 838/16, LEX nr 2468097). Tak samo na gruncie wydania zarządzenia zastępczego uznano, że nie jest poprzedzone jurysdykcyjnym postępowaniem administracyjnym. W sprawie dotyczącej wydania zarządzenia zastępczego na podstawie art. 98a u.s.g. nie występuje zjawisko załatwienia sprawy administracyjnej po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w rozumieniu kodeksu (zob. wyrok NSA z 12.04.2017 r., II OSK 364/17, LEK nr [...]). Sądy odnosiły się również do charakteru niektórych procedur o charakterze kontrolnym, wskazując np., że postępowanie organu właściwego do sprawowania kontroli weterynaryjnej nie jest postępowaniem administracyjnym w rozumieniu art. 1 k.p.a. Przepisy dotyczące tej kontroli regulują ciąg działań podejmowanych przez organy kontroli, których przedmiotem jest wyłącznie ocena prawidłowości działalności kontrolowanego podmiotu, nie zaś załatwienie sprawy wymienionej w art. l pkt 1-4 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 20.12.2017 r., II OSK 728/16, LEX nr 2463095). Tak też przyjęto w odniesieniu do działalności Komisji Nadzoru Finansowego, wskazując, że stosowanie przez ten organ przepisów kodeksu może mieć miejsce tylko w zakresie wynikającym z art. 1 pkt 1 k.p.a. Nadzór zaś i kontrola każdego organu, zatem i Komisji Nadzoru Finansowego, nie są tego rodzaju postępowaniami i do nich nie mają i nie mogą mieć zastosowania przepisy kodeksu (zob. wyrok NSA z 18.10.2017 r., II GSK 1385/17, LEX nr 2404358).
Z kolei na gruncie stosowania przepisów kodeksu wykluczono, aby sprawę udostępnienia akt postępowania traktować jako samodzielną sprawę administracyjną w znaczeniu, jakie temu pojęciu nadaje art. 1 k.p.a. Przy takim założeniu uznano, że kwestia wystąpienia przeszkody podmiotowej w załatwieniu wniosku nie może zostać oceniona w oparciu o zasady rozpoznania wniosku wszczynającego postępowanie wynikające z art. 61a § 1 k.p.a. (zob. wyrok WSA w Szczecinie z 9.11.2017 r., II SAB/Sz 91/17, LEX nr 2415854). Również postępowanie uregulowane w dziale VII w sprawie wydawania zaświadczeń nie jest postępowaniem administracyjnym, jakiego dotyczy art. 1 pkt 1 k.p.a. (tzw. postępowanie jurysdykcyjne, orzecznicze). Ma ono jedynie charakter administracyjny z uwagi na organy je stosujące i na jedną z prawnych form działania administracji, do których się ono odnosi. Zaświadczenie jest bowiem jedynie aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego, nie rozstrzyga żadnej sprawy administracyjnej, nie tworzy więc nowej sytuacji prawnej ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego (zob. wyrok WSA w Krakowie z 19.10.2015 r., II SA/Kr 1061/15, LEK nr 1939213). W orzecznictwie przyjęto także, że sprawa odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów nie jest sprawą indywidualną rozstrzyganą w formie decyzji administracyjnej. Zarówno z uwagi na przedmiot postępowania dyscyplinarnego, jak i regulację szczególną w ustawie o Policji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do postępowania dyscyplinarnego policjantów (zob. wyrok NSA z 12.09.2014 r., I OSK 2266/13, LEX nr 1664444). Mając powyższe na uwadze, w szczególności fakt, iż do konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej należą elementy podmiotowe: adresat sprawy i organ ją rozstrzygający oraz elementy przedmiotowe: norma prawa materialnego podlegająca indywidualizacji i konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej oraz stan faktyczny, do którego ta norma ma zastosowanie, to należy stwierdzić, iż w błędzie są organy łącząc sprawę z wcześniej wszczętym postępowaniem administracyjnym. W postępowaniu, którego wszczęcia odmówiono, zastosowanie znajdowałaby inna norma prawa materialnego, a to art. 49f Prawa budowlanego. Jest to inna norma od tej, która może znaleźć ewentualne zastosowanie w ramach postępowania wcześniej wszczętego. Na uwagę w tym zakresie zasługuje fakt, iż na mocy decyzji nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta N. S. z dnia 8 kwietnia 2021 r., znak: [...], nakazano stronie - M. M. dokonanie rozbiórki wiatrołapu o wymiarach zewnętrznych: 2,39 m x 4,68 m dobudowanego do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w obr[...] przy ul. [...] w N. S.. Przedmiotową decyzję doręczono stronie w dniu 26 kwietnia 2021 r.
Skarżący podniósł, iż analizując treść uzasadnienia tej decyzji nie sposób jest nie zauważyć, że na jej gruncie nie wywiązano się obowiązku w zakresie ustalenia możliwości legalizacji samowoli budowlanej. Obowiązkiem organu nadzoru budowlanego jest bowiem ustalenie, czy możliwa jest legalizacja samowoli budowlanej. Samowola budowlana może zostać zalegalizowana, na wniosek właściciela obiektu budowlanego i po pozytywnym zakończeniu postępowania legalizacyjnego. Nowelizacja Prawa budowlanego dokonana ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawobudowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. póz. 471) przewiduje uproszczone postępowanie legalizacyjne dotyczące tych obiektów, które są użytkowane przez co najmniej 20 lat. Wprowadza nowe wymogi formalne (dokumentacja legalizacyjna w postępowaniu uproszczonym), a także zwolnienie od ponoszenia opłaty legalizacyjnej. Decyzja legalizacyjna jest wydawana, gdy z ekspertyzy technicznej wynika, że nielegalnie wybudowany obiekt budowlany nie stwarza zagrożenia dla życia oraz zdrowia użytkujących go ludzi.
Dodatkowo skarżący nadmienił, iż postępowanie w sprawie wiatrołapu zostało wszczęte w grudniu 2017 r., długo po okresie 20 lat od jego wybudowania. W sprawie winien mieć zatem zastosowanie art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części:
bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo skutecznego wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia
- jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne.
Postępowanie takie zasadniczo powinno ono być wszczęte z urzędu. Ponieważ organ administracji publicznej pierwszej instancji tego nie uczynił, dnia 29.01.2021 r. skarżący samodzielnie złożył wniosek o zastosowanie w tym przypadku uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Skutkiem tego zarówno w sprawie zakończonej ww. decyzją, jak również w związku z treścią zaskarżanego postanowienia, nie doszło do rozważenia wszczęcia postępowania uproszczonego postępowania legalizacyjnego, który to stan narusza przysługujące skarżącemu uprawnienia, zaś na gruncie oceny zasadności zaskarżanego postanowienia prowadzi winien prowadzić do wniosku w przedmiocie jego wadliwości.
Dodatkowo podnieść należy, a czego nie dostrzegły organy, że w ustawie z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, ustawodawca dokładnie określił, kiedy można odmówić wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego i uczynił to w art. 32, który brzmi, że nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. Wskazana norma ma charakter normy szczególnej w stosunku do przepisu art. 25 cytowanej ustawy. Nakaz rozbiórki jak dotąd nie został wydany, zatem zasadnym jest wszczęcie wnioskowanego przez skarżącego postępowania.
W świetle podniesionych argumentów skarga w ocenie skarżącego jest w pełni uzasadniona.
W odpowiedzi na powyższą skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Zgodnie z art. 49f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.) w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części: bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę (pkt 1) albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (pkt 2), jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. W myśl art. 49f ust. 2 Prawa budowlanego, w przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego.
Przepis art. 49f został dodany przez art. 1 pkt 37 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020, poz. 471), która weszła w życie z dniem 19 września 2020 r. Zgodnie z art. 25 tej ustawy do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Jednocześnie w art. 32 ustawy nowelizującej stanowi, iż nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki.
W rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczące legalizacji przedmiotowego budynku toczy się od grudnia 2017 roku. W postępowaniu tym została wydana, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowalnego, decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. S. z dnia 8 kwietnia 2021r. znak [...] o nakazie rozbiórki przedmiotowego wiatrołapu. Decyzja ta w dacie wydawania zaskarżonego postępowania nie była ostateczna, gdyż została zaskarżona w administracyjnym toku instancji przez skarżącego M. M..
W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że skoro decyzja o nakazie rozbiórki nie była ostateczna przed złożeniem przez inwestora wniosku o wszczęcie procedury uproszczonej legalizacji, to w tej sytuacji nie będzie miał zastosowania art. 32 ustawy nowelizującej, który stanowi, iż nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. Nieuzasadniony jest zatem zarzut skargi naruszenia przez organ tego przepisu, a stanowisko organu II instancji, który stwierdził brak podstaw do jego zastosowania w tej sprawie jest prawidłowe.
Natomiast organ uznał, że podstawę do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uproszczonej legalizacji tego obiektu budowlanego stanowi fakt, iż w tej samej sprawie toczy się już postępowanie administracyjne, w którym – zgodnie z art. 25 ustawy nowelizującej – mają zastosowanie przepisy obowiązujące do dnia 19 września 2020 r. Przepis ten stanowi, iż do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1 (tj. ustawą – Prawo budowlane), wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Z przepisu tego wynika, że do spraw uregulowanych ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane wszczętych przed dniem 19 września 2020 r. mają zastosowanie przepisy tej ustawy w brzmieniu obowiązującym przed tą datą. Skoro postępowanie legalizacyjne toczy się w tej sprawie od 2017 r. w oparciu o dotychczasowe przepisy Prawa budowlanego i postępowanie to nie zostało formalnie zakończone ostateczną decyzją administracyjną, to w tej samej sprawie nie jest możliwe wszczęcie nowego postępowania administracyjnego w trybie art. 49f Prawa budowlanego. Fakt, iż strona złożyła wniosek o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego w dniu 29 stycznia 2021 r., a więc po wejściu w życie nowych przepisów nie daje podstaw do zakończenia dotychczas toczącego się postępowania legalizacyjnego i prowadzenia nowego postępowania w oparciu o przepisy dodane z dniem 19 września 2020 r. W związku z tym, że w ustawie z dnia 13 lutego 2020 r. brak jest przepisów szczególnych regulujących taką sytuację procesową, należy stosować ogólną zasadę, zgodnie z którą niedopuszczalne jest prowadzenie dwóch postępowań administracyjnych w tej samej sprawie.
Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie o wszczęcie postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W doktrynie prawniczej i orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że przepis ten wskazuje na dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania: pierwsza ma charakter podmiotowy (wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną), a druga - przedmiotowy ("inne uzasadnione przyczyny"). Przez "inne uzasadnione przyczyny" rozumie się w szczególności stan zawisłości sprawy w postępowaniu wszczętym uprzednio, istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji rozstrzygającej sprawę (stan rei iudicatae), wystąpienie z wnioskiem, który nie może być załatwiony w drodze decyzji administracyjnej. W sprawie tej zachodzi przyczyna przedmiotowa do odmowy wszczęcia postępowania, gdyż w tej samej sprawie dotyczącej legalizacji budowy budynku gospodarczego pozostaje w toku wszczęte w 2017 r. postępowanie administracyjne. W związku z powyższym, Sąd uznał za nieuzasadniony zarzut skargi naruszenia przez organ odwoławczy art. 25 ustawy nowelizującej oraz art. 61a § 1 k.p.a.
W wyroku z dnia 10 sierpnia 2021 r., II SA/Gd 320/21 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyraził pogląd, że fakt zawisłości postępowania, toczącego się na podstawie jednego z wyżej wskazanych przepisów prawa (art. 48, art. 49b i 50-51 ustawy Prawo budowlane) stanowi przeszkodę do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, na co wprost wskazuje brzmienie art. 25 ustawy nowelizacyjnej w zw. z art. 61a k.p.a. Pogląd ten podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 26 sierpnia 2021 r., II SA/Kr 522/21, dodając, że również prowadzenie postępowania na podstawie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. stanowi przeszkodę do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Sąd orzekający w tej sprawie podziela to stanowisko.
Nietrafny jest – w ocenie Sądu – zarzut skargi naruszenia art. 49f ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie na jego podstawie, że skarżący nie spełnia przesłanek opisanych w tym przepisie do wszczęcia i prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Przepis ten nie miał w tej sprawie zastosowania, gdyż podstawą prawną odmowy wszczęcia postępowania w tym trybie był art. 61a § 1 k.p.a. Organ nie badał więc przesłanek opisanych w tym przepisie do wszczęcia i prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, gdyż odmowa wszczęcia postępowania w tej sprawie nastąpiła w związku ze stanem zawisłości sprawy i toczącym się postępowaniem legalizacyjnym na podstawie art. 49b Prawa budowlanego. Odmowa wszczęcia postępowania czyniła niedopuszczalną jakąkolwiek ocenę organów w zakresie przesłanek prowadzenia postępowania uproszczonego, wynikających z art. 49f ust. 1 ustawy.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia w tej spawie przez organ art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Ustalony przez organ stan faktyczny i prawny sprawy był wystarczający do podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia. W skardze nie wskazano, jakie okoliczności zostały przez organ pominięte, których zaistnienie mogło mieć wpływ na wynik tej sprawy. Bez znaczenia jest też fakt, iż organy powołały się na fakty znane organowi z urzędu i nie poinformowały o powyższym strony, albowiem owe fakty znane z urzędu odnosiły się właśnie do trwającego z udziałem skarżącego postępowania o legalizację samowoli budowlanej dotyczącej przedmiotowego wiatrołapu i wydanej w tej sprawie decyzji nakazującej rozbiórkę, zatem okoliczności powyższe znane były również skarżącemu.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.
Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.