II SA/Kr 1072/22

II SA/Kr 1072/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-12-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska
Magda Froncisz
Małgorzata Łoboz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
III OZ 308/23 - Postanowienie NSA z 2023-07-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 699
art 26
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędzia WSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi W. Sp. z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 6 czerwca 2022r. znak SKO.ÓŚ/4170/161/2022 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi W. sp. z o.o. w K. (dalej: skarżąca/Spółka) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie nr SKO.OŚ/4170/161/2022 z 6 czerwca 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Oświęcim z 24 marca 2022 r. nr GM-o.6236.1.2020/2021/1, którą nakazano Spółce usunięcie odpadów z nieruchomości przy ul. [...] w [...].
W stanie faktycznym sprawy organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie zobowiązania Spółki, jako posiadacza odpadów zgromadzonych na przedmiotowej działce, do usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W toku postępowania ustalono, że Spółka posiada tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy dzierżawy. Spółka nie posiada zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów na przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem Spółki, zgromadzone tam substancje nie stanowią odpadów, nabywane były jako produkty, które są wytwarzane przez legalnie działające podmioty, a substancje zgromadzone na nieruchomości były już przedmiotem badania przeprowadzonego przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska.
Organ przeprowadził 29 września 2021 r. oględziny nieruchomości i zgromadził w aktach opinie dwóch biegłych – opinię instytutu [...] sp. z o.o. w K. na okoliczność ustalenia właściwości fizyko-chemicznych i ekologicznych substancji oraz tego czy właściwości tych substancji kwalifikują je jako odpad w rozumieniu ustawy o odpadach, a także opinię geodety na okoliczność ustalenia rozmiarów mas substancji zalegających.
Decyzją z 24 marca 2022 r. organ I instancji, nakazał Spółce, jako posiadaczowi odpadów w postaci:
1. kruszywa – określonego jako krzemomangan (próbka oznaczona P6) oraz krzemowapń (próbka oznaczona P10) – zalegającego w formie pryzm, o możliwym do przypisania tej substancji jednego bądź kilku spośród kodów odpadów: 10 02 99, 10 03 99, 10 05 99, 10 08 09*, 10 08 09, 10 08 99, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2020 r. poz. 10, dalej: rozporządzenie)
2. kruszywa o nieustalonej nazwie (próbka oznaczone P7) – zalegającego w formie pryzm o możliwym do przypisania tej substancji jednego bądź kilku kodów odpadów: 10 02 99, 10 03 99, 10 05 99, 10 08 09*, 10 08 09, 10 08 99 zgodnie z rozporządzeniem,
3. materiału sypkiego – granulatu o różnych kolorach oraz strukturze magazynowanego w workach typu big-bag (fioletowy – próbka oznaczona P1, kremowy, próbka oznaczona P2, jasnoszary próbka oznaczona P4, ciemnoszary, próbka oznaczona P5, żółty próbka oznaczona P13) znajdującego się w workach typu big-bag, o możliwym do przypisania tej substancji jednego bądź kilku spośród kodów odpadów 07 02 13, 07 02 14*, 07 02 80, 07 02 99, zgodnie z rozporządzeniem
– usunięcie tych odpadów ze wskazanej nieruchomości, jako miejsca nieprzeznaczonego do składowania lub magazynowania odpadów, w terminie 90 dni od dnia, w którym przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna.
Organ wskazał, że odpady magazynowane są bezpośrednio na gruncie, bez zabezpieczenia odpadów przed wpływem czynników atmosferycznych, w pryzmach znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie zbiornika wodnego. Organ przytoczył ustalenia opinii biegłego – instytutu [...] sp. z o.o. – i wskazał, że w ocenie biegłego ewentualne przedostanie się oznaczonych zanieczyszczeń do wód wpłynie negatywnie na stan jakości środowiska ze względu na przekroczenia dopuszczalnych wartości w odniesieniu do rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1311) oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 11 października 2019 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu jednolitych części wód podziemnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2148).
Organ powołał również pozyskaną opinię F. L., sporządzoną na zlecenie prokuratury. We wnioskach opinii wskazano, że substancje stanowią odpad w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2021 r. poz. 779 ze zm., dalej: ustawa o odpadach) i jest to odpad z hutnictwa aluminium oraz innych metali nieżelaznych. W pobranych próbkach stwierdzono m.in. zawartość amoniaku, co świadczy o właściwościach niebezpiecznych. Próbkom w opinii przypisano prawdopodobne kody odpadów zgodnie z rozporządzeniem.
W ocenie organu, zmagazynowane w formie pryzm substancje wiążą się z procesem produkcyjnym w zakresie hutnictwa oraz produkcji kauczukowych wykładzin podłogowych i komponentów obuwniczych. Podmioty prowadzące procesy produkcyjne pozbyły się tych substancji na rzecz Spółki, dla której mają one znaczenie gospodarcze w prowadzonej przez nią działalności. Ponadto w zakresie granulatu gumowego o stanowieniu przez niego odpadu stanowią przedstawione przez Spółkę dokumenty, gdzie wprost nazwano granulat odpadem produkcyjnym. W zakresie znajdujących się na terenie nieruchomości bel włókna szklanego organ wskazał, że traktuje je jako produkt nadający się do dalszego wykorzystania zgodnie z pierwotnie założonym przeznaczeniem i choć sposób przechowywania może świadczyć o niewłaściwym zabezpieczeniu, to nie mieszczą się one w zakresie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach.
W złożonym odwołaniu, Spółka zarzuciła organowi, że decyzja dotyczy zakresu nieobjętego postępowaniem, co prowadzi do wniosku o jej nieważności. Podkreśliła, że kruszywa zostały zakupione jako używany produkt do dalszego wykorzystania, bez jakiejkolwiek ingerencji w ich strukturę. Wskazała, że biegły nie przedstawił uprawnień do nadawania kodu odpadów materiałom i nie pozostawił próbki rozjemczej-kontrolnej, która umożliwiałaby sprawdzenie wyników badań, a ponadto pominął przy badaniu tło terenu, zaś dzierżawiony teren graniczy bezpośrednio ze składowiskiem odpadów chemicznych.
Decyzją z 6 czerwca 2022 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organ I instancji. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji dopełnił wszystkich obowiązków i wymogów formalnych zmierzających do dokładnego ustalenia składu ww. substancji. Pobrania próbek z miejsc składowisk dokonano przez uprawnionego próbkobiorcę, próbki zostały należycie zabezpieczone i przetransportowane do laboratorium, co zostało udokumentowane w opinii biegłego. Opinię z 26 listopada 2021 r. uzupełniono o kolejne badania na okoliczność oznaczenia zawartości amoniaku, co znalazło odzwierciedlenie w opinii uzupełniającej z 11 lutego 2022 r. Kolegium stwierdziło, że opracowanie odzwierciedla w sposób logiczny i spójny przebieg badań, zakres i metodykę, a także zawiera spójne wnioski. Brak jest podstaw do kwestionowania tego dowodu. Materiał dowodowy pozwolił na dokonanie przez organ kwalifikacji odpadów do odpowiednich kodów, zgodnie z rozporządzeniem.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Spółka nie zakwestionowała czynności biegłych w trakcie oględzin, z wyjątkiem braku pobrania próbki rozjemczej. Organ wskazał, że próbka rozjemcza ma na celu ustalenie zawartości składników, których oznaczenia wykonane przez różne laboratoria nie są zgodne. W przedmiotowej sprawie konieczność pobrania takiej próbki nie zaistniała, bowiem nie były prowadzone badania przez różne laboratoria.
W ocenie organu, Spółka nie wykazała, że zgromadzone substancje zostały zakupione jako produkt do dalszego wykorzystywania w niezmienionej dotychczas formie. Substancji pozbyły się, jako produktów ubocznych, na rzecz Spółki podmioty prowadzące procesy produkcyjne, w ramach których substancje te powstały. Spółka nie wyjaśniła w jaki sposób miałaby substancje dalej wykorzystywać bez zmiany ich pierwotnego przeznaczenia. Ze względu na skład jakościowo-fizykalny, substancje zmogą wywoływać skutki negatywne dla środowiska. W odniesieniu do zarzutu nieważności decyzji, organ zaznaczył, że wobec Spółki umorzone zostało postępowanie w przedmiocie składowania podkładów kolejowych, zatem przedmiot umorzonego postępowania różnił się od niniejszego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca podniosła zarzuty naruszenia:
1. art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.), poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, iż Spółka prowadzi działalność w zakresie przetwarzania odpadów bez wymaganego zezwolenia, podczas gdy skarżąca nie prowadzi działalności we wskazanym zakresie, a zgromadzone towary nie są odpadami w rozumieniu ustawy o odpadach, co potwierdzają dokumenty i certyfikaty przedłożone w toku postępowania,
2. art. 11 K.p.a. oraz art. 107 § 1 K.p.a. polegające na nie zawarciu w uzasadnieniu sporządzonej decyzji pełnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpującego wyjaśnienia przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia, zwłaszcza w zakresie odmowy wykonania na żądanie Spółki prób rozjemczych, co nie pozwala Spółce na skuteczne zakwestionowanie opinii biegłego,
3. art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., polegające na wydaniu decyzji w sprawie, która została wcześniej umorzona,
4. art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, poprzez dokonanie błędnej jego wykładni polegającej na założeniu, iż fakt wykorzystywania używanych podkładów kolejowych zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem pozostaje irrelewantny dla rozumieniu przesłanki "pozbywania się", co w konsekwencji skutkowało nieprawidłowym ustaleniem, iż na terenie nieruchomości znajdowały się odpady a nie produkty.
5. art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach, poprzez błędne przyjęcie, iż skarżąca składuje odpady bez wymaganego zezwolenia, podczas gdy Spółka nie jest i nie była posiadaczem odpadów w rozumieniu w/w ustawy a w konsekwencji nie prowadzi działalności w zakresie przetwarzania odpadów innych niż niebezpieczne oraz przetwarzania odpadów innych niż niebezpieczne poza instalacją, a zatem nie składuje odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym.
Spółka wniosła o uchylenie decyzji zaskarżonej i ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że zakupione produkty magazynuje celem wykorzystania do makroniwelacji terenu. Zdaniem Spółki, klasyfikacji materiałów, jako odpadów, dokonuje właściciel danego materiału. Tożsamy materiał może być również produktem przeznaczonym do dalszej odsprzedaży bądź wykorzystania. Spółka posiada legalny magazyn surowców. Skarżąca utrzymała również zastrzeżenia co do próbek pobranych na potrzeby opinii biegłego.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone uprzednio w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna.
W związku z brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy zdalnej, stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( DZ.U. z 2020r.poz.1842 t.j. z późn. zmianami), w sprawie zarządzono przeprowadzenie posiedzenia niejawnego celem rozpoznania sprawy.
Rozpocząć należy od zarzutu, iż sprawa dotyczy zakresu objętego postępowaniem, które zostało wcześniej zakończone decyzją o umorzeniu postępowania. Ten zarzut polega na nieporozumieniu lub niedostatecznie wnikliwej lekturze akt. Sprawa pierwotnie została wszczęta jako sprawa zobowiązania posiadacza odpadów zgromadzonych w [...] przy ul. [...] do usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania ( T.2, k.16). Sprawa ta toczyła się w dwóch wątkach: co do podkładów kolejowych oraz co do innych odpadów (T.3, k. 44). Następnie, jak wynika z wyjaśnień Prezydenta złożonych po wniesieniu odwołania, w dniu 10 stycznia 2022r. została wydana odrębnie decyzja GM-0.6236.1.2020/2021/2022/1 o umorzeniu postępowania w przedmiocie podkładów kolejowych, w związku ze stwierdzeniem na oględzinach, że już nie zalegają w terenie. Prawidłowo zatem decyzja kontrolowania obejmuje pozostały zakres sprawy (pozostałe odpady). Można też powiedzieć, że pierwsza decyzja odnośnie podkładów była decyzją częściową, bądź też, że na pewnym etapie wyłączono do osobnego procedowania tamten wątek.
Nie świadczy to w żaden sposób o wadliwości kontrolowanej obecnie decyzji. Co więcej, taka praktyka w sytuacji przykładowo dwóch wątków sprawy jest jak najbardziej dopuszczalna. Wskazuje na to wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2022 r. I OSK 2040/19 LEX nr 3442184: " Możliwe jest wydanie w postępowaniu administracyjnym decyzji częściowej odnoszącej się do wybranych zagadnień, a następnie uzupełnienie postępowania w pozostałej części przez orzeczenie o niej odrębną decyzją lub decyzjami częściowymi. (...) Tym samym nieobjęcie decyzją całości wniosku nie stanowi o uchybieniach w postępowaniu bądź wadliwości decyzji". Podobne zapatrywanie wyrażono w wyroku z dnia 22 czerwca 2022 r. II SA/Gl 1565/21, LEX nr 3370974 WSA w Gliwicach: "Dopuszczalność wydania decyzji częściowej wiąże się z charakterem przedmiotu postępowania, który może być w tym sensie podzielny, że "możliwe będzie rozstrzyganie kolejno co do istoty o kilku elementach składających się na całe uprawnienie lub obowiązek".
Idąc dalej: skarżący zarzuca podmiotowi sporządzającemu w sprawie opinię, a więc [...] Sp. z o.o. w K. ( T.3, k.40): 1/ nieprawidłowe pobranie próbek, 2/ pominięcie tzw. tła terenu, z uwagi na fakt, że dzierżawiony teren graniczy ze składowiskiem odpadów 3/ nie zabezpieczenie dodatkowej próbki kontrolnej do badan rozjemczych, 4/ brak prawidłowej akredytacji E., 5/ nie wskazanie kodu odpadu do próbek pobieranych do badań. Jednym słowem skarżący kwestionuje pośrednio w ten sposób wyniki opinii.
Trzeba na wstępie zaznaczyć, że [...] Sp. z o.o. w K. zostało przez organ powołane do sporządzenia opinii co do właściwości fizykochemicznych substancji znajdujących się na terenie nieruchomości w [...] przy ul. [...] oraz czy te właściwości kwalifikują je jako odpad, nadto właściwości ekologicznych, w tym określenia, czy pobrane próbki posiadają właściwości niebezpieczne /T.3, k.33/. Nie była to zatem procedura kontrolna wyspecjalizowanego podmiotu, ale przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego – tutaj [...], w trybie art. 84 k.p.a. /T.3, k.33/. W ramach dopuszczonego dowodu należało pobrać próbki substancji zalegających na terenie wskazanej wyżej nieruchomości, co uczyniono w trakcie oględzin (art. 85 k.p.a.). Dalej: skarżący nie wskazuje, na czym miało polegać nieprawidłowe pobranie próbek. Sposób, w jaki to uczynili przedstawiciele [...] jest opisany w opinii oraz zarejestrowany na płycie CD zawierającej materiał z oględzin z dnia 29.09.2021r. /protokół z płytą T.3, k,35/ i nie budzi wątpliwości Sądu. Próbki zostały pobrane zgodnie z wytycznymi określonymi w akredytowanej procedurze laboratoryjnej [...] /str. 9 opinii, str. 11-13 opinii/. Teren pobrania próbek został wskazany na szkicu sytuacyjnym /str.8 opinii/, gdzie widać także bezpośrednie sąsiedztwo nieruchomości.
Co do zarzutu odnośnie tzw. tła terenu, to trzeba zwrócić uwagę na metodologię badania właściwości ekologicznych substancji. Otóż nie pobierano próbek gruntu, a tylko próbki składowanych substancji, a następnie wyniki analizy bezpośredniej substancji pobranych porównano z teoretycznymi dopuszczalnymi wartościami granicznymi zanieczyszczeń w I strefie głębokościowej gruntów dla określonych obszarów ( w ogólności: zabudowanych, rolnych leśnych, przemysłowych) /str.17 opinii/. Stąd przedstawiony zarzut jest bezprzedmiotowy.
Co do tzw. próbki rozjemczej, to zgodnie z przykładową definicją próbka rozjemcza – jest to próbka mająca na celu ustalenie zawartości składników, których oznaczenia wykonane przez różne laboratoria nie są zgodne; wyniki analizy próbki rozjemczej wykonane w instytucji przyjętej przez zakłady są obowiązujące dla obu stron (por. "Nowoczesne techniki badawcze w inżynierii materiałowej" Beata Grabowska AGH, publ. Internet.). Zatem próbkę taką pobiera się i przechowuje, jeśli różne laboratoria mają badać ten sam materiał. Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy chodziło o opinię jednego podmiotu co do materiału zalegającego na nieruchomości, a nie o proces rozjemczy co do ustalania składu.
W zakresie kwestionowania akredytacji [...] stanowisko skarżącego także jest błędne. Jak podaje [...] na swojej stronie internetowej, ma on możliwość badania m.in. odpadów DAB 11 wymienionych tamże oraz pobierania próbek do badań chemicznych i fizycznych we wspomnianej procedurze [...]. Jak wynika z informacji zamieszczonych na stronie Polskiego Centrum Akredytacji:
"Wymagania akredytacyjne: Laboratorium badawcze wykonujące pobieranie próbek i badania odpadów powinno spełniać następujące wymagania: - ogólne wymagania akredytacyjne podane w normie PN-EN ISO/IEC 17025; ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących; - specyficzne wymagania akredytacyjne podane w: ( przepisach prawa przywołanych w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519, tekst jednolity z późn. zm.), przepisach z zakresu gospodarki odpadami, w szczególności ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1987, tekst jednolity z późn. zm.) oraz przepisach wykonawczych do ww. ustaw; ( niniejszym dokumencie DAB-11, przy czym wyrazów "powinien, należy" użyto do wskazania tych postanowień, które odzwierciedlając wymagania właściwej normy lub aktu prawnego są obowiązkowe. Wyrazów "zaleca się" użyto w niniejszym dokumencie do wskazania uznanych sposobów spełnienia wymagań normy lub aktu prawnego. Laboratorium może spełniać te wymagania w inny, równoważny sposób, jeśli może to wykazać w ramach procesu akredytacji/nadzoru przeprowadzanego przez Polskie Centrum Akredytacji. Ponadto w akredytacji laboratoriów mają zastosowanie warunki akredytacji właściwe dla laboratoriów badawczych, w tym polityki PCA i obowiązkowe dokumenty EA i/lub ILAC, w szczególności wymienione w dokumencie DAB-07".
Co się zatem tyczy [...], jak podaje na swojej stronie internetowej oraz w opinii, ze względu na spełnienie standardów miał on możliwość w 1998 roku uzyskania akredytacji PCA pod numerem AB 213, co potwierdza, że [...] spełnia wymagania normy PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02. Od 2005 roku na mocy umowy sublicencjalnej jest uznanym laboratorium międzynarodowym posiadającym prawo posługiwania się połączonym znakiem ILAC-MRA/PCA. Data ważności akredytacji to 09-11-2025. Nie ulega zatem najmniejszej wątpliwości, że warunki formalne są przez [...] spełnione.
Reasumując powyższe, w ocenie Sądu zarówno podmiot sporządzający opinię, jak i sama opinia, nie została skutecznie zakwestionowana co do formalnej i merytorycznej poprawności. Nadto fakt, podniesiony przez skarżącego, że [...] dokonywało analizy próbek także w innych sprawach prowadzonych względem spółki, nie może świadczyć o braku bezstronności.
Przechodząc do wniosków opinii wskazać trzeba, że badania wykazały negatywne oddziaływanie substancji w próbkach na jakość środowiska gruntowego ze względu na przekroczenia wartości dopuszczalnych zanieczyszczeń /str.26 opinii/, ewentualne przedostanie się tych substancji do wód wpłynie negatywnie na stan jakości środowiska ze względu na przekroczenie dopuszczalnych wartości /str.32 opinii/. Wyniki badan wskazują w zakresie toksyczności na ostre, a w jednym przypadku na wysokie ostre zagrożenie substancji w próbkach także dla człowieka /str. 48 opinii/.
Na tle powyższego rozważyć trzeba zarzuty skargi co do tego, iż organy nieprawidłowo zakwalifikowały sprawdzane substancje jako odpad, a ich zaleganie w otwartym terenie – jako nielegalne przechowywanie odpadów. Jak chodzi o stanowisko skarżącego, to wedle niego spółka [...] zakupując materiały od różnych podmiotów prowadzi legalny magazyn surowców, które mogą być sprzedane jako materiały do produkcji różnych wyrobów.
Od razu trzeba zaznaczyć, że, jak wykazały oględziny, wszystkie zbadane i opisane w opinii jako niebezpieczne substancje, magazynowane były bezpośrednio na gruncie, na wolnym powietrzu, bez zabezpieczenia przed wpływem czynników atmosferycznych, w bezpośrednim sąsiedztwie zbiornika wypełnionego wodą ( vide płytka CD z oględzin). Zalegające materiały to opisane przez Spółkę krzemomangan, krzemowapień i granulat gumowy. Co do dwóch pierwszych organ ustalił, że źródłem ich pochodzenia mogą być procesy hutnicze. Natomiast z dokumentów przedłożonych przez spółkę wynika, że źródłem pochodzenia mączki gumowej jest proces produkcji kauczukowych wykładzin podłogowych oraz komponentów obuwniczych.
Aktualny stan prawny jest następujący. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U.2022.699 t.j), określa ona środki służące ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi przez zapobieganie powstawaniu odpadów i zmniejszenie ich ilości oraz negatywnego wpływu wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi, a także przez zmniejszenie całkowitego wpływu użytkowania zasobów oraz poprawę efektywności takiego użytkowania, w celu przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym. Ważne jest podkreślenie w tym miejscu celu ustawy, z naciskiem na ochronę środowiska, życia i zdrowia ludzi, albowiem cytując definicje ustawowe często zapomina się o tym najważniejszym zadaniu, dla którego ustawa została uchwalona. Przechodząc natomiast do wspomnianych definicji, jak wynika z art. 3 ust. 1, ilekroć w ustawie jest mowa o:
2) gospodarowaniu odpadami - rozumie się przez to zbieranie, transport lub przetwarzanie odpadów, w tym sortowanie, wraz z nadzorem nad wymienionymi działaniami, a także późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami;
6) odpadach - rozumie się przez to każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany;
19) posiadaczu odpadów - rozumie się przez to wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.
Na istotę pojęcia "odpadu" wskazuje trafnie NSA w wyroku z dnia 15 listopada 2022 r. III OSK 3524/21 LEX nr 3436279: "O kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga przesłanka pozbycia się, stanowiąca działanie faktyczne, zamierzone lub nakazane (animus). Przesłankę tę można więc ocenić wyłącznie na podstawie zachowania posiadacza przedmiotu, z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych umożliwiających odtworzenie zamiaru, jaki mu przyświecał w stosunku do tego przedmiotu. Chodzi tu o zasadniczą zmianę jego wykorzystania, odmienną od głównego przeznaczenia, do którego przestał on się nadawać, zwłaszcza gdy zmiana ta może spowodować negatywne następstwa dla człowieka lub środowiska". "Pozbyciem się przedmiotu będzie też przekazanie innemu podmiotowi, który to podmiot będzie dany przedmiot wykorzystywał w ten zasadniczo odmienny sposób (odmienny od jego pierwotnego przeznaczenia, a stosowany ze względu na nieprzydatność przedmiotu do wykorzystania w sposób pierwotnie zakładany). Odpadami mogą być więc także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu przez nabywcę, które posiadają dla niego określoną wartość gospodarczą (tak wyrok NSA z dnia 26 maja 2020 r. II OSK 3379/19 LEX nr 3056334, por. też wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 marca 2021 r. II SA/Go 663/20, LEX nr 3170044, wyrok NSA z dnia 17 listopada 2020 r. II OSK 1619/18, LEX nr 3086033). Podobnie wartość towaru w żaden sposób nie przesądza, czy jest on odpadem, czy nie (tak wyrok WSA w Kielcach z dnia 15 grudnia 2021 r. II SA/Ke 841/21, LEX nr 3285557). Jako odpady należy traktować nie tylko przedmioty i substancje będące pozostałością procesu produkcyjnego, którego celem nie było powstanie tego produktu lub substancji, a które posiadacz, wytwórca uważa za zbędne i których chciałby się wyzbyć, ale także takie, które podlegają dalszym procesom odzysku w celu ich gospodarczego wykorzystania, bez przeprowadzenia procedury, o której stanowi art. 11 u.o.o. (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2019 r. IV SA/Po 630/19 LEX nr 2762369).
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, skarżący nie zaprzeczył ( ani nie udowodnił niczego innego), że badane substancje stanowią efekt procesów hutniczych czy są wynikiem produkcji kauczukowych wykładzin podłogowych oraz komponentów obuwniczych. Nie jest spornym, że skarżący nie prowadzi produkcji we wskazanych zakresach, a substancje te zakupił u producentów (lub pośredników). Nie ulega wątpliwości, że są to zatem odpady procesów produkcyjnych, których celem nie było powstanie tychże, ale które powstały jako efekt nakierowanego na inny produkt procesu. Zakupienie zatem tych substancji przez spółkę stanowiło wobec tego pozbycie się ich, w rozumieniu ustawy o odpadach, przez producentów, jako niepotrzebne. Spółka natomiast magazynuje je i przechowuje w warunkach opisanych w czasie oględzin, w sytuacji, gdy są to materiały toksyczne dla środowiska i dla człowieka. W skardze Spółka wskazała, że "magazynuje zakupione produkty celem ich wykorzystania do makroniwelacji terenu". Zważywszy, że są to substancje niebezpieczne, jest to osobliwe stwierdzenie. Niezależnie od tego, spółka różnie mówi o przeznaczeniu tych substancji, albowiem w protokole kontroli z 20.12.2019r. /T.I, str. 1 i nast./wskazywała, że materiał w pryzmach oraz workach big-bag gromadzony jest w celu produkcji w przyszłości mieszanek stabilizacyjnych, a obecnie jest wyłącznie magazynowany. W efekcie uznać trzeba, ze skarżący nie podaje prawdziwego przeznaczenia substancji, co tylko potwierdza wnioski organów i Sądu, że są to odpady, których posiadacze się pozbyli, przekazując je spółce ( czy odpłatnie, to nie ma w sprawie znaczenia). Niezależnie bowiem od wersji, Spółka nie twierdzi, iż chce wykorzystać zgromadzone substancje zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Słusznie natomiast organ I instancji wskazał, że sama spółka przedstawiła dokumenty, w których granulat gumowy wprost jest nazwany jako odpad produkcyjny. Nie ulega zatem wątpliwości, że biorąc wszystko pod uwagę, posiadacze substancji się ich wyzbyli, w następstwie czego doszło do zmiany sposobu użytkowania materiałów, czyli odpadów.
Co się tyczy kodów odpadów, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o odpadach, odpady klasyfikuje się przez ich zaliczenie do odpowiedniej grupy, podgrupy i rodzaju odpadów, uwzględniając:
1)źródło ich powstawania;
2)właściwości powodujące, że odpady są odpadami niebezpiecznymi, określone w rozporządzeniu (UE) nr 1357/2014 i w rozporządzeniu (UE) 2017/997, oraz przepisy wydane na podstawie art. 3 ust. 5;
3)składniki odpadów, dla których przekroczenie wartości granicznych stężeń substancji niebezpiecznych może powodować, że odpady są odpadami niebezpiecznymi.
Jak wynika z praktyki, co do zasady kod odpadów nadaje ich wytwórca, niemniej w przypadku niniejszej sprawy posiadacz odpadów zaprzeczał w trakcie postępowania, że mamy do czynienia z odpadami. Wbrew stanowisku skarżącego, nie mogli nadać kodu odpadom biegli przy pobraniu próbek do opinii ( a nie kontrolerzy, jak napisano), albowiem wówczas nie było wiadomo, z jakimi dokładnie substancjami miano do czynienia. Jednakże w dalszej kolejności organ I instancji w uzasadnieniu decyzji określił materiały poddane badaniu i przypisał im odpowiednie kody, czego spółka nie zakwestionowała.
W wyniku uznania materiałów za odpady, zaś spółkę za ich posiadacza (posiadania substancji spółka nie kwestionowała) – prawidłowo zastosowano art. 26 ustawy o odpadach. Przepis ten brzmi, jak następuje: 1. Posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. 2. Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami.
Nie ulega wątpliwości, że organy dokonały prawidłowej subsumpcji, efektem czego było wydanie zgodnych z prawem decyzji.
Z wymienionych przyczyn, skoro nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów, na zas. art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.