II SA/Kr 1071/22

II SA/Kr 1071/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-11-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Mirosław Bator
Paweł Darmoń /przewodniczący/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
art 136 ust 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 15 czerwca 2022 r., znak WS-VI.7534.3.158.2021.KP w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Starosta Krakowski decyzją z dnia 29.07.2021 r. znak: GN.II.Ko.72211-96d/06 orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], obj. księgą wieczystą nr [...], poł. w obr[...], jedn. ewid. K. m. K., w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli katastralnej l. kat. [...] b. gm. kat. K., na rzecz Z. F..
Odwołanie od ww. decyzji złożyła Z. F., zarzucając zaskarżonej decyzji:
1) naruszenie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.) "poprzez całkowicie bezzasadną odmowę zwrotu nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] (w granicach należącej do skarżącej parceli katastralnej l. kat. [...]) (...), podczas gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a już na pewno nie na całej wywłaszczonej nieruchomości, a zatem nieruchomość winna zostać choćby w części zwrócona skarżącej;
2) naruszenie art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] (w granicach należącej do skarżącej parceli katastralnej 1. kat. [...]), pomimo upływu terminów określonych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 UGN, a z całą pewnością nie został zrealizowany na całej nieruchomości, a zatem nieruchomość winna zostać choćby w części zwrócona skarżącej;
3) naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez:
a) nieustalenie kluczowych dla sprawy okoliczności faktycznych, tj. realizacji celu wywłaszczenia na nieruchomości poprzez wydanie rozstrzygnięcia w sprawie w oparciu o Plan Szczegółowy Zagospodarowania Przestrzennego Zespołu Mieszkalnego "[...] - [...] roku, podczas gdy plan ten zawiera nazwy obszarów, na których planowana była inwestycja budowy osiedla K. , jednak nazwy te nie pozwalają na zdekodowanie na jakim konkretnie terenie miała być przeprowadzona budowa konkretnego budynku. W planie brak jest jakichkolwiek wyjaśnień co do nazw terenów w nim zawartych. Co więcej, z ustaleń organu wynika, że wywłaszczona nieruchomość przez długi czas stanowiła jednolicie zagospodarowane pole uprawne, a nie obiekty szkolnictwa średniego, zawodowego pod których pod których budowę rzekomo nieruchomość została wywłaszczona;
b) oparcie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie na niczym nieuzasadnionych domniemaniach i rzekomych okolicznościach faktycznych, a mianowicie całkowicie bezpodstawne przyjęcie przez organ, iż na całej wywłaszczonej nieruchomości znajduje się rzekomo infrastruktura techniczna (rzekome wjazdy, chodniki etc.) towarzysząca osiedlu mieszkaniowego, która rzekomo stanowić by miała przeszkodę zwrotu nieruchomości, podczas gdy organ ustalił jedynie położenie tejże "infrastruktury" na działce nr [...], a nie jak być powinno na działce nr [...], w granicach dawnej parceli katastralnej l. kat. [...];
c) całkowicie bezzasadne pominięcie faktu, iż cel wywłaszczenia z pewnością nie został zrealizowany na całej nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] (w granicach należącej do skarżącej parceli katastralnej l. kat. [...]), mimo, iż fakt ten został udowodniony podczas przeprowadzonych w dniu 16 maja 2013 roku oględzin nieruchomości, a w konsekwencji nierozpatrzenie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego i pogwałcenie zasady prawdy obiektywnej;
4) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób niepełny i z zaniechaniem odniesienia się do podstawowych okoliczności sprawy i precyzyjnego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji, a w szczególności pominięcie w uzasadnieniu wyjaśnienia kwestii dlaczego organ nie wziął pod uwagę okoliczności, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a w szczególności nie został zrealizowany na całej nieruchomości. W związku z powyższym pełnomocnik Z. F. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik zakwestionował ustalenia organu I instancji w zakresie ustalenia celu wywłaszczenia, wskazując, że organ I instancji doprecyzowując cel wywłaszczenia na podstawie Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego Zespołu Mieszkalnego "[...] roku i wskazując, że na nieruchomości miały powstać obiekty szkolnictwa średniego lub zawodowego, podjął próbę "nieudanego dopasowania rzeczywistego zagospodarowania nieruchomości, a raczej braku jej zagospodarowania z planami z lat 80." Zarzucił, że ww. plan jest nieczytelny. Wskazał, że oprócz części utwardzonego miejsca postojowego dla samochodów, znajdującego się na tej nieruchomości, pozostała część terenu stanowi tereny zielone, z których mieszkańcy nie korzystają oraz że w szczególności nie jest wykorzystany na cel wywłaszczenia, teren usytuowany pomiędzy blokiem przy ul. [...], a jezdnią. Wskazał, że "na wywłaszczonej nieruchomości uprawnienia właścicielskie nie mogą być realizowane w sposób dowolny. Wprost przeciwnie, państwo może gospodarować wywłaszczoną nieruchomością w drodze ściśle określonej w decyzji wywłaszczeniowej. W niniejszej sprawie wskazany przez skarżącą teren niewątpliwie nie został zagospodarowany zgodnie z aktem wywłaszczeniowym, ponieważ nie został zagospodarowany wcale."
Podniósł, że zaskarżoną decyzją organ I instancji naruszył przepisy procesowe: art. 7, art. 8, art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto podniósł, że "niewątpliwie obowiązek wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego koniecznego dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy należy do organu administracji publicznej. W niniejszej sprawie doszło do wydania decyzji pomimo niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ nie dokonał pełnej analizy przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uregulowanych w art. 136 ust. 3 u.g.n. Takie działanie jest nieakceptowalne z punktu widzenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego i narusza podstawowe obowiązki ciążące na organie tj. zasadę przekonywania. W przedmiotowym postępowaniu organ obowiązany był wydać samodzielne rozstrzygnięcie, poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym, w efekcie czego winno zostać stwierdzone czy cel wywłaszczenia został na przedmiotowej nieruchomości zrealizowany."
Zauważył, że "Starosta Krakowski przy wydawaniu decyzji w toku postępowania wyjaśniającego, ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż na nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia. Ponadto, uzasadnienie decyzji o odmowie zwrotu zostało sformułowane w sposób niepełny i z zaniechaniem odniesienia się do podstawowych okoliczności sprawy i precyzyjnego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji, a w szczególności poprzez pominięcie w uzasadnieniu wyjaśnienia kwestii dlaczego organ nie wziął pod uwagę okoliczności, że cel wywłaszczenia wskazany w orzeczeniu wywłaszczeniowym nie został zrealizowany.(...) Organ skupił się jedynie na fakcie, iż na przedmiotowej nieruchomości posadowiona jest część utwardzonego placu wraz z infrastrukturą chodnika, co tym samym jest negatywną przesłanką do zwrotu nieruchomości. (...) Jeśliby nawet uznać, że fragment zabudowany chodnikiem czy wjazdem nie nadaje się do zwrotu, to pozostała część nieruchomości musi być skarżącej zwrócona. Jest to bowiem część niezabudowana, nie wykorzystana na cel wywłaszczenia i w stosunku do tego istnieją przesłanki do zwrotu (...)".
Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 15 czerwca 2022 r. znak WS-VI.7534.3.158.2021.KP, na podstawie art. 9a w związku z art. 142 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm., zwanej dalej u.g.n.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. zwanej dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania Z. F., utrzymał w mocy decyzję Starosty Krakowskiego znak: GN.II.Ko.72211-96d/06 z dnia 29 lipca 2021 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zostały spełnione dwie pierwsze przesłanki warunkujące zwrot wywłaszczonej nieruchomości, wynikające z art. 136 u.g.n., gdyż wniosek o zwrot nieruchomości złożyła osoba posiadająca legitymację w sprawie, a objęta wnioskiem działka stanowi nieruchomość wywłaszczoną.
Trzecią przesłanką warunkującą zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców jest zbędność tej nieruchomości na cel wywłaszczenia.
Organ odwoławczy zaznaczył, że w celu ustalenia, czy na wywłaszczonej nieruchomości w związku z planowaną budową osiedla została zrealizowana projektowana na niej inwestycja bądź infrastruktura techniczna osiedla, organ powinien brać pod uwagę, że elementami osiedla mieszkaniowego są nie tylko budynki mieszkalne, ale również cała infrastruktura osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych, urządzeń towarzyszących jak również takie obiekty jak szkoły, przedszkola, żłobki, ośrodki zdrowia, ciągi komunikacyjne, parkingi, tereny sportowe, rekreacyjne, tereny zieleni osiedlowej, ale również sieci wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze itp.
Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji co tego, że nieruchomość nie może zostać zwrócona z uwagi na fakt, iż cel wywłaszczenia – określony ogólnie jako osiedle K. – został zrealizowany przed dniem 22 września 2004 r., która to data wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11, a dokładnie rzecz biorąc do 1975 r., tj. w ciągu 6 lat od daty wywłaszczenia.
W ramach ustaleń faktycznych organ wskazał, że jak wynika z treści umowy sprzedaży, przedmiotowa nieruchomość została nabyta na rzecz Skarb Państwa zgodnie z uchwałą Nr 525/XXXVII/66 Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 15.11.1966 r. zatwierdzającą szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego osiedla K. w dzielnicy K..
Zdaniem Wojewody całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego potwierdza, że przedmiotowa nieruchomość nie jest zbędna na cel wywłaszczenia określony ogólnie jako osiedle K., gdyż została zagospodarowana na cele osiedla mieszkaniowego, tj. chodnik przy ul. [...] do 1975 r., a w 1993 r. (a więc przed 22.09.2004 r.), na przedmiotowej części działki nr [...], znajdowały się: część chodnika, zieleń pomiędzy chodnikiem, a parkingiem oraz część parkingu, przy bloku mieszkalnym.
W celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, organ I instancji pozyskał do akt sprawy i opisał następnie w zaskarżonej decyzji takie dowody jak:
Plan Szczegółowy Zagospodarowania Przestrzennego Zespołu Mieszkaniowego "K." - perspektywa 1980 r., na którym nałożono "nakładkę" przedstawiającą mapę ewidencyjną oraz uchwałę nr 525/XXVII/66 PRN m. Krakowa z 15.11.1966 r.;
Zdjęcia lotnicze z lat: 1970, 1975, 1982, 1993, 1998 i 2003, na których nałożono "nakładkę" mapy ewidencyjnej;
Protokoły sporządzone w dniu 16.07.2013 r. z zeznań świadków;
Protokół z oględzin nieruchomości w dniu 16.05.2013 r.;
Pisma operatorów sieci technicznych dotyczące sieci technicznych znajdujących na działce nr [...] poł. w obr. [...], jedn. ewid. K. m. K..
Odnosząc się do zarzutów dotyczących dokonanych przez organ I instancji ustaleń na podstawie Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego Zespołu Mieszkaniowego "K." - perspektywa 1980 r. organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowy plan jest czytelny, a nałożona na nim przez organ I instancji "nakładka" przedstawiająca mapę ewidencyjną przedmiotowego terenu, pozwala na zlokalizowanie miejsca położenia nieruchomości. Zauważył, że w planie wpisano nazwy ulic, w tym ul. [...], nazwy osiedli: [...] i takich terenów jak: Park [...], Szpital dr [...] (obecnie [...] Szpital Specjalistyczny im. [...] w K.), co w porównaniu z mapą zasadniczą i ewidencyjną miasta K. oraz "nakładką" z mapy ewidencyjnej, nałożoną na planie przez organ I instancji, ułatwia zlokalizowanie przedmiotowej nieruchomości na tym opracowaniu.
Na podstawie ww. planu organ odwoławczy potwierdził, że prawidłowo organ I instancji ustalił, że część północna przedmiotowej nieruchomości znajdowała się w terenie oznaczonym symbolem C 91/1 UO - przeznaczonym na teren upraw rolnych przeznaczonych pod obiekty budownictwa szkolnego średniego, zawodowego. Ewentualny internat, (realizacja po 1970 r.)
Powyższe odpowiada zagospodarowaniu nieruchomości, widocznemu na zdjęciu lotniczym z dnia 14.09.1970 r., gdyż działka nr [...], obr. obr. [...], jedn. ewid. K. m. K., w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. K. była zajęta przez pola uprawne, a teren ją otaczający był zagospodarowany w ten sam sposób.
Na zdjęciu z dnia 22.08.1975 r. widać, że rozpoczęto budowę głównego traktu komunikacyjnego osiedla K. - ulicy [...]. Przedmiotowa nieruchomość stanowi część chodnika wzdłuż drogi.
Na zdjęciu z 1982 r. widoczne jest, że ul. [...] została przebudowana, w wyniku czego powstała czteropasmowa jezdnia z chodnikiem po obu stronach oraz pasem zieleni pośrodku. Nastąpiła zatem realizacja inwestycji drogowej, w tym na części działki nr [...].
Ze zdjęcia z 1993 r. wynika, że teren działki nr [...] jest zajęty utwardzoną częścią parkingu, zielenią osiedlową oraz fragment chodnika przy ul. [...]. Parking przynależy do bloku mieszkalnego nr [...], przy ul. [...].
Stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości na zdjęciach z 1998 r. i 2003 r. w większości nie zmienił się.
Ze zdjęcia z 1993 r. wynika zatem, że budynek nr [...], w ramach budowy osiedla K. wraz z przyległym do niego parkingiem, powstał w 1993 r. Z kolei cześć chodnika i zieleni, wzdłuż chodnika, zlokalizowanych na przedmiotowej nieruchomości jest widoczna już na zdjęciu z 1975 r. Sposób zagospodarowania tej nieruchomości nie zmienił się do dziś. Powyższe zaś dowodzi, że przedmiotowa nieruchomość została w wymaganym terminie, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego tj. do dnia 22.09.2004 r. zagospodarowana na elementy funkcjonalnie powiązane z osiedlem mieszkaniowym tj. parking dla mieszkańców bloku mieszkalnego oraz chodnik, zieleń oddzielającą chodnik od parkingu i parking, a zatem, że doszło do modyfikacji szczegółowego celu wywłaszczenia, którym była budowa obiektów budownictwa szkolnego średniego, zawodowego i ewentualnie internatu w ramach budowy osiedla mieszkaniowego.
Zeznania świadków nie wniosły nic nowego do sprawy.
Stan zagospodarowania tej nieruchomości nie zmienił się, na co wskazuje protokół z oględzin nieruchomości w dniu 16.05.2013 r., przy czym w protokole zaznaczono, że parking posiada znak informujący, że nie dotyczy pojazdów samochodowych z identyfikatorem SM [...]".
Jak wynika z pisma Urzędu Miasta Krakowa z 30.04.2021 r. nieruchomość nie jest obciążona prawami obligacyjnymi lub rzeczowymi na rzecz ww. osób trzecich.
Pismem z dnia 26.06.2013 r. Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S.A. z siedzibą w Krakowie poinformowało, że na działce znajduje się sieć wodociągowa 100 stalowa, sieć kanalizacji ogólnospławnej średn. 300 oraz przyłącze kanalizacyjne do budynku przy ul. [...] nr [...]. Przyłącze powstało w 1972 r. Podkreślić należy, odnosząc się do zarzutów odwołania, że przy piśmie z dnia 26.06.2013 r. załączono mapę ewidencyjną, z wrysowanymi odcinkami sieci wodociągowej i kanalizacyjnej (tom IV, karta akt nr [...]), z której wynika, że przedmiotowe sieci znajdują się na przedmiotowej nieruchomości, w granicach wywłaszczonej parceli (co potwierdza porównanie ww. mapy z mapą stanu prawnego, sporządzoną przez geodetę uprawnionego J. M..)
Pismem z dnia 1.03.2013 r.. S.A. poinformował, że przez działkę nr [...] prowadzone są linie kablowe średniego napięcia wybudowane w latach: 1988, 1986 i w latach 90 - tych. Fakt, że sieci elektroenergetyczne przechodzą przez działkę nr [...], obr[...] jedn. ewid. K., w granicach wywłaszczonej parceli, potwierdza mapa Miejskiego Systemu Informacji Przestrzennej, dostępna w internecie.
Na podstawie zgromadzonych dowodów organ odwoławczy potwierdził, że nieruchomość została zagospodarowana w wymaganych terminach na cel osiedla mieszkaniowego "K.", gdyż istniejący na niej parking przy bloku mieszkalnym, istniał już 1993 r., natomiast chodnik, przy ul. [...] wraz z zielenią są widoczne na zdjęciu z 1975r. Fakt istnienia w tym terenie sieci technicznych wybudowanych w latach 80 -tych i 90 -tych dla potrzeb osiedla, również potwierdza, że na cele osiedla mieszkaniowego ta nieruchomość została zagospodarowana.
Mając zatem na uwadze że - szczególnie w przypadku inwestycji budowy osiedli mieszkaniowych należy uwzględniać możliwe modyfikacje w zakresie szczegółowego sposobu zagospodarowania poszczególnych części osiedla – organ wskazał, że ustalania dokonane na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego dowodzą, że uznanie przedmiotowej nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia i wydanie decyzji o jej zwrocie, skutkowałoby naruszeniem przepisów art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n.
Organ rozpatrujący sprawę zwrotu nieruchomości musi bowiem uwzględniać, że inną miarę należy przykładać do postępowań wywłaszczeniowych dokonanych na podstawie poprzednio obowiązujących ustaw, niż ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Odnosząc się zatem do zarzutów pełnomocnika Z. F. Wojewoda wskazał, że zaskarżoną decyzją organ I instancji nie naruszył ww. przepisów. Mając bowiem na uwadze, że organowi I instancji nie udało się odnaleźć planu realizacyjnego osiedla, jak również innych dokumentów dotyczących przedmiotowej inwestycji, dopuszczalne było ustalenie szczegółowego celu wywłaszczenia na podstawie Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego Zespołu Mieszkalnego "K." - perspektywa 1980 r., na podstawie którego można była ustalić przeznaczenie tej nieruchomości w planie (jak już wyżej wyjaśniono). Ponadto kluczowe jest ustalenie w świetle najnowszego orzecznictwa, czy zrealizowane na przedmiotowej nieruchomości inwestycje wiążą się funkcjonalnie z celem budowy osiedla K. (wymienionym w umowie sprzedaży), a nie, czy konkretny budynek został zrealizowany na planowanym terenie, gdyż szczególnie w przypadku osiedli mieszkaniowych dopuszczalna jest modyfikacja celu wywłaszczenia, a zatem przykładowo w sytuacji gdy na nieruchomości w miejsce planowanego bloku mieszkaniowego powstała zieleń osiedlowa (która stanowi element osiedla), nie można uznać, że stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia. Ponadto fakt istnienia w tym terenie pól uprawnych, widocznych na zdjęciu z 1970, tj. 1 rok po wywłaszczeniu i brak wówczas obiektów szkolnictwa średniego, zawodowego, czy internatu, nie dowodzi, że ustalenia oparte na planie są błędne. Ww. obiekty miały bowiem powstać, jak wskazano w opisie do planu, po 1970 r. , a powstałe później na nieruchomości inwestycje stanowią elementy osiedla mieszkaniowego.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących ustalonego szczegółowego celu wywłaszczenia (tj. obiektów szkolnictwa średniego, zawodowego, czy też internatu) i oparcia rozstrzygnięcia na podstawie domniemań, a także nieustalenia rzeczywistego celu wywłaszczenia, Wojewoda stwierdził, że przedmiotowe zarzuty są niezasadne. Organ podejmował bowiem szereg czynności, które miały na celu ustalenie szczegółowego celu wywłaszczenia, w wyniku których doszedł do wyżej opisanych ustaleń. Ponadto kluczowe dla oceny zbędności tej nieruchomości jest ustalenie, czy zrealizowana w wymaganych terminach inwestycja na nieruchomości stanowi element inwestycji głównej określonej jako budowa osiedla K.. Nie można się również zgodzić, że istnienie na tej działce zieleni, co wynika jak podkreśla pełnomocnik z oględzin nieruchomości stanowi o jej zbędności na cel wywłaszczenia. Nie można bowiem rozumieć budowy osiedla mieszkaniowego w ten sposób, że każdy metr osiedla ma być w sposób trwały zagospodarowany. Zieleń osiedlowa, czy też zieleń izolacyjna przy ulicach, też stanowi element osiedla. Podkreślić należy, że zieleń ta jest umiejscowiona wzdłuż ul. [...] i odgradza chodnik, przy ulicy, od terenu parkingu. Podobnie umiejscowiona jest zieleń na sąsiednich nieruchomościach, oznaczonych jako działki nr [...], nr [...], nr [...], obr. [...], jedn. ewid. K. i na niektórych z tych nieruchomości jest o nawet szersza, gdyż dalej od ulicy zlokalizowane zostały miejsca postojowe dla samochodów.
Nie można się również zgodzić z pełnomocnikiem, że wadliwie i w sposób uproszczony zostało sformułowane uzasadnienie zaskarżonej decyzji, gdyż organ nie ograniczył się do stwierdzenia, jak podnosi pełnomocnik, że na nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia, gdyż w uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że cel wywłaszczenia określony jako budowa obiektów szkolnictwa średniego, zawodowego, czy też internatu mieścił się w ogólnym celu wywłaszczenia - budowa osiedla mieszkaniowego K., a sposób zagospodarowania tej nieruchomości w latach 1982 - 1993 na "infrastrukturę wiązaną z zaspokajaniem potrzeb mieszkańców budynków, znajdujących się na działkach sąsiednich", świadczy o tym, że na nieruchomości zrealizowano elementy osiedla mieszkaniowego. Organ podkreślił też, że już same sieci techniczne, które były realizowane w tym terenie dla potrzeb osiedla, świadczą o tym, że nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Organ I instancji nie naruszył zatem przepisów art. 107 § 3, art. 11, art. 8 i art. 7 k.p.a.
Analiza całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego w świetle najnowszego orzecznictwa potwierdza, że prawidłowo w zaskarżonej decyzji z dnia 29.07.2021 r. organ I instancji orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz Z. F..
Z. F. wniosła od powyższej decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 15 czerwca 2022 r., znak WS-VI.7534.3.158.2021.KP, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzuciła:
1/ naruszenie art. 7 KPA, art. 77 § 1 KPA, art. 80 KPA oraz art. 136 KPA poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie i dowolną a nie swobodną ocenę dowodów, tj. w szczególności poprzez:
a) brak precyzyjnego określenia szczegółowego celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości;
b) bezpodstawne ustalenie szczegółowego celu wywłaszczenia na podstawie "Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego Zespołu Mieszkalnego "K.’’ - perspektywa 1980 r. bez podania podstawy prawnej, w oparciu o którą można byłoby przyjąć, iż modyfikacja celu wywłaszczenia w przypadku osiedli mieszkalnych jest dopuszczalna;
c) oparcie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie na niczym nieuzasadnionych domniemaniach i okolicznościach faktycznych, a mianowicie całkowicie bezpodstawne przyjęcie, iż na całej wywłaszczonej nieruchomości znajduje się rzekomo infrastruktura techniczna (rzekome wjazdy, chodniki etc.) towarzysząca osiedlu mieszkaniowemu, która rzekomo stanowić by miała przeszkodę zwrotu nieruchomości, podczas gdy organ ustalił jedynie położenie tejże "infrastruktury" na działce nr [...], a nie jak być powinno na działce nr [...] w granicach dawnej parceli katastralnej l. kat [...];
d) całkowicie bezzasadne pominięcie faktu, iż cel wywłaszczenia z pewnością nie został zrealizowany na całej nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] (w granicach należącej do skarżącej parceli katastralnej l. kat. [...] b.), mimo iż fakt ten został udowodniony podczas przeprowadzonych w dniu 16 maja 2013 roku oględzin nieruchomości, a w konsekwencji nierozpatrzenie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego i pogwałcenie zasady prawdy obiektywnej, podczas gdy:
- obowiązkiem organu administracji publicznej w sprawie o zwrot nieruchomości jest dokładne ustalenie, jaki był ceł wywłaszczenia wnioskowanej do zwrotu nieruchomości;
- dopiero ustalenie rzeczywistego celu wywłaszczenia, w oparciu o wszystkie dostępne dowody pozwala na ocenę, czy tak ustalony cel został na nieruchomości zrealizowany, a więc ocenę spełnienia podstawowej przesłanki odmowy zwrotu;
- oparcie rozstrzygnięcia na niekompletnym materiale dowodowym skutkuje wadliwością oceny wyrażonej w decyzji, a warunkiem prawidłowości rozstrzygnięcia jest jego oparcie na przeprowadzonym zgodnie z KPA postępowaniu dowodowym;
- postępowanie odwoławcze polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej i organ odwoławczy nie może pominąć istotnych błędów i zaniechań w zbieraniu dowodów przez organ I instancji; co doprowadziło w konsekwencji do
2/ naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 KPA poprzez wadliwą kontrolę decyzji Starosty Krakowskiego z 29 lipca 2021 r. w zakresie, w jakim Wojewoda Małopolski bezrefleksyjnie powielił zapatrywania prawne i ustalenia faktyczne organu I instancji i w konsekwencji błędnie utrzymał w mocy rażąco naruszającą prawo decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 29 lipca 2021 r. odmawiającą zwrotu nieruchomości, podczas gdy:
- wobec istotnych braków postępowania wyjaśniającego i nieustalenia rzeczywistego celu wywłaszczenia organ II instancji winien był albo uchylić ww. decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji ewentualnie, po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, uchylić tę decyzję i orzec co do istoty sprawy (naruszenie art. 138 § 2 KPA względnie art. 138 § 1 pkt 2 KPA);
- dokładne ustalenie rzeczywistego celu wywłaszczenia ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż dopiero tak ustalony cel może zostać oceniony pod kątem jego realizacji na nieruchomości;
a tym samym doprowadziło równiej do
3/ naruszenia art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (UGN) poprzez:
- bezzasadną odmowę zwrotu nieruchomości, podczas gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a zatem nieruchomość winna była zostać (choćby w części) zwrócona skarżącej,
- bezpodstawną odmowę zwrotu nieruchomości należących do skarżącej podczas gdy ani organ I instancji ani organ II instancji nie zbadały w sposób dostateczny wskazanych w art. 136 ust. 3 UGN przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
4/ naruszenie art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 UGN poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na przedmiotowej Nieruchomości, pomimo upływu terminów określonych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 UGN, a z całą pewnością nie został zrealizowany na całej nieruchomości;
5/ naruszenie art. 107 § 3 KPA w zw. z art. 11 KPA w zw. z art. 8 KPA poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób niepełny i z zaniechaniem odniesienia się do podstawowych okoliczności sprawy i precyzyjnego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji, a w szczególności poprzez pominięcie w uzasadnieniu wyjaśnienia kwestii dlaczego organ nie wziął pod uwagę okoliczności, że cel wywłaszczenia nic został zrealizowany.
6/ naruszenie art. 7a § 1 KPA poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości prawnych dotyczących zasadności przedmiotowego zawłaszczenia nieruchomości oraz celu przedmiotowego zawłaszczenia na niekorzyść skarżącej jako strony postępowania.
7/ naruszenie art. 81a § 1 KPA poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść skarżącej jako strony postępowania wątpliwości faktycznych dotyczących faktu, iż organ nie odnalazł planu realizacyjnego osiedla K. ani innych dokumentów dotyczących przedmiotowej inwestycji i w związku z tym bezpodstawnie opierał się na Planie Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego Zespołu Mieszkalnego [...]
podczas gdy organ administracji publicznej zobowiązany jest rozstrzygać na korzyść strony postępowania wszelkie wątpliwości co do treści normy prawnej jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia stosownie do art. 7a KPA i organ administracji publicznej zobowiązany jest rozstrzygać na korzyść strony postępowania niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie łub odebranie stronie uprawnienia stosownie do art. 81 a KPA.
W świetle powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Wojewody Małopolskiego wraz z poprzedzającą decyzją Starosty Krakowskiego oraz zasądzenie od na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżąca obszernie rozwinęła powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Od 16 maja 2022 r. obowiązujący dotąd stan epidemii został zastąpiony stanem zagrożenia epidemicznego.
Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020r., poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2).
Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). W niniejszej sprawie Przewodniczący II Wydziału WSA w Krakowie wyznaczył na 22 listopada 2022 r. posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów. Skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w trybie wyżej opisanym, poprzedzone było próbą uzyskania od stron i uczestników postępowania potwierdzenia istnienia technicznych możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość. Jednak nie uzyskano od wszystkich stron i uczestników postępowania potwierdzenia posiadania ww. technicznych możliwości.
Skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów umożliwiło jej rozstrzygnięcie bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji stron i uczestników, bowiem podnoszone przez nich argumenty są rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz skargę, odpowiedź na skargę i inne pisma procesowe. Z tych względów Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, bowiem co do zasady odpowiada ona prawu, a skarga nie jest zasadna.
Zakres możliwego orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest wyznaczony granicami sprawy administracyjnej, określonej przepisami prawa materialnego. Sąd aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu; spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., a treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 K.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.
W tym stanie rzeczy Sąd podziela argumentację rozstrzygnięcia organu II instancji, ponieważ jest ona zgodna z obowiązującym prawem i ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnym w tym przedmiocie.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 136 ust. 3 u.g.n., zgodnie z którym poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Przepis art. 137 ust. 1 u.g.n. stanowi natomiast, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Z kolei art. 216 ust. 1 u.g.n. przesądza, że przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79) (...).
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 marca 2014 r., P 38/11 orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Orzeczenie to na nowo zdefiniowało pojęcie zbędności na cel wywłaszczenia nieruchomości wywłaszczonych przed 27 maja 1990 r. Jeżeli bowiem cel wywłaszczenia został zrealizowany po upływie terminów, o których mowa w art. 137 ust. 1 u.g.n., ale przed złożeniem wniosku o zwrot tej nieruchomości i przed datą 22 września 2004 r., brak podstaw by uznać, iż nieruchomość stałą się zbędna na cel wywłaszczenia, a co za tym idzie, że żądanie jej zwrotu było uprawnione.
Przechodząc do kontroli legalności zaskarżonych decyzji obu instancji należy na wstępie wskazać, że prawidłowe są ustalenia organów, iż parcela l. kat. [...] b. gm. kat. K. została nabyta na rzecz Skarbu Państwa od Z. R. umową nr Rep. [...] z dnia 1.07.1969r., w trybie przepisu art. 6 ustawy dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z uchwałą Nr 525/XXXVII/66 Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 15.11.1966 r. zatwierdzającą szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego osiedla K. w dzielnicy K..
Zgodnie z mapą stanu prawnego z dnia 2.02.2006 r. nr ks. rob. [...], sporządzoną przez geodetę uprawnionego J. M., parcela l. kat. [...] b. gm. kat. K. odpowiada części działki nr [...], obr[...], jedn. ewid. K..
Wniosek o zwrot powyższej nieruchomości złożyła jej poprzednia właścicielka, Z. F. z domu R..
Sporne pomiędzy stronami pozostaje, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany.
Organ podjął szereg opisanych w decyzji czynności, które miały doprowadzić do ustalenia celu wywłaszczenia, w wyniku których doszedł do opisanych szczegółowo w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej ustaleń, które zaaprobował organ odwoławczy, a Sąd rozpoznający przedmiotową skargę uznaje za prawidłowe i przyjmuje za własne.
Mając bowiem na uwadze, że organowi I instancji nie udało się odnaleźć planu realizacyjnego osiedla, jak również innych dokumentów dotyczących przedmiotowej inwestycji, trzeba uznać za dopuszczalne ustalenie szczegółowego celu wywłaszczenia na podstawie precyzyjnie opisanych dostępnych środków dowodowych. Wobec tego organy administracji uznały, że zawnioskowana do zwrotu nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia i orzekły o odmowie jej zwrotu, a rozstrzygnięcie to Sąd w pełni aprobuje.
Zdaniem Sądu organy administracji, na podstawie zgromadzonych dowodów, prawidłowo przyjęły, że nieruchomość została zagospodarowana w wymaganych terminach na cel osiedla mieszkaniowego K., gdyż np. istniejący na niej parking przy bloku mieszkalnym istniał już 1993 r., natomiast chodnik przy ul. [...] wraz z zielenią są widoczne na zdjęciu z 1975 r. Fakt istnienia na tym terenie sieci technicznych wybudowanych w latach 80 -tych i 90 -tych dla potrzeb osiedla również potwierdza, że nieruchomość ta została zagospodarowana na cele osiedla mieszkaniowego, bowiem te jego elementy, które znajdują się i znajdowały się w odpowiednim czasie na terenie inwestycji głównej, określanej jako budowa Osiedla K. , stanowią jej część.
Sąd wskazuje, że kwestia zwrotu nieruchomości wywłaszczonych w związku z zamiarem budowy osiedli mieszkaniowych doczekała się bogatego orzecznictwa. Sądy administracyjne konsekwentnie podkreślają, że gdy, tak jak w realiach rozpoznawanej sprawy, ustalono, iż celem wywłaszczenia było przeznaczenie wywłaszczonej nieruchomości pod budownictwo mieszkaniowe, to nie budzi wątpliwości, że realizacja takiego celu odbywać się będzie nie tylko poprzez budowę poszczególnych budynków mieszkalnych, lecz także poprzez budowę infrastruktury towarzyszącej, w tym m.in. sieci dróg zarówno publicznych, jak i wewnętrznych, chodników, urządzenie alejek, placów i terenów zielonych lub poprzez inne zagospodarowanie, pozostające w ścisłym, funkcjonalnym związku z zabudową mieszkaniową (por. wyrok NSA z 7 września 2007 r. sygn. akt I OSK 1324/06, z 27 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 846/13, z 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1519/14).
Skarżąca wielokrotnie zarzucała organom brak precyzyjnego ustalenia celu wywłaszczenia. W tym miejscu trzeba mieć jednak na względzie, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano w okresie, kiedy przepisy nie wymagały od organów administracji uszczegółowienia celu, a do wywłaszczenia dochodziło w ramach systemu prawnego o zupełnie innych standardach, nieporównywalnych z dzisiejszymi. Wobec tego w dacie wywłaszczenia nie obowiązywały wymogi uszczegółowienia jaki konkretnie rodzaj zainwestowania ma mieć miejsce na konkretnej działce. Należy też mieć na względzie, że w przypadku realizacji dużej inwestycji na poszczególnych etapach może dochodzić do zmian w projektach zagospodarowania poszczególnych części terenu, stanowiących o realizacji osiedla (podobnie w wyrokach NSA z dnia z 21 kwietnia 2016 r., I OSK 1519/14, 30 sierpnia 2017 I OSK 2999/15 oraz z dnia 30 stycznia 2018 r. I OSK 670/16).
W konsekwencji często cel wywłaszczenia określano ogólnikowo. Na kanwie tych trudności, wynikających z historycznych uwarunkowań oraz innych standardów prawnych, w których zapadały decyzje wywłaszczeniowe, NSA wyraził pogląd, że "jeżeli celem wywłaszczenia było osiedle mieszkaniowe, to ścisłe ustalanie celu wywłaszczenia, w sensie ustalania konkretnych obiektów lub elementów infrastruktury, jakie miały powstać na nieruchomości wywłaszczonej, nie jest konieczne" (wyrok NSA z 22 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 3608/18).
W przedmiotowej sprawie ustalenia celu wywłaszczenia organy dokonały na podstawie materiału dowodowego, który udało się zgromadzić w sprawie, w szczególności na podstawie Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego Zespołu Mieszkaniowego "K.". Odpierając jeden z zarzutów skarżącej należy zauważyć, że nie jest prawdą, iż plan ten jest nieczytelny. Jak wskazały organy administracji, zastosowana "nakładka" przedstawiająca mapę ewidencyjną przedmiotowego terenu pozwala na zlokalizowanie przedmiotowej nieruchomości. Na planie znajdują się nazwy ulic, czy charakterystycznych miejsc, pozwalających zlokalizować sporną nieruchomość.
Powyższy plan był dowodem jak najbardziej nadającym się do odtworzenia celu wywłaszczenia.
Zapisy powyższego planu korespondują z umową sprzedaży wywłaszczonej nieruchomości i jednoznacznie wskazują na to, że celem wywłaszczenia m.in. przedmiotowej działki była budowa osiedla mieszkaniowego "K.".
Zdaniem Sądu prawidłowo Wojewoda stwierdził, że całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, szczegółowo opisany i oceniony w zaskarżonej decyzji Wojewody, potwierdza, że przedmiotowa nieruchomość nie jest zbędna na cel wywłaszczenia określony ogólnie jako osiedle K., gdyż została zagospodarowana na cele osiedla mieszkaniowego, tj. chodnik przy ul. [...] do 1975 r., a w 1993 r. (a więc przed 22.09.2004 r.), na przedmiotowej części działki nr [...], znajdowały się: część chodnika, zieleń pomiędzy chodnikiem, a parkingiem oraz część parkingu, przy bloku mieszkalnym.
Nie ma racji skarżąca zarzucając, że usytuowanie na wywłaszczonej nieruchomości terenu zielonego świadczy o tym, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Jak wskazano powyżej, przy tego typu inwestycjach liczy się nie tylko budowa budynków mieszkalnych sensu stricto, ale również zagospodarowanie terenu poprzez budowę typowej infrastruktury osiedlowej w postaci ciągów komunikacyjnych, parkingów, sieci wodociągowych, kanalizacyjnych, czy ciepłowniczych, a także pozostawienie terenów zielonych.
W celu ustalenia, czy na wywłaszczonej nieruchomości w związku z planowaną budową osiedla została zrealizowana projektowana na niej inwestycja bądź infrastruktura techniczna osiedla, należy brać pod uwagę, że elementami osiedla mieszkaniowego są nie tylko budynki mieszkalne, ale również cała infrastruktura osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych, urządzeń towarzyszących jak również takie obiekty jak szkoły, przedszkola, żłobki, ośrodki zdrowia, ciągi komunikacyjne, parkingi, tereny sportowe, rekreacyjne, tereny zieleni osiedlowej, ale również sieci wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze itp.
Skoro w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wykazał, że wywłaszczona nieruchomość została właśnie w ten sposób zagospodarowana, twierdzenie skarżącej o niezrealizowaniu celu wywłaszczenia, jest nieuzasadnione.
Powyższą ocenę potwierdza ustalony przez organ I instancji fakt, że przez sporną działkę przebiegają ciągi komunikacyjne oraz sieć techniczna.
Pismem z dnia 26.06.2013 r. Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S.A. z siedzibą w K. poinformowało, że na działce znajduje się sieć wodociągowa 100 stalowa, sieć kanalizacji ogólnospławnej średn. 300 oraz przyłącze kanalizacyjne do budynku przy ul. [...] nr [...]. Przyłącze powstało w 1972 r. Przy piśmie z dnia 26.06.2013 r. załączono mapę ewidencyjną, z wrysowanymi odcinkami sieci wodociągowej i kanalizacyjnej (tom IV, karta nr [...]), z której wynika, że przedmiotowe sieci znajdują się na przedmiotowej nieruchomości, w granicach wywłaszczonej parceli (co potwierdza porównanie ww. mapy z mapą stanu prawnego, sporządzoną przez geodetę uprawnionego J. M..)
Pismem z dnia 1.03.2013 r. T. S.A. poinformował, że przez działkę nr [...] prowadzone są linie kablowe średniego napięcia wybudowane w latach: 1988, 1986 i w latach 90 - tych. Fakt, że sieci elektroenergetyczne przechodzą przez działkę nr [...], obr. [...], jedn. ewid.. , w granicach wywłaszczonej parceli, potwierdza mapa Miejskiego Systemu Informacji Przestrzennej, dostępna w intemecie.
W świetle wszystkich powyższych rozważań bezzasadny był zarzut naruszenia art. 7 ani art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a i art. 136 u.g.n.
Wbrew zarzutom skarżącej, organ zebrał wyczerpujący materiał dowodowy, który nie pozostawia wątpliwości, że sporna nieruchomość została wywłaszczona celu budowy osiedla mieszkaniowego. Skarżąca oczekiwała, aby organy administracyjne ustaliły cel wywłaszczenia w sposób bardziej szczegółowy, zapominając wszelako, że dokładne ustalenie, jaki konkretnie budynek czy obiekt miał znaleźć się na wywłaszczanej nieruchomości, jest najczęściej niemożliwe. Ponadto, z uwagi na wskazany powyżej ugruntowany pogląd, zgodnie z którym realizacja na danej nieruchomości elementów infrastruktury pomocniczej osiedla nie świadczy o braku realizacji celu wywłaszczenia – tak szczegółowe ustalenia nie są dla rozstrzygnięcia sprawy konieczne.
Skoro zatem wiadomo, że celem wywłaszczenia danej nieruchomości była budowa osiedla mieszkaniowego, a finalnie znalazły się na niej ciągi komunikacyjne, zieleń, parking, media – służące mieszkańcom osiedla, polemika z realizacją celu wywłaszczenia jest nieuzasadniona.
Powyższe ustalenia nie są wynikiem "niczym nieuzasadnionych domniemań", lecz wynikiem przywołanych wyżej dowodów oraz cytowanej powyżej ugruntowanej linii orzeczniczej, która każe traktować osiedla mieszkaniowe jako całość – wraz z konieczną i zwyczajowo przyjętą infrastrukturą i zielenią.
Oddaleniu podlegały także zarzuty naruszenia art. 7a § 1 i art. 81a § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości prawnych i faktycznych na niekorzyść skarżącej. Przesłanką zastosowania zasady przyjaznej interpretacji przepisów jest zaistnienie wątpliwości co do znaczenia czy też treści normy prawnej, a o takich niejasnościach nie ma w przedmiotowej sprawie mowy. Również, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie było w przedmiotowej sprawie wątpliwości natury faktycznej. Znany jest bowiem obszar, który był przedmiotem wywłaszczenia i wiadomy jest jego cel w postaci budowy osiedla mieszkaniowego. Fakt, że organy uznały, iż o zrealizowaniu celu wywłaszczenia świadczy usytuowanie na spornym terenie infrastruktury pomocniczej dla osiedla, które to rozstrzygnięcie jest niezgodne z oczekiwaniami skarżącej, nie oznacza naruszenia powołanych powyżej przepisów proceduralnych.
W konsekwencji bezzasadne okazały się zarzuty skargi, bowiem organy dokonały niewadliwych ustaleń, a cała argumentacja odwołania i skargi okazała się chybiona, co prawidłowo stwierdził organ II instancji.
Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Sąd uchyla zaskarżony akt na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.