II SA/KR 1063/21

II SA/Kr 1063/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-07-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel
Monika Niedźwiedź
Paweł Darmoń /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
III OSK 2694/22 - Wyrok NSA z 2025-10-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2021 poz 779
art 25 ust 1 i 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Darmoń (spr.) SWSA Agnieszka Nawara-Dubiel SWSA Monika Niedźwiedź po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lipca 2022 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 19 lipca 2021 r, znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów skargę oddala
Uzasadnienie
Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 28 lutego 2020 r., Nr WS-06.6236.9.2019:
1. nakazał S. M. usunięcie z terenu działki nr [...] obręb [...] ew. N. H. zlokalizowanej w Krakowie przy ul. [...], z jej części południowej, przy granicy z działkami o nr [...] i [...], odpadów pochodzenia budowlanego, tj. :
- odpadów rodzaju: gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 170503. kod: 170504, oraz zmieszanych z tą ziemią odpadów w postaci elementów betonowych i kawałków asfaltu, tj.:
- odpadów rodzaju: odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów, kod: 170101 i odpady z remontów i przebudowy dróg, kod: 170181. widocznych w nasypie utworzonym w tej części działki,
w ilości nie mniejszej niż 211,00 m3 tak, aby na terenie ww. działki pozostała co najwyżej warstwa utworzona z ww. odpadów w ilości do 0,2 Mg/m2 utwardzonej powierzchni
2. orzekł, iż wykonanie decyzji nastąpi poprzez załadunek ww. odpadów na środki transportu i ich przetransportowanie do uprawnionego miejsca odzysku lub unieszkodliwiania (składowania) tego rodzaju odpadów, prowadzonego przez podmiot posiadający odpowiednie zezwolenie właściwego organu, zgodnie z ustawą o odpadach - z którym to podmiotem Pan S. M. winien zawrzeć stosowną umowę
3. orzekł, iż czynności objęte powyższym nakazem należy zakończyć w terminie do sześciu miesięcy od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
Od tej decyzji odwołania złożył S. M. i A. K. kwestionując ustaloną przez organ l instancji ilość odpadów.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 25 sierpnia 2020 r. nr SKO.OŚ/4170/126/2020 uchyliło zaskarżoną decyzję w pkt 3 i w tym zakresie ustalił, że odpady należy usunąć w terminie do 16 października 2020 r., w pozostałym zakresie utrzymało decyzję w mocy.
Po rozpatrzeniu skargi S. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 4 marca 2021 r., sygn. II SA/Kr 1247/20 uchylił decyzję SKO. Sąd zwrócił uwagę na naruszenie przez Kolegium art. 139 k.p.a. Sąd wskazał w uzasadnieniu wyroku: "organ I instancji orzekł, iż czynności objęte nakazem należy zakończyć w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Skarżący w odwołaniu termin ten jako zbyt krótki zakwestionował. Tymczasem organ II instancji nie uzasadniając szczegółowo swego stanowiska orzekł reformacyjnie termin ten skracając poprzez wskazanie daty usunięcia odpadów na 16 października 2020 r. Decyzja ta została wydana 25 sierpnia 2020 r. Termin usunięcia odpadów został zatem skrócony, o ponad 4 miesiące. W ocenie sądu organ orzekł w tym zakresie na niekorzyść strony odwołującej naruszając zakaz reformationis in peius, w dodatku nie uzasadniając zajętego stanowiska i działając wbrew wyraźnie sformułowanego w tym zakresie zarzutowi odwołania. W ocenie sądu rozstrzygnięcie organu I instancji było prawidłowe".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 19 lipca 2021 r., znak SKO.OŚ/4170/228/2021 utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 26 ust. 2 i ust. 6 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.jedn.: Dz.U.2021.779), rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. 2020.10) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 153 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019. poz. 2325 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji Kolegium powołało się na art. 153 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019, poz. 2325 ze zm.), zgodnie z którym "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie". Powyższe oznacza, że organ administracji publicznej orzekając ponownie w tej samej sprawie nie może nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż jest nimi związany.
Rozstrzygając ponownie niniejszą sprawę Kolegium związane jest zatem ustaleniami, które zapadły w toku rozpoznawania skargi zakończonej wyżej określonym prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
W przywołanym wyroku WSA w Krakowie dokonał wykładni prawnej w powiązaniu z ustaleniami stanu faktycznego i z rozważań tych wynika, że organ I instancji miał podstawy do przyjęcia, że podmiotem zobowiązanym do usunięcia odpadów jest odwołujący się p. S. M.. Uznano, iż zarówno organ I jak i II instancji ustaliły fakt nielegalnego gromadzenia odpadów i podmiot władający tym terenem tj. posiadacza odpadów zgodnie z domniemaniem wynikającym z art. 3 ust 1 pkt 19 ustawy o odpadach i w tej sytuacji jako prawidłowy uznano nakaz usunięcia odpadów kierowany do P. S. M..
Jak wskazał WSA w Krakowie w ocenie sądu decyzja określa też prawidłowo ilość i miejsce, z którego odpady należy usunąć oraz ilość odpadów które posiadacz może poddać odzyskowi na własne potrzeby zgodnie z art. 27 ust 8 ustawy, oraz Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016 r. poz. 93).
W tych okolicznościach zarzuty odwołań nie mogą być uwzględnione.
Kolegium ponownie rozpoznając sprawę uznało, także za Sądem, iż rozstrzygnięcie organu I instancji było prawidłowe także co do terminu usunięcia odpadów. Dodatkowo wskazano, iż termin pół roczny jest wystarczający na zorganizowanie usunięcia odpadów, zwłaszcza, że termin ten został z uwagi na toczące się postępowania sądowe i tak znacznie wydłużony. Aktualnie firmy wywożące odpady pracują na zwykłych warunkach, bez znacznych utrudnień wywołanych pandemią i nie ma żadnych przeszkód w usunięciu odpadów.
Mając zatem na uwadze to co powiedziano wyżej, a także wskazania Kolegium co do meritum zawarte w uprzedniej decyzji Kolegium z 25 sierpnia 2020 r. powtórzono, iż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Zgodnie z tym przepisem posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami.
W decyzji, o której mowa w określa się w szczególności:
1) termin usunięcia odpadów;
2) rodzaj odpadów;
3) sposób usunięcia odpadów i wymogom tym odpowiada decyzja organu I instancji.
Zwrócono uwagę, iż sprawa była przedmiotem kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie i Naczelny Sąd Administracyjny także przed wyrokiem WSA w Krakowie z 4 marca 2021 r. (są to wyroki II SA/Kr 1641/13, II OSK 1742/14, II SA/Kr 655/15, II OSK 2903/15).
Uprzednia sądowa kontrola nie zakwestionowała poczynionych przez organy ustaleń, z których wynika, że zgromadzony na działce nr [...] w Krakowie materiał, tj. ziemia oraz gruz budowlany i kawałki asfaltu -stanowi odpad w rozumieniu ustawy.
W rozpoznawanej sprawie stosuje się przepisy ustawy o odpadach, w stosunku do zgromadzonej na działce nr [...] ziemi. Przepis art. 2 pkt 3 ustawy stanowi, iż przepisów ustawy o odpadach nie stosuje się do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty. To zaś oznacza, iż przepisy ustawy o odpadach nie znajdują zastosowania jedynie do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, jedynie wówczas, gdy zostaną one wykorzystane do celów budowlanych w stanie naturalnym i to na terenie, na którym zostały wydobyte. A zatem, gleba i materiały muszą zostać wykorzystane po pierwsze, do celów budowlanych i po drugie, na terenie, na którym zostały wydobyte (zob. wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2936/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). A contrario materiały takie, wydobyte w trakcie robót budowlanych, a niespełniające warunków z art. 2 ust. 3 ustawy (gdy są zanieczyszczone, czy też, zostały wykorzystywane poza terenem, z którego zostały wydobyte) stanowią odpady (zob. wyrok NSA z dnia 19 września 2017 r., sygn. akt Ił OSK 2642/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Potwierdza to regulacja zawarta w § 2 pkt 17 rozporządzenia w sprawie katalogu odpadów, która do grupy 17 katalogu odpadów zalicza odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (włączając glebę i ziemię z terenów zanieczyszczonych) (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 1918/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, w uzasadnieniu do ustawy o odpadach zostało wskazane, że "stosowanie wyłączenia będzie możliwe jedynie w przypadku zagospodarowania wspomnianych mas ziemnych do celów budowlanych w miejscu, gdzie zostały wydobyte. Każda ilość wspomnianych mas ziemnych, która będzie przeznaczona do wykorzystania poza miejscem wydobycia (miejscem realizacji inwestycji), będzie podlegała przepisom ustawy o odpadach".
W przepisie art. 2 pkt 3 ustawy o odpadach mowa jest o wykorzystaniu ziemi na terenie, na który m została wydobyta. W przedmiotowej sprawie ziemia nie pochodzi z terenu działki nr [...]. została przywieziona z terenu budowy kanalizacji na os. [...] tj. poza terenem przedmiotowej działki - zatem zastosowanie mają tutaj przepisy ustawy o odpadach, ponieważ ziemia została przeznaczona do wykorzystania poza miejscem realizacji inwestycji.
Wskazano, że działka nr [...] nie jest miejscem przeznaczonym do składowania ani magazynowania odpadów. Mianowicie składowiskiem odpadów jest obiekt budowlany przeznaczony do składowania odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 25 ustawy o odpadach). Natomiast magazynowaniem odpadów, jest czasowe przechowywanie odpadów obejmujące:
a) wstępne magazynowanie odpadów przez ich wytwórcę,
b) tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów,
c) magazynowanie odpadów przez prowadzącego przetwarzanie odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach).
Przy czym magazynowanie odpadów jest prowadzone wyłącznie w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów (art. 25 ust. 3 ustawy o odpadach). Tym samym w świetle ustawy magazynowanie odpadów nie jest co do zasady działaniem zakazanym przez prawo, a nawet jest działaniem dozwolonym, ale tylko w ramach innej działalności związanej z wytwarzaniem lub gospodarowaniem odpadami (zbieranie lub przetwarzanie). Natomiast na zbieranie odpadów jak i prowadzenie przetwarzania odpadów wymagane jest stosowne zezwolenie.
W związku z powyższym, zasadne jest wydanie decyzji nakazującej posiadaczowi usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania i magazynowania.
Niewątpliwie w wiążącym aktualnie Kolegium wyroku Sąd jak i już uprzednio Sądy zaaprobowały ustalenia, zgodnie z którymi podmiotem zobowiązanym do usunięcia odpadów z terenu działki nr [...] jest posiadacz odpadów, tj. Pan S. M. jako właściciel działki nr [...].
Kolegium wskazało ponownie, że organ I instancji podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ prowadzący postępowanie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością. W szczególności dokonał wszechstronnej oceny okoliczności przedmiotowego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Opisaną wyżej decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie S. M., zarzucając jej :
1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77, 107 § 3 kpa w zw. z art. 140 kpa poprzez nieustosunkowanie się do stanowiska Skarżącego z dnia 17.05.2021r. informującego o wykonaniu decyzji organu I instancji, co polegało na usunięciu odpadów określonych w decyzji, a w konsekwencji nie rozważenie wniosku o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
2. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 140 kpa i art. 138 § 1 pkt. 2 kpa poprzez niezastosowanie art. 105 § 1 kpa, mimo przesłanek do uznania bezprzedmiotowości postępowania, a w konsekwencji nie orzeczenie o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania zgodnie z art. 138 § 1 pkt. 2 kpa.
Na podstawie tych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że Skarżący - pismem z dnia 17.05.2021 r. poinformował SKO w K., iż w dniu 23.09.2020r. odpady określone w decyzji I instancyjnej zostały usunięte z działki nr [...], co było przedmiotem tej decyzji. Skarżący załączył do w/w pisma dokumenty potwierdzające fakt usunięcia odpadów przez odpowiednią Firmę Transportową ze wskazaniem miejsca składowania tych odpadów. W konsekwencji Skarżący złożył wniosek o zastosowanie art.105 § 1 kpa tj. uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
Jak zarzuca skarżący - z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż SKO w żaden sposób nie ustosunkowało się do twierdzeń Skarżącego zawartych w tym piśmie oraz dokumentów potwierdzających fakt usunięcia odpadów, a także nie rozważyło wniosku o umorzenie postępowania poprzez zastosowanie art. 105 § 1 kpa. Podnosi zarzut naruszenia art. 7,77 § 1 kpa i art. 107 § 3 kpa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wskazało, że wykonało zalecenia Sądu zawarte w wyroku II SA/Kr 1247/20, natomiast brak było podstaw do uznania, że nastąpiła zmiana stanu faktycznego w sprawie uzasadniająca odstąpienie od wiążących wskazań zawartych w wyroku WSA w Krakowie. Mianowicie, przedłożone w toku postępowania karty odpadów nie wskazywały działki z której usunięto odpady, posiadacza odpadów zgodnego z ustaleniami w toku postępowania administracyjnego oraz sądowo-administracyjnego, co więcej nie zgadza się również miejsce usunięcia odpadów. W kartach usunięcia odpadów wskazano w sposób ogólny ul. [...], podczas, gdy działka z której odpady winny ulec usunięciu położona jest przy ul. [...]. Istotnie natomiast w uzasadnieniu decyzji Kolegium nie odniosło się do wniosku. To jednak zdaniem Kolegium pozostaje bez wpływu na poprawność rozstrzygnięcia decyzji, a więc naruszenie przepisów postępowania w zakresie uzasadnienia decyzji nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Na wstępie należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.
Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany.
Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 poz. 1842 ze zmianami) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Wobec braku możliwości technicznych przeprowadzenia rozprawy zdalnej (k – 16-17) zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 maja 2022 r. (k - 171) niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Dokonawszy kontroli zaskarżonej decyzji według tak określonych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a wniesiona skarga nie może odnieść zamierzonego skutku.
Stosownie do art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem ponownego rozpoznania przez ten sąd oraz organ administracji publicznej, będą one obowiązane podporządkować się ocenie prawnej i wskazaniom wyrażonym w uzasadnieniu poprzednio wydanego wyroku, jeżeli nie zostanie on uchylony, nie ulegnie istotnej zmianie stan faktyczny sprawy lub zmianie nie ulegną przepisy prawa. W wyroku z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1328/10, Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Kontrola legalności przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji, wydanej w ramach związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a., sprowadza się, zatem w głównej mierze do oceny, czy organy podporządkowały się ocenie prawnej i wskazaniom wyrażonym w poprzednim wyroku, gdyż jest to główne kryterium poprawności nowowydanej decyzji.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 27.06.2014 r., sygn. II FSK 1889/12 (LEX nr 1518953) uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania.
Między oceną prawną a wskazaniami, co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek, ponieważ ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organu administracji publicznej w sprawie, a wskazania określają sposób postępowania w przyszłości (wyr. NSA z dnia 6 kwietnia 2006 r I GSK 2395/05 Legalis). Wskazania stanowią konsekwencję oceny prawnej przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi. Celem wskazań jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia i wytyczenie kierunku działalności organów przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. ( Komentarz do p.p.s.a. pod red. prof. Romana Hausera i prof. Marka Wierzbowskiego, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2013 , str. 593 ).
Niniejsza sprawa była przedmiotem kilkakrotnej kontroli przeprowadzanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie do sygn. akt II SA/Kr 655/15, II OSK 2903/15, II SA/Kr 362/18, II SA 1247/20.
W wyrokach tych przesądzono o najistotniejszych kwestiach mających decydujące znaczenie dla ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie. Powtarzane zarzuty polemizujące z ustaleniami prawomocnych wyroków nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Jak wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 czerwca 2018 r II SA/Kr 362/18 - "Kolegium obowiązane było zweryfikować ustalenia organu I instancji pod kątem ilości nawiezionych na działkę nr [...] odpadów oraz ich położenie. Równocześnie należy podkreślić, że w sprawie została przesądzona kwestia podmiotu zobowiązanego do usunięcia przedmiotowych odpadów. Zarówno Sąd I instancji, jak Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyrokach zaaprobowały ustalenia organu I instancji zgodnie, z którymi wobec trudności w ustaleniu wytwórcy odpadów w rozpoznawanej sprawie podmiotem zobowiązanym do usunięcia odpadów z terenu działki nr [...] jest posiadacz odpadów tj. S. M. jako właściciel działki ewid. Nr [...]. Dla porządku należy wskazać, że powyższe wynika z obowiązującej regulacji prawnej tj. przepisu art. 26 ust. 1 ustawy z 14. 12. 2012 r. o odpadach (Dz. U. 2016.1987 ze zm.), zgodnie z którym posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Zgodnie natomiast w ust. 2 wójt (burmistrz, prezydent miasta), w przypadku nieusunięcia odpadów, w drodze decyzji nakazuje posiadaczowi odpadów usuniecie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami".... "kwestią niewyjaśnioną i sporną pomiędzy stronami pozostaje również ilość odpadów nawiezionych na teren działki nr [...] oraz ich rozmieszczenie".
W wyroku z dnia 4 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 1247/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie jednoznacznie zaaprobował wszystkie elementy rozstrzygnięcia organu II instancji w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 25 sierpnia 2020 r. nr SKO.OŚ/4170/126/2020 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów, za wyjątkiem orzeczenia reformatoryjnego dotyczącego skrócenia terminu usunięcia odpadów. Postępowanie organów było prawidłowe, gdyż "ustaliły fakt nielegalnego gromadzenia odpadów i podmiot władający tym terenem tj. posiadacza odpadów zgodnie z domniemaniem wynikającym z art. 3 ust 1 pkt 19 ustawy. W tej sytuacji nakaz usunięcia odpadów kierowany do strony skarżącej był powinnością organu. W ocenie sądu decyzja określa też prawidłowo ilość i miejsce, z którego odpady należy usunąć oraz ilość odpadów które posiadacz może poddać odzyskowi na własne potrzeby..." Podkreślono, że " sprawa ta była już przedmiotem rozważań tutejszego sądu który w wyroku z dnia 7 lipca 2015 r. II SA/Kr 655/15 wskazał, że "wytwórca odpadów pochodzących z budowy kanalizacji w Ł. – firma "[...]" Budown. Inżynier.-Techniczne s.c. T. S., J. Ż., S. T. już nie istnieje - należało uznać odpowiedzialność za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami tj. S. M..
Te wszystkie wskazania i oceny zostały przez organy obu instancji w prowadzonym ponownie postępowaniu zachowane. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 19 lipca 2021 r wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji są prawidłowe, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku.
Sprawa została w wszechstronny sposób wyjaśniona przez organy orzekające, które w wystarczający sposób sprostały wymogom art. 7 , art. 77 § 1 , art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 poz. 735 ze zm.)
Przypomnieć należy, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 26 ustawy o odpadach z 2012 r., który w ust. 1 nakłada na podmiot określony jako "posiadacz odpadów" obowiązek niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, natomiast w ust. 2 zobowiązuje wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w przypadku zaniechania wykonania obowiązku usunięcia odpadów, do nakazania posiadaczowi odpadów ich usunięcie. Oznacza to, że gdy obowiązek z ust. 1 nie zostanie spełniony to nakaz, w formie decyzji administracyjnej, wydaje organ administracji właściwy według ustępu 2, a decyzja taka odpowiadać warunkom określonym w art. 107 kpa, musi także zawierać termin, rodzaj odpadów, sposób ich usunięcia (art. 26 ust. 6).
Zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 19 cyt. ustawy "posiadaczem odpadów" jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów. Przepis ten ustanawia również domniemanie, wedle którego władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Zgodnie z art. 3 ust 1 pkt 32 ustawy wytwórcą odpadów jest każdy, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów), oraz każdego, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów; wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej. Ustawa o odpadach nie zawiera definicji pojęcia "władającego powierzchnią ziemi". Pojęcie to definiuje natomiast ustawa z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2012 r., poz. 1232 ze zm.). Stosownie do art. 3 pkt 44 tej ostatniej ustawy, pod pojęciem władającego powierzchnią ziemi rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający. Domniemanie, iż władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów zostało wprowadzone przez ustawodawcę w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości (wytwórcy odpadów). Domniemanie to może być obalone w przypadku, kiedy możliwe jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów. W konsekwencji oznacza to, że władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów (por.: W. Radecki, Ustawa o odpadach Komentarz, Warszawa 2008, s. 327 , oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 889/10, wyrok NSA z 26. 09. 2013, sygn. akt II OSK 330/12).
Zgodnie z art. 26 ust. 6 ustawy o odpadach, decyzja wydana w trybie art. 26 ust. 2 powinna określać: w szczególności termin, rodzaj odpadów i sposób usunięcia odpadów, co oznacza, że w decyzji można ująć także inne postanowienia (np. wskazanie miejsca, na które odpady należy usunąć, bądź określić ilość odpadów).
Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach ilekroć w ustawie jest mowa o odpadach - rozumie się przez to każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany.
Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. II SA/Kr 589/19 w definicji odpadu "Pozbyciem się przedmiotu będzie też przekazanie innemu podmiotowi, który to podmiot będzie dany przedmiot wykorzystywał w ten zasadniczo odmienny sposób (odmienny od jego pierwotnego przeznaczenia, a stosowany ze względu na nieprzydatność przedmiotu do wykorzystania w sposób pierwotnie zakładany). W konsekwencji wykładnia terminu "pozbycie się" powinna być indywidualizowana, w szczególności wówczas, gdy jest wątpliwe, czy dany przedmiot jest wskutek pozbycia się go odpadem. Zgodnie z sugestiami zawartymi w orzecznictwie sądów europejskich, wykładnia taka powinna brać pod uwagę ogólne cele przepisów dotyczących gospodarowania odpadami, a więc w przypadku polskiej ustawy o odpadach - ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2019 II OSK 506/17, wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 grudnia 2017 V SA/Wa 2189/17)".
Nie budzą wątpliwości ustalenia faktyczne organów obu instancji dotyczące nawiezienia odpadów, ich rodzaju, ilości, położenia, osoby odpowiedzialnej – S. M.. Z dokonanych ustaleń jednoznacznie wynika, że zgromadzony na działce [...] materiał tj: gleba i ziemia, w tym kamienie, elementy betonowe, gruz budowlany i kawałki asfaltu stanowią odpad w rozumieniu ustawy. Półroczny termin usunięcia odpadów został prawidłowo określony w decyzji organu I instancji, a organ II instancji trafnie uznał go za wystarczający na zorganizowanie usunięcia odpadów z działki [...].
Organy obu instancji w sposób szczegółowy ustaliły wszystkie istotne dla sprawy okoliczności i prawidłowo zastosowały obowiązujące przepisy prawa materialnego. Sąd nie stwierdził również naruszeń przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.
Argumentacja zawarta w zaskarżonej decyzji odnosi się do pełnego zakresu okoliczności wynikających z zebranego w sprawie materiału dowodowego. Materiał dowodowy został zebrany i oceniony w zgodzie z wymogami wyrażonymi w art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i § 4 oraz art 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego.
Jednocześnie stwierdzić należy (co trafnie zarzuca skarga), że organ II instancji nie rozpoznał i nie ustosunkował się w uzasadnieniu decyzji do wniosków zawartych w piśmie strony skarżącej z dnia 17 maja 2021 r, czym niewątpliwie naruszył dyspozycję art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Dokonał tego dopiero w odpowiedzi na wniesioną do Sądu skargę, lecz wyczerpująco i przekonująco, co sprawia, że to stwierdzone naruszenie przepisów postępowania administracyjnego nie miało wpływu na ocenę trafności wydanej decyzji administracyjnej. Zgodzić należy się z organem odwoławczym, że przedłożone w toku postępowania przy piśmie z dnia 17 maja 2021r kserokopie kart odpadów nie wskazywały działki z której usunięto odpady, posiadacza odpadów zgodnego z ustaleniami w toku postępowania administracyjnego oraz sądowo-administracyjnego. Nie zgadza się miejsce usunięcia odpadów. W kartach usunięcia odpadów wskazano w sposób ogólny ul. [...] (miejsce wytwarzania odpadów), podczas, gdy działka z której odpady winny ulec usunięciu położona jest przy ul. [...]. Ulica [...] leży w dzielnicy K. – B.. Natomiast ulica [...] w dzielnicy [...]. Obie ulice oddalone są od siebie o około 21 km jazdy samochodem. W złożonych kartach zapis odnośnie kodu i rodzaju odpadów brzmi: "17 05.04 – Gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05.03". W decyzji z 28 lutego 2020 wymieniono jeszcze inne kategorie odpadów do usunięcia, których złożone karty nie uwzględniają. Skarżący nie wykazał, że odpady określone w treści decyzji I instancyjnej zostały usunięte w dniu 23 września 2020 r i że postępowanie należało umorzyć na podstawie art. 105 § 1 kpa.
Wszystkie naprowadzone motywy sprawiły, że orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325)