II SA/Kr 106/25

II SA/Kr 106/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-03-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska /przewodniczący/
Paweł Darmoń /sprawozdawca/
Piotr Fronc
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1996 nr 132 poz 622
art 9 g
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Darmoń (spr.) Sędzia WSA Piotr Fronc Protokolant: sekretarz sądowy Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2025 r. sprawy ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 10 grudnia 2024 r., znak SKO-OŚ-4170-133/24 w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10 grudnia 2024 r. nr SKO-OŚ-4170-133/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) w związku z art. 3b ust. 1 pkt 2, art. 9g pkt 1, art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r. poz. 399 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia 12 listopada 2024 r. nr OŚ.0640.8.2023 nakładającą na F. sp. z o.o. w N. (zwaną dalej także stroną skarżącą lub Spółką) karę pieniężną w kwocie 73 za nieosiągnięcie w 2022 r. poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych odebranych na podstawie umowy z właścicielami nieruchomości.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia 12 listopada 2024 r. nr OŚ.0640.8.2023 Wójt Gminy K. nałożył na stronę skarżącą w/w karę pieniężną. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu 26 stycznia 2023 r. Spółka złożyła sprawozdanie podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości nr [...] za 2022 r. w systemie BDO. W sprawozdaniu tym Spółka wykazała masę odebranych odpadów komunalnych z wyłączeniem odpadów budowlanych i rozbiórkowych w ilości 1,0200 Mg odpadów ulegających biodegradacji o kodzie 20 02 01, które przekazano do zagospodarowania w procesie R3-recykling lub odzysk substancji organicznych, które nie są stosowane jako rozpuszczalniki (w tym kompostowanie i inne biologiczne procesy przekształcania) na instalacji tego przedsiębiorstwa. W dziale VI tabela B "Informacja o osiągniętym poziomie przygotowania do ponownego użycia i recyklingu" w w/w sprawozdaniu Spółka w 2022 r. z terenu Gminy K. z odebranych odpadów komunalnych nie przekazała żadnych odpadów do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Organ I instancji wskazał, że wymagany poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za 2022 r. wynosił 25%.
W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji skarżąca Spółka wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, ewentualnie uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie uchylenie tej decyzji i odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Decyzji organu I instancji strona skarżąca zarzuciła naruszenie:
I. przepisów postępowania, a to:
1) art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego i wyrażonej w tym przepisie zasady ogólnej praworządności, poprzez wydanie decyzji naruszającej przepisy postępowania oraz prawa materialnego wskazane w zarzutach odwołania;
2) art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 6, 7 i 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez zastosowanie przepisów prawa materialnego pomimo braku niezbędnych przesłanek tam określonych, jak również wadliwe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, wydanie decyzji zawierającej uzasadnienie nieodpowiadające wymogom art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, nieuwzględnienie wpływu stanu zagrożenia epidemiologicznego i stanu epidemii COVID-19 na obiektywną możliwość wywiązania się przez stronę z obowiązku osiągnięcia poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów;
3) art. 107 § 1 pkt 4 w zw. z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez wydanie decyzji w oparciu o wadliwą podstawę prawną;
4) art. 189c w zw. z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie zawarcie w decyzji analizy tego, które przepisy winny zostać zastosowane w celu orzeczenia administracyjnej kary pieniężnej, w sytuacji gdy w dacie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązywała ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego została nałożona kara;
5) art. 189e w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez jego niezastosowanie i niedokonanie w decyzji analizy wpływu działania siły wyższej, tj. stanu zagrożenia epidemiologicznego i stanu epidemii COVID-19 na nieosiągnięcie przez stronę w roku 2022 wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, a w konsekwencji nałożenie administracyjnej kary pieniężnej, pomimo faktu, iż do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, tym samym strona nie powinna podlegać ukaraniu (postępowanie winno zostać umorzone przez organ I instancji jako bezprzedmiotowe);
6) art. 189f § 1 pkt 1 w zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie dokonanie w decyzji analizy możliwości zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu,
które to naruszenia przepisów postępowania mogły mieć i miały wpływ na treść wydanej decyzji, gdyż doprowadziły do orzeczenia wobec Spółki obowiązku zapłaty kary pieniężnej w postępowaniu przeprowadzonym z naruszeniem szeregu zasad ogólnych postepowania administracyjnego oraz innych przepisów proceduralnych, jak również błędnie ustalonym stanie faktycznym.
II. prawa materialnego, a to:
1) art. 9x ust. 2 pkt 1, art. 9x ust. 3, art. 9zb ust. 1, art. 9zd ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez zastosowanie ww. przepisów i bezzasadne nałożenie na stronę kary pieniężnej za nieosiągnięcie w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, w szczególności w sytuacji, gdy strona nie miała obiektywnej możliwości wywiązania się z obowiązku ustawowego osiągnięcia poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za rok 2022;
2) art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy oraz zasady przyjaznej interpretacji przepisów, co dotyczyło w szczególności:
a) niedokonania na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego oceny, czy udowodniono okoliczność polegająca na tym, że brak osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynika z przyczyn od strony niezależnych,
b) braku ustaleń w treści decyzji, czy w przedmiotowej sprawie miało miejsce działanie siły wyższej w związku z czym strona nie podlega ukaraniu (postępowanie podlegało umorzeniu przez organ I instancji),
c) braku ustaleń w treści decyzji, czy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki warunkujące możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu;
3) art. 8 Prawa przedsiębiorców poprzez obciążenie strony odpowiedzialnością (konsekwencjami) działań oraz zaniechań innych podmiotów, na które to działania i zaniechania strona nie miała wpływu.
Decyzją z dnia 10 grudnia 2024 r. nr SKO-OŚ-4170-133/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu orzekło jak na wstępie. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wskazało, że w dniu 26 stycznia 2023 r. złożone zostało przez skarżącą Spółkę sprawozdanie za 2022 r. (2022/OOKW/000016461/10/1), w którym podano łączną masę odebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w wymiarze 1,0200 Mg, a łączna masa tego rodzaju odpadów przekazana do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu to 0,0000 Mg. Osiągnięty poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu to zatem 0%. W ocenie Kolegium, dane te są bezsporne, pochodzą od strony, a pełnomocnik przedsiębiorstwa ich nie kwestionuje. Organ II instancji wyjaśnił, że w świetle art. 9g pkt 1 w związku z art. 3b ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości był w 2022 r. obowiązany do przygotowania ich do ponownego użycia i recyklingu na poziomie 25% wagowo w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych. Jeżeli zatem w 2022 r. Spółka odebrała na terenie Gminy K. od właścicieli nieruchomości 159,3400 Mg odpadów komunalnych, to winna 0,2550 Mg odpadów komunalnych przygotować do ponownego użycia i recyklingu. Tymczasem ze sprawozdania przedsiębiorstwa wynika, iż było to 0 Mg. Brakująca masa odpadów komunalnych nieprzygotowanych do ponownego użycia i recyklingu to 0,2550 Mg. Zdaniem Kolegium, wyliczenia organu I instancji w powyższym zakresie są więc prawidłowe.
Za chybione organ II instancji uznał zarzuty odwołania. Zdaniem organu odwoławczego, strona skarżąca jako podmiot profesjonalny, winna mieć świadomość jakie rygory prawne ciążą na niej przy wykonywaniu działalność regulowanej w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Spółka jako przedsiębiorca zobowiązana była więc tak zorganizować prowadzoną przez siebie działalność regulowaną, aby spełnić wymogi prawem przewidziane.
Organ II instancji nie podzielił argumentów Spółki, że nie miała wpływu na poziom limitów wskazanych w umowach z właścicielami nieruchomości, a także, że ich treść musi być zaakceptowana przez organ gminy - nie wytrzymuje krytyki. Strona jako podmiot profesjonalny, prowadzący działalność regulowaną, zawarła bowiem przedmiotowe umowy w sposób świadomy i dobrowolny. Przyjęcie argumentacji przeciwnej prowadziłoby, zdaniem Kolegium, do wyłączenia stosowania art. 9x ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, albowiem podmioty odbierające odpady zawsze mogłyby powoływać się na brak możliwości uzyskania wymaganego poziomu recyklingu.
Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie przedsiębiorstwo nie wskazało też żadnych okoliczności, które świadczyć mogłyby o braku jego zawinienia przy realizacji obowiązku z art. 9g pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Spółka w żaden bowiem sposób nie wykazała, aby z przyczyn od niej niezależnych nie miała możliwości przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odbieranych przez nią odpadów w większym wymiarze niż miało to miejsce.
W kwestii zarzutu naruszenia art. 189f Kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy wskazał, że jakkolwiek organ I instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia nie dokonał oceny stanu faktycznego sprawy pod kątem możliwości zastosowania tej normy wobec strony postępowania, tym niemniej organ II instancji nie widzi żadnej możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu. Kolegium przypomniało, że wyżej wskazany przepis w świetle uchwały NSA z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt III OPS 1/21 stosuje się do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Kolegium dodało, że w literaturze przedmiotu wskazuje się, że przedmiotowa regulacja formułuje warunki dopuszczalności odstąpienia od nałożenia pieniężnej kary administracyjnej. Organ odstępuje od nałożenia kary i poprzestaje na pouczeniu strony w dwojakiego rodzaju sytuacjach. Po pierwsze, organ stwierdza, że waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa (art. 189f § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Organ jest wówczas zobligowany do poprzestania na pouczeniu strony, co zgodnie z zasadą proporcjonalności stanowi działanie adekwatne do okoliczności sprawy. Po drugie, doszło do realizacji celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Cele te mogły zostać osiągnięte w ramach odrębnego postępowania toczącego się przed postępowaniem w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 189f § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). W takim przypadku organ jest zobligowany do poprzestania na pouczeniu strony. Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie ta druga sytuacja nie może wystąpić, albowiem ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, nie zna żadnego postępowania, który po zakończeniu okresu sprawozdawczego w gospodarce odpadami komunalnymi prowadziłaby do sanowania niedopełnienia obowiązku przygotowania odpadów na przewidzianym przepisami poziomie do ponownego użycia i recyklingu. W sprawie nie wystąpiły także przesłanki z pkt 1 § 1 art. 189f Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie sposób bowiem tutaj mówić o znikomej wadze naruszenia prawa (obowiązku), jeżeli z materiałów sprawy wynika, iż poziom przygotowania odpadów z art. 3b ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zrealizowany został na poziomie zerowym.
Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego nieuwzględnienia wpływu stanu zagrożenia epidemiologicznego i stanu epidemii COVID-19 na obiektywną możliwość wywiązania się przez stronę z obowiązku osiągnięcia poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów, organ odwoławczy uznał go za nieuzasadniony. Zdaniem tego organu, powszechnie wiadomo, że w 2022, tj. w ostatnim roku epidemii COVID-19, obostrzenia epidemiologiczne były w istocie znikome w porównaniu do tych przypadających na szczyt epidemii (druga połowa 2020 r. i pierwsza połowa 2021 r.). W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało decyzję organu I instancji za prawidłową.
Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu nie zgodziła się skarżąca Spółka i pismem z dnia 10 stycznia 2025 r. wniosła na nią skargę, domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie:
I. przepisów postępowania, a to:
1) art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i wyrażonej w tym przepisie zasady ogólnej praworządności, poprzez wydanie przez organ II instancji decyzji naruszającej przepisy postępowania oraz prawa materialnego wskazane w zarzutach niniejszej skargi;
2) art. 8 § 1 w zw. z art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez oparcie uzasadnienia decyzji na nieprawomocnych wyrokach sądów administracyjnych, co jest sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów publicznych oraz zasadą przekonywania;
3) art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez:
a) zastosowanie przepisów prawa materialnego pomimo braku niezbędnych przesłanek tam określonych, jak również wadliwe ustalenie stanu faktycznego w sprawie,
b) uznanie przez organ II instancji, że stan epidemii i zagrożenia epidemicznego COVID-19 w 2022 r. nie stanowił działania siły wyższej, a w konsekwencji brak uwzględnienia wpływu działania pandemii COVID-19 jako przesłanki obiektywnie niezależnej od strony skarżącej na brak osiągnięcia przez nią w 2022 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych;
4) art. 136 § 1 w zw. z art. art. 77 § 1, art. 7 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez uznanie, że Spółka nie wykazała żadnych okoliczności, które mogłyby świadczyć o braku jej zawinienia przy realizacji obowiązku wynikającego z art. 9g pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, podczas gdy strona skarżąca w załączeniu do odwołania od decyzji organu I instancji przedłożyła wydruki ze swojej strony internetowej na okoliczność wykazania, że prowadziła kampanię edukacyjną, zachęcającą właścicieli nieruchomości m.in. na terenie Gminy K. do selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, a poza prowadzeniem działań takich jak kampania edukacyjna, skarżąca nie dysponuje żadnymi narzędziami, które umożliwiałyby wyegzekwowanie od właścicieli nieruchomości spełnienie obowiązku określonego w art. 9g pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, jak również wykazała, że brak osiągnięcia w 2022 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynika także z wystąpienia w 2022 r. stanu epidemii i zagrożenia epidemicznego COVID-19;
5) art. 7, art. 77 § 1, art. 8 § 1 w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 189e Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez uznanie przez organ II instancji, że w 2022 r. obostrzenia epidemiologiczne były w istocie znikome w porównaniu do tych przypadających na szczyt epidemii (druga połowa 2020 r. i pierwsza połowa 2021 r.) i w konsekwencji uznanie, że pandemia COVID-19 nie miała wpływu na dopełnienie przez Spółkę obowiązku osiągnięcia w 2022 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych określonego w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach;
6) art. 189f § 1 pkt 1 w zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 i art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez:
a) uznanie przez SKO, że może konwalidować zaniechanie organu I instancji polegające na braku zawarcia w decyzji tego organu oceny możliwości zastosowania w niniejszej sprawie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, podczas gdy takie działanie organu II instancji w sposób oczywisty narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania wyrażoną w art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego,
b) uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia na skarżącą Spółkę administracyjnej kary pieniężnej za nie osiągniecie przez nią w 2022 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia oraz recyklingu odpadów komunalnych i poprzestania na pouczeniu, podczas gdy na gruncie niniejszej sprawy zaistniały przesłanki warunkujące takie odstąpienie i poprzestanie na pouczeniu;
7) art. 189c w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez akceptację zaniechania organu I instancji polegającego na nie zawarciu w decyzji tego organu analizy tego, które przepisy winny zostać zastosowane w celu orzeczenia wobec Spółki administracyjnej kary pieniężnej, w sytuacji, gdy w dacie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązywała ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego została nałożona kara,
które to naruszenia przepisów postępowania mogły mieć (i miały) wpływ na treść wydanej decyzji, gdyż doprowadziły do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji nakładającej na stronę skarżącą obowiązek zapłaty kary pieniężnej za nie osiągniecie przez nią w 2022 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia oraz recyklingu opadów komunalnych, w postępowaniu przeprowadzonym z naruszeniem szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz innych przepisów proceduralnych, jak również błędnie ustalonym stanie faktycznym;
II. naruszenie prawa materialnego, a to:
1) art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez zastosowanie ww. przepisów i bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji nakładającej na Spółkę karę pieniężną za nieosiągnięcie za rok 2022 w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych, w sytuacji gdy strona skarżąca nie miała obiektywnej możliwości wywiązania się z obowiązku ustawowego osiągnięcia poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych za rok 2022;
2) art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, poprzez utrzymanie przez organ II instancji w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy została ona wydana z naruszeniem zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy oraz zasady przyjaznej interpretacji przepisów, co dotyczyło w szczególności:
- niedokonania na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego oceny czy udowodniono okoliczność polegającą na tym, że brak osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynika z przyczyn niezależnych od strony skarżącej,
- braku ustaleń w treści decyzji organu I instancji, czy w przedmiotowej sprawie miało miejsce działanie siły wyższej, w związku z czym Spółka nie podlega ukaraniu,
- niedokonania w decyzji organu I instancji oceny wystąpienia na gruncie niniejszej sprawy przesłanek warunkujących możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu;
3) art. 8 Prawa przedsiębiorców, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy została ona wydana z naruszeniem art. 8 Prawa przedsiębiorców, poprzez obciążenie Spółki odpowiedzialnością (konsekwencjami) działań oraz zaniechań innych podmiotów, na które to działania i zaniechania strona skarżąca nie miała wpływu.
W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka przytoczyła argumenty, które jej zdaniem przemawiają za zasadnością podniesionych przez nią zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że w myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a., stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
W tym miejscu wymaga jednak podkreślenia, że w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (zob. w tym zakresie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04, LEX nr 173127).
Jak stanowi art. 133 § 1 p.p.s.a. - Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy, na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest, zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).
Przedmiotem kontroli jest decyzja z dnia 10 grudnia 2024 r. nr SKO-OŚ-4170-133/24 Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu, utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia 12 listopada 2024 r. nr OŚ.0640.8.2023 nakładającą na F. sp. z o.o. w N. (zwaną dalej także stroną skarżącą lub Spółką) karę pieniężną w kwocie 73 zł za nieosiągnięcie w 2022 r. poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych odebranych na podstawie umowy z właścicielami nieruchomości.
Rozpoznając sprawę w świetle tych kryteriów stwierdzić należy że złożona skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja jest prawidłowa – nie narusza wskazanych w zarzutach skargi przepisów prawa materialnego i procedury.
Materialnoprawną podstawę wydanej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (t.j. Dz.U. z 2022, 2519 ze zmianami, dalej u.p.i.c.g.). W szczególności zgodnie art. 9g podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów ilości odpadów do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3b ustawy. W roku 2022 r. był to poziom wagowo 25 % co wynika z art. 3b ust. 1 pkt 2 w/w ustawy.
Poza sporem pozostaje, że ten poziom nie został osiągnięty. Z przekazanego przez skarżącą sprawozdania wynika, że było to 0,0 % łącznej masy odebranych odpadów (sprawozdanie F. Sp z o.o. jako podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za okres sprawozdawczy 2022r, w systemie BDO, w aktach adm.).
Prawidłowo organy przyjęły, że w świetle złożonego w formie elektronicznej sprawozdania, zgodnie z danymi zawartymi w dziale VI, tabeli B łączna masa odpadów komunalnych przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wyniosła 0,0 Mg (megagramów), co stanowiło 0,0 % łącznej masy odebranych odpadów wynoszącej 1, 0200 Mg.
Zgodnie z art. 9x ust. 2 u.p.i.c.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu:
1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu;
2)ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania;
3) składowania.
Zgodnie z art. 9x ust. 3 u.p.i.c.g. karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.
Zgodnie z art. 9x ust. 3 u.p.i.c.g. karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 3, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i masy składowanych odpadów komunalnych przekraczającej poziom składowania wyrażonej w Mg.
W decyzji organu I instancji (Wójta Gminy K.) zawarto w związku z tym wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej, które zweryfikował organ II instancji. Skoro zatem przedsiębiorca nie uzyskał wymaganego w danym roku poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu ( 0,0 Mg ), a brakująca masa odpadów komunalnych nieprzygotowanych do ponownego użycia i recyklingu stanowi 0,2550 Mg, to prawidłowe było nałożenie administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 73,0 zł. (0,255 Mg x 285,60 zł/Mg = 72,828 zł) Zgodnie z art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r ordynacja podatkowa w zw. z art. 9zf u.p.i.c.g. końcówki kwot wynoszące więcej niż 50 groszy podwyższa się do pełnych złotych.
Nie zasługują na uwzględnienie argumenty i okoliczności podnoszone w skardze mające na celu wykazanie, iż skarżąca nie miała obiektywnej możliwości uzyskania wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
Odnosząc się do zarzutów nieuwzględnienia sytuacji związanej z rozprzestrzenianiem się wirusa COVID-19 wskazać należy, że z powoływanych regulacji dotyczących (m.in. rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii) nie wynikało zawieszenie obowiązków wynikających z przedmiotowej ustawy. Odbiór odpadów komunalnych nie jest także działalnością, która mogłaby być wykonywana zdalnie. Paradoksalnie, odnosząc się do stanu epidemii, można powiedzieć, że z uwagi na zwiększoną ilość transakcji zawieranych przez internet wzrosła liczba opakowań, a zatem powstały warunki sprzyjające do realizowania obowiązków wynikających z art. 9g przedmiotowej ustawy.
Nie budzi także wątpliwości w świetle mających zastosowanie przepisów prawa, że kwestie takie, jak wybór niewłaściwych kontrahentów, czy treść umów zawartych z nimi pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. To przedsiębiorca podejmujący się działalności gospodarczej w zakresie zbierania odpadów jest zobowiązany zorganizować swoją działalność w taki sposób, aby wywiązywać się z nałożonych na niego obowiązków. Trudno zatem w tym stanie faktycznym i prawnym, przyznać skarżącemu rację w zakresie naruszenia przepisów art. 8 , art. 10 i art. 11 ustawy prawo przedsiębiorców.
Stanowisko, że to na przedsiębiorcy odbierającym odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielami, a zatem w warunkach, w których zgodnie z treścią art. 9g u.c.p.g., spoczywa obowiązek podjęcia we własnym zakresie wszelkich działań umożliwiających mu osiągnięcie wymaganych poziomów odpadów, prezentowane jest nie tylko w wielu nieprawomocnych wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych, ale także np. w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z 1 października 2021 r., sygn. II SA/Gl 742/21.
Nie ma żadnego znaczenia ocena skarżącej dotycząca stosowanych w Polsce obostrzeń epidemiczno-sanitarnych w okresie epidemii Covid - 19. Organ trafnie wyjaśnia, że obostrzenia te były w 2022 r znikome, w porównaniu z tymi obowiązującymi w szczycie epidemii roku 2020 i 2021 r.
Prawidłowo także organy oparły się na danych wynikających z Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz gospodarce odpadami. Znajdujące się w aktach wydruki sprawozdania czynią zadość zasadzie pisemności postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 14 § 1a k.p.a. Podkreślenia wymaga, że baza ta została wprowadzona przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska aby przeciwdziałać nieprawidłowościom, które występują w sektorze gospodarowania odpadami, a dostęp do niej jest reglamentowany i mają go uprawnione podmioty, co czyni dane wynikające z tej bazy wiarygodnymi.
Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty dotyczące braku zastosowania przepisów działu IVA k.p.a. W pierwszej kolejności należy wskazać, że prawidłowo organ zwrócił uwagę na uchwałę NSA z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt III OPS 1/21. W świetle tej uchwały przepisy działu IVa k.p.a. stanowią dopełnienie konstrukcji administracyjnych kar pieniężnych, które obowiązywały w systemie prawa w dniu wejścia w życie przepisów działu IVa k.p.a., w zakresie elementów określonych w art. 189a § 2 k.p.a. Do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stosuje się art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Ten ostatni przepis przewiduje przesłanki możliwego odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Należy zwrócić uwagę w kontrolowanej sprawie, że organ II instancji okoliczności te szczegółowo rozważał. Za zgodne z prawem należy uznać stanowisko, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary. Nie budzi wątpliwości, że waga naruszenia nie jest znikoma, choć kwota nałożonej administracyjnej kary pieniężnej jest niska . Przy wymaganym poziomie 25 % ilości odpadów do ponownego użycia i recyklingu ilość ta wyniosła 0,0 Mg, 0,0 %, a przepisy art. 9x jednoznacznie wskazują, że nałożenie kary administracyjnej jest powiązane z samym faktem nieosiągnięcia wymaganego poziomu odpadów przeznaczonych do ponownego użycia i recyklingu. Skarżąca spółka swoje obowiązki zrealizowała na poziomie zerowym, więc w ogóle nie czuła się zobowiązana do jakiegokolwiek wykonania przepisów ustawy, w tej sytuacji nie może być mowy o znikomej wadze naruszenia prawa. Poza tym strona nie wykazała, że w swojej działalności zaprzestała naruszeń prawa, co mogłoby świadczyć o pozytywnym przełomie w podejściu do obowiązków nałożonych ustawą i dobrej prognozie na przyszłość. Ogólny zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 189c k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 15 k.p.a. nie został przez stronę skarżąca w wystarczający sposób rozwinięty w skardze i jako gołosłowny nie mógł wywołać zamierzonych skutków. Strona nie wykazała w jaki sposób zmiany ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wpłynęły na sytuację prawną skarżącej i które jej zdaniem przepisy są względniejsze dla sprawcy naruszenia.
Stan faktyczny ustalono i oceniono w kontrolowanym postępowaniu prawidłowo w zgodzie z art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Zaskarżona decyzja spełnia wymogi o których mowa w art. 107 § 3 k p.a. Organ II instancji rozważył wszelkie istotne okoliczności niezbędne do merytorycznego rozpoznania sprawy, w zgodzie z art. 15 k.p.a. Organ w wystarczający sposób odniósł się do zarzutów odwołania w zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.