II SA/KR 1050/24

II SA/Kr 1050/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-10-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 64e i art. 151a par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel po rozpoznaniu w dniu 4 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu R. D. od decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 20 czerwca 2024 r., znak: KR.RUZ.4221.3.2023 w przedmiocie legalizacji urządzenia wodnego oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
Dyrektor Zarządu Zlewni w N. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia 27 października 2023 r., znak: [...], wydaną m.in. na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. – po rozpatrzeniu wniosku A. M. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni w N. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 12 września 2022 r., znak: [...], legalizującą wykonane przez R. D. urządzenia wodne, tj. staw ziemny, bezodpływowy, zlokalizowany na działce nr [...], obr. [...], gm. [...] oraz wylot kanalizacji deszczowej służący do odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do urządzenia wodnego - stawu, zlokalizowanego na działce nr [...], obr. [...], gm. [...] – odmówił uchylenia decyzji własnej.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskodawczyni powołała się na art. 145 § 1 pkt 4 (brak udziału w postępowaniu legalizacyjnym bez własnej winy) i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (wystąpienie nowych okoliczności faktycznych podpartych opinią hydrogeologiczną określającą wpływ wód odprowadzanych do stawu na wodę w studni O-1 na działce nr [...] wykorzystywaną na potrzeby bytowe). Wnioskodawczyni utrzymuje, że zasięg odziaływania stawu poza działką nr [...] obejmuje również działkę nr [...] (jej własność). R. D. przedstawił kontropinię. Po szczegółowym przeanalizowaniu akt sprawy organ pierwszej instancji zawiadomił, że ze względu na brak rzeczowych argumentów obrazujących oddziaływanie stawu na działkę wnioskodawczyni, a tym samym wątpliwości co do przysługiwania jej statusu strony, może zostać wydana decyzja niezgodna z jej żądaniem. W odpowiedzi na to zawiadomienie wnioskodawczyni zajęła stanowisko co do zebranych dowodów i wniosła o powołanie biegłego hydrogeologa na potrzeby rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Na podstawie opinii hydrogeologicznej oraz argumentacji wnioskodawczyni można wywnioskować, iż w miejscu wykonania otworu sondowania S-1 na działce nr [...] występuje podłoże nieszczelne, przez co zanieczyszczone wody spływające do stawu z terenu zakładu znajdującego się na działce sąsiedniej mają kontakt hydrauliczny z warstwą wodonośną i tym samym przenikają do studni O-1, wykorzystywanej na potrzeby bytowe zlokalizowanej na działce nr [...]. Na podstawie wykonanych badań i obliczeń hydrogeologicznych stwierdzono, że staw znajduje się w zasięgu leja depresji studni O-1. W toku postępowania przedstawiono tezę, iż przedstawione dowody wskazują jedynie na prawdopodobieństwo szkodliwego oddziaływania urządzenia wodnego. Powyższej argumentacji nie podparto jednak rzeczowymi dowodami obrazującymi powstałe szkody z tytułu oddziaływania stawu na działkę nr [...].
W przypadku kontropinii można stwierdzić, iż w wyniku odprowadzania wód opadowych do stawu nie występuje zagrożenie zanieczyszczenia wody pitnej w studni, gdyż wody te pochodzą z powierzchni dachowych budynków i tym samym nie stanowią ścieków. Staw napełniany jest również wodami sączeniowymi pochodzącymi z warstw namułów piaszczystych. Jakość wody w stawie w głównej mierze wynika z naturalnych procesów zachodzących w zbiornikach otwartych. Dodatkowo zwrócono uwagę na fakt, iż staw powstał przed wykonaniem studni, potwierdzając to załączoną dokumentacją fotograficzną. Powołano się również na przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zwracając uwagę na brak wymogów prawnych związanych z minimalną odległością pomiędzy studnią dostarczającą wodę do spożycia a stawem zasilanym wodami opadowymi. Zwrócono również uwagę na to, że wnioskodawczyni nie wykazała powstania żadnej szkody na swojej działce. Zaznaczono, że działki nr [...] i nr [...] oddziela działka gminna nr [...], co wyklucza bezpośrednie odziaływanie stawu na działkę wnioskodawczyni. W związku z podniesieniem terenu w granicach działki wnioskodawczyni łączność hydrauliczna między wodą w studni a wodą w stawie nie występuje z uwagi na zróżnicowany poziom zwierciadła wód w urządzeniach wodnych. Woda w stawie, którego dno znajduje się w warstwie utworów gliniastych, znajduje się poniżej poziomu hydrostatycznego wody w studni, co potwierdza szczelność gruntów nieprzepuszczalnych i brak wpływu na jakość wody w obrębie pospółek. Z kontropinii wynika więc, że zasięg oddziaływania istniejącego stawu ogranicza się do działki właściciela urządzenia wodnego i tym samym wyklucza szkodliwe oddziaływanie na jakość wód w studni zlokalizowanej na działce wnioskodawczyni.
W ocenie organu pierwszej instancji obie interpretacje nie wykluczają się wzajemnie, lecz przedstawiają zakres oddziaływania dla różnych warstw wodonośnych występujących w obrębie urządzeń wodnych.
Zdaniem organu pierwszej instancji zasięg oddziaływania stawu zamyka się w granicach działki. Staw wykonany jako zbiornik bezodpływowy, obwałowany groblą, w słabo przepuszczalnych utworach gliniastych napełniany jest wodami opadowymi ("czystymi") oraz wodami gruntowymi z warstwy sączeń namułów piaszczystych występujących na głębokości ok. 1,5 - 2,0 m p.p.t., tj. na rzędnych: 219,25-219,75 m n.p.m. Woda ze stawu częściowo odparowuje i infiltruje do gruntu, gdy napięty poziom wód podziemnych obniża się poniżej dna stawu. Ustabilizowany poziom wód podziemnych na działce nr [...] znajduje się na rzędnej: 221,60 m n.p.m., tj. powyżej rzędnej wody w stawie - 220,60 m n.p.m., co wskazuje na to, iż przepływ wód podziemnych odbywa się z działki nr [...] w kierunku działki nr [...]. Tym samym kierunek spływu wód podziemnych determinowany ukształtowaniem terenu powoduje, że infiltracja wody ze stawu odbywa się w kierunku północnym, północno-wschodnim i nie wpływa na jakość wody ujmowanej przez studnię O-1. W opinii hydrogeologicznej wnioskodawczyni nie wykazano, iż istnieje kontakt hydrauliczny wód akumulowanych w zbiorniku z wodami poziomu wodonośnego. Zwierciadło wód gruntowych obu poziomów wodonośnych nawiercone w rejonie studni jest zwierciadłem naporowym, a nie swobodnym i stabilizuje się na poziomie, tj. 0,8 m p.p.t. i tym samym na tej głębokości znajduję się poziom zwierciadła wody w studni. Dodatkowo należy zaznaczyć, iż teren w granicach działki nr [...] został nadsypany, co wyklucza stwierdzenie, że oba zwierciadła wód znajdują się na tym samym poziomie. W opinii wnioskodawczyni nie podano również informacji, na jakiej głębokości studnia ujmuje wody podziemne, jednak z uwagi na podłoże gruntowe stanowiące warstwy iłów i namułów powyżej poziomu wodonośnego w rejonie wykonanej studni, łączność hydrauliczna między stawem i studnią jest mocno ograniczona. Występowanie napiętego poziomu wodonośnego w warstwie pospółek z otoczakami (warstwa ta znajduje się poniżej dna) oraz brak sączeń w warstwie iłów i namułów świadczy o dużej szczelności gruntów gliniastych zalegających w warstwach wodonośnych. Potwierdza to zjawisko zalegania wody w stawie poniżej poziomu terenu, tj. niżej niż poziom hydrostatyczny wody w studni. Przedstawione argumenty dot. zanieczyszczania wody przeznaczonej do celów bytowych nie znajdują uzasadnienia. Zebrany materiał dowodowy zawierający dokumentację fotograficzną terenu (sporządzoną w dniu 07.03.2022 r.) otrzymaną od Urzędu Miejskiego w Z. w dniu 04.04.2023 r. potwierdza, że staw został wykonany przed powstaniem studni. Powołanie biegłego nie było konieczne. Na podstawie dwóch opinii można stwierdzić, iż studnia i staw nie wykazują negatywnego oddziaływania względem siebie. Ewentualna migracja wód podziemnych w rejonie urządzeń wodnych z uwagi na rzeczywiste ukształtowanie terenu następuje od działki nr [...] w kierunku działki nr [...] i tym samym proces ten uniemożliwia przenikanie wód ze stawu do wód ujmowanych na cele bytowe. W sumie sporządzone zostały trzy opinie hydrogeologiczne (w tym jedna opinia dołączona do wniosku o legalizację urządzenia wodnego), a na ich podstawie należy jednoznacznie stwierdzić, że zasięg oddziaływania zalegalizowanego stawu ogranicza się wyłącznie do działki należącej do R. D.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia 20 czerwca 2024 r., znak: KR.RUZ.4221.3.2023, wydaną po rozpatrzeniu odwołania A. M., orzekł kasatoryjnie.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że stroną postępowania w sprawach dotyczących pozwoleń wodnoprawnych jest wnioskodawca oraz podmioty, na które będzie oddziaływać zamierzone korzystanie z wód, lub podmioty znajdujące się w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych (art. 401 ust. 1 Prawa wodnego). Prawo wodne nie definiuje pojęcia "zasięgu oddziaływania", zatem pod tym pojęciem należy rozumieć wpływ zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń (zarówno pozytywny, jak i negatywny) na powierzchnię ziemi. Dla przyjęcia, że przesłanka legitymacyjna została spełniona, nie jest zatem konieczne ustalenie, że planowane wykonanie urządzenia wodnego faktycznie, realnie i bezpośrednio będzie oddziaływać na daną nieruchomość. Konieczne i wystarczające jest ustalenie, że planowane prace związane z wykonaniem urządzenia wodnego co najmniej mogą choćby pośrednio oddziaływać na daną nieruchomość sąsiednią. W takim przypadku uprawnione jest przyjęcie, że tego rodzaju nieruchomość znajduje się w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Przesłanka oddziaływania w ujęciu przestrzennym musi być rozumiana szeroko, co oznacza, że należy wziąć po uwagę możliwość oddziaływania inwestycji wodnoprawnej nie tylko na tereny sąsiednie, lecz także na tereny położone w pobliżu tej inwestycji. Przy takim ujęciu wszystkie podmioty władające powierzchnią ziemi położoną w możliwym zasięgu inwestycji powinny mieć możliwość sprawdzenia, czy zostaną zachowane odpowiednie przepisy i nie zostaną naruszone ich interesy.
Z akt sprawy wynika, że wykonany na działce nr [...] staw ma wymiary ok. 29,70 x 24,15 m, głębokość od 2,05-2,40 m i nie przekracza 3,0 m, wokół stawu wybudowano obwałowanie o wysokości wg operatu wodnoprawnego ok. 0,75 m, wg opinii M. S. ok. 1,0 m.
Na działce nr ewid. [...] znajduje się budynek mieszkalny i studnia, z której pobierana jest woda do celów socjalno-bytowych. Teren w granicach działki [...] został nadsypany o około 1,0m. Obie działki dzieli rów odwadniający.
Na podstawie https://polska.e-mapa.net i mapy orientacyjnej stanowiącej element operatu wodnoprawnego można stwierdzić, że teren od strony południowej działek charakteryzuje się dużym spadkiem, wody stokowe spływają w kierunku północnym, tj. w kierunku rzeki [...]. Wskazuje to, że taki jest też naturalny kierunek przepływu wód podziemnych. Na wysokości działek następuje wypłaszczenie terenu.
Z kolei na podstawie zdjęć satelitarnych z lat 2009, 2018, 2019/21, 2022 dostępnych w zasobach internetowych Małopolskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej oraz na stronach Geoportal.gov.pl (ortofotomapa archiwalna) można stwierdzić, że na działce nr [...] budynek istniał już w 2017 r. Z analizy zdjęć wykonanych w 2021 r. i na początku 2022 r. wynika, że na działce nr. [...] był teren podmokły, ale nie było stawu. Jest widoczny na zdjęciach z końca 2022 r. Na zdjęciach z analizowanego okresu nie ma pokazanej lokalizacji studni na działce nr [...]. Z akt sprawy wynika, że studnia wykonana została po powstaniu stawu, ale wynika również, że ujęta była w decyzji Starosty [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...] z 2011 r.
Należy zgodzić się z zawartym w opinii M. S. stwierdzeniem, że przyjęta wydajność studni 4,8 m3/h do obliczenia leja depresji nie odpowiada ilości wody rzeczywiście pobieranej. Zasięg leja depresji obliczony za pomocą wzoru Sichardta przy założeniach przyjętych w opinii B. K. dla poboru dopuszczalnego w ramach zwykłego korzystania z wód (5 m3/dobę = 0,208 m3/h) wynosi ok. 4,0 m.
Na potrzeby opinii do wniosku o legalizację jej autor wykonał w bezpośrednim sąsiedztwie stawu od strony północnej otwór penetracyjny do głębokości 4,0 m p.p.t. W dniu wizji lokalnej rów oddzielający obie działki był suchy. Z opinii wynika, że "Do powstałego stawu odprowadzany jest nadmiar wód powierzchniowych spływających ze stoku po stronie południowej działki nr [...]. Wody nie są w żaden sposób zrzucane w kierunku działek sąsiednich. Woda w naturalny sposób odparowuje ze stawu oraz wolno infiltruje w podłoże gruntowe powyżej stropu gruntów ilastych". W czasie wizji ustalono: "1) Nadmiar spływającej wody deszczowej w okresach deszczu nawalnego jest akumulowany w stawie w obrębie nieruchomości nr [...] i nie jest zrzucany poza jej granicę". (...) Wniosek: Akumulacja wód opadowych w obrębie stawu na działce nr [...] w miejscowości S. nie stanowi naruszenia stosunków wodnych dla działek sąsiednich".
W aktach sprawy znajduje się opinia hydrogeologiczna dla ustalenia warunków gruntowo-wodnych na działce [...] opracowana w lutym 2023 r. Opinia nie została podpisana, nie wiadomo kto ją opracował i na czyje zlecenie. Ustalenia opinii: Zarówno działka [...] oraz [...] zawierają w podłożu żwiry i piaski a więc istnieje duże prawdopodobieństwo że są ze sobą połączone warstwą wodonośną. Naturalny kierunek przepływu wód podziemnych w powierzchniowej warstwie wodonośnej jaką stanowi poziom czwartorzędowy piasków i żwirów, jest skierowany z południa, gdzie znajdują się wzgórza, na północ w kierunku rzeki [...]. Eksploatacja wód podziemnych z użyciem ujęć wód podziemnych, takich jak studnia na działce [...], powoduje powstanie leja depresji podczas pompowania wody z ujęcia. W takim przypadku następuje zaburzenie naturalnego kierunku przepływu wód podziemnych, w wyniku zmiany gradientu przepływu, wody podziemne są skierowane w kierunku pompowanego ujęcia, gdzie w trakcie pompowania następuje obniżenie wód podziemnych.
W opinii dołączonej do wniosku o wznowienie postępowania stwierdzono, że na przedmiotowym terenie poziom czwartorzędowy związany jest z osadami piaszczysto-żwirowymi akumulacji rzecznej [...] i jego dopływów. Zasilanie warstwy wodonośnej przebiega głównie przez infiltrację opadów atmosferycznych. Autor opinii przeprowadził pompowanie sprawdzające studni O-1 i dla wydajności Qe = 4,8 m3/h, tj. 115,20 m3/dobę, depresji Se=0,96 m, współczynnika filtracji k=3,9789 m/h = 0,0011052 m/3, wyliczony wzorem Sichardta promień leja depresji wyniósł R=95,75 m. B. K. wykonał również 1 sondowanie badawcze S-1 do głębokości 7,0 m p.p.t., przeprowadził profilowanie litologiczne, pobrał próbki do badań makroskopowych w celu określenia stanu i rodzaju gruntów, przeprowadził obserwację poziomu wód gruntowych. We wnioskach geolog stwierdził: "Badania geotechniczne wykazały, że do końcowej głębokości wykonanego sondowania S- 1 nie występuje szczelne podłoże, przez co wody gromadzące się w stawie mają kontakt hydrauliczny z warstwą wodonośną, z której eksploatowana jest studnia O-1 do celów bytowych. Z obserwacji wynika, że woda w pobliskim stawie jest zanieczyszczona organoleptycznie, należy przypuszczać, że również bakteriologicznie, co ma negatywny wpływ na wodę pitną pobieraną ze studni O-1. Na podstawie badań i obliczeń hydrogeologicznych wynika, że staw jest w obrębie zasięgu leja depresji studni O-1". B. K. zalecił pobór próbek wody do badań laboratoryjnych zarówno ze studni 0-1, jak i z pobliskiego stawu.
Przy piśmie R. D. dnia 21 lipca 2023r., załączono opinię "Uzupełnienie do opisu stanu faktycznego dotyczącego zagospodarowania działki nr [...] w jej części południowo-zachodniej, obr. [...], gm. [...]". W opinii stwierdzono, że głównym przeznaczeniem powstałego obiektu jest zagospodarowanie wody deszczowej, zbiornik ma charakter dołu chłonnego. Grunty budujące podłoże obiektu są gruntami ilastymi i gliniasto ilastymi, bardzo słabo przepuszczalnymi. Rozsączanie ograniczone jest do strefy przypowierzchniowej, a duża część wody podlega powolnemu odparowaniu. Z tego względu woda w zbiorniku stagnuje przez cały rok. Ponadto autor stwierdził, że staw powstał przed wykonaniem studni wody pitnej. Do pisma dołączono także kontropinię z dnia 23 czerwca 2023r. do opinii hydrogeologicznej przygotowanej na zlecenie wnioskodawczyni. Autor opinii stwierdził, że podłoże opiniowanego terenu budują utwory rzeczne w założeniu charakteryzujące się dużą zmiennością litologiczną w profilu poziomym, badania terenowe wykonane przez B. K. przeprowadzono w granicy działki nr [...], natomiast warunki geologiczne dla działki nr [...] przedstawione zostały w opinii znajdującej się w operacie wodnoprawnym. W opinii zakwestionowano wykonanie obliczeń parametrów hydrogeologicznych dla wydajności 4,8 m3/h bez uwzględnienia rzeczywistego dziennego zapotrzebowania na wodę właścicielki nieruchomości. W kontropinii stwierdzono: "Nigdzie w opinii hydrogeologicznej nie wykazano, że istnieje kontakt hydrauliczny wód akumulowanych w zbiorniku chłonnym z wodami poziomu wodonośnego. Podłoże gruntowe występujące powyżej poziomu wodonośnego w rejonie wykonanej studni budują grunty gliniaste. Nie przeprowadzono badań laboratoryjnych definiujących ich chłonność i przepuszczalność. (...) Aby udowodnić łączność hydrauliczną pomiędzy wodą w studni a wodą w stawie trzeba byłoby wykazać, że oba zwierciadła wód znajdują się co najmniej na tym samym poziomie. Woda w stawie znajduje się poniżej poziomu terenu, tj. dużo niżej niż poziom hydrostatyczny wody w studni co stanowi ewidentny dowód szczelności gruntów gliniastych zalegających w warstwach wodonośnych". Odnosząc się do zanieczyszczenia wody w stawie autor kontropinii stwierdził, że woda deszczowa nie jest wodą nadającą się do celów spożywczych, mogą się w niej rozwijać organizmy żywe. Ponadto nie uprawdopodobniono żadnego zagrożenia dla zanieczyszczenia wody pitnej. W kontropinii podniesiono, że staw powstał przed wykonaniem studni i jej lokalizacja w świetle prawa ogranicza R.D. do dysponowania własną nieruchomością.
B. K. odniósł się do kontropinii i jego stanowisko zostało dołączone do odwołania. Autor stwierdził, że na podstawie profilu otworu wykonanego przy studni dno zbiornika, którego głębokość wynosi 2,0- 2,2 m p.p.t. od powierzchni pierwotnej terenu (3,0-3,2 m p.p.t. pierwotna głębokość + obwałowanie), znajduje się w obrębie namułów przewarstwionych piaskiem pylastym. Namuły miały charakter gruntów pylastych. Nie jest to zatem szczelna warstwa oddzielająca wody gruntowe od wód powierzchniowych. Stwierdzenie pierwszego naporowego zwierciadła wody na poziomie 2,3 m p.p.t. może świadczyć o kontakcie hydraulicznym z wodami w stawie. Jak wynika z opinii, "osiągnięta wydajność 4,8 m3/h nie była najwyższą do osiągnięcia z tej studni, tylko nawet mniejszą niż osiąga pompa hydroforowa p. M.". "To, że zwierciadło wody było wyżej w studni p. M., nie oznacza, że nie będzie miało kontaktu hydraulicznego z wodami w zbiorniku. Pomiary prowadzone były w okresie mokrym, gdzie widoczny był napływ wód opadowych z sąsiadującego wzgórza. W okresie np. suszy p. M. stwierdziła, że "woda w studni była poniżej 2 m". W takim przypadku istnieje prawdopodobieństwo występowania zwierciadeł wód na jednym poziomie".
Analizując przedstawione wyżej opinie i wnioski uprawnionych geologów wynikające ze sporządzonych opinii należy stwierdzić, że nie są one zgodne. Opinie nie wiążą organu administracji, który jest obowiązany poddać je swej ocenie. Żadna z opinii nie wyjaśnia wątpliwości w sposób przekonujący. Organ nie dysponuje specjalistycznymi wiadomościami, aby rozstrzygnąć spór między osobami zawodowo do tego przygotowanymi i posiadającymi kwalifikacje w zakresie geologii, a B. K. również kwalifikacje w kat. V (poszukiwanie i rozpoznawanie zasobów wód podziemnych, z wyjątkiem wód leczniczych, wód termalnych i solanek, określanie warunków hydrogeologicznych związanych z zamierzonym: wykonywaniem odwodnień budowlanych otworami wiertniczymi, wykonywaniem przedsięwzięć mogących negatywnie oddziaływać na wody podziemne, w tym powodować ich zanieczyszczenie (...)). Organ pierwszej instancji powinien przeprowadzić dalsze postępowanie celem jednoznacznego ustalenia, czy wykonany staw na działce nr [...] ma wpływ na nieruchomość wnioskodawczyni, w tym na znajdujące się na niej ujęcie wody, np. w drodze przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z udziałem zainteresowanych stron oraz autorów opinii, pozyskania niezależnej opinii biegłego hydrogeologa. Należałoby ustalić poziom zwierciadła wody w zbiorniku i w studni w tym samym czasie. Jak wynika z opinii M. S. woda w stawie utrzymuje się przez cały rok. Nie wiadomo, czy przyczyną jest warstwa nieprzepuszczalna, czy też dopływ wód gruntowych, po usunięciu warstwy namułów piaszczystych na etapie wykonywania stawu, czy są to tylko wody opadowe, czy również podsiąkowe. Ekspertyza powinna odnieść się do przepływu wód w terenie, wyjaśnić, czy wykonane ogroblowanie stawu od strony południowej ma wpływ na kierunek spływu wód stokowych. Wody te bowiem z uwagi na ogroblowanie nie są odprowadzane do stawu (jak to napisano w opinii dołączonej do wniosku o legalizację). Wskazane jest przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem biegłego i stron.
R. D. wywiódł sprzeciw, w którym wniósł o uchylenie decyzji kasatoryjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu oraz zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa), zarzucając przy tym naruszenie: 1) art. 138 § 2 k.p.a. przez nieprawidłowe zastosowanie i wydanie decyzji kasatoryjnej, podczas gdy organ odwoławczy zobowiązany był do merytorycznego orzeczenia co do istoty sprawy i wydania decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji, ponieważ wydanie decyzji kasatoryjnej winno stanowić sytuację wyjątkową i znajdować zastosowanie jedynie w przypadku kumulatywnego spełnienia wskazanych przesłanek, tj. stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie; 2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie i zaniechanie orzeczenia co do istoty sprawy przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy sprawa nie wymaga przeprowadzania ponownego postępowania dowodowego, a okoliczności mające istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy nie wymagają przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a także wydanie decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie naruszy zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, w związku z czym nie zaistniały przesłanki uprawniające organ odwoławczy do wydania decyzji kasatoryjnej.
W uzasadnieniu sprzeciwu podniósł w szczególności, że sprzeczność między opiniami nie istnieje, a nawet gdyby istniała, to dowód z opinii biegłego mógłby zostać przeprowadzony w postępowaniu odwoławczym.
Skarżący podkreślił, że zdaniem organu pierwszej instancji opinie nie wykluczają się, a na ich podstawie ustalił on, że "kierunek spływu wód podziemnych, determinowany ukształtowaniem terenu powoduje, że infiltracja wody ze stawu odbywa się w kierunku północnym, północno-wschodnim i nie wpływa na jakość wody ujmowanej przez studnię O-1". Te kierunki przepływu wód podziemnych potwierdził też organ odwoławczy na podstawie analizy map: "...można stwierdzić, że teren od strony południowej działek charakteryzuje się dużym spadkiem, wody stokowe spływają w kierunku północnym, tj. w kierunku rzeki [...]. Wskazuje to, że taki jest też naturalny kierunek przepływu wód podziemnych". Gdy weźmie się pod uwagę usytuowanie stawu na działce nr [...] i studni na działce nr [...], niemożliwym jest stwierdzenie, że infiltrujące wody ze stawu spływają w kierunku studni, bo musiałyby spływać w kierunku zachodnim.
Wnioskodawczyni wykonała studnię na potrzeby zwykłego korzystania z wód, które obejmuje "pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę" (art. 33 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego). Pobór powyżej tej liczby będzie naruszeniem ustawy i dlatego obliczenia (wzorem Sichardta) promienia leja depresji, czyli zasięgu oddziaływania, o długości 95,75 m dla studni O-1 przy wydajności 4,8 m3 na godzinę (115,20 m3 na dobę) nie mają zastosowania. Potwierdził to organ odwoławczy: "Należy zgodzić się z zawartymi w opinii Pana M. S., że przyjęta wydajność studni 4,8 m3/h do obliczenia leja depresji nie odpowiada ilości wody rzeczywiście pobieranej. Zasięg leja depresji obliczony za pomocą wzoru Sichardta, przy założeniach przyjętych w opinii P. B. K., dla poboru dopuszczalnego w ramach zwykłego korzystania z wód (5 m2/dobę = 0,208 m3/h) wynosi ok. 4,0 m". Tymczasem staw usytuowany jest ok. 16 m na wschód od studni O-1. Wzajemne usytuowanie stawu i studni nie narusza § 31 ust. 1 rozporządzenia WT (nieprzypadkowo ustawodawca określił minimalną odległość studni do granicy działki na 5 m). Przepisy Prawa wodnego nie określają minimalnej odległości między studnią niewymagającą ustanowienia strefy ochronnej a stawem zasilanym czystymi wodami opadowymi i roztopowymi. Działki nie graniczą bezpośrednio ze sobą. Przez dwa lata wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych badań fizyko-chemicznych czy bakteriologicznych na potwierdzenie zanieczyszczenia wody, zaś jej biegły nie opisał, na czym miałyby polegać zanieczyszczenia organoleptyczne. Do stawu nie są odprowadzane wody opadowe i roztopowe zanieczyszczone zawiesiną mineralną oraz substancjami ropopochodnymi, ani ścieki (w tym bytowe). Staw powstał w lutym 2022 r., a studnia w lipcu 2022 r., przy czym wnioskodawczyni użytkowała dom od 2020 r., więc przez 2,5 roku miała dostęp do innego źródła wody. Wnioskodawczyni mogła wykopać studnię gdziekolwiek, a tymczasem celowo wykonała ją w minimalnej odległości.
W odpowiedzi na sprzeciw Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o jego oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 poz. 2492) stanowią, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem,
jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a"), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.
Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu zostało znacznie uproszczone: organ administracji nie musi udzielać odpowiedzi na skargę (art. 64c § 4 p.p.s.a.), w postępowaniu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie strona skarżąca i organ, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 64b § 3 p.p.s.a.), sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Z kolei zgodnie z art. 151a § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 20 czerwca 2024 r., znak: KR.RUZ.4221.3.2023.
Punktem wyjścia do tej kontroli musi być treść art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym: "Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy".
Podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. wystąpią wyłącznie wówczas, gdy naruszeniu przez pierwszą instancję przepisów postępowania towarzyszyć będą istotne luki w ustaleniach faktycznych ("a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie"). Zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" jest równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo może zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję (art. 136 k.p.a.). Jeżeli organ odwoławczy nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego i prawnego sprawy, a stwierdził potrzebę przeprowadzenia dowodu, ma obowiązek przeprowadzić ten dowód w ramach swoich uprawnień z art. 136 k.p.a. zamiast uchylać sprawę do ponownego rozpoznania. W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje zatem wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym.
Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty sprzeciwu nie mogą odnieść skutku. Niniejsza sprawa prowadzona jest w ramach wznowionego postępowania zakończonego decyzją legalizującą urządzenie wodne – nielegalnie wykonany przez R. D. staw o wymiarach 29,70 na 24,15m2, zlokalizowany na działce nr [...]. Wnioskodawczynią wznowienia postępowania była A. M., właścicielka bezpośrednio sąsiadującej ze stawem działki nr [...], na której na podstawie pozwolenia na budowę wybudowała budynek mieszkalny wraz ze studnią, która zaopatruje gospodarstwo domowe w wodę pitną. Jako podstawę wznowienia wskazała dwie przesłanki – art. 145 § 1 pkt. 4 i pkt. 5 k.p.a. A. M. nie została bowiem uznana za stronę w postępowaniu o legalizację spornego stawu, a wskazuje, że zasięg oddziaływania legalizowanego urządzenia wodnego (stawu) wpływa na jej nieruchomość a konkretnie na studnię, zanieczyszczając wodę.
Dla ustalenia tego wpływu (oddziaływania) i tym samym przymiotu strony postępowania, A. M. przedstawiła sporządzoną we własnym zakresie (na własne zlecenie) opinię hydrologiczną autorstwa Mgr B. K. z kwietnia 2023 r. Także R. D. przedstawił w tym postępowaniu sporządzoną na własne zlecenie opinię z 23 czerwca 2023 r. autorstwa M. S. Nadto w aktach sprawy znajduje się opinia hydrogeologiczna dla ustalenia warunków gruntowo-wodnych na działce [...] opracowana w lutym 2023 r. Opinia nie została podpisana, nie wiadomo kto ją opracował i na czyje zlecenie. W aktach "legalizacyjnych" znajduje się ponadto operat wodnoprawny.
Rację ma zatem organ drugiej instancji, że rozstrzygnięcie wątpliwości i sprzeczności wynikających z przedstawionych prywatnych opinii wymaga powołania przez organ niezależnego od stron biegłego o odpowiednich kwalifikacjach, który jednoznacznie wypowie się co do kwestii wymagających w tej sprawie wiadomości specjalnych. Kwestie te, tj. ustalenie zasięgu oddziaływania stawu, w tym w szczególności na wodę w studni A. M. są natomiast tego rodzaju, że przesądzają o tym, czy wnioskodawczyni powinna lub nie powinna zostać uznana za stronę postępowania legalizacyjnego. Rozstrzygają zatem o istotnych, a właściwe najważniejszych, przesłankach kontrolowanego postępowania. Organ odwoławczy, wbrew twierdzeniom R. D., nie może tego rodzaju postępowania dowodowego prowadzić we własnym zakresie na podstawie art. 136 k.p.a., gdyż w ten sposób naruszyłaby zasadę dwuinstancyjności postępowania, wynikającą z art. 15 k.p.a.
Specyfika postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego wniesieniem sprzeciwu od decyzji kasacyjnej jest nadto tego rodzaju, że Sąd nie może wkraczać w kwestie materialnoprawne, ale jedynie kontrolować zaskarżoną sprzeciwem decyzję z punktu widzenia zachowania warunków wynikających z art. 138 § 2 Kpa, co już zostało wyjaśnione na wstępie. W postępowaniu przed sądem nie biorą bowiem udziału żadne inne strony poza wnoszącym sprzeciw i organem, zatem pozostałe strony nie miałyby szansy na przedstawienie swojego stanowiska w sprawie.
Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane wyżej okoliczności sprzeciw należało oddalić na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a.