II SA/Kr 1047/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKrakowie2023-11-06
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
prawo wodneścieki komunalneopłata zmiennapozwolenie wodnoprawneprzelew burzowyochrona środowiskaWSA Krakówgospodarka wodna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Gminy Skała na decyzję określającą opłatę zmienną za wprowadzanie nieoczyszczonych ścieków komunalnych do cieku bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.

Gmina Skała zaskarżyła decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w K. ustalającą opłatę zmienną za wprowadzanie nieoczyszczonych ścieków komunalnych do cieku "Dopływ do Skały" bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Gmina argumentowała, że doszło jedynie do otwarcia przelewu burzowego, a nie zrzutu ścieków. Sąd uznał jednak, że materiał dowodowy, w tym wyniki kontroli WIOŚ i wcześniejsze oświadczenia gminy, potwierdzają fakt wprowadzania nieoczyszczonych ścieków komunalnych. W konsekwencji, sąd oddalił skargę, podtrzymując stanowisko organu o obowiązku uiszczenia opłaty zmiennej.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy Skała na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, która określiła gminie opłatę zmienną w wysokości 67 zł za wprowadzanie nieoczyszczonych ścieków komunalnych do cieku "Dopływ do Skały" bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Gmina zakwestionowała naliczenie opłaty, twierdząc, że doszło jedynie do otwarcia przelewu burzowego, a nie zrzutu ścieków. Organ administracji uznał reklamację za nieuzasadnioną, wskazując na oświadczenie gminy z dnia 27 kwietnia 2023 r. oraz wyniki kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, które wykazały ciągły odpływ ścieków komunalnych, nawet poza okresem opadów. Sąd administracyjny w Krakowie, rozpoznając skargę, zważył, że kluczowym punktem spornym było ustalenie, czy gmina wprowadza nieoczyszczone ścieki komunalne. Sąd uznał, że organ prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy, w tym zarządzenie pokontrolne, oświadczenia gminy oraz wyniki badań laboratoryjnych próbek ścieków. Stwierdzono, że twierdzenia gminy o braku wprowadzenia ścieków są gołosłowne i sprzeczne z ustaleniami organu. Sąd podkreślił, że wprowadzanie ścieków do wód wymaga pozwolenia wodnoprawnego i wiąże się z opłatami, zgodnie z przepisami Prawa wodnego oraz implementowanymi dyrektywami UE, w tym zasadą "użytkownik płaci". Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi, w tym dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd uznał, że materiał dowodowy potwierdza wprowadzanie nieoczyszczonych ścieków komunalnych, a nie jedynie wody z przelewu burzowego.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wynikach kontroli WIOŚ, zarządzeniu pokontrolnym oraz oświadczeniach gminy, które jednoznacznie wskazywały na ciągły zrzut ścieków komunalnych, nawet poza okresem opadów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

p.w. art. 272 § ust. 6

Ustawa Prawo wodne

Podstawa do ustalenia opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości substancji.

p.w. art. 278 § ust. 1

Ustawa Prawo wodne

Wysokość opłaty za wprowadzenie ścieków ustala się, biorąc pod uwagę substancję, która powoduje opłatę najwyższą.

rozp. RM art. 10 § ust. 2 pkt 2

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne

Określa jednostkową stawkę opłaty za 1 kg substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi, wyrażonych jako chemiczne zapotrzebowanie tlenu (ChZT).

p.w. art. 389 § pkt 1

Ustawa Prawo wodne

Wymóg uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi.

p.w. art. 80

Ustawa Prawo wodne

Dopuszczalność wprowadzania wód opadowych lub roztopowych z przelewów kanalizacji deszczowej lub ścieków z przelewów burzowych komunalnej kanalizacji ogólnospławnej, pod warunkiem ustalenia przez właściwy organ, że nie koliduje to z celami środowiskowymi.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o oddaleniu skargi.

k.p.a. art. 7

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 8

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania do władzy publicznej.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Gmina argumentowała, że doszło jedynie do otwarcia przelewu burzowego, a nie zrzutu nieoczyszczonych ścieków komunalnych. Gmina podnosiła zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących ustalenia stanu faktycznego i oceny dowodów. Gmina kwestionowała obowiązek posiadania pozwolenia wodnoprawnego w sytuacji otwarcia przelewu burzowego.

Godne uwagi sformułowania

fakt ten wynika jednoznacznie z zarządzenia pokontrolnego twierdzenia zawarte w skardze, jakoby gmina nie wprowadzała ścieków komunalnych do badanego cieku, są gołosłowną polemiką z ustaleniami organu polityka opłat za wodę powinna być tak prowadzona przez państwa członkowskie, żeby użytkownikom wody opłacało się efektywne wykorzystywanie zasobów wodnych zanieczyszczający powinien płacić

Skład orzekający

Jacek Bursa

przewodniczący-sprawozdawca

Mirosław Bator

sędzia

Agnieszka Nawara-Dubiel

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności gminy za wprowadzanie nieoczyszczonych ścieków komunalnych do cieku wodnego bez wymaganego pozwolenia i konieczność uiszczania opłat zmiennych, nawet w przypadku przelewów burzowych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów Prawa wodnego w kontekście przelewów burzowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu zanieczyszczenia wód i odpowiedzialności samorządów za gospodarkę ściekową, z praktycznymi implikacjami dla gmin i mieszkańców.

Gmina Skała przegrywa w sądzie: opłata za ścieki mimo "przelewu burzowego".

Dane finansowe

WPS: 67 PLN

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1047/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel
Jacek Bursa /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosław Bator
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: sekretarz sądowy Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Gminy Skała na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 16 czerwca 2023 r. znak KR.ZUO.2.4701.1.5138.OZ.2022.AD w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za wprowadzenie do cieku nieoczyszczonych ścieków komunalnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...] z dnia 16 czerwca 2023 r. znak KR.ZUO.2.4701.1.5138.OZ.2022.AD, po rozpatrzeniu reklamacji Gminy Skała, określono tej gminie za okres I kwartału 2022 roku opłatę zmienną w wysokości 67 zł za wprowadzanie do cieku "Dopływ do Skały" w zlewni rzeki Prądnik nieoczyszczonych ścieków komunalnych, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 28 kwietnia 2023 roku Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w Krakowie na podstawie art. 272 ust. 6 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2625 ze zm.) ustaliło w formie informacji kwartalnej Gminie Skała za okres I kwartału 2022 roku opłatę zmienną w wysokości 67 zł za wprowadzanie do cieku "Dopływ do Skały" w zlewni rzeki Prądnik nieoczyszczonych ścieków komunalnych, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
W odpowiedzi gmina złożyła reklamację, w której zakwestionowała naliczenie opłaty zmiennej, informując, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do wprowadzania nieoczyszczonych ścieków komunalnych do cieku, a wyłącznie do otwarcia przelewu burzowego.
Dyrektor Zarządu Zlewni uznał reklamację za nieuzasadnioną, bowiem podstawą naliczenia opłaty zmiennej było oświadczenie gminy złożone w dniu 27 kwietnia 2023 r. Ponadto organ nie zgodził się z argumentacją gminy, że nie doszło do zrzutu nieoczyszczonych ścieków komunalnych, a jedynie do otwarcia przelewu burzowego, gdyż z danych pozyskanych z kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie wynika, iż zrzuty ścieków mają miejsce nie tylko w trakcie trwania opadów atmosferycznych.
Organ podkreślił, że pomimo wezwań i zarządzenia pokontrolnego z dnia 21 października 2021 r. wydanego przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie, nakazującego uregulowanie stanu formalno-prawnego związanego z funkcjonowaniem przelewu burzowego przy ul. Bł. Salomei w miejscowości Skała, do chwili obecnej nie wpłynął wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego w związku z art. 80 Prawo wodne, tak więc gmina nie posiada uregulowanego stanu prawnego opisanej powyżej urządzenia.
Organ wskazał też, że w związku z napływającymi informacjami o zrzucie nieoczyszczonych ścieków przedmiotowym wylotem, Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie PGW WP prowadzi bieżące kontrole gospodarowani wodami.
W odpowiedzi na wezwanie organu, gmina przesłała w dniu 27 kwietnia 2023 r. oświadczenia do ponoszenia opłat za usługi wodne, w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za wprowadzenie ścieków do wód. W oświadczeniu za I kwartał 2022 r. gmina wykazała, że odprowadza ścieki w ilość 72 m3 oraz oznaczyła rodzaj ścieków kodem B wskazującym na ścieki komunalne, nie wykazała natomiast rodzaju i ilości zanieczyszczeń zawartych w ściekach.
Z kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. przeprowadzonej w okresie od 9 marca do 21 maja 2021 r. wynika, że odpływ ścieków komunalnych przedmiotowym wylotem miał charakter ciągły. Wskazują na to wyniki badań próbek pobranych w dniach 9, 24 oraz 27 marca 2021 r. W dniu 9 marca stężenie wskaźnika BZT5 wynosiło 298,7 mg02/l, CHZT-532 mgO2/l, w dniu 24 marca stężenia wynosiły BZT5 144,7 mgO2/l, CHZT-318 mgO2/l, z kolei wynik próbki pobranej w dniu 27 marca 2021 r., wynosił BZT5 539,1 mgO2/l, CHZT-1082 mgO2/l. W kontrolowanym okresie nie występowało zjawisko opadów atmosferycznych.
W związku z faktem, że gmina w oświadczeniu nie wykazała zanieczyszczeń a jedynie dołączyła badania z dnia 01.04.2023 r. Państwowej Straży Chemicznej, wykonane na próbkach pobranych w chwili kiedy zrzuty ścieków nie były realizowane, wykazujące brak zanieczyszczeń, organ przyjął do wyliczenia opłaty zmiennej wynik próbki uzyskanej w trakcie kontroli w dniu 27 marca 2021 r., kiedy to badanie stężenia wskaźnika CHZT wyniosło 1082 mgO2/l.
Określenia wysokości opłaty zmiennej dokonano na podstawie art. 272 ust. 6 Prawa wodnego oraz § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2022 r. poz. 2438). Gmina Skała korzysta bowiem z usługi wodnej na wprowadzanie do cieku "Dopływ do Skały" w zlewni rzeki Prądnik nieoczyszczonych ścieków komunalnych, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego obowiązana jest ponosić opłatę za usługi wodne.
Wyjaśniając wysokość ustalonej opłaty organ wskazał, że została ona określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty (1,71 zł za 1 kg substancji wprowadzonych ze ściekami do wód wyrażonych jako chemicznego zapotrzebowania na tlen-ChZT) pomnożonej przez współczynnik różnicujący (0,5 wynikający z § 10 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia) i ilości tej substancji (116,856 kg ChZT). Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej za 1 kg ChZT została określona w § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia. Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto substancję, wyrażoną jako wskaźnik (ChZT), który powoduje opłatę najwyższą (art. 278 ust. 1 Prawa wodnego). Do wyliczenia ładunku przyjęto dane uzyskane w trakcie kontroli Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie w dniu 27 marca 2021 r.
Od powyższej decyzji gmina złożyła skargę w całości, zarzucając naruszenie:
1. art. 281 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego, poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że doszło do wprowadzenia do cieku "Dopływ do Skały" w zlewni rz. Prądnik nieoczyszczonych ścieków komunalnych, w sytuacji, gdy nie doszło do takiego wprowadzenia nieoczyszczonych ścieków komunalnych, a miało miejsce jedynie otwarcie przelewu burzowego, który nie zawierał nieoczyszczonych ścieków komunalnych;
2. art. 280 pkt 1, art. 281 ust. 1 pkt 2, 395 ust. 7 Prawa wodnego, poprzez ich błędną wykładnię, na skutek przyjęcia, że strona skarżąca korzystająca z usług wodnych ponosi opłatę zmienną bez uwzględnienia okoliczności, które wpływały na brak obowiązku posiadania pozwolenia wodnoprawnego;
3. art. 281 ust. 4 w związku z art. 283 ust. 1 Prawa wodnego, poprzez brak ustalenia w sposób przewidziany ustawą ilości ścieków wprowadzonych do wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, które powinny zostać ustalone przez organ na podstawie badań, pomiarów lub innych czynności kontrolnych wykonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami i ustalenie opłaty zmiennej bez pomiarów ilości wprowadzonych do wód ścieków,
4. art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa poprzez zaniechanie podjęcia wszystkich niezbędnych czynności koniecznych dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez nieuwzględnienie i nierozpatrzenie wszystkich okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na wynik spraw, dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego w sposób dowolny i uznanie, że wprowadzone kanałem burzowym wody są ściekami, w ilościach powodujących obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na ich wprowadzanie, w sytuacji, gdy po pierwsze do cieku wodnego nie wprowadzano ścieków w rozumieniu ustawy, a jedynie wodę z kanału burzowego, a jakiekolwiek zanieczyszczenia tej wody nie pozwalają uznać je za ściek, oraz w sytuacji, gdyby uznać tę wodę za ściek - to nie został on wprowadzony w ilościach, które wymagają ustawowo uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, co miało zasadniczy wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U z 2023 r. poz. 1634), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.
Kontroli sądu w niniejszej sprawie poddana jest legalność decyzji ustalającej opłatę zmienną za wprowadzanie do cieku nieoczyszczonych ścieków komunalnych. Wobec tego, że w skardze podnoszone są zarówno zarzuty naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego, Sąd za zasadne uznał rozważenie w pierwszej kolejności zarzutów proceduralnych. Wynika to z ogólnie przyjętych wskazań w orzecznictwie, a także z tego, że – sporne w przedmiotowej sprawie – ustalenie faktyczne, stanowi punkt wyjścia do nałożenia opłaty zmiennej.
Kluczowy punkt sporny pomiędzy stronami stanowi ustalenie, czy gmina wprowadza do cieku nieoczyszczone ścieki komunalne, co pociąga za sobą obowiązek posiadania pozwolenia wodnoprawnego oraz uiszczania opłaty zmiennej, czy też rację miała gmina twierdząc, że w jej sytuacji dochodziło wyłącznie do otwarcia przelewu burzowego, bez wprowadzania nieoczyszczonych ścieków.
Powyższych ustaleń organ był zobowiązany dokonać w oparciu o ogólne przepisy regulujące postępowanie administracyjne, tj. art. 7 kpa, statuujący zasadę prawdy obiektywnej, art. 8 kpa regulującego zasadę pogłębiania zaufania do władzy publicznej, art. 77 § 1 kpa, nakładającego na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, który następnie winien być zanalizowany w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Wbrew zarzutom skargi, w opinii Sądu powyższe normy nie zostały przez organ naruszone.
Po pierwsze należy wskazać, że – jak wynika z treści decyzji oraz z akt sprawy – podstawą ustalenia, że gmina dopuszcza się zrzutów nieoczyszczonych ścieków komunalnych, nie jest jednorazowa obserwacja poczyniona przez organ, czy też dowolna interpretacja. Fakt ten wynika jednoznacznie z zarządzenia pokontrolnego nr 1/2021/KR z dnia 21 października 2021 r. sporządzonego przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki w Krakowie i stał się on podstawą nałożonego na gminę obowiązku uregulowania stanu formalno-prawnego związanego z odprowadzaniem wód opadowych i funkcjonowaniem przelewu burzowego wylotem przy ul. Bł. Salomei oraz przedłożenia harmonogramu działań mających na celu skuteczne wyeliminowanie niekontrolowanych zrzutów ścieków sanitarnych z przelewu burzowego, których ślady były dla kontrolerów ewidentnie widoczne (k. 6d akt administracyjnych).
Po drugie, w odpowiedzi na wezwanie z dnia 6 kwietnia 2023 r. do przedłożenia oświadczeń dotyczącego zrzutu ścieków wylotem przy ul. Bł. Salomei, o których mowa w art. 552 Prawa wodnego (k. 6 akt administracyjnych), gmina nie zaprzeczyła, że ścieki są zrzucane. W kolejnych pismach prosiła wyłącznie o przedłużenie terminu, a w końcu przesłała żądane oświadczenie, wskazując wyraźnie, że dotyczy ono wprowadzania ścieków komunalnych do wód lub do ziemi (k. 15 akt administracyjnych). Co więcej, gmina wskazała ilość wprowadzanych ścieków oraz określiła ich kod.
Po trzecie, z kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie przeprowadzonej w okresie od 9 marca do 21 maja 2021 r. wynika, że pomimo braku opadów atmosferycznych, odpływ ścieków komunalnych przedmiotowym wylotem miał charakter ciągły. Świadczą o tym obiektywnie pobrane do badań próbki, wykazujące opisane w decyzji stężenia wskaźników zanieczyszczeń. W tym miejscu należy odeprzeć zarzut strony skarżącej, jakoby próbka pobrana była jednokrotnie, w dniu 27 marca 2021 r. Organ wyraźnie wskazał, że kanał kontrolowany był trzykrotnie – w dniach 9, 24 oraz 27 marca 2021 r., natomiast próbka z ostatniego pobrania posłużyła do wymiaru spornej opłaty.
W kontekście powyższego, zawarte w skardze twierdzenia, jakoby gmina nie wprowadzała ścieków komunalnych do badanego cieku, są gołosłowną polemiką z ustaleniami organu, popartymi przeprowadzonymi badaniami, jednoznacznie wykazującymi istnienie opisanych powyżej zanieczyszczeń, a także z wcześniejszymi oświadczeniami samej gminy. Zupełnie oderwane od stanu faktycznego niniejszej sprawy jest stwierdzenie autora skargi, że "organ jednak nie ustalił, że w przelewie burzowym znajdowały się jakiekolwiek nieoczyszczone ścieki komunalne".
Przechodząc do kwestii merytorycznych należy na wstępie podkreślić, że wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych stanowi usługę wodną, o której mowa w art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego, wymagającą uzyskania pozwolenia wodnoprawnego w myśl art. 389 pkt 1 tej ustawy. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że w myśl art. 80 Prawa wodnego wprowadzanie do wód lub do ziemi wód opadowych lub roztopowych z przelewów kanalizacji deszczowej lub ścieków z przelewów burzowych komunalnej kanalizacji ogólnospławnej jest dopuszczalne, o ile właściwy organ Wód [...] ustali, w drodze decyzji, że takie dopuszczenie nie koliduje z celami środowiskowymi dla wód lub wymaganiami jakościowymi dla wód. Nie oznacza to, że działanie takie może być prowadzone bez pozwolenia wodnoprawnego – wymaga ono uzyskania obydwu wymienionych decyzji, przy czym udzielenie pozwolenia wodnoprawnego powinno być poprzedzone uzyskaniem decyzji, o której mowa w art. 80 ustawy.
Nie miała wobec powyższego racji strona skarżąca twierdząc, że na wprowadzanie nieoczyszczonych ścieków komunalnych do cieku wodnego nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego. Powyższy argument znalazł się zresztą wyłącznie w skardze. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że gmina miała świadomość, że dokonywanie zrzutu ścieków musi zostać prawnie uregulowane. W następstwie ww. zarządzenia pokontrolnego została wezwana przez Zarząd Zlewni w Krakowie do wyjaśnień w sprawie – deklarowanego w czasie kontroli – opracowywania operatu wodnoprawnego. Gmina w kolejnych pismach informowała o etapach prac w zakresie operatu, finalnie jednak nie złożyła wymaganego wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego – z którego koniecznością przez złożeniem skargi nie polemizowała.
Z przepisów Prawa wodnego wynika, że wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi wiąże się z konsekwencjami finansowymi. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2023 r. sygn. akt III OSK 2809/21 wskazał, że "wykładnia przepisów prawa wodnego musi uwzględniać cel ich ustanowienia i zasady przyjęte w tej ustawie. Wprowadzone przez ustawodawcę regulacje Prawa wodnego miały z kolei na celu implementację przepisów dotyczących gospodarki wodnej do wymagań dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327, s. 1 - dalej: Ramowa Dyrektywa Wodna). W świetle tej dyrektywy polityka opłat za wodę powinna być tak prowadzona przez państwa członkowskie, żeby użytkownikom wody opłacało się efektywne wykorzystywanie zasobów wodnych, co w konsekwencji powinno przedkładać się na osiągnięcie celów środowiskowych wskazanych w art. 4 Ramowej Dyrektywy Wodnej. Zgodnie z art. 5 tej Dyrektywy oraz jej załącznikiem II i III, kraje członkowskie zobowiązane są do opracowania analiz korzystania z wody, na którą składa się między innymi analiza ekonomiczna. Ponadto zgodnie z art. 9 Ramowej Dyrektywy Wodnej, analiza ekonomiczna powinna uwzględniać zwrot kosztów usług wodnych opierający się na zasadzie "użytkownik płaci". W celu pełnego wdrożenia zasady zwrotu kosztów usług wodnych ustawodawca zdecydował się w Prawie wodnym wprowadzić opłatę dwojakiego rodzaju: opłatę stałą i opłatę zmienną. Opłata zmienna jest kontynuacją rozwiązań obowiązujących przed wejściem w życie Prawa wodnego, a jej wysokość jest co do zasady powiązana z rzeczywistym zakresem korzystania z wód. Opłata ta co do zasady stanowi iloczyn jednostkowej stawki za określony sposób korzystania z wód oraz wymiaru tego korzystania przez oznaczony podmiot (np. ilość pobranych wód, ilość odprowadzonych wód).
Podkreślenia wymaga, że celem Ramowej Dyrektywy Wodnej jest zachowanie, ochrona i poprawa jakości środowiska poprzez rozsądne i racjonalne wykorzystywanie zasobów naturalnych, oparte na zasadzie ostrożności oraz na zasadach, na jakich mają być podejmowane działania zapobiegawcze; priorytetem powinno być, aby szkody wyrządzone w środowisku były naprawiane u źródła, a zanieczyszczający powinien płacić. Celem jest utrzymanie i poprawa środowiska wodnego."
Przechodząc do regulacji krajowych wskazać należy na art. 270 pkt 8 Prawa wodnego, zgodnie z którym opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od ilości i jakości ścieków wprowadzanych w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. O ile opłata stała należna jest za dopuszczalny zrzut maksymalny, o tyle wysokość opłaty zmiennej zależy od zrzutu rzeczywistego obliczonego jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i wyrażonej w kilogramach ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 22.05.2019 r., II SA/Wr 18/19, LEX nr 2682121).
Art. 272 pkt 6 tej ustawy wprowadza algorytm służący do obliczenia wysokości opłaty zmiennej. Zgodnie z tym przepisem, wysokość opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i wyrażonej w kg ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi, w tym substancji wyrażonych jako wskaźnik:
1) pięciodobowego biochemicznego zapotrzebowania tlenu (BZT5);
2) chemicznego zapotrzebowania tlenu;
3) zawiesiny ogólnej;
4) sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4).
Z art. 278 ust. 1 Prawa wodnego wynika z kolei, że wysokość opłaty za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi ustala się, biorąc pod uwagą substancję wyrażoną jako wskaźnik, o którym mowa w art. 272 ust. 6, który powoduje opłatę najwyższą. W myśl § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2022 r. poz. 2438) jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty zmiennej za 1 kg substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi, wyrażonych jako wskaźnik chemicznego zapotrzebowania tlenu wynosi 1,71 zł.
Analiza dokonanych przez organ obliczeń nie budzi zastrzeżeń Sądu, wynika z niej bowiem jasno, że opłata nie była ustalona w dowolny sposób, lecz jest wynikiem zastosowania regulacji prawnej zawartej w cyt. art. 272 pkt 6 Prawa wodnego. Zasadnie przy tym organ wziął pod uwagę wyniki badań próbki pobranej w trakcie kontroli przeprowadzonej przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie.
Jednocześnie organ nie był dodatkowo zobowiązany, jak domagał się tego autor skargi, do przeprowadzenia wcześniejszej analizy, czy odprowadzanie ścieków oddziałuje negatywnie na środowisko. Jak wynika z cyt. powyżej art. 272 ust. 6 Prawa wodnego opłata ustalana jest jako prosty iloczyn jednostkowej stawki opłaty i wyrażonej w kg ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi i nie wymaga przeprowadzania żadnych dodatkowych badań dotyczącej szkodliwości ujawnionych substancji.
Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI