II SA/KR 1040/23

II SA/Kr 1040/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć /sprawozdawca/
Małgorzata Łoboz /przewodniczący/
Monika Niedźwiedź
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 145 par 1  pkt 1lit a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2017 poz 1121
art 223   ust 1  i art 220
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Monika Niedźwiedź Asesor WSA Anna Kopeć (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 16 czerwca 2023 r. znak: SKO.PW/4171/19/2023 w przedmiocie odmowy wydania decyzji stwierdzającej przejście gruntu do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz Skarbu Państwa – Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie kwotę 797 zł (siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 14 kwietnia 2020 r. znak WSR.6332.6.2020.JK Starosta Wadowicki orzekł o odmowie wydania decyzji stwierdzającej przejście gruntu pokrytego powierzchniowymi wodami płynącymi do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa tj. działki nr [...] położonej w obrębie T. gm. A., objętej księgą wieczystą nr KRI [...] oraz działek nr [...], [...] położonych w obrębie T. gm. A., objętych księgą wieczystą nr [...]
Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od tej decyzji przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzja z 16 czerwca 2023 r., znak SKO.PW/4171/19/2023 utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołując art. 218 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku prawo wodne (Dz. U. 2022 r. poz. 2625) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm.).
Uzasadniając to stanowisko Kolegium wskazało w pierwszej kolejności, że jest organem właściwym do rozpoznania odwołania w tej sprawie.
Dalej stwierdzono, że zgodnie z art. 218 ust. 1 prawa wodnego grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 218 ust. 2 powołanej ustawy przejście do zasobu gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi, o których mowa w ust. 1, oraz ich wykreślenie z zasobu stwierdza, w drodze decyzji, na wniosek właściwego podmiotu, o którym mowa w art. 212 ust. 1 tej ustawy (Wody Polskie), właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej.
Kwestia sporną w przedmiotowej sprawie jest kwestia, czy starosta może wydać decyzję stwierdzającą przejście gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa w przypadku, gdy w księdze wieczystej jako właściciele nieruchomości wpisane są osoby fizyczne.
W ocenie Kolegium Starosta zasadnie przyjął, że wydanie decyzji stwierdzającej przejście gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa wymaga uregulowania stanu prawnego nieruchomości, ujawnionego w księdze wieczystej (jako właściciel nieruchomości w kw powinien być wpisany Skarb Państwa). Brak jest bowiem podstawy prawnej do stwierdzenia, że art. 218 prawa wodnego wyłącza rękojmię ksiąg wieczystych.
Czynności opisane w art. 218 ust 2 ustawy - Prawo wodne mają jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdzają istniejący stan rzeczy, ponieważ starosta stwierdza w nich jedynie przejście ww. gruntów do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa. Wskazany stan rzeczy winien być przy tym bezsporny. Winno z niego bez żadnych wątpliwości wynikać, że Skarbowi Państwa przysługuje zarówno własność wody płynącej, jak również własność gruntów pokrytych tą wodą. W sytuacji zatem, gdy jednostka reprezentującą Skarb Państwa, nie jest podmiotem wpisanym w księdze wieczystej jako właściciel gruntu pokrytego wodą powierzchniową, nie ma możliwości stwierdzenia przejścia gruntu do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa bez uprzedniego usunięcia niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości.
Organ rozstrzygający sprawę na podstawie art. 218 ust. 2 ustawy - Prawo wodne, jak i organ odwoławczy są związane rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Podważenie stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej jest bowiem możliwe jedynie w drodze powództwa o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym, a więc na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Zatem bez wzruszenia na drodze właściwego postępowania cywilnego prawa własności gruntu pokrytego wodą powierzchniową - przysługującego według treści księgi wieczystej osobie fizycznej, nie jest możliwe wydanie decyzji o przejęciu tego gruntu do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa.
Opisaną wyżej decyzję SKO zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie następujących przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy:
I. art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji, na skutek dokonanej błędnej wykładni przepisów ustawy Prawo wodne (wymienionych w pkt II i IV pisma) oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece (wymienionych w pkt lll pisma) podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów prowadzić winna do uchylenia decyzji organu I instancji w całości na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
II. art. 218 ust. 1,2, 5 w zw. z art. 211 ust. 2, art. 212 ust. 1 pkt. 11 art. 216 ust. 1 i 2 w zw. z art. 16 pkt 16 i art. 220 ustawy Prawo wodne (tj. Dz.U. 2022 r. poz. 2625 z późn. zm. dalej: Pw) poprzez ich błędną wykładnie polegającą na uznaniu, iż przepisy te nie są samoistną postawą do przyznania Skarbowi Państwa prawa własności (które wykonywane są przez Skarżącego – PGW WP) do gruntów pokrytych wodami (stanowiąc zasób nieruchomości Skarbu Państwa, którym nie gospodaruje starosta), podczas gdy decyzja Starosty, o której mowa w art. 218 ust. 2 Pw ma na celu stwierdzenie przejścia gruntów pokrytych wodami, dla których ustalona została uprzednio linia brzegowa decyzją Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa ex lege na podstawie art. 211 ust. 2 Pw w zw. z art. 212 ust. 1 pkt 1, art. 216 ust. 1 w zw. z art. 16 pkt 16 i art. 220 Pw;
III. art. 10 ust. 1 w zw. z art. 5 i art. 3 ust. 1 w zw. z art. 7 pkt 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zw. z art. 211 ust. 4 w zw. z art. 258 ust. 1 i 10 i 13 i art. 220 Pw (Dz. U. 2001 Nr 124, POZ. 1361 z późn. zm., dalej; ukwih) poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, iż w stanie prawnym regulowanych przez przepisy ustawy Pw - art. 218 ust 2 i 4 w zw. z art.212 ust. 1 pkt 1 - prawo własności Skarbu Państwa do gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi nie powstaje z mocy ustawy, a decyzje: Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, o której mowa w art. 220 Pw, decyzja Starosty, o której mowa w art. 218 ust. 2 Pw, oraz decyzje Wojewody, o których mowa w art. 528 ust. 6 Pw i art. 258 ust. 1 i 10 Pw, nie stanowią podstawy prawnej do wpisu do księgi wieczystej własności Skarbu Państwo, podczas gdy wskazane w treści skargi przepisy ustawy Prawo wodne potwierdzają, iż prawo własności Skarbu Państwa do wód płynących i gruntów pokrytych wodami powstaje ex lege i nie ma od tego odstępstw.
Na podstawie tych zarzutów strona skarżąca wniosła o:
< uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji,
< zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych oraz opłaty skarbowej 17 zł od pełnomocnictwa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." - kontrola sądowa działalności administracji publicznej sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji lub postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, jak i przepisami proceduralnymi.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według tak określonych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie doszedł do wniosku, że jest ona wadliwa i wymaga wyeliminowania z obrotu prawnego wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji stwierdziło, że "W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją gdy właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa".
Stwierdzenie takie jest niezgodne z prawdą.
Organ odwoławczy w swojej decyzji całkowicie pominął trzy decyzje Ministra Gospodarski Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 27 marca 2019 r. o ustaleniu linii brzegowej, z których wynika, że działki będące obecnie przedmiotem postępowania są pokryte śródlądowymi wodami płynącymi rzeki T.
Zgodnie z art. 223 ust. 1 ustawy Prawo wodne jeżeli śródlądowe wody płynące zajmą trwale, w sposób naturalny, grunt niestanowiący własności właściciela wód, grunt ten z chwilą zajęcia staje się z mocy prawa własnością właściciela wód. Na mocy ust. 2 art. 223 w takim przypadku dotychczasowemu właścicielowi gruntu przysługuje odszkodowanie od właściciela wód na warunkach określonych w art. 472.
Podstawę prawną wskazanych decyzji Ministra z dnia 27 marca 2019 r. (k. 4, 7, 9 akt administracyjnych) stanowił art. 220 ust. 5 pkt 2 ustawy Prawo wodne, który stanowi: Linię brzegu ustala, w drodze decyzji, na wniosek podmiotu mającego interes prawny lub faktyczny minister właściwy do spraw gospodarki wodnej - dla cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych o ciągłym albo okresowym naturalnym odpływie wód powierzchniowych.
Prawdą jest, że rozstrzygnięcie wydawane na podstawie art. 218 stanowi decyzję deklaratoryjną, nie prowadzącą do zmiany stosunków własnościowych. W okolicznościach niniejszej sprawy taka zmiana nastąpiła z mocy powołanego wcześniej art. 223 ust. 1 ustawy Prawo wodne z chwilą trwałego zajęcia przez śródlądowe wody płynące rzeki T. gruntu stanowiącego wcześniej własność M. O. i K. O.. Zmianę stanu prawnego w tym zakresie potwierdziły decyzje deklaratoryjne Ministra Gospodarski Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 27 marca 2019 r. Jak słusznie zauważa strona skarżąca – decyzje to zostały wydane na wniosek poprzednich właścicieli tych gruntów tj. właśnie osób wpisanych do księgi wieczystej. Na mocy powołanego już wcześniej art. 223 ust. 2 ustawy Prawo wodne osobom tym przysługuje odszkodowanie od właściciela wód na warunkach określonych w art. 472. Ich uprawnienia w żaden sposób nie zostały naruszone.
W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 218 ust. 1 i ust. 2 ustalenia wymagają tylko dwie okoliczności faktyczne: czy grunt objęty wnioskiem o wydanie decyzji jest pokryty śródlądowymi wodami płynącymi oraz czy wniosek pochodzi od właściwego podmiotu. Pierwszą z tych okoliczności ustala się na podstawie decyzji o ustaleniu linii brzegu - wydawanej z kolei na podstawie art. 220 tej ustawy. Natomiast podmiotem właściwym do złożenia wniosku, stosownie do przepisu art. 212 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne w stosunku do śródlądowych wód płynących oraz wód podziemnych są Wody Polskie.
Niewątpliwie w okolicznościach niniejszej sprawy obie te przesłanki do wydania decyzji zostały spełnione.
Trzeba zgodzić się ze stroną skarżącą, że prowadzenie przez Starostę analizy merytorycznej i badanie praw rzeczowych związanych z własnością gruntu pokrytego śródlądowymi wodami płynącymi w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 218 ustawy Prawo wodne, w sytuacji wydania prawomocnej decyzji o ustaleniu linii brzegowej, jest nieuprawnione. Prawo własności do takich gruntów przysługuje Skarbowi Państwa i nie ma od tego odstępstwa. Rację ma strona skarżąca twierdząc, że grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi stanowią własność Skarbu Państwa i są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, którym jednak nie gospodaruje Starosta (lecz skarżący- PGW WP), i do których nie stosuje się przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przejście do takiego zasobu wymaga jednak deklaratoryjnej decyzji Starosty, stwierdzającego ten fakt, który nastąpił wcześniej ex lege.
Sąd w całości podziela stanowisko strony skarżącej, że błędnym i niezgodnym z literalnym brzemieniem ustawy oraz jej celem, jest przyjęcie przez oba organy, iż do wydania przez Starostę decyzji deklaratoryjnej, o której mowa w art. 218 ust. 2, wymagany jest prejudykat w postaci orzeczenia sądu cywilnego w sprawie o uzgodnienie treści wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Organy obu instancji powoływały się w tej sprawie na zasadę r rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Została ona ujęta w art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1984). Zgodnie z tym przepisem w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych).
Powołany przepis ma zastosowanie do czynności prawnych dokonanych przez osobę trzecią z osobą ujawnioną w księdze wieczystej. W okolicznościach niniejszej sprawy nie mamy jednak do czynienia z jakąkolwiek czynnością prawną, bowiem jest to pojęcie z zakresu prawa cywilnego, a omawiane zmiany własnościowe w całości oparte są na przepisach prawa administracyjnego. Stwierdzenie, że "Organ rozstrzygający sprawę na podstawie art. 218 ust. 2 ustawy - Prawo wodne, jak i organ odwoławczy są związane rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych" nie odnosi się do okoliczności faktycznych tej sprawy.
W zaskarżonej decyzji zawarto również stwierdzenie, że organ administracji jest związany domniemaniem wynikającym z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 2982 r. o księgach wieczystych i hipotece, a podważenie stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej jest możliwe jedynie w drodze powództwa o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece reguluje zasadę jawności materialnej ksiąg wieczystych. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.
Nie ulega wątpliwości, że w księgach wieczystych prowadzonych dla przedmiotowych nieruchomości jako ich właściciele wpisane są osoby fizyczne. Wpis ten nie stoi jednak na przeszkodzie wydaniu decyzji na podstawie art. 218 ust. 2 ustawy Prawo wodne, skoro w aktach sprawy znajdują się decyzje o ustaleniu linii brzegu. Jak już wcześniej wskazano, zmiana właściciela nastąpiła z mocy prawa z chwilą zajęcia nieruchomości przez wody, a potwierdzeniem tego faktu są trzy decyzje Ministra Gospodarski Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 27 marca 2019 r. W tej sytuacji doszło do obalenia domniemania wynikającego z księgi wieczystej. Decyzja Starosty wydana na podstawie art. 218 ust. 2 ustawy Prawo wodne zgodnie z wnioskiem, który zainicjował kontrolowane postępowanie administracyjne, będzie stanowiła podstawę do wpisu do księgi wieczystej nowego właściciela tj. Skarbu Państwa. Całkowicie zbędne jest w tej sytuacji wytaczanie powództwa w trybie art. 10 ustawy księgach wieczystych i hipotece tj. powództwa o uzgodnienie treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym. Z decyzji organów obu instancji wydanych w niniejszej sprawie wynika, że to Wody Polskie miałyby pozywać osoby fizyczne wpisane w księdze wieczystej jako właścicieli i jako dowód niezgodności księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przedstawić decyzje Ministra o ustaleniu linii brzegu. Trzeba pamiętać, że to właśnie osoby wpisane do ksiąg wieczystych jako właściciele nieruchomości zainicjowały postępowania o ustalenie linii brzegu i brały udział w tych postępowaniach administracyjnych, a zatem ich prawa w żaden sposób nie są zagrożone ani ograniczone. Narażanie ich na uczestnictwo w kolejnym postępowaniu (tym razem przed sądem cywilnym) w sytuacji, gdy stan faktyczny i prawny nie budzi żadnych wątpliwości nie ma żadnego uzasadnienia.
Poglądu tego w żaden sposób nie podważają rozważania przeprowadzone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w cytowanym w zaskarżonej decyzji wyroku sygn. II SA/Lu 435/20, które dotyczą innej kwestii tj. wydzielenia w ustawie z 2017 roku odrębnego (tj. niepodlegającego przepisom ustawy o gospodarce nieruchomościami) zasobu nieruchomości Skarbu Państwa. W uzasadnieniu tego wyroku kwestia wpisów w księgach wieczystych w ogóle nie została poruszona.
Z kolei powołany w uzasadnieniu organu I instancji wyrok WSA w Gdańsku sygn. I SA/Gd 699/11 został wydany 11 lat temu, na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy Prawo wodne i w ocenie Sądu obecnie stracił aktualność. Należy natomiast podzielić pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z dnia 5 stycznia 2023 r., sygn. VII SA/Wa 1747/22 (niedostępny), który został wydany już na tle obecnie obowiązującego art. 218 ustawy Prawo wodne z 2017 r., iż decyzja orzekająca o przejściu do zasobu Skarbu Państwa gruntu pokrytego śródlądowymi wodami płynącymi ma jedynie charakter deklaratoryjny, bowiem stwierdza stan, który nastąpił z mocy prawa zgodnie z art. 223 ust 1 Prawa wodnego, po uostatecznieniu się decyzji o ustaleniu linii brzegu.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organy uwzględnią wskazaną wyżej wykładnię przepisów ustawy Prawo wodne.
W świetle powyższego należało przyjąć, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji opierały się na błędnym założeniu, że wydanie decyzji w trybie art. 218 ustawy Prawo wodne wymaga, by Skarb Państwa już przed jej wydaniem wpisany był do księgi wieczystej jako właściciel nieruchomości. W ten sposób doszło do błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego tj. art. 3 i 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz pominięcia treści art. 223 ust. 1 i art. 220 ustawy Prawo wodne.
W tych okolicznościach zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 797 zł składa się: kwota 300 zł tytułem uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika skarżących opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt. 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1044 z późn. zm).