II SA/KR 1039/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie świadczenia pieniężnego dla byłych pracowników przymusowych, wskazując na możliwość wznowienia postępowania po wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Skarżący Z.L. domagał się przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej, jednak organ administracji umorzył postępowanie z powodu uchybienia terminu ustawowego. Skarżący argumentował, że termin został wprowadzony nowelą, a dokumentacja potwierdzająca pracę przymusową była trudna do uzyskania. Sąd administracyjny uchylił decyzję o umorzeniu, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu ustawy z Konstytucją, co otwiera drogę do wznowienia postępowania.
Sprawa dotyczyła skargi Z.L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. Organ administracji umorzył postępowanie, powołując się na art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym, wskazując na uchybienie przez skarżącego ustawowemu terminowi na złożenie wniosku. Skarżący argumentował, że ustawa pierwotnie nie zakreślała terminu, a został on wprowadzony dopiero nowelą, oraz że napotykał trudności w uzyskaniu dokumentacji potwierdzającej pracę przymusową. Wskazywał również na rozbieżności między datą ustawy a datą wydania rozporządzenia wykonawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 czerwca 2003 r. (sygn. akt P 24/02), który orzekł o niezgodności art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. z Konstytucją RP. Sąd uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP i art. 145a § 1 k.p.a., co pozwala na merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącego. Sąd zasądził również od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, uchybienie terminowi nie może stanowić samoistnej podstawy do umorzenia postępowania w sytuacji, gdy przepis ustawy, na który powołano się do umorzenia, został uznany za niezgodny z Konstytucją.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność art. 4 ust. 5 ustawy o świadczeniu pieniężnym z Konstytucją, co otwiera możliwość wznowienia postępowania i merytorycznego rozpoznania wniosku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
k.p.a. art. 145 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania.
u.ś.p.d.p.p. art. 4 § ust. 5
Ustawa o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP, dotyczący terminu składania wniosków.
Pomocnicze
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do umorzenia postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.
k.p.a. art. 138 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 145a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności przepisu z Konstytucją.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 97 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stosowanie przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
p.p.s.a. art. 97 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Koszty postępowania w sprawach, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 1 I 2004r.
u.n.s.a. art. 55 § ust. 1
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Podstawa orzekania o kosztach.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność art. 4 ust. 5 ustawy o świadczeniu pieniężnym z Konstytucją RP, stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Możliwość wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Trudności w uzyskaniu dokumentacji potwierdzającej pracę przymusową.
Odrzucone argumenty
Argument organu o uchybieniu terminowi ustawowemu jako podstawie do umorzenia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Sądowa kontrola wykazała naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 17 VI 2003r (sygn. akt P 24/02, Dz. U. Nr 110 poz. 1060) orzekł o niezgodności art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 V 1996r ... z art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Daje to możliwość wznowienia postępowania w oparciu o art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 145a § 1 kpa i merytorycznego rozpoznania uprawnień kombatanckich Z.L.
Skład orzekający
Andrzej Irla
przewodniczący
Izabela Dobosz
sprawozdawca
Andrzej Niecikowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazanie na możliwość wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu z Konstytucją, nawet po upływie terminów proceduralnych."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których wyrok Trybunału Konstytucyjnego miał wpływ na podstawę prawną decyzji administracyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak wyrok Trybunału Konstytucyjnego może otworzyć drogę do dochodzenia praw przez lata, nawet po formalnym zamknięciu postępowania. Ma silny wymiar sprawiedliwości społecznej.
“Wyrok TK otworzył drzwi do świadczeń po latach: jak sprawiedliwość odnalazła drogę mimo formalnych przeszkód.”
Dane finansowe
WPS: 10 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 1039/01 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2004-01-28 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2001-04-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Andrzej Irla /przewodniczący/ Andrzej Niecikowski Izabela Dobosz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 634 Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej Skarżony organ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Sentencja WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 stycznia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie NSA: Izabela Dobosz ( spr.) Andrzej Niecikowski Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2004 roku sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2001r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tegoż organu z dnia [...] 2000r. Nr [...] II zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego Z.. L. kwotę 10 zł (dziesięć zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] 2000r, Nr [...] wydaną na podstawie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 4 ust. 5 ustawy z 31 V 1996r o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz. U. Nr 87 poz. 395 z późn. zm. ) umorzono postępowanie administracyjne w sprawie wniosku o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego, który po 31 XII 1999r złożył w Urzędzie d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych Z. L. Powołano się na termin ustawowy i stwierdzono, że nie może on być przez organ prowadzący postępowanie przedłużony. Jego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej, podjętej przez stronę, a wszczęte postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe, co powoduje konieczność umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S.L. prosi o pozytywne rozpatrzenie jej uprawnień. Przyznaje, że pismo inicjujące postępowanie administracyjne złożyła [...] III 2000r. Starania o potwierdzenie pobytu na robotach przymusowych podjęło rodzeństwo w [...] 1993r. W lipcu 1997r Międzynarodowe Biuro Poszukiwań w Arolsen potwierdziło pobyt matki na robotach w Niemczech , a z uwagi na zaginioną dokumentację nie potwierdziło pobytu ojca i dzieci. Miało ich poinformować o dalszych poszukiwaniach, ale milczy. Próbowali uzyskać potwierdzenie faktu pobytu w Niemczech przez Ambasadę Polską - ale bezskutecznie. Wnoszą, aby Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał decyzję w oparciu o ich oświadczenia, ankiety personalne i inne dokumenty ewidencyjne, zgodne z rozporządzeniem MPP i PS z 29 XII 1999r ( Dz. U. Nr poz. 1300 ). Uważają, że wydanie tego rozporządzenia nie koresponduje z datą 31 XII 1999r zawartą w ustawie z 31 V 1996r i różnicuje sytuację prawną osób starających się o uprawnienie z jej tytułu. Wnosząc przywrócenie terminu do rozpatrzenia ich podań. Załącza do wniosku poświadczenie aktu urodzenia ich siostrzeńca w Niemczech ( siostra, która z nimi była w Niemczech zmarła ). Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] 2001r Nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3, 138 § 1 pkt. 1 i 105 kpa oraz art. 4 ust. 5 ustawy z 31 V 1996r o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz. U. Nr 87 poz. 395 ze zm. ) utrzymano w mocy decyzję własną z [...] 2000r. Organ podtrzymał swoje poprzednie stanowisko. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z.L. wnosi o uchylenie decyzji podnosząc argumenty, o których mowa była we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powołuje się na to, że ustawa nie zakreśliła terminu do składania wniosków, a zrobiła to dopiero nowela do ustawy z 18 III 1999r. Zarządzenie Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z 23 VII 1996r nie uznawało jako dowodów ankiet z akt personalnych dla potrzeb dowodów osobistych. Zostało to zmienione dopiero Rozporządzeniem MPPiPS z 29 XII 1999r. Okazało się, że w tych ankietach jest twierdzenie jej pobytu w Niemczech. Wnosi o przywrócenie terminu przez urząd i rozpatrzenie jej wniosku o przyznanie świadczenia z [...] III 2000r. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty, o których w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 VIII 2002r - Prawo o postępowaniu przed i administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki, określone w ustawie. Skargi wniesione przed 1 I 2004r do NSA podlegają obecnie rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Sądowa kontrola wykazała naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 17 VI 2003r ( sygn. akt P 24/02, Dz. U. Nr 110 poz. 1060 ) orzekł o niezgodności art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 V 1996r o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz. U. Nr 87 poz. 395 z 1998r ze zm.) z art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Daje to możliwość wznowienia postępowania w oparciu o art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 145a § 1 kpa i merytorycznego rozpoznania uprawnień kombatanckich Z.L. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "b" Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. art. 97 § 1 przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 VIII 2002r ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm. ). Do spraw, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 1 I 2004r i ustępowanie nie zostało zakończone ( co dotyczy niniejszej sprawy ) stosuje się bowiem powołane wyżej przepisy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zm. ) oraz art. 97 § 2 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 VIII 2002r - przepisy prowadzające ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI