II SA/KR 1034/24

II SA/Kr 1034/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-10-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć
Joanna Człowiekowska /przewodniczący/
Piotr Fronc /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 58, art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie WSA Piotr Fronc (spr.) AWSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 24 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 29 maja 2024r. znak Wl- VI.7821.1.33.2022.MMo w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa [...] pismem z dnia 3 lipca 2024 r. wniosła skargę na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 29 maja 2024 r. znak: WI-VI.7821.1.33.2022.MMo o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa nr [...] z dnia 18 sierpnia 2022 r. znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1) art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowanie administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 poz. 572) – dalej k.p.a. w związku z art. 11c ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji Inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U.z 2024 poz. 311) - dalej jako: ustawa ZRID poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, pomimo uprawdopodobnienia przez Skarżącą, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, ze względu na:
- zapewnienia dewelopera (M. Sp. z o.o., aktualnie w likwidacji), który wybudował osiedle [...] i zbywał lokale wyodrębnione w powstałych w ramach osiedla budynkach wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej (działka nr [...]), z których to zapewnień wynikało, że inwestycja drogowa objęta wnioskiem o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rozpoznawanym przez Prezydenta Miasta Krakowa w sprawie Znak: [...] miała nie obejmować ww. działki;
- brak doręczenia Wspólnocie zawiadomienia o wszczęciu postępowania przed Prezydentem Miasta Krakowa o wydanie decyzji o realizacji inwestycji drogowej Znak: [...] oraz brak doręczenia Wspólnocie zawiadomienia o wydaniu decyzji w tej sprawie;
2) art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11c ustawy ZRID poprzez zaniechanie rozpatrzenia stanowiska i dowodów wskazanych przez Skarżącą w zakresie zapewnienia dewelopera (M. Sp. z o.o., aktualnie w likwidacji), z których wynikało, że inwestycja drogowa objęta wnioskiem o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rozpoznawanym przez Prezydenta Miasta Krakowa w sprawie Znak: [...] miała nie obejmować działki nr [...];
3) art. 7, 77 § i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11c ustawy ZRID poprzez zaniechanie rozpatrzenia stanowiska i dowodów wskazanych przez Skarżącą w zakresie powzięcia wiadomości o fakcie objęcia inwestycją m. in. części działki nr [...] w dniu 3 października 2023 r.;
4) art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11c ustawy ZRID w zw. z art. 11d ust. 5 ustawy ZRID w zw. z art. 11f ust. 3 zdanie drugie ustawy ZRID poprzez uznanie, że brak wysyłki zawiadomienia do Wspólnoty o wszczęciu postępowania oraz o wydaniu decyzji z uwagi na brak adresu Wspólnoty w katastrze nieruchomości (ewidencji gruntów i budynków) nie świadczy o uprawdopodobnieniu przez Skarżącą braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy Wspólnota posiada w postępowaniu status strony będącej dotychczasowym właścicielem nieruchomości objętej wnioskiem o wydanie decyzji ZRID i winna być zawiadomiona o wszczęciu postępowania i wydaniu decyzji w sposób możliwie zbliżony do zawiadomienia innych stron, będących dotychczasowymi właścicielami nieruchomości, a zatem brak takiego zawiadomienia uprawdopodabnia brak winy Skarżącej w uchybieniu terminu;
5) art. 11d ust. 5 oraz art. 11f ust. 3 zdanie pierwsze i drugie ustawy ZRID poprzez uznanie, że w przypadku gdy wniosek o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej obejmuje nieruchomość, w której interes współwłaścicieli reprezentuje wspólnota mieszkaniowa wystarczające jest zawiadomienie wspólnoty o wszczęciu postępowania oraz o wydaniu decyzji poprzez obwieszczenie i do wspólnoty nie jest wysyłane zawiadomienie o wydaniu decyzji, podczas gdy Wspólnota posiada w postępowaniu status strony będącej dotychczasowym właścicielem nieruchomości objętej wnioskiem o wydanie decyzji ZRID i winna być zawiadomiona o wydaniu decyzji w sposób możliwie zbliżony do zawiadomienia innych stron, będąc dotychczasowymi właścicielami nieruchomości, w szczególności w oparciu o publicznie dostępne dane.
W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o:
1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewodzie Małopolskiemu do ponownego rozpoznania;
2) zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżonym postanowieniem Wojewoda Małopolski odmówił skarżącej Wspólnocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 18 sierpnia 2022r. znak: [...].
Zdaniem Skarżącej powyższe postanowienie zapadło z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ pominął istotne okoliczności i dowody wskazane przez Skarżącą, a nadto dokonał błędnej kwalifikacji okoliczności, które ustalił.
Prezydent Miasta Krakowa decyzją nr [...] z dnia 18 sierpnia 2022 r. Znak: [...] udzielił zezwolenia na realizację inwestycji drogowej pn. "Rozbudowa ulic: [...] klasy L, kategorii drogi gminnej w km: 0+000-0+123.12, [...] klasy L, kategorii drogi gminnej w km: 0+000-0+471.10, [...] klasy D, kategorii drogi gminnej w km: 0+0000+036.58, [...] klasy L, kategorii drogi gminnej w km: 0+471.10 1+069.15, [...] klasy Z, kategorii drogi gminnej w km: 0+000.000+124.20, [...] klasy D, kategorii drogi gminnej w km: 0+000.000+193.20 w Krakowie w zakresie budowy skrzyżowania ulic [...] typu rondo, budowy skrzyżowania ulic [...] typu rondo, przebudowy jezdni, budowy chodników, budowy miejsc postojowych, placów do zawracania, budowy zatok autobusowych otwartych, budowy przystanków autobusowych, budowy wiat przystankowych wraz z budową towarzyszącej infrastruktury technicznej oraz niezbędną przebudową lub rozbudową kolidującej infrastruktury technicznej w zakresie sieci wodociągowej, sieci energetycznych, oświetlenia ulicznego, sieci gazowych, sieci teletechnicznych i kanału technologicznego, kanalizacji deszczowej, kanalizacji sanitarnej, budowy przepustów drogowych, ścieków prefabrykowanych oraz przebudowa i budowa zjazdów, przebudowa innych dróg publicznych - ul. [...] klasy L. kategorii drogi powiatowej oraz ul. [...] klasy L, kategorii drogi gminnej w K.".
Przedmiotowa decyzja dotyczy realizacji rozbudowy m. in. na części działek położonych w liniach rozgraniczających teren przedmiotowej inwestycji, w tym działki powstającej w wyniku podziału nieruchomości (w nawiasie podano numer działki przed podziałem, przed nawiasem podano numer działki, która powstaje w wyniku zatwierdzenia podziału i jest przeznaczona pod drogę), a to działki nr [...] ([...]). Działka numer [...] objęta jest księgą wieczystą numer [...] i stanowi nieruchomość wspólną Wspólnoty Mieszkaniowej [...], na której znajdują się budynki mieszkalne [...], [...], [...], [...] oraz m. in. miejsca postojowe ogólnodostępne dla współwłaścicieli nieruchomości.
Skarżąca podaje, że Wspólnota Mieszkaniowa [...], jako tzw. ułomna osoba prawna reprezentująca interes ogółu współwłaścicieli nieruchomości wspólnej (działka nr [...]) należy do kręgu stron przedmiotowego postępowania o wydanie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, co zostało potwierdzone w zaskarżonym postanowieniu na str. 5: "Po przeanalizowaniu akt sprawy organ Il instancji stwierdził, że Wnosząca o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od zaskarżonej decyzji posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa, który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek - ponieważ reprezentuje interes prawny współwłaścicieli działki nr [...] obręb [...] objętej inwestycją".
O fakcie objęcia inwestycją m. in. części działki nr [...] Wspólnota powzięła wiedzę w dniu 3 października 2023 r., a to w dniu w którym wykonawca prac działający na zlecenie inwestora budowy poinformował zarządcę Wspólnoty Mieszkaniowej [...] o zamiarze przystąpienia do prac w obrębie wskazanych działek oraz przekazał treść decyzji oraz postanowienia z dnia 18 sierpnia 2022 r. Zarządca w tym samym dniu przekazał informację w tym zakresie członkom Wspólnoty. Oświadczenia w tym zakresie zostały przedłożone za wnioskiem o przywrócenie terminu i zostały całkowicie pominięte przez Organ.
Przed dniem 3 października 2023 r. Wspólnota pozostawała w przekonaniu, że inwestycja nie obejmie swoim zasięgiem wskazanych nieruchomości. Przekonanie swoje Wspólnota opierała na zapewnieniu dewelopera (M. Sp. z o.o., aktualnie w likwidacji, dalej jako "Deweloper"), który wybudował osiedle [...] i zbywał lokale wyodrębnione w powstałych w ramach osiedla budynkach wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej (działka nr [...]). Zapewnienie to polegało na wskazaniu, że przy podziale i scaleniu działek pod osiedla wydzielono działki numer [...] i [...] (tj. działki sąsiadujące z ww. działkami od południa, właśnie od strony drogi publicznej - ul. [...]), które stały się własnością Gminy Miejskiej K. i są przeznaczone na poszerzenie drogi publicznej - ul. [...]). Zapewnienie to wynikało pośrednio (poprzez pominięcie kwestii rozbudowy drogi i zapewnienie o miejscach postojowych na nieruchomości wspólnej) w aktach notarialnych dotyczących zbycia lokali/udziałów w nieruchomości obejmującej działkę nr [...]. Dodatkowo, w toku sprzedaży. nabywcy uzyskiwali informacje, że objęcie rozbudową jedynie działek nr [...], [...] (bez uszczerbku dla innych działek osiedli), miało
wynikać z umowy zawartej przez Dewelopera z Gminą Miejską K. Takie zapewnienie było tym bardziej logiczne, skoro na sąsiedniej działce nr [...] powstały miejsca postojowe do wyłącznego korzystania, sąsiednia działka nr [...] została ogrodzona (z uwzględnieniem bramy wjazdowej) wzdłuż południowej granicy, a na działce nr [...] (tj. działce Wspólnoty) w południowej części przewidziano ogrodzenie z bramą oraz ogólnodostępne miejsca postojowe.
Poszczególni współwłaściciele, uzyskując informacje o postępowaniu w sprawie udzielenia zezwolenia na realizacją inwestycji drogowej, w szczególności o wydaniu decyzji z dnia 18 sierpnia 2023 r. w formie przewidzianych prawem zawiadomień, pozostawali w mylnym przekonaniu, że chodzi o rozbudowę drogi w zakresie obejmującym obszar działek nr [...] i [...] (tj. do granicy z działkami nr [...], nr [...] oraz nr [...]; w terenie do ogrodzenia, bramy i miejsc postojowych).
Powyższe okoliczności, a także dowody załączone za wnioskiem o przywrócenie terminu zostały całkowicie pominięte przez Organ.
Dodatkowo należy Skarżąca podkreśliła, że zawiadomień nie skierowano do Wspólnoty. Zarządca Wspólnoty polegał na wiedzy współwłaścicieli opartej o zapewnienia Dewelopera. Z powyższych względów zarządca Wspólnoty nie zareagował na obwieszczenia Prezydenta Miasta K., w szczególności obwieszczenie z dnia 30 sierpnia 2022 r., dotyczące wydania decyzji z dnia 18 sierpnia 2022 r., z którym wiązało się otwarcie terminu do złożenia odwołania. Wspólnota nie złożyła odwołania w terminie, jednakże uczyniła to bez swojej winy, polegając na zapewnieniach Dewelopera, profesjonalisty w zakresie obrotu nieruchomościami.
W ocenie Skarżącej skoro Wspólnota ma w przedmiotowym postępowaniu taki sam status jak dotychczasowi właściciele nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie decyzji ZRID, to winna ona być zawiadomiona o wszczęciu postępowania i przede wszystkim wydaniu decyzji w sposób analogiczny jak właściciel. W istocie w ewidencji gruntów i budynku nie ujawnia się adresu wspólnot mieszkaniowych jako reprezentujących interes współwłaścicieli nieruchomości wspólnej. Adres wspólnoty można jednak łatwo ustalić w publicznie dostępnych rejestrach, np. w bazie REGON.
Skoro jednak do takiego ustalenia nie doszło, a organ ograniczył się do formalnego stwierdzenia o braku adresu Wspólnoty w ewidencji gruntów i budynków, to brak zawiadomienia, chociażby nie wynikał z błędu organu, może być uznany za dodatkowo uzasadniający brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania ustała dopiero w dniu, w którym wykonawca rozbudowy w dniu 3 października 2023 r. zwrócił się do zarządcy Wspólnoty z informacją o zamiarze rozpoczęcia prac m in. w obrębie działki nr [...], przedstawiając zarządcy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa nr [...] z dnia 18 sierpnia 2022 г. Znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
W opinii Skarżącej okoliczności i dowody w tym zakresie zostały przez Organ całkowicie pominięte. Powyżej przytoczone okoliczności zdaniem skarżącej wskazują, iż ich uwzględnienie spowodowałoby uznanie, że Skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu. Dlatego też wniosek o przywrócenie terminu zostałby uwzględniony i brak byłoby podstaw do stwierdzenia złożenia z uchybieniem terminu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie w całości. Podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Podał, że Prezydent Miasta Krakowa zawiadomił o wszczęciu postępowania w zawiadomieniu z dnia 28 lipca 2022 r. wysłanym do wnioskodawcy i do właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości na adresy wskazane w wypisach z rejestru gruntów, a także pozostałe strony w drodze obwieszczenia zamieszczonym od 25 lipca 2022 r. na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta Krakowa i w Biuletynie Informacji Publicznej ww. urzędu, a także w Gazecie Krakowskiej z 25 lipca 2022 r. Prezydent Miasta Krakowa prawidłowo zawiadomił o nazwie i zakresie inwestycji, wskazując nieruchomości objęte inwestycją. O wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej Prezydent Miasta Krakowa zawiadomił poprzez obwieszczenie zamieszczone od 30 sierpnia 2022 r. na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta Krakowa w Biuletynie Informacji Publicznej ww. urzędu oraz w Gazecie Krakowskiej z 30 sierpnia 2022 r. Ponadto Prezydent Miasta Krakowa wysłał zawiadomienie z 30 sierpnia 2022 r. o wydaniu ww. decyzji do właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości na adresy wskazane w wypisach z rejestru gruntów. Prezydent Miasta Krakowa prawidłowo poinformował strony postępowania o wydanej decyzji, podając podstawę prawną, nazwę inwestycji, wskazując nieruchomości objęte inwestycją oraz podał informację o miejscu, w którym strony mogą zapoznać się z treścią decyzji i aktami sprawy - należycie wypełniając wymogi przepisu art. 11f ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 г. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jednolity Dz.U.2024.311) - zwanej dalej specustawą, Prezydent w obwieszczeniu i zawiadomieniu pouczył prawidłowo i w sposób wyczerpujący, że doręczenie decyzji uważa się za dokonane po upływie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia, oraz informując o możliwości odwołania się od decyzji do Wojewody Małopolskiego za pośrednictwem Prezydenta Miasta Krakowa w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Przytoczony art. 11f ust. 3 specustawy, w związku z art. 49 § 2 Kpa, wprost przesądza, że termin do wniesienia odwołania liczy się od publicznego ogłoszenia o wydaniu decyzji. Podstawą do ustalenia zachowania terminu jest ustalenie daty publicznego ogłoszenia o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, co potwierdza uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r. (sygn. akt II OPS 2/16).
Organ odwoławczy ustalił, że termin do złożenia odwołania od ww. decyzji upłynął 27 września 2022 r. Zdaniem Wojewody Małopolskiego skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając swoje stanowisko powołał się na wyrok NSA z dnia 3 marca 2020 r. sygn. akt II OSK 183/19, według którego "kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji, o braku winy można mówić tylko w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku". Nawiązał także do wyroku NSA z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 1534/13, w którym stwierdzono, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie.
W odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów procedury Wojewoda Małopolski nie podzielił ich zasadności, wskazując, że w ramach zakończonego postępowania skarżony organ dokonał szczegółowej analizy własnej na etapie postępowania odwoławczego. Odzwierciedleniem tych analiz jest m.in. treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w którym Wojewoda Małopolski nie pomijając żadnego z aspektów sprawy oraz zarzutów podnoszonych przez stronę skarżącą uzasadnił motywy, jakimi kierował się przy wydawaniu przedmiotowego postanowienia.
Mając na uwadze powyższe oraz treść zawartą w uzasadnieniu decyzji, jednocześnie nie dopatrując się w wydanej decyzji naruszenia prawa, Organ wniósł o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2024.1267 t.j. z dnia 2024.08.21) oraz art. 3-5, art. 134 i 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U.2024.935 t.j. z dnia 2024.06.26, dalej: p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, zatem zadaniem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując sprawę pod kątem zgodności z prawem Sąd stwierdza, że skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 49 § 1 k.p.a., jeżeli przepis szczególny tak stanowi, zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia, w innej formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości lub przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej. Stosownie zaś do art. 49 § 2 k.p.a. dzień, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie, inne publiczne ogłoszenie lub udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej wskazuje się w treści tego obwieszczenia, ogłoszenia lub w Biuletynie Informacji Publicznej. Zawiadomienie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie, inne publiczne ogłoszenie lub udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej. W orzecznictwie już wielokrotnie zwracano uwagę, że przepis art. 49 k.p.a. wprowadza fikcję doręczenia, regulując możliwość zawiadamiania o decyzjach w drodze obwieszczeń lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli stanowi tak przepis szczególny. Tym samym w stosunku do wszystkich podmiotów, do których znajduje zastosowanie tryb doręczenia decyzji w drodze obwieszczenia obowiązuje data końcowa, którą przyjmuje się jako datę doręczenia decyzji, niezależnie od tego w jakim terminie rzeczywiście strony zawiadamiane na podstawie k.p.a. o decyzji się dowiedziały czy też się z decyzją zapoznały. Słusznie organ uznał również, że przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 49 § 1 k.p.a. są w niniejszej sprawie przepisy ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg (Dz.U.2024.311 t.j. z dnia 2024.03.05) , co skutkowało zastosowaniem jej art. 11d ust. 5, regulującego w sposób szczególny zawiadamianie stron o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oraz art. 11f ust. 3, stosownie do którego Wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych doręczają decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wnioskodawcy oraz zawiadamiają o jej wydaniu pozostałe strony w drodze obwieszczeń, odpowiednio w urzędzie wojewódzkim lub starostwie powiatowym oraz w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg drogi, w urzędowych publikatorach teleinformatycznych - Biuletynie Informacji Publicznej tych urzędów, a także w prasie lokalnej. Ponadto wysyłają zawiadomienie o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu na adres wskazany w katastrze nieruchomości.
Skoro – co było w sprawie bezsporne – Skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa nie była ujawniona w katastrze nieruchomości ( ewidencji gruntów), zawiadomienie Wspólnoty na podstawie przytoczonych wyżej przepisów o wszczęciu postępowania i zawiadomienie o decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej , wydanej w oparciu o ustawę o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg następuje poprzez obwieszczenie. Obowiązku tego dochował organ. Zatem za dzień doręczenia decyzji ZRID w przedmiotowej sprawie skarżącej Wspólnocie uznać należy dzień, w którym upłynął czternastodniowy termin liczony od dokonania obwieszczenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie uznano, że zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej poprzez publiczne obwieszczenie (art. 49 § 1 k.p.a.) i fikcja jego doręczenia (art. 49 § 2 k.p.a.) jest tożsama z dowiedzeniem się przez stronę o wydaniu decyzji. Wobec powyższego termin do odwołania od takiej decyzji wynosi 14 dni i biegnie dla strony od upływu ostatniego z czternastu dni licząc od daty obwieszczenia. W przedmiotowej sprawie obwieszczenia dokonano w dniu 30 sierpnia 2022r. Decyzję uznać należy za skutecznie doręczoną stronom zawiadomionym poprzez obwieszczenie w dniu 13 września 2022r., zaś termin do skutecznego złożenia odwołania od tej decyzji upłynął w dniu 27 września 2022r. (art. 129§ 2 k.p.a.) Tymczasem skarżąca Wspólnota złożyła odwołanie za pismem z dnia 10 października 2023r. Zatem odwołanie to zostało złożone po upływie ustawowego czternastodniowego terminu do jego złożenia. Kwestia dochowania (lub niedochowania) terminu jest kwestią obiektywną i nie zależy od uznania organu rozpatrującego. W tej sytuacji organ stwierdził w zaskarżonym postanowieniu na podstawie art. 134 kpa, że odwołanie złożone zostało z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Kwestii niedochowania terminu nie podważa sama Skarżąca , o czym świadczy fakt, iż jednocześnie z odwołaniem wniosła o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Organ jednak odmówił przywrócenia tego terminu, które to postanowienie jest przedmiotem skargi w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 58 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3).
Z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony należy rozumieć okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli tej strony i uniemożliwiło dokonanie czynności procesowej w terminie. Chodzi zatem o wskazanie przeszkody, której strona nie była w stanie przezwyciężyć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nadto w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przeszkoda, o której mowa musi mieć charakter nagły. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy należy zaliczyć przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Ponadto ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie.
We wniosku skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa powołała się na fakt, iż pozostawała w błędnym przekonaniu, iż decyzja ZRID nie obejmie działki należącej do Wspólnoty, a powyższy wniosek wywiodła z zapewnienia dewelopera, który wybudował budynek należący obecnie do Wspólnoty. Jednocześnie z treści skargi wynika jednoznacznie, iż strona skarżąca miała świadomość wydanej decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Zatem nie można w niniejszej sprawie mówić o tym , że ze strony skarżącej Wspólnoty dochowana została należyta staranność w przedmiotowej sprawie. Skoro Wspólnota miała świadomość wydania decyzji ZRID i możliwość zapoznania się z jej treścią po dokonanym przez organ obwieszczeniu, a tym samym dowiedzeniu się o faktycznym zasięgu obszarowym objętym wydaną decyzją - czego zaniechała, a poprzestała jedynie na zapewnieniach podmiotu trzeciego ( dewelopera) - to w zaistniałej sytuacji stwierdzić należy, iż nie dochowanie terminu do wniesienia odwołania było następstwem co najmniej niedbalstwa samej strony skarżącej. W tej sytuacji nie można mówić o braku winy w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a. skarżącej Wspólnoty w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania, a co za tym idzie nie została spełniona podstawowa i konieczna przesłanka uzasadniająca pozytywne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu.
O braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy strona działała z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się obiektywnie niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od strony. Przeszkoda taka ma zwykle nagły charakter i nie można przezwyciężyć jej nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. (por. Wyrok NSA z 10.11.2022 r., III OSK 2941/21, LEX nr 3441746.)
Wskazać też należy, że decyzja ZRID została doręczona stronie w drodze obwieszczenia. W przedmiotowej sprawie nie można zarzucić organowi nieprawidłowego doręczenia decyzji ZRID skarżącej Wspólnocie, albowiem skoro nie była ona ujawniona w ewidencji gruntów ( katastrze nieruchomości) to zgodnie z art. 11 f ust 3 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg regulującym w sposób szczególny zawiadamianie stron o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oraz art. 11 f ust. 3, następuje właśnie w drodze obwieszczeń, odpowiednio w urzędzie wojewódzkim lub starostwie powiatowym oraz w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg drogi, w urzędowych publikatorach teleinformatycznych - Biuletynie Informacji Publicznej tych urzędów, a także w prasie lokalnej. Wymogów tych w przedmiotowej sprawie organ dochował.
Ponadto zawiadomienie o wydaniu decyzji doręczonej poprzez obwieszczenie zawierało prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Obwieszczenie to zawierało również pełen wykaz działek objętych decyzją ZRID, w tym również działkę strony skarżącej o nr [...] ([...]). Zatem nie było nawet konieczności szczegółowej analizy samej decyzji ZRID, a wystarczyło samo zaznajomienie się z treścią obwieszczenia, by ustalić czy nieruchomość należąca do skarżącej Wspólnoty również objęta jest rzeczoną decyzją. Brak zaznajomienia się z treścią chociażby obwieszczenia o wydanej decyzji w sytuacji, gdy skarżąca Wspólnota dzięki wiedzy nabytej od członków tej wspólnoty mieszkaniowej oraz od dewelopera realizującego inwestycję, wiedziała o toczącym się postępowaniu o wydanie decyzji ZRID (co sama przyznaje w skardze) - jest okolicznością wskazującą na niedochowanie przez Skarżącą należytej staranności w dbałości o własne sprawy. Zatem nie można tu mówić o braku zawinienia w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania, co z kolei uzasadnia i implikuje odmowę przywrócenia terminu zgodnie z treścią art. 58 § 1 k.p.a.
W świetle powyższego – stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, wobec czego skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.