II SA/Kr 1029/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Krakowie uchylił decyzję o ustaleniu opłaty za wyłączenie gruntu z produkcji rolnej, wskazując na istotne naruszenia proceduralne i potrzebę ponownego zbadania stanu faktycznego oraz możliwości zastosowania przepisów o karach administracyjnych.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Starosty o ustaleniu opłaty za wyłączenie gruntu z produkcji rolnej. Skarżący kwestionował ustalenia faktyczne, twierdząc, że działki mają charakter siedliskowy i nie doszło do trwałego wyłączenia z produkcji rolnej. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych, niepełne postępowanie dowodowe i potrzebę rozważenia zastosowania przepisów o karach administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję Starosty P. ustalającą opłatę za wyłączenie gruntu z produkcji rolnej. Skarżący zarzucał błędy w ustaleniach faktycznych, twierdząc, że działki stanowią działki siedliskowe przeznaczone pod budownictwo zagrodowe, a ich obecne zagospodarowanie (składowanie opon, części samochodowych) nie stanowi trwałego wyłączenia z produkcji rolnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało decyzję organu I instancji, uznając, że zagospodarowanie nieruchomości poprzez utwardzenie terenu, składowanie opon i części samochodowych stanowi rozpoczęcie innego niż rolnicze użytkowanie gruntu. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając istotne naruszenia przepisów proceduralnych (art. 7 i 77 k.p.a.) oraz brak rozważenia możliwości zastosowania przepisów o administracyjnych karach pieniężnych. Sąd wskazał na potrzebę ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego, w tym ponownych oględzin, dokładnej inwentaryzacji stanu faktycznego i oceny, czy istniejący stan zagospodarowania można uznać za składowisko odpadów, a także rozważenia, czy doszło do przedawnienia kary lub możliwości odstąpienia od jej nałożenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli stanowi to rozpoczęcie innego niż rolnicze użytkowanie gruntu, zwłaszcza jeśli można je uznać za składowisko odpadów.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że samo położenie na gruncie rolnym worków z odpadami czy sterty opon nie zawsze oznacza wyłączenie gruntu z produkcji rolnej. Kluczowe jest ustalenie, czy doszło do powstania składowiska odpadów, czy utwardzenie terenu nastąpiło w związku z działalnością rolną, oraz jaki jest czasokres składowania przedmiotów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (26)
Główne
u.o.g.r.l. art. 28 § 1
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
W razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności.
u.o.g.r.l. art. 4 § 11
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Definicja wyłączenia gruntu z produkcji rolnej.
u.o.g.r.l. art. 11 § 1
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Wyłączenie gruntu z produkcji rolnej może nastąpić tylko po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłączenie.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych nad działalnością administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres orzekania sądu administracyjnego.
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych art. 28 § 1
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych art. 4 § 11
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych art. 11 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 135
Pomocnicze
u.o.g.r.l. art. 2 § 1
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Definicja gruntów rolnych, w tym gruntów pod drogami dojazdowymi.
u.o.g.r.l. art. 28 § 2
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Dotyczy sytuacji faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji bez decyzji, gdy grunt jest przeznaczony na cele nierolnicze lub nieleśne w MPZP.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 189a
Kodeks postępowania administracyjnego
Zakres stosowania przepisów o administracyjnych karach pieniężnych.
k.p.a. art. 189f
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych art. 2 § 1
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych art. 28 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego art. 189a
Kodeks postępowania administracyjnego art. 189f
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istotne naruszenie przepisów proceduralnych przez organy administracji. Niewystarczający materiał dowodowy do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Potrzeba rozważenia zastosowania przepisów o karach administracyjnych, w tym możliwości odstąpienia od nałożenia kary lub jej przedawnienia.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów administracji o zasadności ustalenia opłaty za wyłączenie gruntu z produkcji rolnej.
Godne uwagi sformułowania
nie może jednak obciążać skarżącego nie mógł też bezkrytycznie i bezrefleksyjnie oprzeć swoich ustaleń nie daje on wystarczających podstaw do przyjęcia, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe nie oznacza automatycznie, że fragment gruntu pod tymi przedmiotami należy ocenić za wyłączony z produkcji rolnej opłata [...] jest sankcją administracyjną - administracyjną karą pieniężną mającą charakter prewencyjno-represyjny nie jest wykluczone, że w chwili kiedy decyzję wydawał organ I instancji, a w szczególności SKO, teren przedmiotowych działek był uprzątnięty i przywrócone zostało ich rolnicze użytkowanie
Skład orzekający
Piotr Fronc
przewodniczący
Jacek Bursa
sprawozdawca
Monika Niedźwiedź
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia gruntów rolnych z produkcji, stosowanie przepisów o karach administracyjnych w postępowaniu dotyczącym opłat sankcyjnych, obowiązki organów w zakresie postępowania dowodowego."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne są procedury administracyjne i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli stan faktyczny wydaje się oczywisty. Podkreśla również złożoność przepisów dotyczących ochrony gruntów rolnych i kar administracyjnych.
“Błędy proceduralne uchylają opłatę za wyłączenie gruntu rolnego – co to oznacza dla właścicieli?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 1029/24 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2025-11-06 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-07-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Jacek Bursa /sprawozdawca/ Monika Niedźwiedź Piotr Fronc /przewodniczący/ Symbol z opisem 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku uchylono decyzję organu II i I instancji Powołane przepisy Dz.U. 1995 nr 16 poz 78 art 28 ust 1 Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędziowie: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik – Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2025 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2024 r. znak: SKO.Rol./4172/6/2021 w przedmiocie ustalenia opłaty za wyłączenie gruntu z produkcji rolnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Uzasadnienie Starosta P. decyzją z dnia 21 stycznia 2021 r. sygn. ROŚ.6124.206.2019 ustalił sprawcy wyłączenia – skarżącemu S. P., opłatę w wysokości dwukrotnej należności, zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (j.t. Dz.U.2024.82) w kwocie [...]zł za faktyczne wyłączenie gruntu z produkcji rolnej stanowiącego użytki rolne ŁIII o pow. 0,0099 ha i RI o pow. 0,0085 ha na działce nr [...] w m. Ś. Gmina N. B. oraz użytki rolne ŁIII o pow. 0,029 ha, RI o pow. 0,0092 ha na działce nr [...] w m. Ś. Gmina B., w terenie nieprzeznaczonym na cele nierolnicze i nieleśne. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono dokładnie przebieg postępowania w sprawie, wszystkie ustalenia poczynione w sprawie w toku postępowania wyjaśniającego i zebrane dowody, dokonując następnie ich oceny oraz przywołano również mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W odwołaniu skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, a tym samym uznanie, że do wyłączenia gruntu z produkcji rolnej doszło niezgodnie z przepisami. Działki będące przedmiotem postępowania stanowią działki siedliskowe, przeznaczone pod budownictwo zagrodowe. Jest to więc specyficzny rodzaj nieruchomości, związanej bezpośrednio z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Nieruchomość jest zabudowa budynkiem mieszkalnym oraz stodołą (od ponad 50 lat). Nadto przedmiotowy teren stanowi ugór od ponad 40 lat, a złożone na tym terenie rzeczy w żaden sposób nie wpływają na zmianę przeznaczenia gruntu i po zabraniu składowanych przedmiotów, stan gruntu pozostanie taki sam. Nie doszło zatem do sytuacji, aby nastąpiło trwałe przekształcenie przeznaczenia gruntu. Nadto zdaniem Strony, nawiezienie niewielkiej ilości gruzu w celu umożliwienia wjazdu na działkę, nie można określić jako zmianę przeznaczenia gruntu. Obszar, na którym chwilowo złożył opony, nie jest tak duży jak zostało to stwierdzone w wydanej decyzji. Błędne ustalenia spowodowały zaliczenie do obszaru składowania opon kilku działek, co zdaniem Strony można wyjaśnić i sprawdzić. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 12 kwietnia 2024 r. nr SKO.Rol./4172/6/2021, na podstawie art. 4 pkt 11, art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, podkreślając w uzasadnieniu, iż jak wynika z ustaleń poczynionych w sprawie przez Organ I instancji, podczas przeprowadzonych oględzin nieruchomości stwierdzono, że zagospodarowanie części działek nr [...] i [...] stanowiących użytki rolne RI i ŁIII o łącznej pow. 0,0566 ha powoduje, iż rozpoczęto inne niż rolnicze użytkowanie gruntu, a to poprzez utwardzenie terenu gruzem, tłuczniem, złożeniem zużytych opon, worków big-bag z częściami samochodowymi oraz ustawieniem kontenerów. Takie zagospodarowanie części w/w nieruchomości uniemożliwia prowadzenie działalności rolniczej polegającej na wytwarzaniu produktów roślinnych lub zwierzęcych z własnych upraw. Nie można bowiem mówić o możliwości produkcji rolniczej na tej części nieruchomości, które zostały utwardzone lub zajęte pod składowanie opon, kontenerów i części samochodowych. Jak wynika z wyjaśnień Strony i ustaleń w sprawie, skarżący utwardził grunt za pomocą kruszywa oraz przewiózł elementy pochodzące ze zdemontowanych pojazdów samochodowych z terenu posesji [...] na teren nieruchomości w Ś. . Do wyłączenia gruntu z produkcji rolnej doszło w 2019 r. Materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy (w tym dokumentację fotograficzną), wskazuje, że nieruchomość objęta postępowaniem w części została utwardzona gruzem i tłuczniem oraz pomiędzy kontenerami kruszywem; ponadto na części nieruchomości składowane są dużej pojemności worki w ilości ponad 20 sztuk (według oświadczenia skarżącego, znajdują się tam części samochodowe z warsztatu prowadzonego przez Stronę), następnie kontenery, deski, gruz i leżące luzem części samochodowe oraz opony. Jak wynika z ustaleń kontroli przeprowadzonej na przedmiotowych nieruchomościach przez Małopolski Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w dniu 20.02.2019 r., na działce nr [...] w Ś. znajdowało się 6 kontenerów budowlanych - naczepy samochodowe, 2 kontenery były zamknięte, natomiast w 2 kontenerach znajdowały się opony. Z ustaleń tych wynika również, że na terenie działek na placu w skrzyniach z tworzywa sztucznego magazynowane były reflektory samochodowe, lampy, węże gumowe i chłodnice, w kontenerze znajdowały się m. in. części silnika. Ponadto na terenie działek składowane były bezpośrednio na gruncie w big-bagach odpady z demontażu pojazdów. Niewątpliwe jest zatem w ocenie Kolegium, iż zagospodarowanie nieruchomości w sposób wynikający z całości materiałów dowodowych sprawy, stanowi rozpoczęcie innego aniżeli rolnicze użytkowanie przedmiotowego gruntu. Bez znaczenia jest przy tym, że grunt ten stanowi ugór i jak podnosi Skarżący w odwołaniu, składowane materiały mogą zostać usunięte, w związku z czym nie doszło do trwałego wyłączenia gruntu z produkcji rolnej. Ponadto co istotne, Organ I instancji w rozpatrywanej sprawie powołał biegłego geodetę, który podczas wizji w terenie dokonał dokładnego pomiaru powierzchni gruntu wyłączonego z produkcji rolnej, a zatem gruntu zajętego pod utwardzenie oraz zajętego składowanymi na nim materiałami, natomiast wyniki tego pomiaru przedstawił na mapie sytuacyjno - wysokościowej. Na dołączonej mapie geodeta dokładnie przedstawił powierzchnie działek nr [...] i nr [...] objętych wyłączeniem z produkcji rolnej, z podaniem rodzajów użytków rolnych wyłączonych (Ł/ŁIII, R/RI) oraz dokładnej powierzchni każdego z użytków. W świetle materiału dowodowego sprawy nie ulega wątpliwości, że utwardzenie części nieruchomości gruzem i tłuczniem stanowi zmianę przeznaczenia tej części przedmiotowej nieruchomości i stanowi o faktycznym wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej bez decyzji zezwalającej na to wyłączenie. W ten sposób doszło bowiem do zmiany struktury gruntu, nie pozwalającej na rolne użytkowanie tego obszaru. Kolegium również stwierdza, iż składowanie na nieruchomości o rolnym przeznaczeniu materiałów czy przedmiotów zupełnie nie związanych ani z zabudową zagrodową (którą podnosi Skarżący w odwołaniu), ani tym bardziej z użytkowaniem rolnym nieruchomości, jak ponad 20 sztuk dużych worków wypełnionych - według wyjaśnień Strony - częściami samochodowymi, następnie kontenerów zalegających na nieruchomości, składowiska opon samochodowych - stanowi o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej, poprzez rozpoczęcie innego niż rolne użytkowania tej nieruchomości. Składowanie tego typu materiałów na nieruchomości rolnej, nie mających żadnego nawiązania do rolnego charakteru i przeznaczenia tych działek, bezspornie nie służy działalności rolniczej na tej nieruchomości, a stanowi o zmianie sposobu jej użytkowania. Jednocześnie jak wynika z ustaleń Organu I instancji, w czasie faktycznego wyłączenia przedmiotowego gruntu z produkcji rolnej tj. w 2019 r., nieruchomość ta nie była objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Jak bowiem wynika z pisma Burmistrza Miasta i Gminy N. B. z dnia 26.11.2020 r. będącego odpowiedzią na zapytanie skierowane przez Starostę Proszowickiego, na wskazanym obszarze tj. działki nr [...], [...], [...] w miejscowości Ś., począwszy od 2017 r. nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy N. B.. Kolegium wyjaśnia, że wyłączenie gruntu z produkcji rolnej jest czynnością faktyczną, która w świetle przepisu art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nastąpić może tylko po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłączenie i w jej następstwie. W przeciwnym bowiem przypadku wyłączenie gruntu z produkcji narusza przepisy ustawy o ochronie gruntów. W świetle powyższego wskazać należy, że prawidłowa wykładnia przepisu art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych jest taka, iż dotyczy on szczególnej sytuacji, kiedy doszło do faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji rolnej bez decyzji zezwalającej na wyłączenie, ale grunt ten w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczony jest na cele nierolnicze lub nieleśne. Natomiast w przedmiotowej sprawie postępowanie prowadzone było na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, który nie przewiduje trybu legalizacyjnego, natomiast stanowi, że w razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami niniejszej ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności. Konsekwencją takiej regulacji jest fakt, że zezwolenie na wyłączenie z produkcji rolniczej gruntu rolnego może być wydane tylko wtedy, gdy mpzp dopuszcza taką możliwość. Przepis ten dotyczy sytuacji, gdy mpzp nie przewiduje przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, a mimo to doszło do wyłączenia takich gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej. W świetle przepisów ustawy nie ma możliwości zezwolenia na wyłączenie z produkcji rolniczej lub leśnej gruntów rolnych lub leśnych, jeżeli mpzp nie przewiduje takiej możliwości. W sytuacji takiej nie wydaje się decyzji zezwalającej na wyłączenie, a jedynie w formie sankcji dla sprawcy takiego wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję ukarany opłatą, zarzucił naruszenie: - art. 2 i 3 Konstytucji RP przez zastosowanie w niniejszej sprawie sankcyjnej z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych z pominięciem konstytucyjnej zasady państwa prawa; - art. 28 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt. 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez dokonanie zarówno przez organ I jak też II instancji wykładni w sposób niedający się pogodzić z zasadą działania w sposób pogłębiający zaufanie do organów samorządowych; - art., 5 art. 11 i art. 12 ust. 7 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez dokonanie zarówno przez organ I jak też II instancji wykładni w sposób niedający się pogodzić z zasadą działania w sposób pogłębiający zaufanie do organów samorządowych; W uzasadnieniu podkreślono, iż przedmiotowa działka jest bez wątpienia działką siedliskową w obrębie której jest możliwość utwardzenia podjazdu do budynku czy pozostawienia na niej niezbędnego sprzętu czy innych niezbędnych przedmiotów. Działka nigdy nie była skażona żadną substancją, nigdy też nie były prowadzone prace dające podstawy do zarzutu samowoli budowlanej. Teren objęty kontrolą cały czas stanowił i w dalszym ciągu stanowi ugór. Jedynie spór sąsiedzki jaki jest na miejscu z jednym sąsiadem powoduje cały ciąg bezpodstawnych kontroli i nękań skarżącego. Wszystkie te bezpodstawne i bezprawne działania, które inicjuje jeden sąsiad mający "znajomości" doprowadziły do obecnej sytuacji. Organ I instancji przypisuje do sprawy również działkę nr [...], która nie jest własnością skarżącego i na której to nic nie jest składowane, stanowi ona ugór do chwili obecnej i w związku z tym powinna być zupełnie wyłączona z niniejszej sprawy. Wniesiono o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na istotne naruszenie przez organ przepisów art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a. oraz nie rozważenie przez organ możliwości zastosowania w sprawie przepisów Działu IVa k.p.a. o administracyjnych karach pieniężnych. Należy jednak podkreślić, że niniejsze rozstrzygnięcie nie przesądza ostatecznego wyniku przedmiotowego postępowania administracyjnego. Co się tyczy przeprowadzonego postępowania dowodowego i zebranego w sprawie materiału dowodowego, to nie daje on wystarczających podstaw do przyjęcia, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia decyzji organu I instancji, postępowanie przed tym organem formalnie zostało wszczęte 23.10.2019 roku, a faktyczne czynności związane z jego prowadzeniem nałożyły się na początek pandemii, co spowodowało dla organu trudności w jego przeprowadzeniu. Te trudności w zebraniu materiału dowodowego, które jednoznacznie kwalifikować należy jako obiektywne, nie mogą jednak obciążać skarżącego. Organ wydający w niniejszej sprawie decyzję, nie mógł też bezkrytycznie i bezrefleksyjnie oprzeć swoich ustaleń o materiały z postępowania dowodowego prowadzonego przed innym organem (k. 19 akt administracyjnych) i do tego pochodzące sprzed ponad pół roku, licząc do daty formalnego wszczęcia niniejszego postępowania. Należy też zaznaczyć, że z protokołu kontroli przeprowadzonej przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie (k. 23 akt administracyjnych) wynika, że integralną częścią tego protokołu jest m.in. protokół przesłuchania skarżącego, którego w ogóle do akt nie dołączono. O ile natomiast przeprowadzone w niniejszym postępowaniu oględziny wraz z dokumentacją fotograficzną (k. 14 akt administracyjnych) oraz dowód z opinii biegłego geodety (k. 16 i 17 akt administracyjnych) należy ocenić na płaszczyźnie dowodowej za przeprowadzone prawidłowo, a które mogą wskazywać, że w sprawie doszło niezgodnego z prawem wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, to jednak nie są one wystarczające do przyjęcia, że rozstrzygnięcie organu jest zgodne z prawem. Dlatego w ponownym postępowaniu organ uzupełni materiał dowodowy we wskazanym poniżej zakresie i zastosuje się do przedstawionych poniżej poglądów i wytycznych. W pierwszej kolejności, m.in. z uwagi na długi, bo ponad pięcioletni upływ czasu od ostatnich oględzin, organ przeprowadzi ponowne oględziny, w trakcie których dokładnie zinwentaryzuje, co aktualnie znajduje się na przedmiotowych działkach. W przypadku jeśli stan faktyczny będzie tożsamy ze stanem z czerwca 2020 roku lub do niego zbliżony, organ uwzględni, że sam fakt położenia na gruncie rolnym worka, czy nawet kilku worków z odpadami, czy też położenia na nim sterty opon, czy desek nie oznacza automatycznie, że fragment gruntu pod tymi przedmiotami należy ocenić za wyłączony z produkcji rolnej w rozumieniu art. 4 pkt 11 w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (dalej: "ustawa"). Natomiast w takim stanie faktycznym jaki wstępnie zdaje się wyłaniać z zebranego dotychczas materiału dowodowego, organ winien rozważyć, czy na określonym terenie nie doszło do powstania składowiska odpadów. Jeśli istniejący stan zagospodarowania można uznać za składowisko odpadów, to w takim wypadku doszło do wyłączenia gruntu z produkcji rolnej, a jako wyłączony z tej produkcji należy uznać cały funkcjonalnie związany z istnieniem składowiska odpadów teren. Dokonując w tym zakresie oceny organ przy tym uwzględni, że - przykładowo - utwardzone fragmenty działek, które znajdują się w pobliżu domu i jak wskazuje skarżący stodoły, mogą mieć związek zarówno z ewentualnym składowiskiem, jak i działalnością rolniczą. Dla uznania, że ten utwardzony teren został wyłączony z produkcji rolnej w rozumieniu ustawy, organ winien ustalić, że utwardzenie to powstało w związku z prowadzeniem ewentualnego składowiska odpadów, a nie w związku z działalnością rolną, która w dzisiejszych czasach jest w istotnym stopniu zmechanizowana, a w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy, grunty pod drogami dojazdowymi do gruntów rolnych są gruntami rolnymi. Przy dokonywaniu w/w oceny organ też uwzględni, że aby ustalić opłatę, o której mowa w art. 28 ust. 1 ustawy, wyłączenie gruntów z produkcji rolnej nie musi być trwałe lecz może być czasowe. Niemniej jednak koniecznym jest wyważenie tego czasokresu. Nieco przejaskrawiając i ujmując obrazowo, przetrzymanie w pojemnikach, które w każdej chwili mogą być usunięte, rzeczy nawet nie związanych z produkcją rolną, przez jeden, czy kilka dni, nie daje podstawy do tego aby uznać, że w takiej sytuacji grunt pod tymi pojemnikami został wyłączony z produkcji rolnej w rozumieniu art. 4 pkt 11 ustawy. Dla dokonania, czy w przedmiotowym wypadku doszło do wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, konieczne jest zatem, choćby przybliżone ustalenie pewnego czasokresu znajdowania się na zarządzanych przez skarżącego działkach przedmiotów, które są odpadami. Przechodząc do dalszych rozważań należy wskazać, że do opłaty podwyższonej z art. 28 ust. 1 ustawy, zastosowanie znajdują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego o karach administracyjnych. Ponieważ pogląd ten w orzecznictwie organów administracji nie zawsze jest uwzględniany, przypomnieć należy, że w opracowaniu: Danecka Daria, Radecki Wojciech, Ochrona gruntów rolnych i leśnych. Komentarz, wyd. VI, LEX/el. 2024 wskazano: "Instrumenty prawne określone w art. 28 u.o.g.r.l. zostały przez ustawodawcę nazwane opłatami. Ponieważ jednak ponoszenie takich opłat jest następstwem naruszenia przepisów ustawy, nie są to "czyste" instrumenty finansowe, lecz są w istocie karami. Z teoretycznego punktu widzenia można je nazwać opłatami sankcyjnymi, będącymi wyrazem odpowiedzialności prawnej za naruszenie przepisów ustawy". Kwestię tę wyjaśnił także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 września 2024 r. II SA/Po 202/24, LEX nr 3764486 w sposób następujący: "Opłata za niezgodne z prawem wyłączenie gruntów rolnych lub leśnych z produkcji jest sankcją administracyjną - administracyjną karą pieniężną mającą charakter prewencyjno-represyjny. Jest ona wymierzana za naruszenie obowiązku wynikającego z dyrektywy ustanowionej w art. 11 ust. 1 uogril (wyroki NSA: z dnia 15 września 2015 r. sygn. akt II OSK 121/14, Lex nr 2091931; z dnia 9 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 2463/14, Lex 2083527; wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2187/15, Lex nr 2241992; wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 września 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 136/20, Lex nr 3061757; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 1195/21, Lex nr 3371650; wyrok WSA w warszawie z dnia 24 lutego 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 2428/22, CBOIS). Pogląd ten jest akceptowany również w doktrynie. Otóż w komentarzu W. Radeckiego do art. 28 ugoril (publ. Lex/el.) wskazano, że "Instrumenty prawne określone w art. 28 uogril zostały przez ustawodawcę nazwane "opłatami". Ponieważ jednak ponoszenie takich opłat jest następstwem naruszenia przepisów ustawy, nie są to "czyste" instrumenty finansowe, lecz są w istocie "karami". Z teoretycznego punktu widzenia można je nazwać "opłatami sankcyjnymi" będącymi wyrazem odpowiedzialności prawnej za naruszenie przepisów ustawy". Podobny pogląd został wyrażony w komentarzu do art. 28 uogril autorstwa J. Bieluka i D. Łobos-Kotowskiej (publ. Legalis/el.), w którym wskazano, że opłaty przewidziane w art. 28 uogril mają charakter sankcyjny; nałożenie opłat przewidzianych w art. 28 ust. 1 i 2 jest następstwem naruszenia przepisów ustawy, co wpływa na ich charakter i pozwala kwalifikować je jako kary administracyjne. Są to bowiem kary nakładane w drodze aktów administracyjnych na podmioty zachowujące się sprzecznie ze stosownymi normami prawnymi, co określane jest jako delikt administracyjny (zob. uchwała NSA z dnia 2 grudnia 1998 r. sygn. akt OPS 13/98, ONSA 1999, Nr 2, poz. 46)". Sąd podziela powyższy pogląd uznając, że bez wątpliwości opłata, o której mowa, jest karą administracyjną, do której mają zastosowanie przepisy k.p.a. o karach administracyjnych zawarte w dziale IV a k.p.a. Przechodząc zatem do przepisów tego działu, wskazać należy na art. 189a k.p.a., który w § 1 stanowi, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. Natomiast z § 2 wynika, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Badając zatem z punktu widzenia tego przepisu omawianą opłatę dostrzec trzeba, że przesłanki jej wymierzania zostały określone w art. 28 ustawy, tak więc w tym zakresie przepisy k.p.a. nie będą miały zastosowania. Inaczej ma się rzecz z przepisami dotyczącymi odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i udzielenia pouczenia oraz przesłanek jej przedawnienia, gdyż w tej materii ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych w odniesieniu do opłat się nie wypowiada. Tymczasem w kontrolowanej sprawie żaden z organów nie dokonał rozważań w przedmiocie zastosowania art. 189f k.p.a. tj. na płaszczyźnie możliwości odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. A w okolicznościach niniejszej sprawy ma to istotne znaczenie, ponieważ pomiędzy datą oględzin, a datą wydania decyzji przez organ I instancji upłynęło ponad 7 miesięcy, a pomiędzy datą oględzin, a datą wydania decyzji przez organ II instancji prawie 4 lata. Nie jest zatem wykluczone, że w chwili kiedy decyzję wydawał organ I instancji, a w szczególności SKO, teren przedmiotowych działek był uprzątnięty i przywrócone zostało ich rolnicze użytkowanie. Natomiast jedną z przesłanek odstąpienia od nałożenia przez organ administracyjnej kary pieniężnej jest zaprzestanie przez stronę naruszania prawa. Dlatego w ponownym postępowaniu organ rozważy możliwość odstąpienia od nałożenia przedmiotowej kary, a jeśli w wyniku oględzin okaże się, że na przedmiotowych działkach przywrócone zostało ich rolnicze użytkowanie, także to (wtedy w pierwszej kolejności), czy nie doszło do jej przedawnienia. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI