II SA/SZ 580/23

II SA/Sz 580/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-11-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Szydłowski
Marzena Iwankiewicz
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 15, art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 699
art. 3 pkt 19, art. 26 ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 133, art. 106 par. 3, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 265
par. 14 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 listopada 2023 r. sprawy ze skargi J. K. i K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia obowiązku usunięcia odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących J. K. i K. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Burmistrz P. wydał w dniu 8 czerwca 2020 r. postanowienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów z terenu działki o numerze ewidencyjnym [...] [...] obręb P. nr [...] przy ul. [...] w P. na skutek informacji uzyskanej od J. K.
i E. K.. Sprzedaż prawa użytkowania wieczystego ww. terenu wraz
z prawem własności budynków na nim posadowionych nastąpiła w dniu 25 maja
2020 r. akt notarialny rep. A nr [...] przez Z. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. (dalej "Z. ") na rzecz J. K. i E. K., wspólników spółki cywilnej "P. " do prowadzonej rzez nich działalności gospodarczej.
Z 1 stycznia 2021 r. wspólnikiem ww. spółki został T. K..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu 16 sierpnia 2021 r. postanowienie, po rozpoznaniu ponaglenia wspólników spółki cywilnej "P. ", w którym uznało, że Burmistrz P. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, lecz przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
i zobowiązało Burmistrza do załatwienia sprawy w terminie do 30 września 2021 r.
Burmistrz P. wydał w dniu 29 września 2021 r. decyzję nr [...], w której nałożył na Z. obowiązek usunięcia odpadów znajdujących się na terenie działki o numerze ewidencyjnym [...] [...] obręb P. nr [...] przy ul. [...] w P..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania Z. wydało w dniu 13 grudnia 2021 r. decyzję nr [...], w której uchyliło decyzję organu I instancji z dnia 29 września 2021 r.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji wydał na podstawie art. 26 ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2022 r. poz. 699; dalej "u.o.o.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej "K.p.a.") w dniu 9 maja
2022 r. decyzję nr [...], w której:
1. nałożył na Z. obowiązek usunięcia odpadów znajdujących się na terenie działki o numerze ewidencyjnym [...] [...] obręb P. nr [...], przy ul. [...]
w P. w terminie do dnia 2 listopada 2022 r.;
2. określił rodzaje odpadów przeznaczonych do usunięcia: odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów (kod 17 01 01); zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06 (kod 17 01 07); odpady z remontów i przebudowy dróg (kod 17 01 81);
3. wskazał, że wykonanie decyzji nastąpi poprzez zebranie i przekazanie odpadów wymienionych w punkcie 2 niniejszej decyzji do "F. " Sp. z o.o. z siedzibą w L. [...].
Z. złożył odwołanie od ww. decyzji i wniósł o jej uchylenie. Zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym niezebranie
i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W ocenie Z. , nałożenie obowiązku usunięcia odpadów z ww. terenu winien być nałożony na obecnych właścicieli działki. Według Z. , Państwo K. przystępując do przetargu działki nr [...] mieli możliwość zapoznania się z jej stanem faktycznym
i z możliwości tej skorzystali, co znajduje odzwierciedlenie w podpisanym oświadczeniu stanowiącym załącznik do dokumentacji przetargowej. W ocenie Z. , Państwo K. nabyli przedmiotową nieruchomość w takim stanie, w jakim znajdowała się w dniu prezentacji, tj. 15 stycznia 2020 r., w tym wraz z pryzmami ziemi oraz gruzem i to na nich jako nabywcach spoczywa obowiązek uporządkowania działki nr [...], w tym odpowiedniego zagospodarowania odpadów. Z. zaprzeczył żeby zobowiązał się usunąć z terenu przedmiotowej działki pryzm ziemi, czy jakichkolwiek odpadów, a nakładanie teraz na niego obowiązku usunięcia odpadów faktycznie doprowadzi do zmiany warunków przetargu, bowiem przy założeniu usunięcia odpadów z działki przez Z. cena za działkę byłaby wyższa, co też wpłynęłoby na decyzje innych podmiotów, uczestniczących w przetargu i możliwość zaoferowania wyższej ceny.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu 18 kwietnia 2023 r. decyzję nr [...], w której uchyliło decyzję organu I instancji w całości i umorzyło w całości wszczęte z urzędu postępowanie organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że po wydaniu postanowienia
o wszczęciu postępowania w sprawie organ I instancji wystąpił z zawiadomieniem z 9 czerwca 2020 r. o terminie oględzin przedmiotowej działki. Pismami z 15 i 16 czerwca 2020 r. organ I instancji zwrócił się do Z. i państwa K. o przekazanie dokumentacji pozwalającej ustalić kto jest posiadaczem odpadów na ww. działce. Państwo K. przedstawili stosowne dokumenty przy pismach z 23 i 30 czerwca 2020 r. W dniu 6 lipca 2020 r. podjęto próbę oględzin działki, lecz nie doszło do nich ze względu na brak dostępu do nieruchomości. Obecni przy czynności przedstawiciele Z. oraz Państwo K. oświadczyli, że dotychczas nie doszło do skutecznego przekazania nieruchomości. Pismami z 29 lipca 2020 r. organ I instancji zwrócił się do Z. oraz Państwa K. o udzielenie wyjaśnień w przedmiocie przekazania nieruchomości nabywcom. Stosownych wyjaśnień udzielono w pismach z 31 lipca 2020 r. i z 13 sierpnia 2020 r. Organ I instancji zawiadomieniem z 26 sierpnia 2021 r. poinformował o zebraniu materiałów w sprawie i możliwości zapoznania się z aktami sprawy. T. K. wnioskiem z 26 sierpnia 2021 r. zwrócił się do organu I instancji o niezwłoczne przeprowadzenie oględzin działki nr [...]. Przy piśmie z 22 września 2021 r. T. K. przekazał fotografie opisane jako fotografie terenu działki nr [...]. Organ I instancji wydał w dniu 29 września 2021 r. decyzję, w której nałożył na Z. obowiązek usunięcia odpadów z terenu działki. Ww. decyzja została uchylona przez organ odwoławczy decyzją z dnia 13 grudnia 2021 r., gdyż w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji nie podjął wszelkich niezbędnych kroków w celu wyjaśnienia kto jest posiadaczem spornych odpadów, nie wyjaśnił czy były zawarte postanowienia umowne pomiędzy sprzedającym a kupującymi nieruchomość odnośnie zagospodarowania odpadów, a także nie przeprowadził oględzin nieruchomości w celu dokładnego ustalenia z jakiego rodzaju i w jakiej ilości odpadami mamy do czynienia.
Organ I instancji pismem z 18 stycznia 2022 r. zwrócił się do Z. o dostarczenie dokumentacji związanej z ogłoszeniem przetargu na sprzedaż działki nr [...], dokumentacji z przeprowadzenia przetargu, udzielenie wyjaśnień jakich odpadów dotyczyło oświadczenie strony kupującej zawarte w § 1 pkt 4 lit. a) aktu notarialnego umowy sprzedaży z 25 maja 2020 r. Ponadto organ zwrócił się o wyjaśnienie w jakim dniu pracownicy Z. po raz ostatni przebywali na terenie działki nr [...] oraz czy Z. jest w posiadaniu kluczy do kłódki do bramy wjazdowej na przedmiotową działkę.
W piśmie z 3 lutego 2022 r. Z. podał, że oświadczenie zawarte w § 1 pkt 4 lit. a) aktu notarialnego umowy sprzedaży z 25 maja 2020 r. stanowi oświadczenie strony kupującej, a nie strony sprzedającej. Na terenie działki nr [...] na dzień jej sprzedaży znajdowały się pryzmy zmieszanej ziemi, które stanowiły część nieruchomości w ramach zbycia prawa użytkowania wieczystego, o czym kupujący wiedzieli, bowiem przeprowadzili przed przetargiem oględziny nieruchomości. Z. poinformował, że jego pracownicy ostatni raz na działce nr [...] przebywali dnia 5 czerwca 2020 r. kiedy to wyznaczony został termin wydania przedmiotowej nieruchomości. Z. wskazał, że jest w posiadaniu kluczy do kłódki do bramy wjazdowej na teren działki nr [...], które znajdują się w zaklejonej kopercie, w której przesłane zostały do Państwa K. , jednakże adresaci nie odebrali przesyłki pocztowej zawierającej owe klucze i koperta została zwrócona do nadawcy. Z. zwrócił uwagę, że brak kluczy do kłódki do bramy wjazdowej w żaden sposób nie uniemożliwia w dostaniu się na teren działki nr [...]. Pismami z 20 i 21 stycznia 2022 r. organ I instancji zwrócił się do K. K. i J. K.
o udzielenie wyjaśnień: jakich odpadów dotyczyć miało oświadczenie strony kupującej zawarte w § 1 pkt 4 lit. a) ww. aktu notarialnego umowy sprzedaży, czy odpady te znajdowały się w dniu 17 stycznia 2020 r. na działce nr [...], czy na działce tej
w okresie pomiędzy 17 stycznia 2020 r. do 25 maja 2020 r. pojawiły się inne dodatkowe odpady, czy na dotychczas przekazanych fotografiach terenu działki nr [...] wykonanych po dniu 2 czerwca 2020 r. znajdują się inne dodatkowe odpady niż wymienione w § 1 pkt 4 lit. a) powyższego aktu notarialnego, kiedy ostatni raz przebywano na terenie działki nr [...] i czy istnieją informacje bądź dokumenty potwierdzające twierdzenie, że Z. jest w posiadaniu klucza do kłódki od bramy wjazdowej na teren ww. działki. W piśmie z 16 lutego 2022 r. Państwo K. wyjaśnili m. in., że oświadczenie zawarte w § 1 pkt 4 lit. a) ww. aktu notarialnego dotyczy odpadów gromadzonych na działce nr [...] przez Z. co najmniej od roku 2019, w tym m. in. gruzu, asfaltu, rur PCV, rur z kamionki, odpadów betonowych
z odpadami metalowymi czy folii. Odpady te miały być widoczne już w momencie przeprowadzania oględzin działki nr [...] przed przetargiem dnia 15 stycznia
2020 r. i znajdowały się tam w dacie przeprowadzenia przetargu, tj. 17 stycznia
2020 r. Oświadczyli, że nie mają jednak wiedzy, czy na przekazanych fotografiach znajdują się inne odpady niż wymienione w § 1 pkt 4 lit. a) ww. aktu notarialnego i nie mają wiedzy czy w okresie pomiędzy 17 stycznia 2020 r. do 25 maja 2020 r. pojawiły się na przedmiotowej działce inne dodatkowe odpady, zaś ostatni raz na przedmiotowej działce przebywali dnia 2 czerwca 2020 r. podczas nieudanej próby przekazania nieruchomości. W dniu 21 lutego 2022 r. podjęta została próba przeprowadzenia oględzin działki nr [...], w której uczestniczyli J. i K. K. wraz z pełnomocnikiem i T. K., natomiast brak było przedstawicieli Z. . Z uwagi na brak posiadania kluczy do kłódki do bramy wjazdowej oględziny nie zostały przeprowadzone. Jednakże uczestniczący w czynności zwrócili uwagę na możliwość wejścia na teren działki nr [...] w dwóch miejscach w których uszkodzone jest ogrodzenie. Termin kolejnych oględzin wyznaczony został na 28 marca 2022 r., o czym strony i zainteresowani zostali powiadomieni zawiadomieniem z 24 lutego 2022 r. Dnia 28 marca 2022 r. przeprowadzone zostały oględziny działki nr [...], przy czym z uwagi na brak klucza do kłódki bramy wjazdowej na teren działki pracownicy Urzędu Gminy P. weszli przez uszkodzony płot, zaś J. K., K. K. i ich pełnomocnik oraz T. K. pozostali poza ogrodzeniem ww. działki. W trakcie oględzin stwierdzono występowanie na działce odpadów o kodach 17 01 06 oraz 17 01 81. Miejsca występowania odpadów zostały zaznaczone na załączniku mapowym do protokołu z oględzin, zaś same odpady uwidocznione zostały na fotografiach, również załączonych do protokołu z oględzin.
Organ I instancji pismem z 31 marca 2022 r. zwrócił się do K. K., J. K. i T. K. o udzielenie informacji, czy widoczne na zdjęciach odpady znajdowały się na działce nr [...] w dniu 15 stycznia 2020 r., czy w okresie od 15 stycznia 2020 r. do 2 czerwca 2020 r. pojawiły się jakieś inne odpady niż uwidocznione na zdjęciach, a jeśli tak to które, a także czy w okresie od 2 czerwca 2020 r. do 28 marca 2022 r. pojawiły się jakieś inne odpady niż uwidocznione na zdjęciach, a jeśli tak to które? W piśmie z 6 kwietnia 2022 r. K. K. wskazała, że widoczne na zdjęciach z oględzin odpady znajdowały się na przedmiotowej działce w dniu 15 stycznia 2020 r., jednakże nie posiada wiedzy, czy w okresie po 15 stycznia 2020 r. na przedmiotowej działce pojawiły się jakieś dodatkowe odpady. Organ I instancji zawiadomieniem z 15 kwietnia 2022 r. poinformował o zebraniu dowodów w sprawie i możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
Decyzją z 9 maja 2022 r. organ I instancji nałożył na Z. obowiązek usunięcia z działki nr [...] odpadów o kodach 17 01 01, 17 01 07 i 17 01 81 w terminie do 2 listopada 2022 r. poprzez ich zebranie i przekazanie do F. sp. z o. o. w L. [...]. Organ I instancji ustalił, że na przedmiotowej działce zalegają odpady
w postaci betonu oraz gruzu z rozbiórek, zmieszanych odpadów z gruzu ceglanego, betonu i odpadów ceramicznych, a także odpady z remontów i przebudowy dróg. Organ ustalił, że posiadaczem owych odpadów jest Z. , gdyż zostały one wytworzone przez zakład budżetowy Gminy P. - Z. , którego następcą prawnym jest Z. . W ocenie organu I instancji, Z. jest posiadaczem owych odpadów jako ich wytwórca, o czym świadczą dowody
w postaci fotografii działki nr [...] oraz ortofotomapa z 2019 r., na których uwidocznione są sporne odpady. Z. złożył odwołanie od ww. decyzji. Uczestnicy postępowania wnieśli o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Wnioskiem z 2 kwietnia 2023 r. T. K. zwrócił się o dopuszczenie dowodu
z oświadczenia pracownika Z. o informowaniu nabywców działki w trakcie oględzin przed-przetargowych o zamiarze usunięcia odpadów przez Z. oraz o dopuszczenie dowodu z przesłuchania tej osoby w charakterze świadka.
Organ odwoławczy po zapoznaniu się z aktami sprawy podjął decyzję o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy, organ odwoławczy przywołał treść art. 26 ust. 1, ust. 2 i ust. 6, art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. i wskazał, że ustawodawca wprowadził domniemanie prawne, zgodnie z którym posiadaczem odpadów jest osoba władająca powierzchnią ziemi, na której odpady się znajdują. Na gruncie omawianej regulacji należy odróżnić pojęcie wytwórcy odpadów od posiadacza odpadów. Organ odwoławczy podał, że jeśli nie mamy do czynienia
z wytwórcą odpadów, to za posiadacza odpadów uznaje się podmiot który włada terenem, na którym odpady te się znajdują. Organ odwoławczy wskazał, że
w orzecznictwie przyjmuje się, że dla skutecznego obalenia powyższego domniemania konieczne jest wykazanie, że odpady na danym terenie zostały zgromadzone przez inny podmiot nielegalnie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że Państwo K. wskazywali, że na działce nr [...] pozostawione zostały odpady,
w szczególności gruz i odpady budowlane, co do których usunięcia powinien zostać zobowiązany poprzedni właściciel, tj. Z. . Na potwierdzenie tego faktu przedłożyli fotografie. W przedmiotowej sprawie bezsporne było, że na ww. terenie znajdują się odpady takie jak beton oraz gruz z rozbiórek, zmieszane odpady z gruzu ceglanego, beton i odpady ceramiczne, a także odpady z remontów i przebudowy dróg.
Z dokumentacji fotograficznej wynikało, że odpady te zebrane są w postaci pryzm zmieszanych z glebą, częściowo porośniętych roślinnością. W aktach sprawy znajdują się informacje wskazujące, że w okresie pomiędzy zawarciem aktu notarialnego sprzedaży nieruchomości, a planowanym terminem jej faktycznego wydania Państwu K. , na działkę nr [...] zostały przywiezione odpady, jednakże z pism przedłożonych przez Z. wynikało, że do czynności tej doszło omyłkowo,
a przywiezione odpady zostały już z ww. działki usunięte. Z. zaprzeczył, że znajdujące się na przedmiotowej działce odpady zostały przez niego wytworzone, czy zgromadzone, twierdząc, iż otrzymał we władanie omawianą działkę w takim stanie,
w jakim następnie została ona sprzedana Państwu K. . Z. podał, że jako spółka została utworzona dopiero w roku 2016, a przedmiotowa działka została wniesiona do majątku spółki przez Gminę P.. W ocenie organu odwoławczego,
z akt sprawy nie wynikało, żeby Z. był wytwórcą spornych odpadów. Z samego faktu, że przez niespełna 4 lata Z. był w posiadaniu ww. działki nie można od razu wywodzić wniosku, że Z. był wytwórcą tych odpadów. W celu ustalenia jaki podmiot powinien zostać zobowiązany do usunięcia spornych odpadów należy ustalić kto był ich wytwórcą i czy odpady te zostały zgromadzone na działce nr [...] w sposób legalny. Jeśli odpady te zostały zgromadzone w sposób legalny, to ich posiadanie przeszło wraz z prawem własności na kolejnych właścicieli. Jeśli zaś odpady te zostały zgromadzone na omawianej działce w sposób nielegalny to podmiotem na który należy nałożyć obowiązek ich usunięcia powinien być ich wytwórca. Jeśli zaś nie jest możliwe ustalenie wytwórcy odpadów to zgodnie z domniemaniem zawartym w art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. podmiotem odpowiedzialnym za ich usunięcie winien być władający terenem. W ocenie organu odwoławczego, nie było zasadne twierdzenie Państwa K. , że przedmiotowa działka nie została im faktycznie przekazana
w posiadanie. Teren działki nr [...] jest co prawda ogrodzony, a wjazd zabezpieczony bramą zamkniętą na kłódkę. Ogrodzenie jest niekompletne i w każdej chwili możliwe jest wejście na teren działki, co zostało potwierdzone przez pracowników organu I instancji w trakcie oględzin. Z faktu odmowy przyjęcia przez nabywców kluczy do kłódki, na którą zamknięta jest brama wjazdowa nie można od razu wywodzić wniosku, że nie doszło do faktycznego objęcia nieruchomości
w posiadanie przez nabywców. W ocenie organu odwoławczego, nabywcy próbują
w ten sposób stworzyć pozory nieobjęcia nieruchomości we władanie na potrzebę uzasadnienia argumentu, że nie są posiadaczami odpadów. Odnosząc się natomiast do argumentu, że Z. miał zobowiązać się do usunięcia wszelkich odpadów znajdujących się na ww. działce, co potwierdzać miał § 1 pkt 4 lit. a) aktu notarialnego umowy sprzedaży z 25 maja 2020 r., organ odwoławczy wskazał, że ww. zapis aktu notarialnego nie jest postanowieniem umownym, a jedynie oświadczeniem strony kupującej, że usłyszała takie zapewnienie od przedstawicieli strony sprzedającej.
W dalszej części tego aktu notarialnego, w § 1 pkt 5, znajduje się oświadczenie przedstawicieli strony sprzedającej, przeczące przyjęciu zobowiązania do usunięcia spornych odpadów. Nie można zatem na tej podstawie twierdzić, że Z. zobowiązał się do usunięcia spornych odpadów. Również ewentualne oświadczenia przedstawicieli czy pracowników Z. , co do usunięcia odpadów, składane podczas oględzin nieruchomości przed przetargiem, nie może przesądzać o przyjęciu przez Z. takiego zobowiązania, bowiem aby takie oświadczenie mogło wywoływać skutki prawne musiałoby być zawarte w dokumentach przetargowych lub w akcie notarialnym sprzedaży, a to nie miało miejsca. Z tych też względów, organ odwoławczy uznał za niecelowe dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka w osobie pracownika Z. , mającego składać w trakcie oględzin przed-przetargowych zapewnienie o zamiarze usunięcia spornych odpadów przez Z. . Nawet jeśli takie zapewnienie rzeczywiście było składane, to pomijając fakt, czy pracownik ten był umocowany do składania takich oświadczeń, aby mogło ono wywierać skutki prawne musiałoby znaleźć odzwierciedlenie w dokumentach przetargowych i w akcie notarialnym sprzedaży nieruchomości, a to nie nastąpiło. Organ odwoławczy wskazał, że wbrew stwierdzeniom zawartym w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwolił ustalić kto jest wytwórcą przedmiotowych odpadów
i ponad wszelką wątpliwość wytwórcą omawianych odpadów nie był Z. . Sporne odpady są zgromadzone na działce nr [...] w formie hałd czy pryzm odpadów zmieszanych z ziemią, porośniętych roślinnością. To wskazuje, że teren ten został tak uformowany co najmniej na kilka lat przed jego sprzedaniem Państwu K. . Z akt sprawy wynikało, że Z. został utworzona 29 listopada 2016 r. Wcześniej omawiany teren należał do Gminy P., a po ustanowieniu Z. teren ten został mu przekazany na mocy uchwały nr [...] Rady Miejskiej w P.
z 29 listopada 2016 r. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu z którego by wynikało, że sporne odpady zostały zwiezione na omawiany teren w okresie, kiedy należał już do Z. . To zaś oznacza, że odpady te zostały zwiezione na omawiany teren zanim został on przekazany do majątku Z. P., co w dalszej kolejności oznacza, że ich wytwórcą musiał być inny podmiot.
Organ odwoławczy podał, że postępowanie w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów jest postępowaniem prowadzonym z urzędu. W przypadku ustalenia przez właściwy organ, że podmiot w stosunku do którego toczyło się takie postępowanie nie jest ani wytwórcą, ani posiadaczem odpadów, postępowanie względem takiego podmiotu staje się bezprzedmiotowe i kwalifikuje się do umorzenia. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, bowiem postępowanie toczyło się
w sprawie nakazania usunięcia z działki nr [...] odpadów przez Z. , a po przeprowadzeniu postępowania dowodowego ostatecznie okazało się, że podmiot ten nie jest ani wytwórcą, ani posiadaczem spornych odpadów. W tej sytuacji przedmiotowe postępowanie okazało się bezprzedmiotowe, co uzasadniało jego umorzenie.
J. K., E. K. i T. K. złożyli skargę na ww. decyzję i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzucili organowi naruszenie:
1. art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a., przez bezpodstawne umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów
w sytuacji, w której przedmiot postępowania istnieje, a w szczególności nielegalnie zgromadzone odpady nadal zanieczyszczają nieruchomość, a SKO ani nie przeprowadziło, ani nie zleciło organowi I instancji przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia posiadacza odpadów w odniesieniu do zdarzeń poprzedzających datę objęcia we władanie nieruchomości przez skarżących, czyli dzień 27 października 2022 r., w którym to dopiero dniu, nieruchomość stanowiąca działkę o nr ewid. [...] przy ul. [...] w P. została skarżącym wydana przez P. L. Komornika przy Sądzie Rejonowym S. [...] w S. w sprawie egzekucyjnej o sygn. akt: Km [...],
2. art. 77 § 1 i § 4 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a., przez zaniechanie przeprowadzenia (lub zlecenia ich przeprowadzenia organowi I instancji) jakichkolwiek czynności zmierzających do ustalenia posiadacza odpadów w odniesieniu do zdarzeń poprzedzających rzeczywistą datę objęcia we władanie nieruchomości przez skarżących, w sytuacji gdy dostępne SKO były źródła dowodowe umożliwiające ustalenie tej okoliczności, tym w szczególności zawnioskowany przez skarżących świadek Z. M. - pracownik spółki Z. , a nadto możliwe były do pozyskania na tą okoliczność publicznie dostępne ortofotomapy obejmujące okres od 2013 r. do 2020 r., które z dostateczną dokładnością pozwalają ustalić, kiedy na nieruchomości tj. działce o nr ewid. [...] przy ul. [...] w P. pojawiły się odpady,
3. art. 80 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a., przez bezkrytyczne przyjmowanie przez SKO pism i oświadczeń przedstawicieli Z. za prawdziwe i czynienie wyłącznie w oparciu o nie istotnych ustaleń, w sytuacji gdy w aktach sprawy znajduje się akt notarialny z dnia 25 maja 2020 r. Rep. A Nr [...], w którym znajdują się ewidentnie nieprawdziwe oświadczenia tych samych przedstawicieli,
4. art. 336 i nast. Kodeku cywilnego, przez przyjęcie, iż prawnie skuteczne jest jednostronne oświadczenie Z. o przekazaniu posiadania nieruchomości bez udziału i wbrew woli skarżących, w szczególności naruszenie istoty przekazania posiadania, która to czynność winna się cechować dwoma fundamentalnymi dla jej charakteru elementami tj. corpus, czyli rzeczywistym uzyskaniem władztwa nad rzeczą oraz animus, czyli wolą wykonywania uzyskanego władztwa nad rzeczą dla siebie,
w sytuacji, gdy żaden z tych elementów nie zaistniał, skarżący wyraźnie odmawiali przejęcia posiadania, a SKO uznało, iż skarżący w takiej sytuacji jedynie stwarzają pozory nieobjęcia nieruchomości w posiadanie;
5. art. 84 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a., przez podjęcie się przez SKO samodzielnej oceny okoliczności okresu czasu, w jakim na nieruchomości stanowiącą działkę o nr ewid. [...] przy ul. [...] w P. pojawiły się odpady, w oparciu o ocenę stopnia przyrostu roślinności, w sytuacji gdy ocena taka wymaga wiadomości specjalnych, a SKO wiadomości tych nie posiada, czym doszło do ewidentnie błędnych ustaleń w odnośnym zakresie,
6. art. 15 i 16 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. 2023 r. poz.685), poprzez dokonanie ustalenia daty powstania Z. wbrew danym, które na tą okoliczność wprost wynikają z wpisów Krajowego Rejestru Sądowego;
7. art. 26 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 19 u.o.o., przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy podmiot aktualnie władający nieruchomością (skarżący) obalił domniemanie wynikające z art. 3 pkt 19 u.o.o., a podmiot poprzednio władający nieruchomością (ZWiK ) takiego domniemania nie obalił.
Skarżący złożyli wniosek o przeprowadzenie dowodu:
a) ortofotomapy nieruchomości tj. dz. [...], obr. P. 9 przy ul. [...]
w P. z lat 2013 - 2020,
b) pisemnego oświadczenia pracownika Z. - Z. M. z dnia 4 maja 2023 r.,
c) protokołu z dnia 27 października 2022 r., sporządzonego przez P. L. Komornika przy Sądzie Rejonowym S. [...] w S.
w sprawie egzekucyjnej o sygn. akt: Km [...].
W uzasadnieniu skargi zarzuty zostały uszczegółowione.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Uczestnik postępowania Z. wniósł o oddalenie skargi i podał, że każda z osób zainteresowanych przystąpieniem do ustnego nieograniczonego przetargu na sprzedaż prawa użytkowania wieczystego zabudowanej nieruchomości składającej się z działki gruntu nr [...] wraz z własnością budynków, znajdujących się na tej działce miała możliwość w okresie 13-15 stycznia 2020 r. zapoznania się ze stanem faktycznym gruntu oraz posadowionych na nim budynków. Z powyższej możliwości skorzystali małżonkowie K. i J. K., którzy przeprowadzili wizję lokalną na terenie ww. działki i złożyli o tym stosowne pisemne oświadczenie. Do przetargu, w którym kwota wywoławcza wynosiła [...] zł netto stanęło 3 licytantów. Prawo użytkowania wieczystego zabudowanej nieruchomości wraz z własnością budynków znajdujących się na tej działce Z. sprzedał za kwotę [...]zł netto (kwota brutto [...] zł). Najkorzystniejszą ofertę zaproponowali wspólnicy spółki cywilnej P. J. i K. K., którzy przed przetargiem skorzystali z możliwości zapoznania się ze stanem gruntu i nie zgłosili do niego zastrzeżeń. Z. podał, że przez przystąpienie do licytacji, wszyscy licytanci wyrazili zgodę na zakup ww. nieruchomości w takim stanie faktycznym, technicznym oraz prawnym w jakim znajdowały się grunt i budynki w chwili przetargu. Według Z. , skarżący po wygraniu przetargu zaczęli zgłaszać różne, bezprawne i bezzasadne żądania, np. odmówili przejęcia nieruchomości i nie domagali się jej wydania, żeby po prawie 1,5 roku złożyć do sądu wniosek o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu o wydanie nieruchomości, a następnie rozpocząć egzekucję o wydanie nieruchomości. W tym zakresie Z. założył pozew przeciwegzekucyjny, prowadzony przed Sądem Okręgowym w S., pod sygn. akt I C [...], o pozbawienie w całości wykonalności tytułu wykonawczego, tj. § 5 aktu notarialnego z dnia 25 maja 2020 r., co do obowiązku wydania nieruchomości, który został opatrzony klauzulą wykonalności postanowieniem Referendarza Sądowego Sądu Rejonowego S. w S. z dnia 10 listopada 2021 r., sygn. akt sądu: IX Co [...]. Sąd wyznaczył pierwszy termin rozpoznania sprawy na dzień 14 listopada 2023 r. Skarżący inicjowali również postępowania prokuratorskie, m.in. składając zawiadomienia do prokuratury, że osoby reprezentujące Z. poświadczyły nieprawdę w akcie notarialnym zbywanej nieruchomości oraz że została skradziona brama prowadząca do nabytej przez nich nieruchomości. Skarżący nie chcą płacić podatku od nieruchomości. Odpady w rzeczywistości to pryzmy zmieszanej ziemi na terenie działki, lecz to nie Z. je wytworzył. Z. podał, że w akcie notarialnym sprzedaży nieruchomości przekazanie nieruchomości nastąpi 2 czerwca 2020 r.
o godz. 10.00. Skarżący odmówili przejęcia nieruchomości w dniu 2 czerwca 2020 r.
i podpisania protokołu. Nowy termin ustalono na 5 czerwca 2020 r., lecz skarżący nie weszli na teren działki i nie podpisali protokołu. W ocenie Z. , doszło do przekazania skarżącym nieruchomości, bo po tym terminie nie domagali się oni wydania nieruchomości. Z. podał, że oświadczenia Z. M. z 31 marca 2023 r. i 4 maja 2023 r. zawierają nieprawdziwe informacje i zostały sformułowane wyłącznie na użytek niniejszego postępowania, jak również na użytek powództwa przeciwegzekucyjnego wytoczonego skarżącym przez Z. . Z. M. nie miał żadnych uprawnień, aby w imieniu Z. składać jakieś wiążące oświadczenia woli
w procesie przetargowy, w tym co do rzekomych odpadków i ich usunięcia, a jedynie mógł oprowadzić potencjalnych zainteresowanych w przetargu okazując zbywaną nieruchomość. Z. podkreślił, że Z. M. jest osobą skonfliktowaną ze Z. .
Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2023 r. Sąd odrzucił skargę T. K..
Na rozprawie Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej "p.p.s.a.") oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Bezsporne w sprawie było, że skarżący są użytkownikami wieczystymi
ww. gruntu i właścicielami budynków tam się znajdujących. Według twierdzeń skarżących, są oni posiadaczami tej nieruchomości z dniem 27 października 2022 r., tj. z dniem wydania im nieruchomości przez komornika sądowego.
Bezsporne było również, że skarżący przed przystąpieniem do przetargu zapoznali się ze stanem przedmiotowej działki.
Spór dotyczy ustalenia podmiotu obowiązanego do usunięcia odpadów znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości.
Organ I instancji uznał, że obowiązek usunięcia odpadów należy nałożyć na Z. . Tego zdania byli również skarżący, którzy w toku postępowania wskazywali, że na zakupionej przez nich nieruchomości znajdowały się odpady, które były tam składowane przez Z. .
Z. zaprzeczył, żeby to on był wytwórcą odpadów, gdyż pryzmy zmieszanej ziemi znajdowały się na ww. terenie jeszcze przed powstaniem Z. . Z. podał, że skarżący przed nabyciem ww. działki ją oglądali i jej stan nie uległ zmianie od tego czasu.
W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy uchylił decyzje organu I instancji
i umorzył w całości wszczęte z urzędu postępowanie organu I instancji.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu w dniu 8 czerwca 2020 r. w sprawie wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów z terenu działki o numerze ewidencyjnym [...] obręb P. nr [...] przy ul. [...] w P..
W toku wszczęte postępowanie administracyjnego organ winien na wstępie ustalić czy na konkretnej nieruchomości znajdują się odpady w rozumieniu przepisów u.o.o. Jeśli organ ustali, że są to odpady, które znajdują się w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania, to przystępuje do ustalenia posiadacza odpadów w rozumieniu art. 3 pkt 19 w zw. z art. 26 ust. 1 u.o.o. obowiązanego do ich usunięcia.
Podkreślić należy, że postępowanie toczyło się w przedmiocie usunięcia odpadów, a nie przeciwko konkretnemu podmiotowi, zatem w ocenie Sądu, nieprawidłowe było umorzenie postępowania administracyjnego w całości, gdyż
w istocie zamknęło to drogę do wydania decyzji w sprawie usunięcia odpadów na przedmiotowej nieruchomości.
Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne (art. 15 K.p.a.), co oznacza, że jego istotą jest dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy przez dwa różne organy administracji. Nie wyklucza to zatem sytuacji, która zaszła w niniejszej sprawie, że organ odwoławczy inaczej ocenił zebrany materiał dowodowy i wywiódł z niego inne wnioski niż organ I instancji, co do podmiotu zobowiązanego do usunięcia odpadów. Skoro według organu odwoławczego, posiadaczem odpadów zobowiązanym do ich usunięcia nie był Z. , to organ, rozpoznając odwołanie powinien wydać decyzję, w której obowiązek usunięcia odpadów zostanie nałożony na innego posiadacza odpadów w rozumieniu art. 3 pkt 19 u.o.o.
Po ustaleniu, że na danej nieruchomości są odpady, podlegające usunięciu, postępowanie administracyjne nie może zakończyć się umorzeniem postępowania
w całości. Nie sposób uznać, że postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. Postępowanie administracyjne nie toczyło się bowiem przeciwko konkretnemu podmiotowi, lecz w przedmiocie usunięcia odpadów. Skarżący jako władający nieruchomością, na której znajdowały się odpady starali się obalić domniemanie, wynikające z art. 3 pkt 19 u.o.o. przez wskazanie Z. jako wytwórcę odpadów. Zarówno Z. , jak i skarżący brali czynny udział w sprawie, składając liczne oświadczenia i wnioski. Konkretyzacja podmiotu obowiązanego do usunięcia odpadów nastąpiła dopiero w decyzji organu I instancji.
W ocenie Sądu, na tym etapie postępowania ustosunkowanie się do zarzutów merytorycznych skargi byłoby przedwczesne.
Odnosząc się do złożonych w skardze wniosków dowodowych Sąd wskazuje, iż nie jest możliwe ich przeprowadzenie w postępowaniu sądowym. Sądy administracyjne co do zasady nie dokonują własnych ustaleń, gdyż kontrola zaskarżonych aktów odbywa się na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.). Oznacza to, że Sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji na podstawie ustaleń faktycznych dokonanych i przyjętych przez organy podatkowe. Sąd nie ma prawa ani obowiązku przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego,
a wyjątkowo może to uczynić wówczas, gdy poweźmie istotne wątpliwości co do ustaleń poczynionych przez organy oraz o ile postępowanie takie nie naruszy przewidzianej w art. 7 p.p.s.a. zasady szybkości postępowania sądowego. Dopuszczalny jest jedynie dowód z dokumentu, pełniący rolę uzupełniającą. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., na co zwraca się uwagę w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Zauważyć należy, iż sąd administracyjny nie powinien przeprowadzać środków dowodowych i dokonywać ustaleń, które miałyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwianej decyzją administracyjną, a do tego de facto musiałaby się sprowadzać ocena wnioskowanych przez pełnomocnika dowodów. Sąd nie zastępuje organów administracji, postępowanie sądowe nie jest kontynuacją postępowania administracyjnego. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje także podstaw do dopuszczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym dowodu z protokołu, który zawiera zeznania świadka, czy też pisma zawierającego oświadczenie świadka na okoliczności stanowiące przedmiot sprawy. Byłoby to bowiem obejście prawa, które zezwala wyłącznie na przeprowadzenie dowodu z dokumentu. Przepis ten nie jest również instrumentem służącym do zwalczenia ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza (por. wyrok NSA z 20.01.2010 r., sygn. I FSK 1306/08).
Z tych względów wnioski dowodowe zawarte w skardze należało oddalić.
Wobec braku podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego w całości, konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. 205 § 2 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).
Na rzecz skarżących zasądzono solidarnie od organu odwoławczego kwotę [...]zł, na którą składa wpis sądowy w wysokości [...] zł, wynagrodzenie pełnomocnika
w wysokości [...] zł.
Wskazać należy również, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości zasądzenia kosztów od skarżących na rzecz uczestnika postępowania.