II SA/Kr 1002/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2016-10-31
NSAAdministracyjneWysokawsa
warunki zabudowyorganizacja społecznaudział w postępowaniuinteres społecznycele statutoweK.p.a.ład przestrzennybudownictwo wielorodzinnebudownictwo jednorodzinneochrona dzielnicy

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia odmawiające dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu o warunki zabudowy, uznając, że organy nie zbadały wystarczająco przesłanek celu statutowego i interesu społecznego.

Stowarzyszenie ubiegało się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla budowy wielorodzinnych budynków mieszkalnych na terenie dzielnicy zamieszkałej głównie przez domy jednorodzinne. Organy obu instancji odmówiły dopuszczenia, uznając, że cele statutowe organizacji i interes społeczny nie uzasadniają jej udziału. Sąd administracyjny uchylił te postanowienia, stwierdzając, że organy nie zbadały wystarczająco przesłanek z art. 31 K.p.a., w szczególności interesu społecznego i związku celów statutowych z przedmiotem sprawy.

Sprawa dotyczyła odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia [...] do udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze podmiotu na prawach strony, które miało na celu ustalenie warunków zabudowy dla budowy zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych na terenie dzielnicy W., charakteryzującej się zabudową jednorodzinną. Organy pierwszej i drugiej instancji uznały, że Stowarzyszenie nie wykazało wystarczająco związku swoich celów statutowych z przedmiotem postępowania ani istnienia interesu społecznego przemawiającego za jego udziałem. Stowarzyszenie argumentowało, że jego celem jest ochrona charakteru dzielnicy i interesów jej mieszkańców, a planowana inwestycja wielorodzinna w obszarze jednorodzinnym stanowi zagrożenie dla ładu przestrzennego i wartości nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienia, stwierdzając, że organy obu instancji nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie przesłanek z art. 31 § 1 K.p.a. Sąd podkreślił, że cele statutowe Stowarzyszenia, dotyczące ochrony charakteru dzielnicy i przeciwdziałania zmianom zabudowy, są powiązane z przedmiotem postępowania o warunki zabudowy dla budynków wielorodzinnych. Ponadto, Sąd wskazał, że organy nie zbadały wystarczająco kwestii interesu społecznego, który może obejmować interesy lokalnych społeczności, a nie tylko interes państwa czy ogółu. Sąd uznał, że organy powinny były wezwać Stowarzyszenie do uzupełnienia wniosku w zakresie interesu społecznego, zamiast arbitralnie odmawiać dopuszczenia do postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli cele statutowe organizacji są powiązane z przedmiotem sprawy, a jej udział przemawia za interesem społecznym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że cele statutowe Stowarzyszenia dotyczące ochrony charakteru dzielnicy i przeciwdziałania zmianom zabudowy są powiązane z przedmiotem postępowania o warunki zabudowy dla budynków wielorodzinnych w obszarze zabudowy jednorodzinnej. Organy nie zbadały jednak wystarczająco tej przesłanki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (22)

Główne

k.p.a. art. 31 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu wymaga jednoczesnego spełnienia przesłanki uzasadnienia celami statutowymi oraz przemawiania za tym interesu społecznego.

Pomocnicze

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania administracyjnego.

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Warunek dobrego sąsiedztwa dla wydania decyzji o warunkach zabudowy.

u.p.z.p. art. 63 § ust. 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Decyzja o warunkach zabudowy nie rodzi praw do terenu i nie narusza prawa własności osób trzecich.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli działalności administracji przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli działalności administracji przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia postanowienia w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

k.p.a. art. 123

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 77 § § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek uwzględnienia informacji uzyskanych z urzędu.

k.p.a. art. 107 § § 1 i § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia postanowienia.

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

k.p.a. art. 31 § § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Postanowienie o odmowie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu.

k.p.a. art. 127 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Postanowienia, na które służy zażalenie.

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przekazanie sprawy do rozpoznania innemu organowi.

k.p.a. art. 17 § pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wyłączenie pracownika organu od udziału w postępowaniu.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie zbadały wystarczająco przesłanki celu statutowego organizacji społecznej w kontekście przedmiotu postępowania. Organy nie zbadały wystarczająco przesłanki interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. Związek celów statutowych Stowarzyszenia z przedmiotem postępowania o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji wielorodzinnej w dzielnicy jednorodzinnej jest oczywisty.

Odrzucone argumenty

Cele statutowe Stowarzyszenia zostały określone zbyt ogólnie i nie wykazały związku z przedmiotem postępowania. Udział Stowarzyszenia w postępowaniu uzasadniony jest jedynie partykularnym interesem grupowym, a nie interesem społecznym. Realizacja planowanych inwestycji na terenie dzielnicy nie uzasadnia automatycznie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu.

Godne uwagi sformułowania

udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej interes społeczny może obejmować wspólne interesy mniejszych społeczności, w szczególności lokalnych, np. mieszkańców dzielnicy organy nie podejmują próby wnikliwego ustalenia czy interes mieszkańców osiedla, reprezentowanych przez Stowarzyszenie stanowi interes społeczny czy też Stowarzyszenie podejmuje działania w istocie tylko w interesie poszczególnych członków

Skład orzekający

Małgorzata Łoboz

przewodniczący sprawozdawca

Anna Szkodzińska

sędzia

Aldona Gąsecka-Duda

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym, interpretacja pojęcia interesu społecznego w kontekście lokalnych społeczności, związek celów statutowych z przedmiotem postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dopuszczania organizacji społecznej do postępowania administracyjnego, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy warunków zabudowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak organizacje społeczne mogą walczyć o swój udział w postępowaniach administracyjnych, co jest kluczowe dla kontroli społecznej nad procesami decyzyjnymi dotyczącymi zagospodarowania przestrzennego.

Czy organizacja społeczna ma prawo głosu w sprawie warunków zabudowy? Sąd wyjaśnia kluczowe przesłanki dopuszczenia.

Dane finansowe

WPS: 100 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1002/16 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2016-10-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-08-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Aldona Gąsecka-Duda
Anna Szkodzińska
Małgorzata Łoboz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 562/17 - Wyrok NSA z 2017-12-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 23
art. 31 ust. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędziowie: NSA Anna Szkodzińska WSA Aldona Gąsecka-Duda po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 października 2016 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [....] w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 30 czerwca 2016 r., znak: [....] w przedmiocie odmowy dopuszczenia w charakterze podmiotu na prawach strony I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [....] w K. kwotę 100,00 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 18 marca 2016 r., znak: [...], działając na podstawie art. 31 § 1 i 2 w związku z art. 123 K.p.a., odmówił dopuszczenia organizacji społecznej – Stowarzyszenia [...] w K. do udziału w charakterze podmiotu na prawach strony w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn.: Budowa zespołu czterech budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami na części działek nr [...], [...], [...] obr. [...] P. i budową zjazdu na teren inwestycji z działki nr [...] obr. [...] P. oraz budową sieci kanalizacji sanitarnej i wodociągowej na działkach nr [...], [...], [...], [...] obr. [...] P. przy ul. [...] w K.
W uzasadnieniu organ podał, że w swoim wniosku stowarzyszenie wskazało, że jego celem statutowym jest działanie na rzecz ochrony W., jako dzielnicy o określonej w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta K. strukturze przestrzennej i charakterze zabudowy. Równocześnie stowarzyszenie chce, aby charakter W. został utrzymany. Wnioskodawca wskazał również na potrzebę ochrony dziedzictwa historycznego W., a udział w postępowaniu przyczyni się do zachowania charakteru W. i jej tożsamości. We wniosku wskazano, że za udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu przemawia interes społeczny, poprzez integrowanie mieszkańców oraz inspirowanie do czynnego udziału, podejmowania inicjatyw i wspólnej pracy na rzecz W. i jej rozwoju, a jego współpraca z samorządem terytorialnym będzie niewątpliwie przyczynkiem do większej integracji społecznej mieszkańców W.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w charakterze podmiotu na prawach strony następuje wtedy, gdy jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.
Zgodnie ze statutem Stowarzyszenia do jego celów należy miedzy innymi ochrona dziedzictwa historycznego W. oraz rozpowszechnianie wiedzy o jej historii i współczesności, podejmowanie i wspieranie działań na rzecz ochrony obiektów zabytkowych i dziedzictwa narodowego oraz działanie na rzecz Oborny W. jako dzielnicy określonej w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta K. poprzez uczestniczenie w postępowaniach administracyjnych, w których zachodzi konieczność ochrony charakteru i walorów poszczególnych osiedli W., przeciwdziałanie zmianie charakteru osiedli, w których dominuje budownictwo jednorodzinne i dostosowany tylko do takiego budownictwa układ komunikacyjny. W ocenie organu brak jest podstaw, aby dopuścić wnioskującą organizację społeczną do udziału w przedmiotowym postępowaniu.
W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji wskazał, iż Stowarzyszenie [...], składając wniosek z dnia 18 stycznia 2016 r. (jeden z dwóch kolejnych wniosków) o dopuszczenie do udziału w ośmiu odrębnych postępowaniach w sprawach ustalenia warunków zabudowy, w żaden sposób nie odniosło się do przedmiotów tych postępowań oraz do zakresów i charakteru poszczególnych zamierzonych inwestycji, co powoduje, że - w opinii organu pierwszej instancji - organizacja społeczna nie wykazała jakiegokolwiek związku swoich celów statutowych z postępowaniami, w których chciałaby uczestniczyć na prawach strony.
Zdaniem organu powołany przez Stowarzyszenie statutowy cel w postaci dążenia do utrzymania charakteru zabudowy i struktury przestrzennej W., nie stanowi wystarczających podstaw dla dopuszczenia organizacji do w/w postępowania, bowiem sam fakt, że realizacja planowanych inwestycji jest przewidziana na obszarze W. nie może skutkować tym, że automatycznie i zawsze stroną postępowania powinno być Stowarzyszenie [...] - oznaczałoby to bowiem, że ilekroć przedmiotem postępowania byłaby jakaś część terenu objętego granicami wspomnianej dzielnicy, już samo położenie tego terenu w obrębie W. decydowałoby o możliwości ingerencji Stowarzyszenia w prowadzone postępowanie. Ponadto, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, Prezydent Miasta podkreślił, iż żadna organizacja społeczna nie może, w trybie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. żądać dopuszczenia jej do udziału w postępowaniach administracyjnych głównie w celu prowadzenia kontroli tych postępowań.
Organ wskazał ponadto, iż zakres inwestycji, której ustalanie warunków prowadzone jest pod sygnaturą [...], a także lokalizacja przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego nie wskazują na to, by w wyniku jego realizacji mogło dojść do znaczącej ingerencji w ład przestrzenny, bowiem inwestycja nie rzutuje zasadniczo na krajobraz tej części miasta. Sporządzona w sprawie analiza urbanistyczna oraz jej wyniki wykazały, iż przedmiotowe przedsięwzięcie - zarówno pod względem funkcji, jak i formy - stanowi kontynuację istniejącej licznie zabudowy w obszarze analizowanym. Organ pierwszej instancji podkreślił nadto, że teren inwestycji - nie objęty obecnie ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - zlokalizowany jest, zgodnie z obowiązującym Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, zaś wytyczne do planu zapisane w Studium wskazują kierunki i zmiany w strukturze przestrzennej podobne do tych, które ustalone zostały w przedmiotowym postępowaniu.
W ocenie organu pierwszej instancji chybiony jest także zawarty we wniosku argument, iż dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu uzasadnione jest także ze względu na inny statutowy cel, jakim pozostaje potrzeba integracji społecznej mieszkańców W. Postępowanie administracyjne, do którego dopuszczenia wnioskuje Stowarzyszenie, nie ma i nie może służyć integracji mieszkańców dzielnicy; jego celem jest wszakże wyłącznie rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, której przedmiotem jest ustalenie warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego. Stronami tego postępowania są podmioty, na których sferę prawną może oddziaływać wskazana inwestycja.
Dodatkowo, odnosząc się do przywołanych przez wnioskodawcę - mających przemawiać za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu - względów interesu społecznego, a także do podniesionego we wniosku stwierdzenia, iż skutki decyzji o warunkach zabudowy, jaka ma być wydana, wpłyną na sytuację prawną nie tylko stron, ale także innych podmiotów, Prezydent Miasta wyjaśnił, iż decyzja o warunkach zabudowy, zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2015 r. poz. 199 ze zm., dalej u.p.z.p.), nie rodzi żadnych praw do terenu oraz nie narusza prawa własności osób trzecich. Jest ona dla inwestora jedynie początkowym etapem w kierunku realizacji inwestycji i nie stanowi tytułu prawnego do rozpoczęcia robót budowlanych: w sytuacji, gdy zamierzona inwestycja nie spełni warunków wynikających z obowiązujących przepisów prawa, uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy może nie mieć kontynuacji w postaci uzyskania pozwolenia na budowę. Każdy wnioskodawca może otrzymać pozytywną decyzję o warunkach zabudowy wyłącznie w przypadku spełnienia wszystkich wymogów określonych w przepisach prawa. Niespełnienie któregokolwiek z tych warunków skutkuje zaś koniecznością wydania decyzji odmownej.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło - w ustawowym terminie - Stowarzyszenie [...] w K. W uzasadnieniu zażalenia, ustosunkowując się do zawartego w postanowieniu twierdzenia organu pierwszej instancji, iż wnioskodawca nie wykazał związku swych celów statutowych ze sprawą, w której toczy się postępowanie, Stowarzyszenie [...] przytoczyło powtórnie stosowne przepisy statutu, odnoszące się do celów Stowarzyszenia oraz podejmowanych dla realizacji tych celów działań. W zażaleniu podkreślono również, iż zarówno samo Stowarzyszenie, jak i indywidualnie mieszkańcy W. wielokrotnie zwracali uwagę organowi pierwszej instancji na fakt, iż zamierzeniem inwestora jest objęta realizacja budowy dużego osiedla budynków wielorodzinnych, wewnątrz osiedla domów jednorodzinnych, z infrastrukturą niedostosowaną do budownictwa wielorodzinnego. Organ pierwszej instancji nie analizuje jednak skutków przedmiotowych inwestycji z punktu widzenia celów statutowych Stowarzyszenia, lecz poprzez pryzmat studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta K. Jak zauważyło Stowarzyszenie, Prezydent Miasta odmówił prawa do bycia stronami postępowań w tych sprawach trzydziestu pięciu osobom. Tym samym Stowarzyszenie występuje o dopuszczenie do udziału w postępowaniu również niejako w imieniu tych trzydziestu pięciu osób, których wnioski nie zostały rozpoznane pozytywnie.
Stowarzyszenie podniosło jednocześnie, iż organ pierwszej instancji niezasadnie zakwestionował również istnienie interesu społecznego, uzasadniającego udział organizacji w postępowaniu. Zdaniem Stowarzyszenia, w interesie społecznym pozostaje sprawowanie przez społeczeństwo kontroli nad prawidłowością działań podejmowanych przez administrację, a zwłaszcza - jak w przedmiotowym przypadku - przy ustalaniu warunków zabudowy dla budynków wielorodzinnych, jakie mają być - zgodnie z zamierzeniami – posadowione wewnątrz osiedli domów jednorodzinnych, z nieprzystosowaną do tych zamierzeń infrastrukturą techniczną. Ponadto - jak wskazano w zażaleniu - w interesie społecznym leży przeciwdziałanie lokalizowaniu nowych inwestycji, które potencjalnie mogą być sprzeczne z obecnym charakterem poszczególnych osiedli W. oraz mogą naruszać interes prawny i majątkowy mieszkańców tej dzielnicy. W interesie społecznym pozostaje wreszcie wydanie decyzji w oparciu o jak najpełniejszą dokumentację, jak również w oparciu o stanowisko wszystkich zainteresowanych w sprawie podmiotów.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 30 czerwca 2016 r. r, znak [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Jako podstawę prawną organ odwoławczy wskazał art. 31 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a., art. 127 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 i art. 17 pkt 1 k.p.a., art. 123 k.p.a, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a..
W ocenie organu odwoławczego, stosownie do treści art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jest uzależnione od spełnienia przez nią dwóch przesłanek: dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu winno być uzasadnione celami statutowymi tej organizacji społecznej oraz za dopuszczeniem winien także przemawiać interes społeczny. Pomiędzy wskazanymi przesłankami zachodzi koniunkcja, a zatem muszą one być spełnione kumulatywnie, a tym samym niespełnienie którejkolwiek z nich wyklucza możliwość podjęcia przez organ pozytywnego dla organizacji społecznej rozstrzygnięcia w przedmiocie dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu.
Zdaniem organu odwoławczego Stowarzyszenie [...], starając się o dopuszczenie do udziału na prawach strony w postępowaniu [...], nie wykazało we wniosku wymienionych wyżej przesłanek.
W uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie wskazało na zapis statutu, zgodnie z którym jednym z jego celów jest "działanie na rzecz obrony W. jako dzielnicy o określonej w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta (...) strukturze przestrzennej i charakterze zabudowy". Realizacja celu ma następować m. in. przez uczestnictwo w postępowaniach administracyjnych, przeciwdziałanie zmianie charakteru osiedli, uczestniczenie w procesach administracyjnych w celu utrzymania obecnego charakteru poszczególnych osiedli W., jak również w celu ochrony interesu majątkowego i prawnego mieszkańców, zapobieganie znacznemu spadkowi cen nieruchomości zlokalizowanych na terenie W. poprzez realizowanie inwestycji niezgodnych z interesem majątkowym mieszkańców W.
Jednak zdaniem Kolegium cele są wymienione bardzo ogólnie, a stowarzyszenie winno było szczegółowo i precyzyjnie wykazać istnienie związku pomiędzy swoimi celami statutowymi, a przedmiotem postępowania. Tymczasem stowarzyszenie nie zawarło we wniosku charakterystyki przedmiotu postępowania oraz konkretnych znamion sprawy administracyjnej, które miałyby uzasadniać jego udział w tym postępowaniu, a nawet ogólnie się do tego przedmiotu nie odniosło. Stowarzyszenie winno było w podaniu wykazać osobno materialny związek zachodzący pomiędzy przedmiotem danego postępowania, a celami statutowymi, który uzasadniałby udział organizacji w określonym postępowaniu. Wnioskodawca nie wskazał, które postanowienia studium uważa za istotne oraz relewantne z punktu widzenia przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego lub/i jakie konkretnie znamiona - mającej być załatwioną - sprawy mogą stanowić potencjalne zagrożenie dla "utrzymania charakteru W.".
Zdaniem Kolegium sam fakt, że realizacja planowanych inwestycji jest przewidziana na obszarze W. nie może skutkować tym, że automatycznie i zawsze do udziału w postępowaniu powinno być dopuszczone Stowarzyszenie [...]. Sama funkcja mieszkaniowa nie jest w otoczeniu obca, a poszczególne cechy i parametry przyszłej zabudowy będą dopiero konkretyzowane. Parametry zabudowy wyznacza się w oparciu i w nawiązaniu do zabudowy już istniejącej w obszarze analizowanym. Zatem już same przepisy prawa przewidują standardy i gwarancje przeciwdziałające lokalizowaniu na określonym terenie inwestycji, która nie stanowiłaby kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników zabudowy i zagospodarowania terenu tudzież nie nawiązywałaby do sposobu zagospodarowania, gabarytów, formy architektonicznej, intensywności oraz innych parametrów zainwestowania terenów sąsiednich. Stowarzyszenie nie wykazało w żaden sposób dlaczego jego udział przyczyniłby się do zapewnienia lub zwiększenia skuteczności uregulowań prawnych albo dlaczego gwarancje wskazane w przepisach uznaje za niewystarczające.
Dalej organ odwoławczy zaznaczył, że we wniosku nie wykazano, a jaki sposób realizacja inwestycji może stać w wyraźnej sprzeczności z dziedzictwem historycznym W. albo z założeniem harmonijnego rozwoju społeczno-gospodarczego i kulturalnego tego obszaru. Za błędne i pozbawione podstaw należy także uznać przekonanie wnioskodawcy, iż jego udział w postępowaniu administracyjnym przyczyni się do integracji mieszkańców.
Podsumowując kwestię spełnienia przez Stowarzyszenie [...] pierwszej przesłanki, o której mowa w art. 31 § 1 k.p.a. SKO zauważyło, iż wprawdzie trzeba przyznać, iż statut danej organizacji społecznej z założenia musi określać jej cele na odpowiednim poziomie ogólności i trudno jest oczekiwać, by cele organizacji były wskazane w statucie w sposób bardzo szczegółowy, niemniej jednak właśnie wobec powyższego, obowiązkiem organizacji społecznej, żądającej dopuszczenia jej do udziału w określonym postępowaniu, jest szczegółowe i konkretne wykazanie powiązania zachodzącego pomiędzy poszczególnymi celami statutowymi, a cechami przedmiotu danego postępowania, który to związek uzasadniałby dopuszczenie takiej organizacji do udziału w tym postępowaniu na prawach strony.
W ocenie organu odwoławczego wnioskodawca nie wykazał również drugiej przesłanki, o której mowa w art. 31 § 1 k.p.a., że za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu przemawia także interes społeczny (publiczny). Przesłankę tę Stowarzyszenie uzasadnia wskazując, iż w interesie społecznym pozostaje kontrola "nad prawidłowością działań podejmowanych przez administrację przy ustalaniu warunków zabudowy dla budynków, w szczególności wielorodzinnych, wewnątrz osiedli domów jednorodzinnych, z infrastrukturą do nich nieprzystosowaną", jak również "przeciwdziałanie lokalizacji nowych inwestycji, które mogą potencjalnie być sprzeczne z obecnym charakterem poszczególnych osiedli oraz mogą potencjalnie naruszać interes prawny i majątkowy mieszkańców W.".
Ponadto, jak podniesiono we wniosku, w interesie społecznym jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy "w oparciu o stanowisko wszystkich zainteresowanych wydawaną decyzją". Przytoczona argumentacja Stowarzyszenia nasuwa spostrzeżenie, iż wnioskodawca - nie rozumiejąc istoty pojęcia interesu społecznego (publicznego) - zdaje się z terminem tym utożsamiać każdy interes zbiorowy. Zaprezentowane przez Stowarzyszenie argumenty świadczą o tym, iż jego udział w postępowaniu uzasadniony jest względami partykularnego interesu grupowego lub co najwyżej interesu lokalnego, a nie interesem publicznym (interesem ogółu). Nie wiadomo, na jakiej podstawie organizacja twierdzi, iż za kontrolą prawidłowości działań podejmowanych przez organ przy ustalaniu warunków zabudowy dla przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego przemawia interes ogółu. Można raczej uznać, że przemawia za tym interes zbiorowy członków Stowarzyszenia lub mieszkańców W., ale nie interes publiczny. Kolegium zaznaczyło też, że w zażaleniu zarzucano brak odniesienia się do tez orzecznictwa, przytoczonych we wniosku. Zgodnie z orzecznictwem cytowanym we wniosku organizacja społeczna winna uprawdopodobnić, że jej udział w postępowaniu przyczyni się do lepszego wypełniania celu postępowania administracyjnego. Analiza treści wniosku pozwala jednak stwierdzić, że stowarzyszenie nie uprawdopodobniło w jaki sposób jego uczestnictwo w postępowaniu przyczyni się do lepszego wypełnienia celów jurysdykcji administracyjnej, a - z drugiej strony - wobec skonstatowania przez organ pierwszej instancji braku spełnienia przez wnioskodawcę pierwszej przesłanki z art. 31 § 1 k.p.a. dalsza analiza treści wniosku nie była konieczna i organ nie miał obowiązku szczegółowego ustosunkowywania się do zawartych we wniosku pozostałych twierdzeń stowarzyszenia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, na ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosło Stowarzyszenie [...]., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia SKO oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 31 § 1 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, że w sprawie nie występuje interes społeczny przemawiający za dopuszczeniem Stowarzyszenia do postępowania, podczas gdy względy pragmatyczne, jak również zainteresowanie społeczności mieszkańców W. wyraźnie przemawia za tezą, że w sprawie występuje uzasadniony interes społeczny, przemawiający za dopuszczeniem Stowarzyszenia do postępowania; naruszenie art. 31 § 1 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, że działalność statutowa Stowarzyszenia nie przemawia za dopuszczeniem Stowarzyszenia do postępowania, podczas gdy cele statutowe organizacji wyraźnie przemawiają za zaangażowaniem Stowarzyszenia w postępowania określające warunki zabudowy dla inwestycji realizowanych na obszarze W.; naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenie charakteru inwestycji prowadzonej na części działki nr [...] obr. [....] P., na działkach nr [...] i [...] oraz na działce nr [...] obr. [...] P., która w istocie jest jedynie częścią większego założenia inwestycyjnego, realizowanego na działkach sąsiednich, polegającego na istotnym przekształceniu charakteru przestrzennego ustalonego w Studium, co niewątpliwie dotyczy celu statutowego Stowarzyszenia wyrażonego w § 9 statutu; naruszenie art. 77 § 4 k.p.a. w związku ze Studium w części odnoszącej się do terenu objętego inwestycją, poprzez nieuwzględnienie informacji, jaką organ uzyskał z urzędu, a mianowicie wiedzy co do zrealizowanych i realizowanych na sąsiednich działkach inwestora inwestycjach, polegających na budowie zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych, wbrew zapisom Studium, jak również informacji na temat działalności statutowej Stowarzyszenia, która obejmuje uczestnictwo w postępowaniach administracyjnych dotyczących inwestycji, które potencjalnie zagrażają ładowi przestrzennemu W.; naruszenie art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w sposób odpowiadający wymogom prawa, skutkiem czego doszło także do naruszenia zasad wyrażonych w art. 8 i art. 11 k.p.a., w szczególności wobec całkowitego braku odniesienia się przez SKO do zarzutu naruszenia art. 63 § 1 k.p.a. w związku z art. 63 § 2 k.p.a., jak również art. 31 § 4 k.p.a..
W uzasadnieniu skargi skarżące Stowarzyszenie obszernie rozwinęło powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Zgodne z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie istota sprawy sprowadza się do ustalenia prawidłowości odmowy dopuszczenia skarżącego Stowarzyszenia [...] z siedzibą K. do udziału w charakterze podmiotu na prawach strony w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn. Budowa zespołu czterech budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami na części działek nr [...], [...], [...] obr. [...] P. i budową zjazdu na teren inwestycji z działki nr [...] obr. [...] Podgórze oraz budową sieci kanalizacji sanitarnej i wodociągowej na działkach nr [...], [...], [...], [...] obr. [...] P. przy ul. [...] w K. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że Stowarzyszenie [...] z siedzibą K. nie spełnia ustawowych przesłanek uprawniających do udziału na prawach strony w ww. postępowaniu, natomiast w ocenie skarżącego Stowarzyszenia spełnia obie przesłanki z przepisu art. 31 §1 k.p.a., ale nie zostało to w sposób wyczerpujący ustalone i rozpatrzone przez organy.
Wymaga zaznaczenia, że Sąd w obecnym składzie podziela w pełni poglądy i oceny prawne wyrażone w wyrokach tut. Sądu w sprawach II SA/Kr 454/16 oraz II SA/Kr 459/16, które zapadły na kanwie podobnych stanów faktycznych oraz w odniesieniu do tego samego Stowarzyszenia. Stąd też w większości argumentacja będzie powieleniem dotychczas zaprezentowanej w wymienionych wyrokach, z uzupełnieniem, które ją dodatkowo wspiera.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 28 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym biorą udział strony, przy czym pojęcie strony definiuje art. 28 k.p.a.. Wyjątkiem od tej zasady jest udział w postępowaniu organizacji społecznych, który nie wynika z istnienia po ich stronie własnego interesu prawnego, lecz przemawia za tym wyłącznie interes społeczny. Dodatkowym warunkiem udziału organizacji w określonym postępowaniu administracyjnym jest, aby to dopuszczenie mieściło się w jej celach statutowych. Zgodnie bowiem z przepisem art. 31 § 1 k.p.a., warunkiem dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jest jednoczesne spełnienie obu wskazanych w nim przesłanek: żądanie organizacji społecznej musi mieć uzasadnienie w jej celach statutowych oraz za jej dopuszczeniem do udziału w postępowaniu musi przemawiać interes społeczny.
Pojęcie "organizacji społecznej" na gruncie art. 31 § 1 k.p.a. należy interpretować szeroko, bowiem w przepisie tym chodzi o każdy przejaw zorganizowanej działalności określonej grupy społecznej, w tym także członków grupy zawodowej. Podstawowym kryterium pozwalającym zakwalifikować dany podmiot jako organizację społeczną jest trwałość zrzeszenia określonej grupy społecznej i struktura organizacyjna, w której najwyższą pozycję zajmuje ogół członków, wszelkie zaś inne organy są mu bezpośrednio lub pośrednio podporządkowane. Jak wynika ze statutu Stowarzyszenia [...] w K., jego celem jest między innymi ochrona dziedzictwa historycznego W. oraz rozpowszechnianie wiedzy i jej historii i współczesności, inicjowanie, wspieranie i współpraca przy realizacji wszelkich zamierzeń podejmowanych na rzecz poprawy jakości życia mieszkańców służących minimalizacji problemów społecznych oraz zmierzających do harmonijnego rozwoju społecznego – gospodarczego i kulturalnego, a także uczestniczenie w procesach administracyjnych dla nowych inwestycji na terenie W. w celu utrzymania obecnego charakteru poszczególnych osiedli na tym terenie, jak również w celu ochrony interesu majątkowego i prawnego mieszkańców W. Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez nawiązywanie kontaktów i organizację spotkań z osobami związanymi osobiście lub poprzez swoją pracę i zainteresowania z historią W. i P., organizowanie spotkań edukacyjnych czy też organizowanie wycieczek i zlotów. Stwierdzić zatem należy, że stronę skarżącą, z uwagi na jej status prawny, jak również cele działania wskazane w statucie, można zakwalifikować do kategorii organizacji społecznych, o której mowa w art. 5 § 2 pkt 5 k.p.a. Przysługujący zatem stronie skarżącej status organizacji społecznej umożliwia jej formułowanie wniosków w trybie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., pod warunkiem jednak, że postępowanie administracyjne, do którego chce przystąpić, nie dotyczy praw i obowiązków odnoszących się do niej samej, lecz wiąże się z prawami i obowiązkami innego podmiotu (innej osoby), a także przemawia za tym jej cel statutowy i interes społeczny. Postępowanie nie może więc dotyczyć praw i obowiązków samej organizacji społecznej, bowiem wówczas korzystałaby ona z przymiotu strony (art. 28 k.p.a.) co oznacza, że jej udział w toczącym się postępowaniu musi być determinowany jedynie przesłanką celu statutowego i interesu społecznego. Spełnienie powyższych warunków podlega ocenie właściwego organu administracji. Niespełnienie chociażby jednego z nich powoduje, że organ administracji odmówi organizacji udziału w postępowaniu. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 257). Z przepisu art. 31 § 1 in fine k.p.a. wynika, że żądanie organizacji społecznej dopuszczenia do udziału w postępowaniu musi być uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. Musi zatem istnieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania organizacji społecznej. Organ powinien zatem ocenić, czy między celami statutowymi organizacji społecznej, a przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej, istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym. Nawet wtedy jednak, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać żądanie organizacji społecznej za niezasadne ze względu na interes społeczny (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Kraków 2000, s. 285-286). Tak więc uczestnictwo organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony musi być uzasadnione zarówno celami statutowymi, jak i interesem społecznym. Niewątpliwym jest też, że zasadność żądania organizacji społecznej pod kątem interesu społecznego należy do oceny organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie. Należy przy tym pamiętać, że przy interpretacji przepisów prawa zawierających zwroty niedookreślone ("interes społeczny") nie występuje uznanie administracyjne, pomimo pewnego luzu decyzyjnego, gdyż ich znaczenie zostaje ustalone w wyniku wykładni prawa.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że cele statutowe skarżącej określone w jej statucie wiążą się z przedmiotem toczącego się postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Zgodnie § 9 pkt 17 Statutu Stowarzyszenia jego celem jest: działanie na rzecz obrony W. jako dzielnicy o określonej w Studium uwarunkowań i Kierunków zagospodarowania Przestrzennego M. K.(w brzmieniu przyjętym uchwała nr [...] z dnia 9 lipca 2014 r.) strukturze przestrzennej i charakterze zabudowy: przez: a) uczestniczenie w postępowaniach administracyjnych, w których zachodzi konieczność ochrony charakteru i walorów poszczególnych osiedli W.; b) przeciwdziałanie zmianie charakteru osiedli, w których dominuje budownictwo jednorodzinne i dostosowany tylko do takiego budownictwa układ komunikacyjny; c) uczestniczenie w procesach administracyjnych dla nowych inwestycji na W. w celu utrzymania obecnego charakteru poszczególnych osiedli W., jak również ochrony interesu majątkowego i prawnego mieszkańców W.; d) zapobieganie znacznemu spadkowi cen nieruchomości zlokalizowanych na terenie W. poprzez realizowanie inwestycji niezgodnych z interesem majątkowym mieszkańców W.
W ocenie Sądu takie sformułowanie celów pozwala dostrzec, że organy obu instancji błędnie przyjęły, że cele statutowe Stowarzyszenia oraz sposoby ich realizacji zostały określone zbyt ogólnie, a we wniosku Stowarzyszenie nie wskazało precyzyjnie związku tych celów z przedmiotem sprawy głównej. Przeciwnie, wymagany związek wydaje się oczywisty przede wszystkim ze względu na cel statutowy z § 9 pkt 17 polegający m.in. na przeciwdziałaniu zmianie charakteru osiedli, w których dominuje budownictwo jednorodzinne i dostosowanego do takiego budownictwa układu komunikacyjnego, w sytuacji, gdy postępowanie główne dotyczy ustalenia warunków zabudowy dla budynku wielorodzinnego, który zgodnie z wnioskiem inwestora ma być zrealizowany w obszarze zabudowanym budynkami jednorodzinnymi. Trzeba zauważyć, że w statucie jednoznacznie wskazano, że celem Stowarzyszenia jest uczestniczenie w postępowaniach administracyjnych, w których zachodzi konieczność ochrony charakteru i walorów poszczególnych osiedli W., co zasadniczo eliminuje ewentualne wątpliwości dotyczące form, w których Stowarzyszenie może podejmować działania nakierowane na realizację swoich celów. Z analizy statutu Stowarzyszenia wynika, że cel określony w § 9 pkt 17, ma charakter priorytetowy. Należy także wskazać na cel z § 9 pkt 9 Statutu, w którym mowa o realizowaniu zamierzeń mających na celu harmonijny rozwój społeczno-gospodarczy i kulturalny W. Trzeba podkreślić, że ponieważ w realiach rozpoznawanej sprawy, wnioskowany do ustalenia warunków zabudowy budynek ma być zrealizowany w obszarze zabudowy w większości jednorodzinnej, to nie może to pozostać bez wpływu na charakter tego osiedla, tym bardziej, że ten sam inwestor wystąpił z kilkoma wnioskami o wydanie decyzji ustalających warunki zabudowy dla większej ilości budynków wielorodzinnych na terenie osiedla W. Stowarzyszenie już we wniosku wskazało sygnatury, pod którymi te inne sprawy są prowadzone przez organy administracji, a wyraźnie podniosło ten argument w zażaleniu od postanowienia I instancji. Co prawda każda z tych spraw jest odrębną sprawą o ustalenie warunków zabudowy, jednakże w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy powinny mieć na względzie powyższe, szczególnie przy ocenie dotyczącej istnienia lub braku przesłanki interesu społecznego, którym musi się legitymować Stowarzyszenie. Analizując kwestę celu statutowego Stowarzyszenia trudno zatem zaakceptować, że w rozpoznawanej sprawie, która ma charakter wpadkowy, nie została spełniona przesłanka zgodności sprawy głównej z celami statutowym Stowarzyszenia.
Postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy w sposób niewątpliwy wpływa nie tylko na kształtowanie ładu przestrzennego, ponieważ wydanie decyzji w tym przedmiocie uwarunkowane jest zachowaniem walorów przestrzennych danego terenu, ale również na warunki życia i tym samym interesy społeczności lokalnej. Niedostrzeganie związku między celami statutowymi Stowarzyszenia a przedmiotem sprawy głównej wskazuje na przeprowadzenie nie dość wnikliwej oceny w tym zakresie.
Drugą z przesłanek o których stanowi art. 31 ust. 1 k.p.a. jest dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu z uwagi na interes społeczny. Pojęcie to z uwagi na swoją niedookreśloność powinno być odnoszone do stanu faktycznego konkretnej sprawy. Rozstrzyganie kwestii udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innej osoby musi być połączone z rozważeniem, czy za tym udziałem przemawia interes społeczny.
W orzecznictwie przyjmuje się, że interes społeczny może polegać na tym, aby organizacja społeczna mogła wypełniać swoje statutowe i ustawowe uprawnienia wobec członków, jak również podejmować działania w celu ochrony praw pewnej grupy ludności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA 2464/00, Lex nr 81984). Natomiast w postanowieniu składu siedmiu sędziów NSA z 28 września 2009 r. (sygn. II GZ 55/09, ONSAiWSA 2010/2 poz. 23) podkreślono, że istotą udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym, nie jest zaspakajanie partykularnych interesów samej organizacji, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. "W ramach interesu społecznego możemy wyróżnić w szczególności interes ogólnonarodowy, interes gminy, powiatu czy innej społeczności. Ocena zasadności ochrony interesu społecznego powinna być dokonywana z uwzględnieniem różnorodnych czynników, takich jak ratio legis aktu prawnego, na tle którego została wydana decyzja, cele i zadania, jakie ustawodawca pragnął osiągnąć przez określoną regulację, konsekwencje wynikające z ogólnych zasad prawa oraz zasad danej gałęzi prawa i nawet danego aktu prawnego [...] dla działalności decyzyjnej organu, powszechnie przyjęte w doktrynie i orzecznictwie sądowym oceny, system uznanych wartości społecznych i wreszcie odbiór społeczny danej regulacji prawnej". (H.Knysiak-Molczyk (red), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 7, LEX ). W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że interes społeczny pozostaje w opozycji do interesu poszczególnych jednostek, nie można jednak rozumieć interesu społecznego jedynie w kategoriach interesu państwa czy społeczności globalnej, obejmującej ogół społeczeństwa lub wielkie grupy społeczne. Przeciwnie, nie ma przeszkód, by kwalifikować wspólne interesy mniejszych społeczności, w szczególności lokalnych, np. mieszkańców dzielnicy, w kategoriach interesu społecznego, który co prawda sprzyjać może realizacji celów indywidualnych, ale przekracza interes poszczególnych jednostek, stanowiąc nową jakość. Dokonanie wykładni tego pojęcia w odniesieniu do społeczności lokalnej jest zatem niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie dopuszczenia Towarzystwa do udziału w sprawie głównej.
Należy wskazać również, że dopuszczenie organizacji do udziału w sprawie nie może mieć charakteru "automatycznego" i w każdym przypadku złożenia wniosku organ zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie wyjaśniające dotyczące wymaganych przesłanek, w tym przesłanki interesu społecznego. Za niedopuszczalne natomiast należy uznać takie postępowanie organów - jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, że organy nie podejmują próby wnikliwego ustalenia czy interes mieszkańców osiedla, reprezentowanych przez Stowarzyszenie stanowi interes społeczny czy też Stowarzyszenie podejmuje działania w istocie tylko w interesie poszczególnych członków - mieszkańców osiedla, których interesy są podobne, ponieważ kierują się oni podobnymi wartościami i dążą do podobnych celów. Należy bowiem podkreślić, że ze względu na brak normatywnej definicji interesu społecznego nie można oczekiwać, że sam wnioskodawca prawidłowo go określi wskazując że legitymuje się interes społecznym. To na organie administracji spoczywa cały ciężar zweryfikowania zasadności dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w konkretnym postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2010 r., II OSK 1339/09, Lex nr 746474). "W celu ustalenia i wyjaśnienia tych kwestii organ prowadzący postępowanie powinien podjąć próbę zdefiniowania interesu społecznego w konkretnej sprawie oraz próbę ustalenia, czy w rozstrzyganej sprawie zachodzi taka sytuacja, że interes społeczny będzie wszechstronniej reprezentowany i chroniony, gdy w postępowaniu wystąpi organizacja społeczna" (por. Anna Gronkiewicz w: "organizacja społeczna w ogólnym postępowaniu administracyjnym" wyd. Wolters Kluwer sp. z o.o. 2012, str. 230). Interes społeczny mający być zidentyfikowanym przez organ administracji umożliwia mu pewną samodzielność, ale nie dowolność. W świetle orzecznictwa, organ nie może odmówić dopuszczenia organizacji społecznej do postępowania wyłącznie z powodu potencjalnego konfliktu interesów, dlatego, że organizacja realizuje interesy na rzecz swoich członków lub z powodu wydłużenia się czasu postępowania bądź z uwagi na nadmierne poszerzenie kręgu jego podmiotów. Wymienione przyczyny nie mogą stanowić o wykluczeniu organizacji, a jedynie nakładają na organ obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego w przedmiocie ustalenia, czy istnieją przesłanki udziału organizacji społecznej w postępowaniu, przy czym niedopuszczalne jest rozstrzyganie jakichkolwiek wątpliwości na niekorzyść organizacji (por. Anna Gronkiewicz op.cit. str.235). Warto jeszcze zauważyć, że możliwa jest wielość potencjalnych konfiguracji interesów, co niewątpliwie potęgować może ilość konfliktów, ale powyższe także nie uzasadnia odmowy dopuszczenia organizacji w postępowaniu. "Sprzeczna z art. 31 § 1 k.p.a. jest taka odmowa dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jurysdykcyjnym, która motywowana jest konfliktem interesu strony ubiegającej się o decyzję z jednej strony, oraz interesem społecznym reprezentowanym przez organizację społeczną – z drugiej strony" (tak wyrok NSA z 24.06.2009, II OSK 1038/08, Lex nr 563531). Należy mieć jednak na uwadze fakt, iż interes społeczny nie może być stawiany ponad interes strony postępowania (por. wyrok WSA z 23.04.2008r. IV SA/Wa 363/08, Lex nr 516024). Mając to na względzie, uznać należy, że organy powinny stosować zasadę proporcjonalności, czyli powinny dążyć do harmonizacji interesu społecznego ze słusznym interesem strony, po dokładnym przeanalizowaniu okoliczności faktycznych występujących w konkretnej sprawie, gdyż to na nich spoczywa ciężar zweryfikowania zasadności bądź niezasadności dopuszczenia organizacji społecznej ( tak wyrok NSA z 23.09.2010r. II OSK 1339/09, Lex nr 746474).
Reasumując, dla rzetelnego zbadania wskazywanej przesłanki organ winien: 1/ ustalić zasadniczy cel statutowy organizacji, 2/ rozpoznać interes społeczny w rozstrzyganej sprawie, 3/ sprawdzić, czy interes społeczny wskazany przez organizację ma taki charakter, 4/ rozpatrzyć, czy wstąpienie organizacji do sprawy będzie służyć realizacji interesu społecznego na tle indywidualnej sprawy (por. Anna Gronkiewicz op.cit. str.235). Jeśli więc organ I instancji nie wezwał skarżącego Stowarzyszenia do wykazania, w czym upatruje ono, że za jego udziałem w sprawie przemawia interes społeczny to należy uznać, że organy obu instancji nie uczyniły zadość normie wynikającej z art. 7 k.p.a., zgodnie z którą mają obowiązek podejmowania wszelkich czynności (na wniosek lub z urzędu) służących do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Jeśli więc organizacja społeczna we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony z własnej inicjatywy nie uprawdopodobniła, że poprzez swój czynny udział przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów, to winna to uczynić na żądanie organu administracji.
W ocenie Sądu, organy nie rozważyły prawidłowo przesłanki interesu społecznego, uznając arbitralnie, że wniosek Stowarzyszenia rozpatrywany w realiach sprawy o ustalenie konkretnych warunków jest uzasadniony co najwyżej partykularnym interesem grupowym, który nie stanowi interesu społecznego. Organy nie rozważyły, czy i w jaki sposób udział Stowarzyszenia umożliwi mieszkańcom osiedla rozstrzygnięcie sprawy głównej w sposób zgodny z wartościami, które podzielają jako wspólne i które chcą zrealizować wspólnie w odniesieniu do dzielnicy, w której mieszkają. Należy się zgodzić, że samo wskazanie, że uczestnikami postępowania w sprawie ustalenia przedmiotowych warunków zabudowy są właściciele nieruchomości sąsiadujących z terenem, dla którego ustalane są warunki zabudowy nie jest wystarczającym argumentem przesądzającym o braku interesu społecznego po stronie Stowarzyszenia reprezentującego interesy także pozostałych mieszkańców osiedla.
Przy rozpatrywaniu sprawy z wniosku o dopuszczenie Stowarzyszenia [...] nie odniesiono się do przepisów prawa materialnego regulujących zasady wydawania decyzji o warunkach zabudowy w tym art. 61 ust. 1 pkt 1 Ustawy i planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Trudno zatem zaaprobować stanowisko organów, które odmawiając charakteru interesu społecznego społeczności lokalnej mieszkańców w obszarze wnioskowanego przedsięwzięcia, reprezentowanych przez Stowarzyszenie dokonały tego bez prawidłowego rozważenia tej kwestii. A przecież można i należy zadać sobie pytanie, jaka jest rola Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego dla postępowania o ustaleniu warunków zabudowy i czy rzeczywiście z uwagi na uwarunkowania prawne, polityka gminy zawarta w Studium jest dostatecznie respektowana w tych postępowaniach? A nadto, czy respektowanie zapisów Studium leży czy nie leży w interesie społecznym? Na te i podobne pytania musi odpowiedzieć organ I instancji, przy identyfikowaniu przesłanki interesu społecznego. Niezależnie od powyższego, w ramach badania tej przesłanki i ustalania stanu faktycznego wymaga jednoznacznego wyjaśnienia, w jakim obszarze Studium ma być realizowana przedmiotowa inwestycja: czy w jednostce nr 32, jak twierdzi SKO, czy też w jednostce nr [...] ([...] K.– B.) jak twierdzi skarżący, a co z uwagi na skalę map dostępnych na stronie internetowej Gminy nie jest możliwe do jednoznacznego ustalenia. Z uwagi na odmienne zapisy Studium dla tych jednostek w przedmiocie zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej kwestia ta może mieć także znaczenie dla oceny przesłanki interesu społecznego.
W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że organy obu instancji przedwcześnie uznały, że nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 31 ust. 1 k.p.a. i wydały postanowienia odmawiające dopuszczenia do udziału w sprawie skarżącego Stowarzyszenia. Natomiast jeżeli organ miał wątpliwości czy Stowarzyszenie legitymuje się interesem społecznym uzasadniającym dopuszczenie go do udziału w sprawie dotyczącej udzielenia przedmiotowych warunków zabudowy to obowiązkiem organu było wyjaśnienie tej kwestii poprzez wezwanie skarżącego Stowarzyszenia do uzupełnienia wniosku przez doprecyzowanie wniosku odnośnie interesu społecznego, a tego organy w niniejszej sprawie nie wykonały.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ administracji uwzględni ocenę prawną, zawartą w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia.
Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI