II SA/Kr 10/25

II SA/Kr 10/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-04-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący sprawozdawca/
Magda Froncisz
Małgorzata Łoboz
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
art 63 ust 1 , art 54 ust 1 , art 62
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
Dz.U. 2019 poz 1839
par 3 ust 1 pkt 62 w zw z art  par 3 ust 1 pkt 31 i 32
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znaczącą oddziaływać na środowisko
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędzia WSA Magda Froncisz Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Biegalska – Ciepacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 25 października 2024 r. nr SKO.OŚ/4170/216/2023 w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz J. G. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
II SA/Kr 10/25
UZASADNIENIE
Burmistrz Gminy S. decyzją z 30 marca 2023 r., znak: RIiR 6220.2.2021, wydaną m.in. na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r. poz. 1029 ze zm.) oraz § 3 ust. 1 pkt 62 i § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku Zarządu Dróg Powiatu K. – której nadał rygor natychmiastowej wykonalności – stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia "Budowa drogi powiatowej nr [...] na odcinku od skrzyżowania z drogą krajową [...] do Składu N. " i określił istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie z 25 października 2024 r., znak: SKO.OŚ/4170/216/2023, po rozpatrzeniu odwołania J. G., utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało na wstępie, że poprzednia decyzja Burmistrza z 23 sierpnia 2021 r. została uchylona kasatoryjnie (decyzja Kolegium z 7 grudnia 2022 r.), więc Burmistrz ponownie uzyskał – tożsame z poprzednimi – opinie: 1) RDOŚ w K. z 14 lutego 2023 r. o braku konieczności przeprowadzenia oceny ze wskazaniem na konieczność określenia w decyzji warunków korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji; 2) PPIS w K. z 15 lutego 2023 r. o braku konieczności przeprowadzenia oceny; 3) Dyrektora ZZ w K. PGW WP z 10 lutego 2023 r. o braku konieczności przeprowadzenia oceny ze wskazaniem na konieczność określenia w decyzji warunków. Kolegium przychyliło się do stanowisk organów opiniujących, mając na uwadze to, że przedsięwzięcie będzie realizowane w lokalizacji obecnie istniejącej drogi powiatowej, a nowa zajętość terenu w stosunku do dotychczasowego przebiegu drogi nie jest znacząca. Warunki zawarte w opiniach zostały uwzględnione w decyzji Burmistrza.
Przedsięwzięcie obejmuje rozbudowę drogi powiatowej na łącznej długości 3,49 km oraz całkowitej powierzchni 6,78 ha na terenie Gminy S. (większość) i Gminy I. (część), przy czym Wójt Gminy I. nie zgłosił żadnych zastrzeżeń. Przedsięwzięcie planowane jest zasadniczo w miejscu istniejącej drogi i dlatego przewiduje się, że obecna nawierzchnia z płyt betonowych zostanie usunięta i zastąpiona asfaltem, przy czym szerokość jezdni zostanie poszerzona do 7,00 m (dwa pasy ruchu po 3,5 m). Inwestor zakłada skruszenie tych płyt betonowych i ponowne wykorzystanie ich do podbudowy. Przedsięwzięcie obejmuje też budowę chodników, przebudowę i rozbudowę skrzyżowań oraz zjazdów, wykonanie elementów bezpieczeństwa ruchu drogowego, oznakowania pionowego i poziomego, budowę kanalizacji deszczowej i zbiorników retencyjnych, budowę oświetlenia oraz usunięcie kolizji z istniejącym obecnie uzbrojeniem. Nawierzchnia chodników przewidziana jest do zabrukowania. Przewiduje się umocnienie skarp rowów odwadniających. Lokalizacja przedsięwzięcia oraz szerokość chodników, rowów przydrożnych skrzyżowań i zjazdów dostosowana będzie do istniejącego zagospodarowania terenu. Lokalizacja przedsięwzięcia w miejscu już istniejącej drogi oraz zakres planowanych w ramach tej inwestycji prac nie spowodują trwałego pogorszenia stanu środowiska. Nie zwiększy się przepustowość przebudowywanych dróg powiatowych, natomiast zwiększy się bezpieczeństwo dla użytkowników (oddzielenie ruchu kołowego od ruchu pieszego). Stąd nie będzie powodować dodatkowych emisji do środowiska w stosunku do stanu istniejącego. Uciążliwości związane z prowadzeniem prac budowlanych będą czasowe i odwracalne. Wykonane prace poprawią jakość infrastruktury, natomiast wymiana nawierzchni drogowej i przebudowa innych urządzeń związanych z infrastrukturą drogową winny ograniczać negatywne oddziaływanie związane z hałasem. Ustaleniami objęto zagospodarowanie odpadów powstałych na etapie realizacji inwestycji, jak masa roślinna, opakowania z papieru, tektury, tworzyw sztucznych, odpady z betonu i gruz betonowy, odpady ze stali i żelaza, kable, drewno, ziemia i gleba w tym kamienie, zmieszane (niesegregowane) odpady. Ustalono, w jaki sposób odpady różnych kategorii będą zbierane, magazynowane, zabezpieczane, a następnie przekazywane uprawnionym podmiotom. Przedsięwzięcie nie będzie realizowane na obszarach chronionych na podstawie przepisów o ochronie przyrody, o płytkim zaleganiu wód podziemnych, w strefach ochronnych ujęć wód i obszarach ochronnych zbiorników wód śródlądowych (poza terenami ochrony pośredniej stref ochronnych ujęć wody). Uwzględniając rozwiązania projektowe w zakresie odprowadzania wód opadowych i roztopowych, nie będzie miało negatywnego wpływu na wody podziemne i powierzchniowe. Realizacja przedsięwzięcia obejmuje poszerzenie pasa drogowego, co spowoduje konieczność zajęcia terenu, na którym znajdują się drzewa i krzewy kolidujące planowanym przebiegiem inwestycji drogowej. Szczegółowa inwentaryzacja wykazała potrzebę kompensacji co najmniej 60 drzew oraz 780 m2 krzewów, przy czym kompensacją objęto drzewa o obwodzie pnia powyżej 50 cm. Zaznaczono okres prowadzenia wycinki, zastrzeżono nadzór przyrodniczy i zabezpieczenie drzew i krzewów nieprzeznaczonych do usunięcia. Kolegium wskazało, że z trzech wariantów najlepszy jest ten pierwszy (wykonanie inwestycji drogowej śladem istniejącym ograniczy liczbę nieruchomości do wykupienia, sprzeciw społeczny, zakres robót ziemnych ze względu na brak konieczności projektowania drogi serwisowej do pól uprawnych, ingerencję w tereny o zasadniczo odmiennym przeznaczeniu, jak np. użytkowane rolniczo, stanowiące tereny migracji zwierząt czy będące siedliskiem gatunków chronionych). Zakłada on zwiększenie bezpieczeństwa wszystkich użytkowników drogi, w szczególności pieszych, przez projektowane ciągi piesze, które nie zostały przewidziane w wariantach pozostałych. Kolegium stwierdziło, że inwestycje strategiczne (drogi publiczne) nie wymagają badania zgodności z ustaleniami planów miejscowych (art. 59a ust. 4 u.o.o.ś., art. 64 ust. 2 pkt 3 u.o.o.ś.), co koresponduje z ustawą o ZRID. Zdaniem Kolegium nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności było uzasadnione ważnym interesem społecznym, który wynika już z charakteru inwestycji jako inwestycji o znaczeniu strategicznym, a także z faktu, że odcinek drogi stanowi drogę o znaczeniu obronnym, która przewidziana jest do wykonywania istotnych przewozów służących obronności państwa, jak też zobowiązań sojuszniczych NATO, a jej stan techniczny nie pozwala na poruszanie się pojazdów ponadnormatywnych od skrzyżowania z drogą krajową [...] do Składu N. Powyższe uzasadnienie stanowi jednocześnie ustosunkowanie się do zarzutów odwołania przedstawionych przed Burmistrzem (w piśmie z dnia 12.03.2023 r.), do których Burmistrz odniósł się (str. 25-29 decyzji). Kolegium zaznaczyło, że projektowana droga ma biec co do zasady śladem istniejącej drogi, chociaż nie pokrywa się z nią całkowicie. Nie można przyjąć, że polepszenie infrastruktury drogowej jako całości naruszy dotychczasowe warunki środowiskowe, gdy chodzi o zabezpieczenie spływu wód opadowych i roztopowych, ochronę zwierząt (w tym migrację) czy pozostałe kwestie środowiskowe i przyrodnicze (w tym ostatnim przypadku zaznaczyć należy, że konieczność usunięcia drzew i krzewów wiąże się z poszerzeniem zakresu przestrzennego inwestycji). Rezygnacja z wycinki drzew i poprowadzenie drogi innym śladem oznaczałoby wyburzenie 6 budynków mieszkalnych i 2 budynków gospodarczych oraz znaczne zbliżenie się do zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (stanowiącej sąsiedztwo przedsięwzięcia), a w związku z tym konieczność likwidacji istniejących ogrodzeń przy całym przebiegu pasa drogowego, ingerencję w istniejące uzbrojenie terenu i wykonane przyłącza, jak też konieczność wykonania ekranów akustycznych. Nie ulega wątpliwości, że koszty społeczne przy przebiegu drogi proponowanym przez odwołującego się (bez wycinki drzew) byłyby niewspółmiernie wyższe i generowałoby konflikty społeczne na kolejnych etapach postępowania. W zakresie pozostałych zarzutów odwołania Kolegium podzieliło stanowisko Burmistrza.
W skardze na powyższą decyzję J. G. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa adwokackiego) oraz przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi i nierozpatrzonych przez Kolegium dowodów załączonych do odwołania, zarzucając przy tym naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 k.p.a. przez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów odwołania i poprzestanie na stwierdzeniu, że Burmistrz odniósł się szczegółowo do zarzutów odwołania, podczas gdy zarzuty odwołania nie są tożsame z treścią pisma z 12 marca 2023 r.;
2) art. 136 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego i zaniechanie zlecenia oględzin, podczas gdy odwołanie zawierało zarzuty nieweryfikowalności ustaleń odnośnie do ponownego wykorzystania betonowych płyt drogowych, które miały zostać skruszone i wykorzystane jako podbudowa pod drogę, jak również co do przeznaczenia do wycinki znacznie większej liczby dendroflory niż ujawniono to w KIP, na dowód czego dołączono fotografie – tym bardziej, że nie skutkowałoby to zwłoką w postępowaniu, skoro decyzja odwoławcza zapadła półtora roku po złożeniu odwołania;
3) art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób samodzielny, dokonaniu ustaleń faktycznych wyłącznie w oparciu o KIP, stwierdzeniu, że materiał dowodowy jest kompletny, wyczerpujący i pozwalający na merytoryczne rozpatrzenie sprawy, podczas gdy do opracowanej przez projektanta na zlecenie inwestora KIP Kolegium powinno było podejść ostrożnie i podjąć próbę samodzielnej weryfikacji zgodności z faktami przynajmniej w związanych bezpośrednio z wpływem inwestycji na środowisko aspektach podniesionych przez w odwołaniu;
4) art. 86e ust. 1 i 2 u.o.o.ś. przez nierozstrzygnięcie o zawartym w odwołaniu wniosku o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organu pierwszej instancji i zaniechanie wydania zaskarżalnego postanowienia w tym przedmiocie, podczas gdy inwestor rozpoczął realizację robót budowlanych we wrześniu 2023 r. i prowadzi je nadal, a w toku realizacji robót wprowadził zmiany do dokumentacji projektowej i obecnie oczekuje na ich akceptację przez Dyrektora Zarządu Zlewni, co z kolei wymaga wydania nowego pozwolenia wodnoprawnego, które powinno być zgodne z decyzję środowiskową.
W zakresie zarzutu pierwszego podniósł, że dokumentacja inwestorska jest tą samą, którą kwestionował w odwołaniu od poprzedniej decyzji z 23 sierpnia 2021 r. Organy opiniujące nie były świadome zakresu inwestycji (powielały błędne informacje o rozbudowie drogi w dotychczasowym śladzie) i nie uzyskały pełnej informacji o nieprawidłowościach zawartych w KIP i skali rozbieżności między projektem budowlanym a częścią opisową decyzji środowiskowej prezentującej zdezaktualizowany stan prognoz na 2020 r. (rozbieżności w zakresie danych statystycznych emisji spalin, wykluczenia transportu publicznego i równoczesnego planowania wykonania przystanków autobusowych, co jednoznacznie świadczy o uruchomieniu transportu publicznego po wybudowaniu drogi). Kolegium nie dostrzegło rzeczywistej skali inwestycji (droga i infrastruktura zostały usunięte, a w nowej lokalizacji od podstaw wzniesiono obiekt budowlany). Twierdzenie, że "nowa zajętość terenu w stosunku do dotychczasowego przebiegu drogi nie jest znacząca" świadczy o powierzchowności analizy dokumentów w obliczu tego, że wycince poddano 4977 m2 lasów i 1998 m2 drzew i krzewów. Skarżący podniósł też, że rygor natychmiastowej wykonalności został nadany ze względu na "charakter obronny drogi", jednak z dokumentacji przetargowej wcale to nie wynika, zaś drogi nie zostały wymienione w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2022 r. w sprawie obiektów szczególnie ważnych dla bezpieczeństwa lub obronności państwa oraz ich szczególnej ochrony. Kolegium nie odniosło się do niezgodności dokumentacji projektowej z obszarem strefy ochronnej dla ujęcia wody powierzchniowej rzeki D. Inwestor i organ opiniujący przyjęli, że wody opadowe i roztopowe powinny być odprowadzane do rowów, zaś organ opiniujący dodatkowo wskazał, że powinny być to rowy infiltracyjno-trawiaste, co oznacza, że wszelkie zanieczyszczenia z eksploatacji drogi (przynajmniej na odcinku I) przedostaną się do rowów trawiastych, a zatem zostaną wchłonięte do gleby, co należy uznać za szkodliwe dla środowiska. Tymczasem należy wykonać instalację kanalizacji deszczowej transportującej rurami wszelkie wody opadowe i roztopowe, jak również zanieczyszczenia do kolektorów – będzie to rozwiązanie droższe, lecz ochroni ujęcia wody pitnej, studnie i wody podziemne. Skarżący podkreślił, że w planie miejscowym (§ 10 ust. 2 pkt 12) zakazano budowy dróg krajowych (w tym autostrad), wojewódzkich i powiatowych, torów kolejowych oraz parkingów o powierzchni powyżej 0,1 ha bez ujmowania wód opadowych i roztopowych w systemy kanalizacji deszczowej zamkniętej lub otwartej w postaci rowów izolowanych oraz bez urządzeń zapewniających oczyszczanie ich przed wprowadzeniem do wód i do ziemi, do poziomu wymaganego przepisami odrębnymi.
W zakresie zarzutu drugiego podniósł, że Kolegium nie odniosło się do rozbieżności w liczbie drzew przeznaczonych do wycinki (KIP – 60 drzew o obwodzie pnia powyżej 50 cm; w rzeczywistości – więcej), ani tego, że na terenie inwestycji, wbrew stanowisku inwestora, żyją dzikie zwierzęta (fotografie odciśniętych śladów racic lub kopyt, ambona na skraju lasu). Na terenie inwestycji ujawniono siedliska podlegających ochronie gąsiorków (chętnie gniazdujących na obrzeżach lasów), jednakże nie wiadomo, gdzie konkretnie, jakie zagrożenie oznacza dla nich wykonanie poszczególnych wariantów inwestycji, ani jakie działania podejmie inwestor dla eliminacji tego zagrożenia. Kolegium nie zwróciło się do Policji o podanie liczby zdarzeń drogowych z udziałem dzikich zwierząt na budowanym odcinku drogi dla wykazania powinności zaprojektowania infrastruktury drogowej pozwalającej dzikim zwierzętom bezpiecznie migrować. Kolegium nie pochyliło się nad kwestią bezprawnego zajęcia części pasa drogowego przez ogrodzenia od strony działek nr [...] i nr [...] w Z. (w przypadku tej pierwszej działki wykonawca rozburzone ogrodzenie bezcelowo odbudował; w przypadku tej drugiej działki wykonawca odstąpił od egzekucji terenu i wykonał trasowanie osi jezdni niezgodnie z projektem budowlanym).
W zakresie zarzutu trzeciego podniósł, że nie wiadomo, jaki konkretnie % betonowych płyt drogowych miał zostać skruszony do wykorzystania na nową podbudowę drogi, a jaki ich % miał stanowić odpady, ani ile energii elektrycznej (paliw kopalnych) wykorzystano w celu skruszenia. Skoro betonowe odpady z budowy (w postaci płyt betonowych i starej podbudowy drogi) zostały wywiezione na teren przynajmniej dwóch nielegalnych składowisk, podczas gdy w KIP nie było wzmianki o powstaniu nielegalnych składowisk, to opracowanie KIP było nierzetelne (zaniżało wpływ inwestycji na środowisko). Kolegium nie sprecyzowało, które budynki i ogrodzenia należałoby wyburzyć w razie rezygnacji z wycinki drzew. Jest oczywiste, że chodzi wyłącznie o ogrodzenia właścicieli działek nr [...], które i tak zostały wyburzone, a następnie odbudowane przez wykonawcę. Można było więc przesunąć linię odbudowywanych ogrodzeń o ok. 3-4 m w głąb działek. Nie można twierdzić, że bez wycinki drzew koszty byłyby niewspółmiernie wyższe, skoro nigdy nie powstały kosztorysy wariantów inwestycji. Kolegium nie pochyliło się też nad kwestią nieaktualności inwentaryzacji przyrodniczych opracowanych przed złożeniem wniosku (wniosek wpłynął 1 marca 2021 r.). Bez komentarza Kolegium pozostało to, że mimo zaprojektowania rowów odwadniających o głębokości ok. 0,5 m na pewnych odcinkach drogi od strony rowów wykonano skarpy o wysokości nawet 2,0 m i większej, co uniemożliwia migrację zwierząt.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej zwana p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest ocena legalności decyzji stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia "Budowa drogi powiatowej nr [...] na odcinku od skrzyżowania z drogą krajową [...] do Składu N. " i określającej istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia. Długość drogi to około 3,5 km, co do zasady droga w tym miejscu już istnieje - zostanie ona rozbudowana i przebudowana.
Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt. 62 w związku z § 3 ust. 1 pkt. 31 i 32 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. poz. 1839 z późn. zm.), drogi o nawierzchni twardej o całkowitej długości przedsięwzięcia powyżej 1 km inne iż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 31 i 32 (autostrady i drogi ekspresowe oraz inne drogi o nie mniej niż o czterech pasach ruchu i długości nie mniejszej niż 10 km w jednym odcinku) są przedsięwzięciami mogącymi potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko; dla przedsięwzięć tego rodzaju obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko zostaje stwierdzony w formie postanowienia wydanego na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1112 z późn. zm.), dalej "ustawa", przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Zgodnie natomiast z art. 64 ust. 1 ustawy, postanowienie to wydaje się po zasięgnięciu opinii wskazanych w tym przepisie organów.
W niniejszej sprawie organ I Instancji uzyskał opinie RDOŚ w K. z 14 lutego 2023 r.; 2) PPIS w K. z 15 lutego 2023 r. 3) Dyrektora ZZ w K. PGW WP z 10 lutego 2023 r.
Żadna z opinii nie wskazywała na konieczność prowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i ocena ta nie była prowadzona, natomiast zaskarżona decyzja środowiskowa zawiera istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie eksploatacji i realizacji wskazane w opinii przez PGW WP oraz RDOŚ.
W szczególności zwrócić należy uwagę na treść opinii Dyrektora Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – Zarządu Zlewni w K., zgodnie z którą przedsięwzięcie planowane jest poza terenami ochrony pośredniej stref ochronnych ujęć wody (str. 4 opinii, k. 440 akt adm.) w opinii tej organ wskazał konieczne do uwzględnienia w decyzji środowiskowej warunki, w tym w szczególności (pkt. 4 i 5 sentencji opinii) sposoby odprowadzania wód opadowych i roztopowych.
Zasady te ustalone zostały w następujący sposób:
"4. Wody opadowe i roztopowe należy odprowadzać poprzez nadanie odpowiednich spadków poprzecznych oraz podłużnych jezdni:
- od km ok. 3+430 do km ok. 4+770 wody opadowe i roztopowe należy odprowadzać do projektowanych rowów infiltracyjno-trawiastych zlokalizowanych po obu stronach drogi.
-od km 4+770 do km ok. 5+610 wody opadowe i roztopowe należy odprowadzać do
projektowanego kolektora kanalizacji deszczowej.
-od km ok. 5+610 do km ok. 6+970 wody opadowe i roztopowe należy odprowadzać do za pomocą rowów trawiastych zlokalizowanych po obu stronach drogi.
5.Należy wykonać zbiorniki infiltracyjno-retencyjne (Z-l i Z-2) w km ok. 6+320 oraz w km ok. 6+760."
Organ I Instancji postanowienia te zawarł w sentencji swojej decyzji.
Tymczasem, jak wynika z załączonej do skargi fotokopii postanowienia PGW WP Dyrektora Zarządu Zlewni w K., przyjęte w decyzji Burmistrza Gminy S. z dnia 30 marca 2023 r. znak RIiR 6220.2.2021 o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia (czyli w wydanej w obecnie kontrolowanym postępowaniu decyzji organu I Instancji, utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją) rozwiązania projektowe są niezgodne z przepisami rozporządzenia Dyrektora RZGW w Krakowie nr 8/2021 z dnia 17 września 2012 r. ustanawiającego strefę ochronną dla ujęcia wody powierzchniowej z rzeki Dłubnia w km 10+960 w miejscowości Raciborowice dla MPWiK w Krakowie.
Z § 4 ust. 1 pkt. 4 tego rozporządzenia wynika, że na terenie ochrony pośredniej zabrania się: budowy dróg krajowych (w tym autostrad), wojewódzkich i powiatowych, torów kolejowych oraz parkingów o powierzchni powyżej 0,1 ha bez ujmowania wód opadowych i roztopowych w systemy kanalizacji deszczowej zamkniętej lub otwartej w postaci rowów izolowanych oraz bez urządzeń zapewniających oczyszczanie ich przed wprowadzaniem do wód i do ziemi, do poziomu wymaganego przepisami odrębnymi.
Rozporządzenie to jest aktem prawa miejscowego, a to na zasadzie art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 z późn. zm.), na podstawie którego to przepisu zostało wydane. Zgodnie z tym przepisem strefę ochronną ustanawiał, w drodze aktu prawa miejscowego, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, na wniosek i koszt właściciela ujęcia wody, wskazując zakazy, nakazy, ograniczenia oraz obszary, na których one obowiązują, stosownie do art. 52-57.
Z powyższego wynika, że inwestycja w postaci budowy drogi powiatowej nr [...] na odcinku od skrzyżowania z drogą krajową [...] do Składu N. , z dużą dozą prawdopodobieństwa jest jednak położna w strefie ochronnej ujęcia wody pitnej; wbrew twierdzeniom zawartym zarówno w decyzjach organów obu instancji jak i w opinii Dyrektora ZZ w K. PGW WP z 10 lutego 2023 r. wydanej w toku postępowania.
Okoliczności te były podnoszone już w odwołaniu przez skarżącego, mimo to organ skwitował je jednym zdaniem: "inwestycja nie będzie realizowana (..) w strefach ochronnych ujęć wody". Swojego twierdzenia nie poparł żadnym uzasadnieniem, a w szczególności okoliczności tej nie wyjaśnił we własnym zakresie choć miał taki obowiązek. Postępowanie odwoławcze trwało rok i siedem miesięcy, więc organ miał również dostatecznie dużo czasu dla wyjaśnienia tej kwestii.
Wszystko to stanowi o tym, że organ II Instancji naruszył przepisy art. 7 i art. 77 § 1 Kpa, a w konsekwencji prawdopodobnie również przepisy prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Niezależnie od stanu zaawansowania inwestycji, a nawet jej zakończenia w sensie technicznym, nie jest możliwe zaakceptowanie stanu, że istnieje potencjalna i bardzo prawdopodobna możliwość, że decyzja środowiskowa jest niezgodna z aktem prawa miejscowego, konstytucyjnym źródłem prawa.
Co więcej, sprawa niniejsza dotyczy ochrony środowiska oraz potencjalnej możliwości szkodliwego oddziaływania wód opadowych i roztopowych odprowadzanych z drogi powiatowej objętej zaskarżoną decyzją na jakość ujmowanej wody pitnej.
Istotne jest zatem pilne i niewątpliwe ustalenie przez SKO w Krakowie w ponownie prowadzonym postępowaniu, czy inwestycja rzeczywiście znajduje się w strefie ochrony wody pitnej a jeśli tak, to czy decyzja środowiskowa ustala zgodne z prawem zasady odprowadzania wód opadowych i roztopowych z drogi powiatowej. Będzie to obowiązkiem organu w ponownie prowadzonym postępowaniu.
Sąd podkreśla, że jak wynika z art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu UE wskazuje, polityka Unii w dziedzinie środowiska opiera się na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego. Zasada ostrożności stanowi ogólną zasadę prawa wspólnotowego nakładającą na odpowiednie władze obowiązek podjęcia stosownych środków w celu zapobieżenia określonemu potencjalnemu ryzyku, nadając przy tym pierwszeństwo wymogom związanym z ochroną (m.in. środowiska naturalnego) przed innymi interesami. Z zasady ostrożności wynika ciążący na wszystkich podmiotach obowiązek dołożenia należytej staranności w ocenie skutków, jakie dla środowiska może przynieść nowa inwestycja, czy działalność (por. Wyrok NSA z 7.12.2016 r., II OSK 601/15, LEX nr 2290216.).
Uzasadnione są także zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 15 k.p.a. Organ II Instancji nie rozpoznał bowiem sprawy po raz drugi, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, ale ograniczył się w zasadzie do streszczenia akt sprawy w zakresie dotychczasowego przebiegu postępowania oraz przedstawienia materialnoprawnych podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Ponownie prowadząc postępowanie organ odniesie się do wszystkich zarzutów przedstawianych przez skarżącego.
Nie są natomiast uzasadnione sformułowane w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przez organ zasad postępowania dowodowego przez zaniechanie zlecenia oględzin, czy też przez dokonanie ustaleń faktycznych wyłącznie w oparciu o KIP.
Karta Informacyjna Przedsięwzięcia (KIP) to dokument przedstawiany przez inwestora i opracowywany na jego zlecenie; jest podstawą dla wydania postanowienia w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko lub do określenia zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Jej szczegółowa zawartość określona została w art. 62a ustawy. Mimo że karta informacyjna jest dokumentem prywatnym, przysługuje jej szczególna wartość dowodowa, wynikająca z kompleksowego charakteru analizy planowanego przedsięwzięcia. Jak przyjmuje się w orzecznictwie: "Podważenie jego ustaleń mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie nowej analizy uwarunkowań środowiskowych (sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autorzy karty informacyjnej przedsięwzięcia), z której wynikałyby wnioski pozostające w sprzeczności do tych zawartych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia" (wyrok NSA z 19.12. 2017 r., II OSK 713/16, LEX nr 2435556). "Jeżeli strony postępowania - niezależnie od weryfikacji i ocen organów orzekających w sprawie - zmierzają do podważenia wiarygodności lub mocy dowodowej karty informacyjnej w zakresie podstawowych informacji o planowanym przedsięwzięciu, to ich obowiązkiem jest zaoferowanie odpowiednich dowodów, które zmierzają do podważenia konkretnych i istotnych elementów treściowych karty informacyjnej, o których mowa w art. 62a ust. 1 u.i.o.ś." (wyrok NSA z 2.02.2024 r., III OSK 1240/22, LEX nr 3696562.).
Jeśli zaś idzie o oględziny, to zgodnie z art. 85 § 1 Kpa, organ administracji publicznej może "w razie potrzeby" przeprowadzić oględziny. Oględziny w znaczeniu proceduralnym to "spostrzeżenie przez sam organ prowadzący postępowanie stanu faktycznego mającego znaczenie dla sprawy" (E. Iserzon [w:] Komentarz, 1970, s. 179). Przepis art. 85 § 1 nie zobowiązuje organu administracji publicznej do przeprowadzenia dowodu z oględzin (J. Borkowski [w:] Komentarz, 1989, s. 176). Ocena, czy istnieje potrzeba przeprowadzenia oględzin, należy do organu, który jest obowiązany dopuścić ten dowód, jeśli przedmiotem oględzin jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W istocie rzeczy sugerowana w skardze konieczność przeprowadzenia oględzin zmierzałaby do zakwestionowania treści KIP, zatem wobec przedstawionego wyżej jej charakteru, należy przyjąć, że oględziny nie doprowadziłyby do ustaleń dowodowych mających istotne znaczenie dla sprawy.
Wobec powyższego zaskarżona decyzja została uchylona na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 697 zł składa się: kwota 200 zł tytułem uiszczonego przez skarżącego wpisu; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżącego, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika skarżącego opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt. 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1827).