II SA/Ke 986/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielcach2014-12-30
NSArolnictwoŚredniawsa
płatności obszaroweARiMRrolnictwośrodki unijnekontrolapowierzchnia gruntówsiła wyższabóbrterminuzasadnienie decyzji

WSA w Kielcach oddalił skargę rolnika na decyzję o odmowie przyznania płatności obszarowych z powodu stwierdzonych rozbieżności powierzchniowych i braku powiadomienia o szkodach wyrządzonych przez bobry.

Rolnik M. M. złożył skargę na decyzję odmawiającą mu przyznania płatności obszarowych na rok 2013. Kontrola wykazała znaczące rozbieżności między zadeklarowaną a faktyczną powierzchnią gruntów rolnych, przekraczające 20%. Rolnik argumentował, że szkody wyrządzone przez bobry uniemożliwiły koszenie łąk i że nie został poinformowany o obowiązku zgłaszania takich zdarzeń. Sąd uznał, że działalność bobrów nie stanowi siły wyższej w rozumieniu przepisów UE, a rolnik uchybił terminowi na zgłoszenie szkody, oddalając skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę M. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która utrzymała w mocy decyzję o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. Kontrola wykazała, że zadeklarowana przez rolnika powierzchnia gruntów rolnych była większa o 7,50 ha (28,29%) od powierzchni faktycznie stwierdzonej. Rolnik podnosił, że rozbieżności wynikły z działalności bobrów, które zalały niektóre działki, uniemożliwiając ich koszenie. Twierdził również, że nie został poinformowany o obowiązku zgłaszania takich zdarzeń i że wypasanie koni na tych działkach stanowiło równoważnik koszenia. Sąd, analizując przepisy rozporządzeń unijnych i krajowych, stwierdził, że działalność bobrów nie jest uznawana za siłę wyższą lub okoliczność nadzwyczajną w rozumieniu przepisów. Ponadto, nawet gdyby tak było, rolnik uchybił 10-dniowemu terminowi na zgłoszenie szkody, informując o niej dopiero w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że przyznawanie płatności obszarowych jest obwarowane rygorystycznymi wymogami, a ciężar udowodnienia faktów spoczywa na wnioskodawcy. Ustalenia dotyczące powierzchni gruntów rolnych oraz brak śladów wypasania zwierząt w terminie kwalifikującym do płatności, uzasadniały odmowę przyznania pomocy. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Nie, szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta nie odpowiadają definicji siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009.

Uzasadnienie

Przepisy unijne precyzyjnie określają przypadki uznawane za siłę wyższą lub okoliczności nadzwyczajne, a szkody od dzikich zwierząt nie są w nich wymienione. Dodatkowo, nawet gdyby uznać je za takie, rolnik musi zgłosić ten fakt organowi w określonym terminie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.p.s.b. art. 7 § 1-2

Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Określa warunki przyznania jednolitej płatności obszarowej, w tym wymóg posiadania minimalnej powierzchni, utrzymania gruntów zgodnie z normami oraz posiadania numeru identyfikacyjnego.

u.p.s.b. art. 18 § 1

Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Stwierdza, że płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika, który zobowiązany jest do dołożenia wszelkiej staranności i informowania o zmianach.

rozp. MRiRW art. 1 § 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm

Definiuje utrzymanie gruntów rolnych zgodnie z normami, w tym wymogi dotyczące uprawy roślin lub ugorowania gruntów ornych.

rozp. MRiRW art. 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm

Określa warunki uznania gruntu ornego za ugrorowany, w tym wymóg koszenia lub innych zabiegów uprawowych do 31 lipca.

rozp. KE 1122/2009 art. 75 § 1-2

Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.

Dotyczy zasad przyznawania pomocy w przypadku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych oraz obowiązku zgłaszania tych zdarzeń organowi.

rozp. KE 1122/2009 art. 58 § 1

Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.

Określa sankcję w postaci odmowy przyznania pomocy obszarowej, gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekracza 20%.

rozp. R(WE) 73/2009 art. 31 § 1

Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r.

Definiuje przypadki uznawane za siłę wyższą lub okoliczności nadzwyczajne.

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej przez sąd.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie sądu administracyjnego o oddaleniu skargi.

Pomocnicze

u.p.s.b. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Wskazuje, że do postępowań w sprawach indywidualnych stosuje się przepisy k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej.

u.p.s.b. art. 3 § 2 pkt 2-3 i ust. 3

Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Określa obowiązki organu w zakresie rozpatrywania materiału dowodowego i udzielania pouczeń, ograniczając obowiązek informowania z urzędu.

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada udzielania informacji z urzędu przez organy administracji.

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.

k.p.a. art. 136

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania dowodowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozbieżność między zadeklarowaną a stwierdzoną powierzchnią gruntów rolnych przekracza 20%. Rolnik nie zgłosił organowi w wymaganym terminie szkód spowodowanych przez bobry. Działalność bobrów nie stanowi siły wyższej ani okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu przepisów UE. Brak dowodów na wypasanie zwierząt w terminie kwalifikującym do płatności.

Odrzucone argumenty

Szkody wyrządzone przez bobry stanowią siłę wyższą lub okoliczność nadzwyczajną. Wypasanie koni na użytkach zielonych jest równoważne z koszeniem. Organy nie poinformowały rolnika o obowiązku zgłaszania szkód. Naruszenie przepisów k.p.a. poprzez brak aktywnego poszukiwania dowodów przez organy.

Godne uwagi sformułowania

płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika obowiązkiem rolnika jest wypełnienie wniosku przy dołożeniu wszelkiej staranności nie pozostawiających miejsca na jakąkolwiek uznaniowość ("luz decyzyjny") ciężar udowodnienia faktu, spoczywa zaś na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne brak jest podstaw do uznania, że szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta odpowiadają definicji siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych

Skład orzekający

Beata Ziomek

sprawozdawca

Dorota Pędziwilk-Moskal

członek

Renata Detka

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących płatności obszarowych, definicji siły wyższej, obowiązku informowania organów oraz sankcji za rozbieżności powierzchniowe w rolnictwie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów UE i krajowych dotyczących płatności obszarowych w rolnictwie. Konkretne ustalenia faktyczne mogą ograniczać zastosowanie w innych sprawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje rygorystyczne wymogi przyznawania środków unijnych w rolnictwie i konsekwencje niedopełnienia obowiązków formalnych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie rolnym i administracyjnym.

Rolnik stracił unijne dopłaty przez bobry i niedopełnienie formalności.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 986/14 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2014-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek /sprawozdawca/
Dorota Pędziwilk-Moskal
Renata Detka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 1164
art. 7 ust. 1-2, art. 18 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 2-3 i ust. 3
Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
Dz.U. 2010 nr 39 poz 211
pr. 1 ust. 1, par. 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm
Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 75 ust. 1-2, art. 27 ust. 1
Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 31 ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
Dz.U. 2013 poz 267
art. 9, art. 136
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 grudnia 2014r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 15 września 2014r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 15 września 2014 r. nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 17 czerwca 2014 r. nr [...] o odmowie przyznania M. M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że we wniosku o przyznanie ww. płatności z dnia 9 maja 2013 r. M. M. zadeklarował do jednolitej płatności obszarowej (JPO) działki rolne o łącznej powierzchni 34,01 ha położone na działach ewidencyjnych w obrębach A., C., E. i K., gm. Ł. Do uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) zadeklarował w zakresie upraw podstawowych powierzchnię 11,30 ha, a w zakresie upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) powierzchnię 22,31 ha.
W dniach 5-8 listopada 2013 r. pracownicy Biura Kontroli na Miejscu ARiMR przeprowadzili kontrolę w gospodarstwie wnioskodawcy, w wyniku której stwierdzono, że: powierzchnia działki rolnej A/A1 wynosi 10,67 ha zamiast deklarowanej 10,80 ha; rozbieżności w odniesieniu do działki rolnej DD wynoszą odpowiednio 1,10 ha zamiast 0,58 ha; w odniesieniu do działki rolnej E – 8,00 ha zamiast 11,00 ha; w odniesieniu do działki rolnej F – 0,40 ha zamiast 0,69 ha; w odniesieniu do działki rolnej G – 1,43 ha zamiast 1,20 ha; w odniesieniu do działki rolnej H – 0,71 ha zamiast 0,70 ha; w odniesieniu do działki rolnej J – 0,40 ha zamiast 0,69 ha; w odniesieniu do działki rolnej J – 0,45 ha zamiast 0,40 ha; w odniesieniu do działki rolnej J – 0,45 ha zamiast 0,40 ha. Dla działki rolnej L deklarowanej na pow. 2,63 ha stwierdzono zaniechanie działalności rolniczej; dla działki rolnej LL zadeklarowanej na pow. 5,37 ha stwierdzono powierzchnię 3,13 ha
odniesieniu do działki rolnej J – 0,45 ha zamiast 0,40 ha. Ponadto dla działek rolnych A, E, F, L i LL stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania. Raport z czynności kontrolnych został stronie przesłany pocztą w dniu 14 stycznia 2014 r.
Podczas kontroli administracyjnej stwierdzono ponadto, że powierzchnia gruntów rolnych dla działki ewid. Nr 110/5 przekracza powierzchnię ewidencyjno-gospodarczą (PEG). Do płatności zgłoszono bowiem 11,00 ha, w trakcie kontroli na miejscu stwierdzono użytkowanie 8,00 ha, tymczasem PEG wynosi 7,99 ha. Powierzchnia działki rolnej zadeklarowanej na obszarze 0,69 ha został zredukowana do PEG wynoszącej 0,39 ha.
Na podstawie powyższych ustaleń organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 17 czerwca 2014 r. odmawiając przyznania:
- jednolitej płatności obszarowej;
- uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych;
- uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.
W odwołaniu M. M. zakwestionował sposób przeprowadzenia i ustalenia kontroli na miejscu. Podkreślił, że brak wykoszenia traw na łąkach spowodowany był działalnością bobrów, które budują tamy na rowach melioracyjnych. W latach poprzednich wszystkie jego działki były mierzone przez kontrolerów ARIMR i tych pomiarów nikt nie kwestionował. Zdaniem autora odwołania uzasadnienie decyzji organu I instancji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
Organ odwoławczy ustalił, na podstawie wyników kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu, że powierzchnia spełniająca warunki do przyznania wnioskowanej płatności wynosi 26,51 ha. Różnica między powierzchnią deklarowaną (34,01 ha), a stwierdzoną wynosi 7,50 ha, co stanowi 28,2912 % w odniesieniu do powierzchni stwierdzonej. W tej sytuacji zastosowanie znajduje art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 (...), stanowiący podstawę odmowy pomocy obszarowej, gdy wskazana różnica przekracza 20%.
Organ przytoczył brzmienie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, stwierdzając, że wobec wnioskowego charakteru postępowania o przyznanie płatności obszarowych, obowiązkiem rolnika jest wypełnienie wniosku przy dołożeniu wszelkiej staranności. Rolnik zobowiązany jest również niezwłocznie informować ARiMR na piśmie o każdej zmianie, która nastąpi po dacie złożenia wniosku do dnia przyznania płatności. W niniejszej sprawie beneficjent zaniechał poinformowania ARiMR o sytuacji zaistniałej na działkach rolnych E, L i LL (o łącznej pow. 5,96 ha), położonych na działkach ewidencyjnych nr 110/5 i 647. Dopiero w odwołaniu wskazywał, że przeprowadzenie na tych działkach koszenia w terminach wynikających z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" (...) oraz rozporządzenia MRiRW z dnia 11 marca 2011 r. w sprawie minimalnych norm, uniemożliwiła działalność bobrów. Zdaniem organu, strona informowała o zalaniu działki nr ew. 647 na skutek działalności bobrów w 2011r., kierując stosowne pismo do Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych, jednakże powyższą okoliczność strona podniosła w odwołaniu.
Zgodnie ze stanowiskiem organu, działalność bobrów nie może być uznana za siłę wyższą lub okoliczności nadzwyczajne, o których mowa w art. 31 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009, pozwalające rolnikowi, w myśl art. 75 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1122/2009 na zachowanie prawa do pomocy, z uwagi na nieprzestrzeganie wymogu poinformowania organu o ww. okolicznościach w terminie 10 dni roboczych. Ponadto fakt zalewania łąk od roku 2011 uniemożliwia przyjęcie, że jest to zjawisko nagłe i trudne do przewidzenia. Działki nie spełniające warunków utrzymywania w dobrej kulturze rolnej nie powinny być w ogóle zgłaszane do płatności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. M. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, podnosząc zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz art. 75 ust. 1 i 2 i art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.
W uzasadnieniu skarżący przyznał, że faktycznie do zalania łąk doszło już w roku 2011, jednakże okoliczność ta nie miała wpływu na wykonanie obowiązków przez skarżącego (wykoszenie traw), co potwierdzają wcześniej przeprowadzone kontrole. Wykonanie przez bobry tam na rzece w roku 2013 uniemożliwiło wjechanie na łąki maszynami rolniczymi i wykoszenie traw przy ich użyciu. Na przedmiotowych działkach wypasane były natomiast konie, na skutek czego faktycznie doszło do usunięcia z nich traw, co jest równoznaczne z ich wykoszeniem. Zdaniem skarżącego, przywołane przez organ przepisy nie wymagają, aby wykoszenie łąk nastąpiło przy użyciu ciągnika, kosiarki czy innych maszyn rolniczych. Wypasanie na przedmiotowych działkach koni nie pozwala na uznanie, że zaniechano na nich działalności rolniczej.
Zdaniem skarżącego, rozumienie szkód wyrządzonych przez dziką zwierzynę jako przypadek wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności znajduje potwierdzenie w komunikacie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 maja 2010 r., w którym wskazano, że katalog zdarzeń wymieniony w art. 31 rozporządzenia nr 73/2009 ma charakter otwarty (przykładowy).
W kwestii niepoinformowania organu o zaistniałej sytuacji, skarżący wyjaśnił, że gdyby wiedział o obowiązku poinformowania, z pewnością tak by uczynił. Tymczasem, mimo kilkakrotnych kontroli, nikt z ARiMR nie poinformował skarżącego o takim obowiązku. Z treści art. 75 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009 nie wynika, aby rolnik musiał poinformować organ w terminie 10 dni od wystąpienia zdarzenia, ale w terminie 10 dni od dnia, w którym rolnik uzyska tę możliwość. W tym kontekście skarżący przywołał treść art. 9 k.p.a., nakładającego na organy administracji obowiązek udzielania informacji z urzędu. Oczekiwanie organu na wnioski stron narusza więc ww. przepis. Skarżący wskazał na praktykę innych terenowych jednostek ARiMR (m.in. w O.), gdzie wydano komunikaty informujące rolników o konieczności zgłaszania do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR informacji o nadzwyczajnych zjawiskach, w terminie 10 dni od ich ustania.
Skarżący zakwestionował ustalenia organu co do powierzchni działek, zarzucając organowi odwoławczemu oparcie się wyłącznie na ustaleniach organu I instancji, bez przeprowadzenia własnych pomiarów i obliczeń, mimo że skarżący kwestionował pomiary kontrolerów, a powierzchnie deklarowane na rok 2013 były zgodne z pomiarami dokonanych przez kontrolerów ARiMR w latach poprzednich. Przywołując wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie III SA/Wr 522/10, skarżący stwierdził, że rolą ARiMR jest nie tylko ściganie rolnika, lecz również jego wspieranie.
Nadto skarżący zarzucił organowi naruszenie pkt 93 i pkt 75 rozporządzenia nr 1122/2009, ponieważ w niniejszej sprawie błędne deklaracje dotyczące powierzchni nie wynikły z jego zaniedbania lub celowego działania. W tym kontekście podniósł również zarzut naruszenia art. 73 ww. rozporządzenia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do podniesionych zarzutów, dodatkowo wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby użytki zielone do dnia 31 lipca 2013 r. zostały skoszone, a inspektorzy w dacie kontroli nie stwierdzili śladów po wypasaniu zwierząt. Wykonanie przez organ odwoławczy ponownej kontroli na miejscu nie było potrzebne, ponieważ zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy nie budził wątpliwości, a poza tym aktualny stan na gruncie nie odzwierciedlałby sytuacji z roku 2013.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.), dalej "ustawa o płatnościach", rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:
1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;
2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Zgodnie z § 1 ust 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 211) grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli w przypadku gruntów ornych - jest prowadzona na nich uprawa roślin lub ugorowanie, przy czym dla pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa ten sam gatunek rośliny może być uprawiany na tej samej powierzchni w ramach działki ewidencyjnej nie dłużej niż 3 lata. Z kolei § 2 cyt rozporządzenia w sprawie minimalnych norm stwierdza: że grunt orny był ugorowany, jeżeli grunt ten podlegał co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów, co z kolei jest weryfikowane w ramach normy N.03.
Skarżący do przeprowadzonego postępowania zgłasza w zasadzie dwa zarzuty. Po pierwsze kwestionuje ustalenia kontroli na miejscu, po drugie zaś wskazuje na działalność bobrów jako przyczynę złego stanu działek rolnych E, L i LL. W jego ocenie działalność bobrów są to nadzwyczajne okoliczności, których zaistnienie stosownie do art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65 ze zm.), powinno umożliwić otrzymanie płatności do działek, które z powodu zalewania nie mogą zostać wykoszone lub wykorzystane do wypasu zwierząt.
Mając na względzie treść powołanego wyżej przepisu, należy uznać, że jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, to zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Ponadto właściwych zmniejszeń nie stosuje się, jeżeli niezgodność będąca następstwem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych dotyczy wzajemnej zgodności. Przepis art. 31 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE.L.2009.30.16 ze zm.), stanowi zaś, że do celów niniejszego rozporządzenia działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajne są uznawane przez właściwy organ w przypadkach takich, jak:
a) śmierć rolnika;
b) długookresowa niezdolność rolnika do pracy;
c) poważna klęska żywiołowa w dużym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa;
d) wypadek powodujący zniszczenie w gospodarstwie budynków dla zwierząt gospodarskich;
e) choroba epizootyczna dotykająca wszystkie zwierzęta gospodarskie rolnika lub część tych zwierząt.
Przypadki siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ zgłaszane są organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość (art. 75 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009).
W rozpoznawanej sprawie organy stwierdziły, że powierzchnia gruntów kwalifikujących się do przyznania płatności jest o 7,5 ha mniejsza od powierzchni zadeklarowanej. Większość zakwestionowanej przez organy powierzchni (5,96 ha) znajduje się na działkach rolnych E, L i LL, co do których skarżący powołuje się na zaistnienie siły wyższej. W tym zakresie sporne jest, czy działalność bobrów i związane z nią szkody, odpowiadają definicji siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu art. 31 rozporządzenia nr 73/2009. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że w świetle ww. przepisu brak jest podstaw do uznania, że szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta odpowiadają definicji siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. I SA/Gd 982/12). Nawet jednak gdyby uznać, że szkody wyrządzone na gruntach skarżącego przez bobry stanowią przypadek, o którym mowa w art. 31 ww. rozporządzenia, to i tak skarżący uchybił 10-dniowemu terminowi na powiadomienie o tej okoliczności organu. Zalanie przedmiotowych działek na skutek działalności bobrów nastąpiło w roku 2013, a skarżący powiadomił o tym fakcie organ dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji (w dniu 7 lipca 2014 r.). Dla uzyskania płatności obszarowych za 2013r. istotne było natomiast skoszenie łąki (lub wykonanie innych zabiegów uprawowych zapobiegających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów) najpóźniej do dnia 31.07.2013r.
W tym miejscu podkreślić należy, że płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika (art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach). Podpisując wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich rolnik zobowiązał się do informowania organu na piśmie o każdym fakcie, który może mieć wpływ na przyznaną pomoc. Płatności obszarowe stanowią jeden z instrumentów polityki rolnej, a ich otrzymywanie obwarowane jest spełnieniem rygorystycznych wymogów, nie pozostawiających miejsca na jakąkolwiek uznaniowość ("luz decyzyjny"). Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego na gruncie postępowań w sprawach płatności bezpośrednich ulegają modyfikacji. Jak bowiem wskazano w art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
W art. 3 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy, ustawodawca zobowiązał organ do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę, czy też innych uczestników postępowania. Na organach ARiMR nie ciąży więc obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności bezpośrednich. Co więcej, organ udziela stronom, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, tylko na ich żądanie (art. 3 ust. 2 pkt 3). Zasada udzielania informacji, wyrażona w art. 9 k.p.a. ulega więc na gruncie ustawy o płatnościach istotnemu ograniczeniu. Ciężar udowodnienia faktu, spoczywa zaś na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3).
W rozpoznawanej sprawie niesporne było, że trawa na działach rolnych E, L i LL nie była wykoszona w terminie do dnia 31 maja 2013 r. Organ na podstawie zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego, przede wszystkim dokumentacji fotograficznej, wykazał ponadto, że w dacie kontroli brak było na ww. działkach śladów po wypasaniu zwierząt.
W ocenie Sądu zastrzeżenia do kontroli na miejscu z listopada 2013 r. również są bezzasadne. Możliwość przeprowadzenia kontroli na miejscu bez udziału rolnika, wynika z art. 27 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. W przypadku wykrycia nieprawidłowości rolnik otrzymuje kopię sprawozdania z kontroli i może do niego zgłosić swoje uwagi. Z prawa tego skarżący skorzystał informując organ w piśmie z dnia 27 listopada 2013 r., że na działce rolnej E prowadzony jest wypas, zaś odnośnie działek rolnych L i LL trudno jest mu określić granice. W piśmie z dnia 8 stycznia 2014 r. została skarżącemu udzielona odpowiedź, w której Biuro Kontroli na Miejscu wyjaśniło zgłoszone wątpliwości.
Ustalenia organu odnośnie powierzchni kwalifikującej działki do dopłat nie budzą zastrzeżeń. Wyniki kontroli na miejscu ze szczególnym uwzględnieniem dokumentacji fotograficznej, potwierdzają faktyczny sposób zagospodarowania działek rolnych i uzasadniają stanowisko organu co do rozbieżności pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. W ocenie Sądu skarżący skutecznie nie podważył wyników kontroli. Jego zastrzeżenia zostały przez organ rozpatrzone i wyjaśnione zarówno w piśmie z dnia 8 stycznia 2014 r., jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym zarzuty dotyczące nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego. Zdaniem Sądu, powierzchnie kwalifikujące się do płatności zostały ustalone prawidłowo, po rzetelnie i skrupulatnie przeprowadzonej kontroli na miejscu. W decyzji prawidłowo oceniono stan faktyczny, motywy rozstrzygnięcia wyjaśniając obszernie w uzasadnieniu. Ustalenie, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20% w stosunku do powierzchni stwierdzonej, uprawniała organ do zastosowania sankcji przewidzianych art. 58 ust. 1 rozporządzenia Nr 1122/2009 polegających na nie przyznaniu pomocy obszarowej. W konsekwencji, ze względu na treść przepisu art. 7 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z którego wynika, że płatności przysługują rolnikowi do powierzchni, do której została przyznana płatność jednolita, odmowa pozostałych, wymienionych w sentencji rozstrzygnięcia organu I instancji płatności była uzasadniona.
Odnośnie zarzutu nieprzeprowadzenia przez organ II instancji własnego postępowania dowodowego, wyjaśnić należy, że organ odwoławczy, z istoty modelu postępowania odwoławczego, nie przeprowadza własnego, odrębnego postępowania dowodowego. Organ odwoławczy może jedynie przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów, albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję (art. 136 k.p.a.). W sytuacji gdy w niniejszej sprawie zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy nie budził wątpliwości organu odwoławczego, a strona nie wskazywała, o jakie konkretne dowody materiał ten należałoby uzupełnić, brak było podstaw do zastosowania art. 136 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI