II SA/Ke 963/20

II SA/Ke 963/20 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2021-02-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek
Jacek Kuza /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Armański
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 1066/21 - Wyrok NSA z 2024-10-18
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 65
art. 136, art. 216
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Krzysztof Armański, , po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na postanowienie Wojewody z dnia [...] 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Ke 963/20
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z [...] 2020 r. znak: [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu zażalenia złożonego przez [...], na postanowienie Starosty z [...] 2020 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w Ć. gm. Ć., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,3410 ha (powstałej z działek nr [...] i nr [...] wykazanych w akcie własności ziemi z [...] lutego1977 r. nr [...]) oraz nieruchomości położonej w Ć. gm. Ć. oznaczonej w akcie własności ziemi z [...] lutego 1977 r. nr [...] jako działki nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 61a kpa, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że wnioskiem z 12 maja 2020 r. adwokat P.O. , działający w imieniu [...], wystąpił do Starosty o zwrot w trybie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nieruchomości bezprawnie przejętej na rzecz Skarbu Państwa wraz z żądaniem ewentualnym - przyznania odszkodowania. Wniosek dotyczył zwrotu nieruchomości stanowiącej:
- działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 0,3410 ha, powstałą z działek ewid. nr [...] i [...] o łącznej pow. 0,3129 ha, wskazanych w akcie własności ziemi z [...] lutego1977 r. nr [...] oraz objętych postanowieniem Sądu Rejonowego w S. Wydział I Cywilny, sygn. akt I Ns 572/91 z 10 lutego 1992 r., która to różnica numeracji i powierzchni nastąpiła w wyniku scalenia gruntów, zatwierdzonego decyzją Wojewody z [...] sierpnia 1981 r. oraz pomiaru aktualizacyjnego wykonanego w celu modernizacji ewidencji gruntów m. Ć. przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego z 31 stycznia 1994 r.,
- działki nr [...] o łącznej pow. 0,8091 ha, wykazane w akcie własności ziemi z [...] lutego 1977 r., przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Urzędu Miasta i Gminy w Ć. z [...]1978 r.
Powołując się na ustalenia organu I instancji, Wojewoda podał, że Naczelnik Miasta i Gminy w Ć., na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o
uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, wydał [...] lutego1977 r. akt własności ziemi nr [...] stwierdzający, że C.C. c. I. i M., stała się z mocy samego prawa właścicielką nieruchomości (działek) oznaczonych w ewidencji gruntów m. Ć. numerami: [...], [...], [...], [...], [...] o pow. 1,1220 ha położonych w Ć. wraz zabudowaniami.
Na wniosek C. C. z [...] 1978 r. Naczelnik Miasta i Gminy w Ć. decyzją z [...] 1978 r. stwierdził, że działki nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej pow. 0,8091 ha przeszły na własność Skarbu Państwa. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 53 i następne ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140) i rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 37, poz. 166). Decyzja ta stała się ostateczna 17 maja 1978 r. Z kolei działki nr [...] o pow. 0,1565 ha i nr [...]o pow. 0,1564 ha (łącznie 0,3129 ha), zostały objęte postępowaniem scaleniowym, zatwierdzonym decyzją Wojewody z [...] sierpnia 1981 r., co wynika z opinii geodezyjnej uprawnionego geodety z 27 października 2005 r. W przypadku tych działek, scalenie polegało na nadaniu nowego numeru [...] dotychczasowym działkom nr [...] i nr [...] oraz na zmianie powierzchni z 0,3129 ha na 0,3410 ha. Po śmierci C.C. , na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w S. z [...] 1992 r. współwłaścicielami ww. nieruchomości stali się: córka R.S. w 14/30 części, syn E. C., synowa H. W.-C. oraz wnuczki A. C. i E. C. po 4/30 części każdy z nich. Aktem notarialnym z 24 maja 2006 r. spadkobiercy C.C. , H. W.-C., działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik córek A. C.-G. i E. C., umową przeniesienia własności, sprzedali m.in. działkę nr [...] o pow. 0,3410 ha osobie fizycznej. Starosta ustalił, że dawne działki nr [...] i nr [...] nigdy nie zostały przejęte przez Skarb Państwa i cały czas stanowią własność osób fizycznych.
Dalej Wojewoda podkreślił, że decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w Ć. z [...]1978 r. wydaną na podstawie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym rolników i ich rodzin, Skarb Państwa przejął odpłatnie na wniosek C.C., gospodarstwo rolne bez budynków, o pow. 0,8091 ha – działki nr [...], nr [...] i nr [...] położone w Ć.. Na mocy tej decyzji Skarb Państwa stał się właścicielem nieruchomości.
Wskazane wyżej okoliczności, zdaniem organu II instancji potwierdzają, że zbycie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w sposób dobrowolny, a inicjatorem zbycia była sama właścicielka - C. C. Nabycie działek o numerach: [...], [...] i [...]na Skarb Państw, nie miało charakteru wywłaszczenia, a zatem brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W przepisie art. 216 tej ustawy nie jest wymieniona ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym rolników i ich rodzin, a więc przejęcia nieruchomości w tym trybie nie można utożsamiać z wywłaszczeniem.
Z kolei działka nr [...] nigdy nie została przejęta lub wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa i cały czas stanowiła własność osób fizycznych. W 2006 r. H. W.-C., działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik córek, sprzedała w formie aktu notarialnego na rzecz osoby fizycznej m.in. działkę nr [...] położoną w Ć., czego potwierdzeniem są zapisy w prowadzonej dla tej nieruchomości księdze wieczystej.
Reasumując w ocenie organu II instancji, za uzasadnione należy uznać stanowisko Starosty, że nabycie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w Ć., oznaczonej w dacie przejęcia przez Skarb Państwa jako działki nr [...], nr [...] i nr [...], nie miało charakteru wywłaszczenia, a co za tym idzie do nieruchomości przejętych lub nabytych na podstawie ustaw niemających charakteru wywłaszczeniowego, które nie zostały wymienione w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie mają zastosowania przepisy tej ustawy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Z kolei działka nr [...] nigdy nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku strony, oznacza bezzasadność żądania. Zatem zostały spełnione przesłanki do wydania postanowienia na podstawie art. 61a kpa.
Wojewoda dodał, że podniesiony w zażaleniu zarzut, że nieruchomość objęta aktem własności ziemi z [...] lutego1977 r. została przejęta bezprawnie, na podstawie dekretu z 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Wszelkie kserokopie pism związanych z przejęciem przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w Ć., jako opuszczonego mienia pożydowskiego, dotyczą innej nieruchomości - działki nr [...] położonej w Ć..
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższe postanowienie, reprezentowane przez adwokata H. W.-C., A. C.-G. i E. C., zaskarżonemu postanowieniu zarzuciły naruszenie:
1. art. 7, art. 77§ 1 i art. 80 kpa, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy,
2. art. 61a § 1 i art. 123 kpa, co miało wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, w związku z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 216 i następne ustawy o gospodarce nieruchomościami przez błędne uznanie, że rzekomo w niniejszej sprawie brak miałoby być podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydanie stosownej decyzji uwzględniającej wniosek w części, "z wyłączeniem działki o nr [...], w stosunku do złożonego na łamach niniejszego pisma oświadczenia skarżącej H. W. - C. z dnia 10 września 2020r.".
Mając powyższe na uwadze autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uchylenie postanowienia organu I instancji, jeżeli chodzi o nieruchomości położone w Ć. oznaczone w akcie własności ziemi z [...] lutego1977 r. nr [...] jako działki nr [...] oraz dopuszczenie dowodu z oświadczenia skarżącej H. W.-C. z 10 września 2020 roku, dla wykazania, że niniejsza sprawa dotyczy wyłącznie działek nr [...] położonych w Ć. oznaczonych w akcie własności ziemi z [...] lutego 1977 r. oraz działki nr [...] znajdujących się na rynku miasta Ć., przy ul. O. i D. zabranych w całości na rzecz Skarbu Państwa na mocy Dekretu Bieruta, jako rzekomo opuszczone mienie pożydowskie.
W uzasadnieniu wnoszący skargę podniósł, że na obecnym etapie postępowania, do niniejszej skargi zostało dołączone w formie wniosku dowodowego oświadczenie H. W.-C., w którym wyjaśnia ona, że w sprawie zaszła pomyłka dotycząca działki o nr [...] położonej przy ul. S., która nie jest przedmiotem roszczeń skarżących. Działka ta została nabyta odrębnym aktem notarialnym przez C. i W. C. 19 marca 1937 r. od dotychczasowej właścicielki R. C. Na działce nr [...] małżonkowie wybudowali dom, który po ich śmierci został sprzedany.
Wobec takiego oświadczenia autor skargi zauważył, że aktualne roszczenie H. W.-C. dotyczy działki o nr [...] o pow. 0,8091 ha znajdującej się przy ul. O. i D. w Ć., a przejętej na rzecz Skarbu Państwa na mocy dekretu Bieruta, jako opuszczone mienie pożydowskie. Działka ta została wykupiona w 1896 r. przez J. K. od obywatela pochodzenia żydowskiego aktem notarialnym nr 126. W 1913 r. aktem notarialnym nr rep. 595 od J.K. działkę tą nabył I.G. - ojciec C.C. W 1933 r. I. G. aktem notarialnym - umową darowizny przekazał całą tą osadę bez zabudowań o wielkości 200 prętów w przeliczeniu 3732m (0,8091 ha) córce i jej mężowi, tj. C. i W.C. Od tego czasu C.C. wraz z mężem płacili od tej działki podatek.
Wskazana wyżej działka o nr [...], oznaczona w akcie własności ziemi nr [...] z [...] lutego1977 r., została bezprawnie przejęta przez Skarb Państwa na podstawie Dekretu PRL z 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, stosownie do dyspozycji przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2010 r. nr 102, poz.651 ze zm.). Sąd Powiatowy w Ostrowcu Świętokrzyskim zatwierdził przejęcie działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa nie zwracając uwagi na wydane w niniejszej sprawie akty własności ziemi. Działka nr [...] została podzielona na 3 działki o numerach: [...],[...]i [...]. Część tych działek została sprzedana osobom prywatnym, a część przeszła na własność miasta Ć..
Zdaniem autora skargi działki o numerach: [...], [...] i [...]o łącznej pow. 0,8091 ha zostały przejęte na podstawie Dekretu PRL z 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich - stosownie do dyspozycji przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a skarżący spełnili wszystkie przesłanki, aby był możliwy zwrot nieruchomości przejętych dekretem Bieruta.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalanie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, ponieważ przedmiotem zaskarżenia było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewody utrzymujące w mocy postanowienie Starosty o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Przytoczona regulacja przewiduje dwie przesłanki umożliwiające odmowę wszczęcia postępowania, tj. podmiotową (podanie wniesione przez osobę niebędącą stroną) i przedmiotową (inne uzasadnione przyczyny).
W orzecznictwie wyjaśnia się, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w powyższym przepisie należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; np. gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.
W rozpoznawanej sprawie organy uznały, że podstawę odmowy wszczęcia postępowania stanowi druga przesłanka wymieniona w art. 61a § 1 kpa, gdyż zachodzi inna przyczyna uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego polegająca na tym, że zbycie jednej z nieruchomości będących przedmiotem wniosku o zwrot nastąpiło w sposób dobrowolny na podstawie ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym rolników i ich rodzin, która nie jest wymieniona w art. 216 ugn, w związku z czym przejęcie nieruchomości w trybie tej ustawy nie można utożsamiać z wywłaszczeniem, przez co też nie istnieje podstawa prawna do rozpatrzenia żądania strony w trybie postępowania administracyjnego. Odnośnie natomiast drugiej z przedmiotowych nieruchomości oznaczonej numerem [...] o pow. 0,3410 ha, nigdy nie została ona przejęta lub
wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa i cały czas stanowi własność osób fizycznych, przez co również co do niej nie ma podstaw do rozstrzygania o jej zwrocie w trybie administracyjnym.
Z taką oceną należy się zgodzić.
Na wstępie należy zauważyć, że wbrew zarzutom skargi organy administracji wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy i podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy.
Przede wszystkim prawidłowo został określony charakter i przedmiot wniosku złożonego w sprawie w dniu 14 maja 2020 r. Należy zauważyć, że został on sporządzony i podpisany przez profesjonalnego pełnomocnika wnioskodawczyń - adwokata P.O., przez co organy nie miały podstaw do kwestionowania jego treści. Co więcej, sporządzone przez tego samego pełnomocnika stron zażalenie na postanowienie organu I instancji, również potwierdzało taki sam charakter i przedmiot wniosku stron. Ponieważ przy tym organy administracji oceniają sprawę według jej stanu faktycznego i prawnego z daty podejmowania rozstrzygnięcia, nie mogła być przedmiotem ich rozstrzygania działka oznaczona numerem [...] o pow. 0,8091 ha położona w Ć., ponieważ została wskazana jako przedmiot roszczeń wnioskodawczyń dopiero w skardze. Również dołączone do skargi oświadczenie wnioskodawczyni H. W.-C. dotyczące omyłkowego wskazania w sprawie jako przedmiot wniosku działki nr [...] o pow. 0,3410 ha położonej w Ć., nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, ponieważ oświadczenie to i oparte na nim sprecyzowanie wniosku nastąpiło dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego.
Ze wspomnianych wyżej dokumentów, tj. wniosku i zażalenia wynika, że sprawa dotyczyła zwrotu dwóch nieruchomości położonych w Ć., tj. oznaczonej numerem [...] o pow. 0,3410 ha oraz składającej się z trzech działek oznaczonych numerami [...] o pow. 0,2550 ha, [...]o pow. 0,2550 ha i [...] o pow. 0,2991 ha (łącznie 0,8091 ha).
Co do pierwszej z tych nieruchomości odpowiadającej działkom nr [...] i [...]o łącznej powierzchni 0,3129 ha, dla których wydany został w dniu [...] lutego1977 r. akt własności ziemi nr [...] (k. 84 akt administracyjnych) stwierdzający nabycie z dniem 4 listopada 1971 r. własności między innymi tych działek przez C. C. organy niespornie ustaliły, że nigdy nie została ona przejęta lub wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa i cały czas stanowiła własność osób fizycznych. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Sandomierzu wydanym w sprawie I Ns 572/91 stwierdzono nabycie spadku po C.C. przez M. S., E. C., H. W.-C., A. C. i E. C. (k. 51 akt administracyjnych), a aktem notarialnym z 24 maja 2006 r. własność tej nieruchomości oznaczonej numerem [...] o pow. 0,3410 ha została przeniesiona na rzecz C. M. (k. 95-96 akt administracyjnych). Taki stan prawny w oczywisty sposób uniemożliwia orzekanie o jej zwrocie w trybie administracyjnym, co uzasadniało odmowę wszczęcia postępowania co do tej działki z przyczyn przedmiotowych.
Druga z wymienionych nieruchomości, również objęta w/w aktem własności ziemi, na wniosek C.C. z [...]1978 r. została decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w Ć. Nr [...] z [...]1978 r. przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 53 i następnych ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140), na co jednoznacznie wskazał pełnomocnik skarżących we wniosku. Wprawdzie w zażaleniu na postanowienie organu I instancji z 20 lipca 2020 r. zarzucił on błędne ustalenie Starosty co do odpłatnego przejęcia tej nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym rolników i ich rodzin twierdząc, że została ona przejęta na podstawie "przepisów Dekretu PRL z 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich – stosownie do dyspozycji przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami", ale w uzasadnieniu tego zażalenia ponownie stwierdził, że "działki nr [...], [...]i [...] o powierzchni łącznej 0,8091 ha wykazane w Akcie Własności Ziemi nr [...] z dnia [...] lutego1977 r. ostatecznie zostały bezprawnie przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Urzędu Miasta i Gminy w Ć. Nr [...] z dnia [...]1978 r.". Powołał się równocześnie na opinię geodezyjną z 27 października 2005 r. z której właśnie wynika ostatnio wskazana okoliczność (k. 22 akt organu I instancji). Również ze skargi, także sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika wynika, że działki nr [...], [...]i [...] o powierzchni łącznej 0,8091 ha, to inna nieruchomość niż oznaczona numerem [...] o powierzchni 0,8091 ha.
W związku z powyższym nie mogło być w sprawie wątpliwości co do prawidłowości ustalenia organów, że będąca przedmiotem wniosku nieruchomość składająca się z trzech działek oznaczonych numerami [...] o pow. 0,2550 ha, [...]o pow. 0,2550 ha i [...] o pow. 0,2991 ha (łącznie 0,8091 ha), została przejęta na własność Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w Ć. z [...]1978 r., na podstawie art. 53 i następnych ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym rolników i ich rodzin.
W dalszym ciągu wyjaśnić należy, że zasady zwrotu nieruchomości reguluje rozdział 6 dział III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2020.65 t.j. ze zmianami), zwanej dalej też "ustawą" - a w szczególności art. 136 oraz art. 216. Przepis art. 136 ust. 3 stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z kolei art. 216 rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu na nieruchomości nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw enumeratywnie w tym przepisie określonych oraz przejętych na rzecz wymienionych tam podmiotów.
Zasadniczo w orzecznictwie przyjmuje się, iż przez pojęcie "nieruchomość wywłaszczona" należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricto. Oznacza to wywłaszczenie na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i konkretnej (przedmiotowej) decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązującego porządku prawnego regulującego zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych za odszkodowaniem.
Prawidłowo organ II instancji zauważył, że rozszerzenie możliwości zwrotu nieruchomości w trybie i na zasadach przewidzianych w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, również na nieruchomości, której własność Skarb Państwa nabył na zasadach i trybie niemieszczących się w konstrukcji wywłaszczenia sensu stricto - zawiera art. 216 ustawy. Słusznie też organ przyjął, że przepis ten w sposób enumeratywny wylicza kategorie nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa uznanych za zrównane z nieruchomością
wywłaszczoną w rozumieniu art. 136 ust. 3 ustawy. Wśród tych nieruchomości omawiana regulacja nie wymienia nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa na podstawie ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140).
Analiza treści art. 216 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami potwierdza stanowisko organów, że ustawodawca enumeratywnie wyliczył przypadki, w stosunku do których będą miały zastosowanie przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy, a więc dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Normy prawne zawarte w omawianej jednostce redakcyjnej mają charakter wyjątkowy, rozszerzający pojęcie nieruchomości wywłaszczonej i jako takie nie mogą być wykładane w sposób rozszerzający (por. wyrok NSA z 5 maja 2000 r. sygn. akt I SA 537/99; wyrok WSA w Białymstoku z 3 czerwca 2004 r., sygn. akt II SA/Bk 156/04; wyrok NSA z 3 listopada 2003 r. sygn. akt I SA 322/02; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko co do enumeratywnego charakteru wyliczenia przepisów w art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, do których stosuje się odpowiednio przepisy o zwrocie nieruchomości unormowane w tej ustawie, wypowiedział NSA również w wyroku z dnia 8 maja 2013, sygn. akt I OSK 2280/11 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt SK 43/07 (publ. OTK-A 2005 nr 10, poz. 175), podzielił stanowisko wyrażone we wcześniejszym wyroku z dnia 24 października 2001 r., sygn. akt SK 22/01 (publ. OTK ZU 2001, Nr 7, poz. 216), że ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. utrzymała zasadę zwrotu i – w art. 136 – odniosła ją do wszelkich przypadków wywłaszczenia nieruchomości na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej. Natomiast art. 216 tej ustawy dodatkowo przewidział odpowiednie stosowanie tej zasady do niektórych innych przypadków odjęcia własności. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, art. 136 ustawy znajduje zastosowanie do wszelkich wypadków wywłaszczenia nieruchomości bez względu na podstawę prawną dokonanego wywłaszczenia. Dotyczy to również ustaw i innych aktów normatywnych, które stanowiły podstawę wywłaszczenia przed 1 stycznia 1998 r. Art. 216 ustawy przewiduje zwrot nieruchomości, których własność została odjęta w trybie innym niż wywłaszczenie, pod warunkiem, że nieruchomość została przejęta lub nabyta na podstawie przepisów wymienionych w tym artykule bądź na rzecz powiatowych i spółdzielczych przedsiębiorstw, bądź w związku z potrzebami Terytorialnego Parku Narodowego.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo przyjęły w niniejszej sprawie, że brak jest podstaw do ubiegania się o zwrot przedmiotowej nieruchomości w trybie i na zasadach przewidzianych w ustawie o gospodarce nieruchomościami, ponieważ Skarb Państwa nie nabył prawa własności przedmiotowej nieruchomości położonej w Ć., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...], [...]i [...] o powierzchni łącznej 0,8091 ha, w drodze tak rozumianej instytucji wywłaszczenia nieruchomości.
Organy orzekające w niniejszej sprawie, dokonały właściwej oceny kwestii niemożliwości zastosowania art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, do zwrotu nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 53 i następnych ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140). Wynika to ewidentnie z treści art. 216, w którym wyliczono enumeratywnie ustawy, do których mają zastosowanie powyższe przepisy. W takiej sytuacji starosta - jako organ orzekający w sprawach zwrotu nieruchomości - zobowiązany był do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, które po wszczęciu i tak należałoby w drodze decyzji umorzyć jako bezprzedmiotowe, bowiem brak było materialnoprawnej podstawy do jego prowadzenia, a więc prowadzenie postępowania administracyjnego nie było dopuszczalne (por. wyroki NSA z dnia 21 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1335/09, z dnia 10 lutego 2011 r., I OSK 537/10, z 14 września 2017 r., I OSK 446/17 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.