II SA/Ke 92/25

II SA/Ke 92/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-06-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek /sprawozdawca/
Jacek Kuza
Krzysztof Armański /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 28, art. 7, art. 77 par., art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 53a par. 1, art. 151, art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2, art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 725
art. 83 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1225
par. 296, par. 298, par. 291
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2025 r. sprawy ze skarg L. W. i M. W. oraz E. S. i P. S. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 10 grudnia 2024 r. znak: WOA.7721.97.2024 w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję w części nakazującej L. W. i M. W. wykonanie czynności i robót budowlanych polegających na zamontowaniu balustrady na schodach zewnętrznych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym usytuowanym na działce o numerze ewidencyjnym [...] przy ulicy S. [...] w S.; II. oddala skargę L. W. i M. W. w pozostałej części; III. oddala skargę E. S. i P. S. w całości; IV. zasądza od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach solidarnie na rzecz L. W. i M. W. kwotę 507 (pięćset siedem) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Ke 92/25
Uzasadnienie
Decyzją z 10 grudnia 2024 r., znak: WOA.7721.97.2024, Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (ŚWINB), po rozpatrzeniu odwołania L. i M. W. oraz E. i P. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce z 17 września 2024 r., znak: PINB-SO.5160.27.2023.I uchylił zaskarżoną decyzję w całości i w to miejsce orzekł: na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 725) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) nakazać L. W. i M. W. obowiązek wykonania czynności i robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na działce o nr ewid. [...] przy ul. S. [...] w S. do stanu zgodnego z prawem poprzez zamontowanie balustrady na schodach zewnętrznych i balkonach tego budynku w terminie do dnia 14.02.2025 r.
W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Z akt sprawy PINB dla Miasta Kielce znak: PINB-SO.5160.27.2023.1 wynika, że decyzją z dnia 29.02.2024 r. znak: WOA.7721.107.2023 ŚWINB uchylił w całości decyzję PINB dla Miasta Kielce z dnia 21.11.2023r., znak: PINB-SO.5160.27.2023.1, którą nałożono na L. W. i M. W. obowiązek wykonania w terminie do dnia 30.05.2024r. następujących czynności i robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku mieszkalnego jednorodzinnego wybudowanego na działce o Nr ewid. [...] przy ul. S. [...] w S. do stanu zgodnego z prawem poprzez zamontowanie balustrady na schodach zewnętrznych, balkonach i tarasach, zamontowanie rur spustowych z odprowadzeniem wód opadowych z dachu budynku do wykonanego systemu odwodnieniowego, dokończenie prac związanych z zagospodarowaniem terenu budowy poprzez usunięcie hałdy ziemi pozostawionej w południowej części działki i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż w przedmiotowej sprawie nie doszło do skutecznie przeprowadzonych oględzin, w związku z czym nie zebrano pełnego materiału dowodowego w sprawie, a tym samym nie wyjaśniono stanu faktycznego sprawy, co uniemożliwiło wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Od decyzji L. i M. W. złożyli sprzeciw.
Wyznaczone przez organ I instancji na dzień 15.05.2024 r. oględziny w sprawie spornego budynku mieszkalnego jednorodzinnego nie doszły do skutku. Postanowieniami z 24.05.2024 r., znak: PINB-SO.5160.27.2023.1 PINB dla Miasta Kielce nałożył na L. W., a także M. W. grzywny za nieudostępnienie do oględzin budynku. W/w postanowienia w przedmiocie grzywny zostały utrzymane w mocy przez organ II instancji postanowieniami z 24.07.2024 r.
W wyniku kolejnych oględzin wyznaczonych na dzień 12.08.2024r. ustalono, że budynek mieszkalny wybudowany został zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i pozwoleniem na budowę decyzją Nr 7/20 z 10.01.2020 r. Starosty Sandomierskiego znak: AB.6740.604.2019. Zgodnie z zatwierdzonym projektem wymiary budynku wynoszą 14,32m x l4,27m. Pomiary taśmą mierniczą wykazały wymiary budynku ok. 13,92m x l4,0m. Odległość budynku mieszkalnego w północno - zachodnim narożu działki od ogrodzenia wynosi 3,09m do ogrodzenia betonowego +93cm do ogrodzenia metalowego razem 4,02m. Stwierdzono w protokole, że na schodach prowadzących z poziomu terenu na parter budynku brak jest balustrady, na balkonach również nie ma balustrad. Natomiast wykonano balustradę na tarasie znajdującym się nad garażem, nad bramą garażową. Rury spustowe wpuszczone są do instalacji odwodnieniowej przy czym dwie rury od strony wschodniej są plastikowe. W tylnej części działki stwierdzono hałdę ziemi. Pełnomocnik L. i M. W. oświadczyła do protokołu, że na terenie działki objętej kontrolą toczą się inne prace budowlane objęte innymi pozwoleniami na budowę niż pozwolenie na budowę domu. Z przeprowadzonych czynności sporządzono dokumentację fotograficzną.
W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy PINB dla Miasta Kielce wydał decyzję z 17.09.2024 r., znak: PINB- SO.5160.27.2023.1, od której odwołali się L. i M. W. oraz E. i P. S.
W związku z oświadczeniem L. i M. W. odnośnie usunięcia pozostawionej na terenie budowy w południowej części działki hałdy ziemi organ II instancji pismem z 19.11.2024 r., znak: WOA.7721.97.2024 zwrócił się do PINB dla Miasta Kielce o zweryfikowanie twierdzeń strony odwołującej się. Przy piśmie z dnia 29.11.2024 r., znak: PINB-SO.5160.27.2023.1 PINB dla Miasta Kielce przesłał protokół kontroli Nr 373/2024 przeprowadzonej w dniu 29.11.2024 r. w sprawie usunięcia hałdy ziemi z wykopów, która składowana była na działce o Nr ewid. [...] przy ul. S. [...] w S.
W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych i wykonanej dokumentacji fotograficznej stwierdzono, że w/w hałda ziemi została usunięta, a tym samym zobowiązani wykonali obowiązek określony w pkt 2 decyzji PINB dla Miasta Kielce z dnia 17.09.2024r., Znak: PINB.SO.5160.27.2023.1.
Analizując przedmiotową sprawę organ II instancji podzielił ustalenia organu I instancji co do realizacji przedmiotowego budynku na podstawie decyzji Starosty Sandomierskiego Nr 266/17 z 23.06.2017 r., znak: AB.6740.2.229.2017, którą udzielono pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wolnostojącego, parterowego, częściowo podpiwniczonego z poddaszem użytkowym oraz garażem z wewnętrznymi instalacjami: wodociągową, kanalizacji sanitarnej, centralnego ogrzewania, elektryczną, wentylacji mechanicznej i gazową według projektu indywidualnego, na działce o Nr ewid. [...] przy ul. S. w S., obręb ewidencyjny [...] S. Powyższa decyzja została zmieniona decyzją Starosty Sandomierskiego Nr 7/20 z 10.01.2020 r., znak: AB.6740.604.2019 w zakresie zmiany lokalizacji zbiornika bezodpływowego, skrzynki gazowej, wewnętrznej instalacji gazu oraz zmian elewacyjnych przedmiotowego budynku jednorodzinnego.
ŚWINB stwierdził, że L. i M. W. w piśmie z 20.01.2021 r. zawiadomili PINB w Sandomierzu o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego i zamiarze przystąpienia do jego użytkowania. Budynek mieszkalny został przyjęty przez PINB w Sandomierzu do użytkowania w sposób milczący, co oznacza, że inspektorzy organu nadzoru budowlanego nie przeprowadzili kontroli obowiązkowej, a tym samym organ nie mógł wypowiedzieć się, co do zgodności wybudowania obiektu z zatwierdzoną dokumentacją techniczną i przepisami. Wobec powzięcia przez organ nadzoru budowlanego informacji o nieprawidłowościach związanych z w/w budynkiem mieszkalnym PINB w Sandomierzu wszczął z urzędu postępowanie administracyjne, o czym zawiadomił strony pismem z 10.08.2022 r., znak: PINB-NB.501.27.2021.
Organ zauważył, że zawiadomienie w trybie art. 54 ust. 1 Prawa budowlanego o zakończeniu budowy i brak sprzeciwu organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia nie stoi na przeszkodzie do prowadzenia postępowania w przedmiocie legalności, zgodności z przepisami budowy obiektu objętego zawiadomieniem. Podstawę do wydania decyzji z 17.09.2024r., którą nałożono na inwestorów obowiązek zamontowania balustrady na schodach zewnętrznych i balkonach budynku mieszkalnego przy ul. S. [...] w S. oraz obowiązek usunięcia hałdy ziemi pozostawionej na terenie budowy w południowej części działki o Nr ewid. [...] stanowiły wyniki przeprowadzonych oględzin przez PINB dla Miasta Kielce w dniu 12.08.2024r., wraz z protokołem Nr 247/2024.
Organ odwoławczy motywując swoje rozstrzygnięcie przywołał treść § 291 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. - w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie stanowiącego, że budynek i urządzenia z nim związane powinny być projektowane i wykonane w sposób niestwarzający niemożliwego do zaakceptowania ryzyka wypadków w trakcie użytkowania, w szczególności przez uwzględnienie przepisów niniejszego działu (tj. Działu VII w/w rozporządzenia zatytułowanego "Bezpieczeństwo użytkowania"). Odnosząc się do obowiązku zamontowania balustrady na schodach zewnętrznych i balkonach budynku mieszkalnego organ wyjaśnił, że taki obowiązek wynika z treści § 296 ust. 1 ww. rozporządzenia stanowiącego, że schody zewnętrzne i wewnętrzne, służące do pokonania wysokości przekraczającej 0,5 m, powinny być zaopatrzone w balustrady lub inne zabezpieczenia od strony przestrzeni otwartej. Z § 298 warunków technicznych wynika, że balustrady przy schodach, pochylniach, portfenetrach, balkonach i loggiach nie powinny mieć ostro zakończonych elementów, a ich konstrukcja powinna zapewniać przeniesienie sił poziomych, określonych w Polskiej Normie dotyczącej podstawowych obciążeń technologicznych i montażowych. Wysokość i wypełnienie płaszczyzn pionowych powinny zapewniać skuteczną ochronę przed wypadnięciem osób. Szklane elementy balustrad powinny być wykonane ze szkła o podwyższonej wytrzymałości na uderzenia, tłukącego się na drobne, nieostre odłamki (ust. 1). Minimalna wysokość balustrady, mierzona do wierzchu poręczy, w budynku jednorodzinnym, powinna wynosić 0,9m (ust. 2). Zdaniem organu, powyższe przepisy określają wymóg balustrad w budynkach jednorodzinnych, w których schody mają wysokość większą niż pół metra, a same balustrady powinny mieć wysokość co najmniej 0,9m. Ten sam parametr wysokościowy dotyczy balustrad na balkonach budynków jednorodzinnych. Zdaniem organu, nie ma innej możliwości bezpiecznego użytkowania schodów zewnętrznych, biegnących w kierunku garażu, na którym znajduje się taras, jak wykonanie balustrad. Innymi zabezpieczeniami, które miał na myśli Ustawodawca, a które zabezpieczą osoby idące po schodach mogą być np. panele, ściany ażurowe ale tylko przy schodach wewnętrznych, natomiast schody zewnętrzne, gdzie ostatni stopień schodów znajduje się na wysokości dachu garażu będącego jednoczenie tarasem odwołujących się nie mogą mieć innych form, zabezpieczenia jak balustrada. Taką też balustradę L. i M. W. sami (dobrowolnie) wykonali na dachu garażu w jego frontowej części (nad bramą garażową) widząc potrzebę zabezpieczenia tarasu. Z dokumentacji fotograficznej znajdującej się w aktach sprawy wynika, iż teren przed wjazdem do garażu, przy którym usytuowane są przedmiotowe schody znajduje się poniżej 3m od najwyższego stopnia schodów i jest utwardzony, więc niebezpieczeństwo upadku z nich wiązałoby się z poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi. Balustrady przy schodach, jak i balkonach powinny posiadać wysokość co najmniej 90cm do wierzchu poręczy i powinny skutecznie chronić przed wypadnięciem osób, natomiast nie powinny mieć ostro zakończonych elementów.
Konieczność zreformowania decyzji organu I instancji organ odwoławczy uzasadnił wykonaniem jednego z nałożonych przez PINB obowiązków tj. usunięcia hałdy ziemi. Uznał natomiast, że nadal pozostaje aktualny nakaz montowania zabezpieczenia balkonów i schodów od strony przestrzeni otwartej.
Odnosząc się do zarzutów odwołania E. i P. S. dotyczących niezgodności budynku mieszkalnego L. i M. W. (w zakresie kalenicy) z przepisami m.p.z.p. organ wskazał, że kwestia ta była badana przez Wojewodę Świętokrzyskiego, który decyzją z dnia 15.04.2022r., znak: IR.1.7840.9.7.2021 odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Sandomierskiego Nr 266/17 z dnia 23.06.2017r., znak: AB.6740.2.229.2017. Ponadto zgodnie z inwentaryzacją geodezyjną powykonawczą, wymiary budynku nie odbiegają od wymiarów wskazanych w projekcie budowlanym. Taras przedstawiony na inwentaryzacji powykonawczej budynku mieszkalnego usytuowany od strony południowej należy zakwalifikować jako element zagospodarowania terenu na poziomie gruntu, który w żaden sposób nie oddziałuje na działkę E. i P. S.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wnieśli L. i M. W. (II SA/Ke 92/25) a także E. i P. S. (II SA/Ke 93/25).
L. i M. W. zarzucili powyższemu rozstrzygnięciu naruszenie:
1. Art. 28 kpa poprzez dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze strony E. i P. S.;
2. Art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, niedopełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, w szczególności poprzez przyjęcie, że tymczasowy brak balustrady na schodach zewnętrznych stanowił naruszenie przepisów prawa budowlanego, podczas, gdy balustrada ta została zdemontowana w celu wykonania innych prac budowlanych na podstawie odrębnego pozwolenia na budowę, o czym organ był wielokrotnie zawiadamiany przez skarżących.
3. Art. 6-14 kpa i tendencyjne prowadzenie postępowania w sposób uciążliwy dla skarżących, ujawniający negatywny stosunek organu do skarżących oraz wykazujący cechy udręczenia skarżących, przeprowadzenie czynności bez obecności skarżących.
4. Przepisu § 296 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2012 r. poprzez przyjęcie, że balustrada na schodach zewnętrznych i balkonach jest jedynym prawnie dopuszczalnym sposobem zabezpieczenia schodów lub balkonu.
W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinęli podniesione zarzuty i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania w sprawie.
Skarżący E. i P. S. zarzucili podjętemu rozstrzygnięciu:
1. Naruszenie art.7, art. 77 § 1, art. 80 kpa przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w sposób uwzględniający interes społeczny i słuszny interes strony, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, aby wydać decyzję zgodną z prawem i odnoszącą się do istoty sprawy, nie uzasadnienie w pełni decyzji i brak odniesienia się do stanu faktycznego.
2. Naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 kpa przez sporządzenie ogólnikowego, nieodnoszącego się do konkretnej sytuacji uzasadnienia.
3. Naruszenie art. 8 kpa przez pozorne załatwienie sprawy naruszające zasadę pogłębiania zaufania obywatela do organów administracji publicznej
4. Naruszenie art. 28 ustawy Prawo budowlane - poprzez zignorowanie wymogu posiadania przez Państwo W. pozwolenia na budowę muru oporowego, który pełni funkcję tarasu - którego to pozwolenia w rzeczywistości nie posiadają, sugerowanie się samą nazwą "taras" zamiast rozpatrzenie faktycznego oddziaływania budowli na otoczenie.
5. Naruszenie art. 32 Konstytucji RP, art.9, art. 11 i art. 12 kpa przez nierówne traktowanie stron oraz akceptację takich działań stosowana przez PINB dla Miasta Kielce.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargi Wojewoda Świętokrzyski wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 25 lutego 2025 r. tut. Sąd na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej "Ppsa", połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt II SA/Ke 92/25 oraz II SA/Ke 93/25 i nakazał prowadzić je pod sygnaturą II SA/Ke 92/25.
Na rozprawie 4 czerwca 2025 r. pełnomocnik skarżących oświadczył, że barierki balkonowe są montowane. Balustrady przy schodach zewnętrznych zostały zamontowane jesienią 2024 r., po wydaniu decyzji organu I instancji i po wniesieniu odwołania, a przed wydaniem decyzji przez organ II instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga L. W. i M. W. jest częściowo zasadna.
Zdaniem Sądu, na uwzględnienie zasługuje zarzut braku legitymacji do udziału w sprawie w charakterze stron postępowania – skarżących E. S. i P. S.
Okoliczność uznania przez organy za strony toczącego się postępowania w sprawie legalności i zgodności z Prawem budowlanym, warunkami technicznymi użytkowania budynku mieszalnego jednorodzinnego usytuowanego na działce nr ew. [...] przy ul. S. w S. E. S. i P. S., nie wiąże Sądu. Sąd nie tylko w zakresie podniesionego zarzutu ale również z urzędu może badać, czy skarżącemu przysługuje przymiot strony zarówno w postępowaniu przed sądem jak i w postępowaniu administracyjnym.
Wyznaczenie kręgu stron w ww. postępowaniu administracyjnym, które jak wskazuje przepis art. 53a ust. 1 ustawy Prawo budowlane wszczyna się z urzędu, winno nastąpić na zasadach ogólnych, to jest przy zastosowaniu art. 28 kpa. Zgodnie z tym przepisem, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Kryterium interesu prawnego, na którym oparta jest legitymacja do czynnego udziału w sprawie oznacza, że akt (czynność lub bezczynność) musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, musi to być interes własny, indywidualny, i wynikający z konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego. Mieć interes prawny to znaczy wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Może to być zarówno norma prawa materialnego administracyjnego jak i prawa cywilnego, jednakże musi istnieć możliwość wskazania określonej normy prawnej.
Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny tj. sytuacje, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego (wyrok NSA z 14 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1751/13, Lex nr 1675439). Podmiot, który chce wystąpić w konkretnej sprawie w charakterze strony musi zatem wykazać, że rozstrzygnięcie organu dotyczy jego praw i obowiązków, ewentualnie, że rozstrzygnięcie godzi w jego prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących mu praw.
W analizowanej sprawie istnienie interesu prawnego skarżących E. i P. S., w rozumieniu art. 28 kpa jest uzależnione od wykazania, że budowa domu jednorodzinnego na działce nr [...] przy ul. S. [...] w S. może choćby potencjalnie oddziaływać na nieruchomość stanowiącą ich własność. Nie budzi wątpliwości, że oddziaływanie to choć potencjalne musi być badane w ujęciu obiektywnym, a nie polegać na jedynie subiektywnej ocenie zainteresowanego podmiotu opartej na jego przeświadczeniu o zakresie własnych praw. Jak wynika z ustaleń organów, budynek inwestorów został zrealizowany na podstawie decyzji Starosty Sandomierskiego Nr 266/17 z 23 czerwca 2017 r. znak: AB.6740.2.229.2017 którą udzielono pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wolnostojącego, parterowego, częściowo podpiwniczonego z poddaszem użytkowym oraz garażem z wewnętrznymi instalacjami: wodociągową, kanalizacji sanitarnej, centralnego ogrzewania, elektryczną, wentylacji mechanicznej i gazową według projektu indywidualnego, na działce o Nr ewid. [...] przy ul. S. [...] w S., obręb ewidencyjny [...], zmienionej decyzją Starosty Sandomierskiego Nr 7/20 z 10 stycznia 2020 r. znak: AB.6740.604.2019 w zakresie zmiany lokalizacji zbiornika bezodpływowego, skrzynki gazowej, wewnętrznej instalacji gazu oraz zmian elewacyjnych tego budynku jednorodzinnego. Przeprowadzone na działce w dniu 12 sierpnia 2024 r. oględziny wykazały, że wymiary budynku (14,32m x 14,27m) są zgodne z zatwierdzonym projektem budowlanym, zachowane zostały odległości budynku od ogrodzenia (3,09m w północno-zachodnim narożu działki + 93cm do ogrodzenia metalowego razem 4,02m). Z uwagi na usytuowanie obiektu brak jest choćby potencjalnego oddziaływania budynku jednorodzinnego na sferę uprawnień właścicielskich skarżących E. i P. S. W ocenie Sądu skarżący S. nie wykazali, by przedmiotowy budynek jednorodzinny wpływał na możliwość zagospodarowania ich działki, względnie by generował immisje, które mogą oddziaływać na ich działkę. Taras przedstawiony na inwentaryzacji powykonawczej budynku, który skarżący mylnie kwalifikują jako murek oporowy usytuowany jest od strony południowej i w żaden sposób nie oddziaływuje na ich działkę.
W tym przypadku, nie stanowi o posiadaniu przez skarżących E. i P. S. interesu prawnego w postępowaniu naprawczym dotyczącym ww. budynku okoliczność, że skarżący są bezpośrednimi sąsiadami względem nieruchomości L. i M. W. W konsekwencji osoba niemająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania administracyjnego, a wniesienie przez taki podmiot skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego skutkuje jej oddaleniem, bez konieczności merytorycznego badania podniesionych przez nią w skardze zarzutów.
W tym stanie sprawy, Sąd oddalił skargę E. i P. S., na podstawie art. 151 Ppsa.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że L. i M. W.y 20 stycznia 2022 r. zawiadomili PINB w Sandomierzu o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego i zamiarze przystąpienia do jego użytkowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, że skuteczne zawiadomienie o zakończeniu budowy nie wyklucza możliwości sprawdzenia inwestycji przez organy nadzoru budowlanego pod kątem legalności jej wykonania. Nawet bowiem po skutecznym zawiadomieniu o zakończeniu budowy organy nadzoru budowlanego mają prawo wszczęcia postępowania naprawczego, jeżeli okoliczności wskazują na wystąpienie jakichkolwiek nieprawidłowości w procesie budowlanym. Skuteczne zawiadomienie o zakończeniu budowy nie chroni inwestora przed ewentualną ingerencją organów nadzoru budowlanego, w przeciwieństwie do ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach: II OSK 2178/17 z dnia 30 października 2018 r., II OSK 470/17 z dnia 5 grudnia 2017 r.; II OSK 2936/15 z dnia 7 lipca 2017 r.; II OSK 1616/11 z dnia 8 stycznia 2013 r. - dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
PINB w ramach kompetencji określonych art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane był zatem uprawniony do skontrolowania legalności i zgodności z prawem budowlanym i warunkami technicznymi użytkowania budynku mieszkalnego usytuowanego na działce inwestorów nr ewid. [...] przy ul. S. [...] w S . Stwierdzenie PINB, że na schodach prowadzących z poziomu terenu na parter budynku brak jest balustrady, nie ma również balustrad na balkonach znajduje odzwierciedlenie w protokole z 12 sierpnia 2024 r., i załączonym do niego materiale fotograficznym. Sąd podziela stanowisko organu, że schody zewnętrzne oraz balkony powinny mieć balustrady zgodnie z wymogami określonymi w § 296 ust. 1, § 298 ust. 1 w zw. z § 291 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. – w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z treścią § 296 ust. 1 ww. rozporządzenia, schody zewnętrzne i wewnętrzne, służące do pokonania wysokości przekraczającej 0,5 m, powinny być zaopatrzone w balustrady lub inne zabezpieczenia od strony przestrzeni otwartej. Z § 298 ust. 1 warunków technicznych wynika, że balustrady przy schodach, pochylniach, portfenetrach, balkonach i loggiach nie powinny mieć ostro zakończonych elementów, a ich konstrukcja powinna zapewniać przeniesienie sił poziomych, określonych w Polskiej Normie dotyczącej podstawowych obciążeń technologicznych i montażowych. Wysokość i wypełnienie płaszczyzn pionowych powinny zapewniać skuteczną ochronę przed wypadnięciem osób. Szklane elementy balustrad powinny być wykonane ze szkła o podwyższonej wytrzymałości na uderzenia, tłukącego się na drobne, nieostre odłamki (ust. 1). Minimalna wysokość balustrady, mierzona do wierzchu poręczy, w budynku jednorodzinnym, powinna wynosić 0,9m (ust. 2). Tym samym, powyższe przepisy określają wymóg balustrad w budynkach jednorodzinnych, w których schody mają wysokość większą niż pół metra, a same balustrady powinny mieć wysokość co najmniej 0,9m. Ten sam parametr wysokościowy dotyczy balustrad na balkonach budynków jednorodzinnych. Ocena organu, że nie ma innej możliwości bezpiecznego użytkowania schodów zewnętrznych, biegnących w kierunku garażu, na którym znajduje się taras, jak wykonanie balustrady zasługuje na akceptację.
Mimo zgłoszenia budynku do użytkowania w piśmie z 20 stycznia 2021 r., protokół z oględzin nieruchomości z 12 sierpnia 2024 r. oraz protokół z kontroli z 29 listopada wraz z załączonym do nich materiałem fotograficznym pokazują, że skarżący nie zamontowali balustrad na balkonie, czym naruszyli § 298 ust. 1 warunków technicznych.
W analizowanej sprawie wadliwość postępowania organu odwoławczego polega na zebraniu materiału dowodowego w sposób uniemożliwiający weryfikację ustaleń ŚWINB odnośnie braku balustrad przy schodach zewnętrznych z twierdzeniami skarżących L. i M. W. o wykonaniu tego obowiązku po wydaniu decyzji przez organ I instancji a przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Protokół z kontroli w dniu 29 listopada 2024 r. dokonany przez PINB na zlecenie ŚWINB na etapie postępowania odwoławczego dotyczy wyłącznie hałdy ziemi, której obowiązek usunięcia nałożył PINB w decyzji z 17.09.2024 r. O ile z załączonego do protokołu materiału fotograficznego wynika bezspornie, że balkon nadal nie posiada wymaganych balustrad o tyle ani treść tego protokołu jak również materiał fotograficzny nie pozwalają na stwierdzenie, czy został wykonany obowiązek polegający na zamontowaniu balustrady na schodach zewnętrznych. Powyższe ustalenie jest zaś niezwykle istotne biorąc pod uwagę, że organy mają obowiązek orzekania w oparciu o stan prawny i faktyczny istniejący w dacie wydawania decyzji. Skoro organ I instancji nałożył na inwestora konkretne obowiązki, to przed rozpoznaniem odwołania i wydaniem decyzji organ II instancji powinien w sposób niebudzący ustalić, czy obowiązki te zostały wykonane, zwłaszcza, że pomiędzy tymi dwoma decyzjami upłynęły prawie 3 miesiące. Niezależnie od powyższego, wobec twierdzeń skarżących, że balustrada przy schodach została zdemontowana w celu wykonania innych prac budowlanych, na podstawie odrębnego pozwolenia na budowę, organ powinien wezwać strony do wykazania tej okoliczności, czego jednak nie wyjaśnił. Nie jest natomiast wystarczająca podniesiona przez skarżących argumentacja, że montaż barierek jest podyktowany harmonogramem "prac związanych z montażem elewacji oraz jako przygotowanie do wyłożenia części powierzchni przed domem płytkami kamiennymi, a opóźnienia wynikają z problemów z wykonawcą".
Organ nadzoru budowlanego II instancji nie dokonując żadnych ustaleń w kwestii balustrady przy schodach zewnętrznych, z naruszeniem zasad wymienionych w art. 7, 77 § 1, 107 § 3 Kpa przedwcześnie uznał, że nałożony w tym zakresie obowiązek nie został wykonany, co uzasadnia uchylenie w tej części zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c Ppsa. Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji przeprowadzi postępowanie mając na uwadze przedstawione wyżej wywody i eliminując dotychczas popełnione uchybienia.
Ocena co do obowiązku zamontowania balustrady na balkonach jest prawidłowa, dlatego też w tej części Sąd na podstawie art. 151 Ppsa oddalił skargę.
O zwrocie na rzecz skarżących L. i M. W. kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 206 Ppsa. Na koszty te składa się połowa uiszczonego wpisu sądowego od skargi w kwocie 250 zł, 240 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika skarżącego obliczonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 poz. 1964) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Miarkując zasądzone koszty Sąd miał na względzie, że skarga została uwzględniona w części, gdyż nie wszystkie obowiązki nałożone zaskarżoną decyzją podlegały uchyleniu.