II SA/KE 91/23

II SA/Ke 91/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Jacek Kuza /sprawozdawca/
Renata Detka
Sylwester Miziołek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 61 pkt 1, art. 66 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] grudnia 2022 r. [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata R. K. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach decyzją z 14 grudnia 2022 r. [...], po rozpatrzeniu odwołań P. O. i W. O. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kazimierzy Wielkiej z 19 października 2022 r. nakazującej W. O. i P. O. - jako współwłaścicielom budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr ewid. [...], położonej w P. [...] gm. K. W., usunięcie w terminie do 30 grudnia 2022 r. stwierdzonych nieprawidłowości obejmujących: wyłączenie z użytkowania istniejącego komina jednokanałowego; wykonanie nowego systemu kominowego zgodnie z obowiązującymi przepisami z dwoma kanałami dymowymi i trzema kanałami wentylacyjnymi; podłączenie urządzeń grzewczych tj. pieca centralnego ogrzewania i kuchni węglowej do nowego komina z rozdziałem każde do oddzielnego kanału dymowego oraz podłączenie pomieszczeń: kuchni, łazienki i kotłowni do nowego komina z rozdziałem każde do oddzielnego kanału wentylacyjnego; przedłożenie protokołu z kontroli przewodów kominowych dymowych i wentylacyjnych wykonanego nowego systemu komina, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie terminu wykonania obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących istniejącego komina w budynku, tj. do 30 grudnia 2022 r. i w to miejsce orzekł o nowym terminie do wykonania obowiązku do 31 stycznia 2023 r., w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że oświadczenie złożone w Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w Kazimierzy Wielkiej przez P. O., ustalenia zawarte w protokole akcji ratowniczo-gaśniczej z 15 kwietnia 2021 r. i ustalenia zawarte w protokole z 16 kwietnia 2021 r. kontroli przewodów kominowych dymowych budynku mieszkalnego nr [...] w P. , informacje zawarte w piśmie W. O. oraz ustalenia dokonane podczas przeprowadzonej 30 listopada 2021 r. przez pracowników PINB w Kazimierzy Wielkiej kontroli jak również oświadczenia P. O. uczestniczącej w tej kontroli - były podstawą do wszczęcia z urzędu przez PINB w Kazimierzy Wielkiej postępowania administracyjnego w sprawie systemu kominowego, dymowego i wentylacyjnego w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na działce nr ewid. [...] położonej w P. [...].
W trakcie trwania tego postępowania P. O. i W. O. przedłożyli ocenę techniczną systemu kominowego w P. nr [...], działka nr [...]. W opracowaniu stwierdzono, że obiekt stanowi współwłasność P. O. i W. O.. Oceniany komin nie posiada kanałów wentylacyjnych, posiada tylko kanał dymowy. Pomieszczenia budynku nie posiadają wymaganej wentylacji. Obecny stan komina zagraża zdrowiu i życiu mieszkańców obiektu w czasie korzystania z pieca centralnego ogrzewania umieszczonego w piwnicy oraz kuchni kaflowej zlokalizowanej w parterze obiektu. Brak sprawnej wentylacji również ma wpływ na użytkowanie obiektu i bezpieczeństwo użytkowników. W opracowaniu wskazano, że należy wyłączyć z użytkowania istniejący komin, wykonać nowy komin zgodnie z obowiązującymi przepisami, urządzenia podłączyć do nowego komina z rozdziałem każde do oddzielnego kanału dymowego oraz dokonywać okresowych przeglądów kominowych. Ocena techniczna zawiera część rysunkową przedstawiającą, że konieczny do wykonania zgodnie z przepisami murowany z cegły pełnej trzon kominowy o wymiarach zewnętrznych 142 x 38 cm, powinien mieć 5 kanałów.
Dalej Wojewódzki Inspektor podał, że organ I instancji decyzją wydaną w trybie art. 66 Prawa budowlanego, nakazał wykonanie robót budowlanych, które powinny wyeliminować istniejące nieprawidłowości, tj.: istnienie tylko jednego przewodu kominowego dymowego, do którego w jednym okresie podłączany jest piec centralnego ogrzewania, a w pozostałym okresie podłączana jest kuchnia węglowa oraz brak jakichkolwiek kratek wentylacyjnych w pomieszczeniach kuchni, kotłowni i łazienki. Roboty te polegać mają na wykonaniu nowego trzonu kominowego zgodnie z obowiązującymi przepisami z dwoma kanałami dymowymi i trzema kanałami wentylacyjnymi; podłączenie urządzeń grzewczych tj. pieca centralnego ogrzewania i kuchni węglowej do nowego komina z rozdziałem każde do oddzielnego kanału dymowego oraz podłączenie kuchni, łazienki i kotłowni do nowego komina z rozdziałem każde do oddzielnego kanału wentylacyjnego.
Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 1 i 2 Prawa budowlanego. Decyzje podejmowane na podstawie tego przepisu maja charakter związany, co w praktyce oznacza, że wystąpienie choćby jednej z przesłanek w nim określonych zobowiązuje organ do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonej nieprawidłowości.
Organ II instancji zaznaczył, że w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma fakt, że w budynku istnieje tylko jeden przewód kominowy, do którego podłączane są zamiennie albo kocioł c.o., albo kuchnia węglowa, a ponadto fakt, że komin nie posiada kanałów wentylacyjnych wyprowadzonych ponad dach koniecznych w takich pomieszczeniach jak łazienka i kuchnia, w której znajduje się oprócz kuchni węglowej kuchenka gazowa oraz pomieszczenie w piwnicy, gdzie jest kocioł na paliwo stałe. W ekspertyzie wykonanej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia oceniany komin wykonany został z różnych materiałów na poszczególnych poziomach w budynku i ponad dachem. Istnienie tylko jednego przewodu kominowego zamiast dwóch przewodów dymowych i trzech przewodów wentylacyjnych świadczy o nieodpowiednim stanie technicznym systemu kominowego, dymowego i wentylacyjnego w budynku mieszkalnym jednorodzinnym. Dlatego organ I instancji, w celu wyeliminowania istniejących nieprawidłowości, prawidłowo zastosował art. 66 Prawa budowlanego.
Wojewódzki Inspektor podał, że zgodnie z § 50 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2022 r. poz. 1225), dalej "rozporządzenie", budynek i pomieszczenia, w których są zainstalowane paleniska na paliwo stale (w tym postępowaniu kuchnia kaflowa w kuchni i piec c.o. w piwnicy), powinny mieć przewody kominowe do odprowadzania dymu i spalin, ponadto budynek i pomieszczenia powinny mieć zapewnioną wentylację lub klimatyzację, stosownie do ich przeznaczenia (§ 51). Według § 77 rozporządzenia pomieszczenie higienicznosanitarne (łazienka) powinno mieć wentylację spełniającą wymagania przepisów rozporządzenia oraz przepisów odrębnych. Stosownie do § 145 pkt 1 rozporządzenia trzony kuchenne i kotły grzewcze na paliwo stałe mogą być przyłączone wyłącznie do własnego, samodzielnego przewodu kominowego dymowego. W myśl § 266 rozporządzenia przewody spalinowe i dymowe powinny być wykonane z wyrobów niepalnych. Wreszcie przewody kominowe powinny być wyprowadzone ponad dach na wysokość zabezpieczającą przed niedopuszczalnym zakłóceniem ciągu.
Biorąc pod uwagę powyższe przepisy i stan faktyczny, organ odwoławczy stwierdził, że zarówno pomieszczenie kuchenne jak i pomieszczenie w piwnicy, gdzie znajduje się kocioł c.o. są w nieodpowiednim stanie technicznym, bowiem kuchni kaflowej jak i pieca c.o. nie da się użytkować jednocześnie, bo jest jeden przewód dymowy, a ponadto użytkowanie kotła c.o. w piwnicy jak i kuchni gazowej w kuchni i pomieszczenia łazienki, bez istnienia wentylacji tych pomieszczeń, jest użytkowaniem w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, ze względu na brak wentylacji grawitacyjnej w tych pomieszczeniach.
Zdaniem organu odwoławczego, mając na uwadze ustalenia dokonane przez autora ekspertyzy i obowiązujące w tym zakresie przepisy, organ I instancji w celu wyeliminowania istniejących nieprawidłowości, mogących zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia, prawidłowo zastosował art. 66 Prawa budowlanego. Inspektor Wojewódzki także dodał, że obowiązek wykonania robót związanych z wyeliminowaniem stwierdzonych nieprawidłowości został nałożony na jego współwłaścicieli jako podmiotów zobowiązanych do utrzymywania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym. Nie ma przy tym żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sytuacja finansowa zobowiązanych czy pozbawienie wstępu na posesję jednego ze zobowiązanych.
Kończąc organ II instancji podał, że ze względu na toczące się postępowanie odwoławcze termin do wykonania obowiązku okazał się zbyt krótki, i dlatego stosownym było uchylenie decyzji w części dotyczącej tego terminu i wyznaczenie nowego, a w pozostałej części utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia, P. O. zarzuciła, że wskazany w decyzji termin wykonania prac - biorąc pod uwagę wynikający z przygotowanego opracowania ich zakres oraz przewidywany koszt sięgający kwoty [...]zł - jest obiektywnie niemożliwy do zachowania, a ponadto decyzja nie uwzględnia faktu, że pomiędzy skarżącą, a byłym mężem toczy się postępowania o podział majątku wspólnego. Skarżąca podała, że nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów wykonania nakazanych prac, a W. O., jak wskazywał w trakcie postępowania, nie zamierza partycypować w tych kosztach. Dodała, że to W. O. wykonywał instalacje kominowe, co do których obecnie złożył doniesienie do PINB w Kazimierzy Wielkiej, że ma być ono rzekomo wadliwie wykonane, a jednocześnie sam będąc nadal współwłaścicielem i znajdując się w dużo lepszej sytuacji majątkowej (pobiera emeryturę policyjną o wysokości blisko [...] zł. miesięcznie oraz dochody z prowadzonego gospodarstwa rolnego) uchyla się od wykonania nakazywanych prac.
Wnosząca skargę także podkreśliła, że przedmiotowy dom stanowi składnik majątku wspólnego, a obecnie toczy się postępowanie o podział tego majątku. W. O. bezzasadnie przedłuża to postępowanie, jednocześnie składając wnioski o zakazanie wykonywania jakichkolwiek remontów, samemu odmawiając udziału w pokrywaniu takich kosztów. Dodała, że od kiedy mieszka w tym domu instalacja kominowa była używana i nie sprawiała żadnych problemów i żadnego zagrożenia dla życia czy zdrowia mieszkańców, dopiero teraz ze względu na postępowanie sądowe o podział majątku W. O. złożył doniesienie o rzekomej nieprawidłowości instalacji, której jednak naprawiać nie ma zamiaru.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
W piśmie z 11 kwietnia 2023 r., uczestnik W. O. wskazał, że to nie on wybudował komin. Dodał, że komina tego nie użytkuje od 15 lat, a także nie korzysta z kuchni, łazienki i kotłowni, dlatego też nie stwarza zagrożenia dla życia, zdrowia lub mienia ludzkiego.
Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącej poparł skargę. Natomiast uczestnik i pełnomocnik organu wnieśli o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.
Zgodnie z art. 61 pkt 1 Prawa budowlanego właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2, tj. w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska, w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. Z kolei stosownie do treści art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:
1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo
2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo
3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo
4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.
W ocenie Sądu w rozpatrywanym przypadku organy w sposób prawidłowy uznały, że zachodzi podstawa do zastosowania dyspozycji art. 66 ust. 1 pkt 3 w związku z pkt 1 i 2 Prawa budowlanego, spowodowana nieodpowiednim stanem technicznym systemu kominowego, dymowego i wentylacyjnego w budynku mieszkalnym znajdującym się na działce nr [...] w P. [...]. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, był wystarczający do wydania decyzji w tym zakresie i został on w sposób prawidłowy oceniony przez organy, które nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego. Z materiału tego wynika, że w omawianym budynku istnieje tylko jeden przewód kominowy dymowy, do którego podłączane są zamiennie albo piec centralnego ogrzewania, albo kuchnia węglowa, podczas gdy każde z tych urządzeń powinno mieć samodzielny kanał dymowy. Istniejący w budynku komin nie posiada również trzech kanałów wentylacyjnych koniecznych dla zapewnienia wentylacji kuchni, łazienki i pomieszczenia w piwnicy, gdzie znajduje się kocioł na paliwo stałe. Wreszcie komin ten został wykonany z różnych materiałów na poszczególnych poziomach w budynku i ponad dachem.
Należy podkreślić, że opisany wyżej stan techniczny istniejącego komina z jednym tylko przewodem dymowym, jest niezgodny z przepisami techniczno-budowlanymi zawartymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2022 r. poz. 1225). Naruszone normy tego rozporządzenia zostały przedstawione w części wstępnej niniejszego uzasadnienia, a ponieważ organ odwoławczy przywołał je prawidłowo, nie było potrzeby ich ponownego przytaczania. Warto również dodać, że nieodpowiedni stan systemu kominowego, w tym brak wentylacji stanowi poważne zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia, co słusznie podniósł organ w zaskarżonej decyzji.
Reasumując, stwierdzony nieodpowiedni stan techniczny systemu kominowego, obligował organy nadzoru budowlanego do wydania decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości poprzez wykonanie nowego trzonu kominowego zgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. z dwoma kanałami dymowymi i trzema kanałami wentylacyjnymi; podłączenie urządzeń grzewczych tj. pieca centralnego ogrzewania i kuchni węglowej do nowego komina z rozdziałem każde do oddzielnego kanału dymowego oraz podłączenie kuchni, łazienki i kotłowni do nowego komina z rozdziałem każde do oddzielnego kanału wentylacyjnego. Jednocześnie prawidłowo organ odwoławczy ustalił nowy termin wykonania nałożonych obowiązków tj. do 31 stycznia 2023 r. Nie jest trafny zarzut skargi, że termin ten był zbyt krótki, należy bowiem zgodzić się z organem II instancji, że celem zlikwidowania zagrożenia dla życia i zdrowia mieszkańców budynku, prace naprawcze powinny być podjęte jak najszybciej.
Przechodząc do dalszych zarzutów skargi zasadnym jest podkreślenie, że dla zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nie mają znaczenia przyczyny, które doprowadziły do tego, że obiekt znalazł się w stanie określonym w tym przepisie oraz kto ponosi za to odpowiedzialność. Dlatego nie jest w niniejszej sprawie istotne, kto wykonał wadliwą instalację kominową (por. wyrok NSA z 23.04.2020 r., II OSK 1705/19, LEX nr 3009316). Obojętna jest również z punktu widzenia prawa budowlanego kwestia, że skarżąca nie ma środków na wykonanie zaskarżonej decyzji. Niemniej jednak warto zauważyć, że adresatem obowiązków wynikających z tej decyzji jest również W. O.. Dopóki jest on współwłaścicielem budynku mieszkalnego jednorodzinnego znajdującego się na działce nr ewid. [...], to jest on tak samo zobowiązany do wykonania nałożonych decyzją z 14 grudnia 2022 r. obowiązków jak skarżąca (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2012 r., II OSK 2233/10, LEX nr 1121215; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 listopada 2012 r., II SA/Po 838/12, LEX nr 1241260). Nie ma przy tym znaczenia, jak błędnie wskazuje W. O. w piśmie z 11 kwietnia 2023 r., że nie mieszka on w powyższym budynku i nie korzysta z kuchni, łazienki, czy kotłowni. Dla zastosowania normy z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego nie jest bowiem konieczne faktyczne użytkowanie budynku przez adresata nałożonego obowiązku. Wymogiem zastosowania tej regulacji jest wyłącznie stwierdzenie zaistnienia którejkolwiek z przesłanek w tym przepisie wymienionych.
Na ocenę legalności określenia w zaskarżonych decyzjach adresata nałożonego nakazu, nie ma również wpływu sprawa o podział majątku wspólnego, w którego skład ma wchodzić przedmiotowy obiekt. Dopóki bowiem taka sprawa się nie zakończy, obie strony takiego postępowania podziałowego, jako współwłaściciele nieruchomości zabudowanej przedmiotowym obiektem budowlanym, są adresatami decyzji wydawanych na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 w związku z pkt 1 i 2 Prawa budowlanego (por. powoływane wyżej wyroki: NSA z dnia 7 lutego 2012 r., II OSK 2233/10, LEX nr 1121215 i WSA w Poznaniu z dnia 14 listopada 2012 r., II SA/Po 838/12, LEX nr 1241260).
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. Sąd, w punkcie II wyroku, przyznał ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenie w wysokości ustalonej zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 18 ze zm.).