II SA/Ke 87/25

II SA/Ke 87/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Krzysztof Armański /sprawozdawca/
Renata Detka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135, art. 200 w zw. z art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 794
z art. 173, art. 127 ust. 1 , art. 75 ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1151
art. 24 ust. 5 pkt 3 , art. 24 ust. 3, 4
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi E. P. - syndyka masy upadłości P. S. w upadłości na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z dnia 20 grudnia 2024 r. znak: WIG.II.7221.60.2024 w przedmiocie odmowy wydania wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach na rzecz E. P. - syndyka masy upadłości P. S. w upadłości kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 20 grudnia 2024 r. znak: WIG.II.7221.60.2024 Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach (zwany dalej "ŚWINGiK") utrzymał w mocy decyzję Starosty Kieleckiego z 20 września 2024r. znak: GN-II.660.79.2024M w przedmiocie odmowy wydania wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Wnioskiem z 18 czerwca 2024 r. syndyk masy upadłościowej P. S. – E. P. (zwana dalej "syndykiem") zwróciła się do Starosty Kieleckiego o wydanie wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej, obejmujących działki nr [...], [...], [...] i [...], obręb L., gm. C. W uzasadnieniu wskazano, że interes prawny w dostępie do danych objętych wnioskiem wynika z załączonego postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach z 15 marca 2024 r. w sprawie ogłoszenia upadłości P. S.
W odpowiedzi z 5 lipca 2024 r. organ I instancji wezwał syndyka do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez wykazanie interesu prawnego do otrzymania żądanych danych, wskazując że upadły - P. S. nie figuruje w ewidencji gruntów i budynków (jak również w księdze wieczystej) jako właściciel działek wyszczególnionych we wniosku.
W piśmie z 11 lipca 2024 r. syndyk wyjaśnił, że w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, składającej się z ww. działek, figuruje nieżyjąca żona upadłego, zmarła 29 czerwca 2023 r., a w skład spadku po zmarłej (który został notarialnie odrzucony przez upadłego) weszła m.in. ta nieruchomość. Z kolei spadek po zmarłej przyjęła córka zmarłej i upadłego, również w formie notarialnej, następnie 12 marca 2024 r. P. S. złożył do Sądu Rejonowego w Kielcach wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Czynność ta, zdaniem syndyka, nastąpiła w terminie krótszym niż rok, licząc od rozporządzenia swoim majątkiem poprzez odrzucenie spadku po zmarłej żonie, przez co jest bezskuteczna i tym samym upadłemu powinno przysługiwać prawo udziału w prawie własności do nieruchomości położonej w miejscowości L. – wobec treści art. 127 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe.
Decyzją z 20 września 2024 r. Starosta Kielecki, działając na podstawie art. 7d pkt 1, art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 ze zm.), zwanej dalej "P.g.k.", odmówił wydania syndykowi wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej dla działek o nr [...], [...], [...], [...]. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie powołano się na wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z 22 maja 2019 r. o sygn. akt I C 50/18, w którym stwierdzono, że nie do każdej czynności ma zastosowanie art. 127 Prawa upadłościowego, podkreślając że upadły nigdy nie figurował jako właściciel działek wskazanych we wniosku.
W odwołaniu od ww. decyzji syndyk podniosła zarzuty naruszenia art. 127 ust. 1 Prawa upadłościowego oraz art. 6, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Starosta Kielecki nie powinien uznać odrzucenia spadku, a w konsekwencji należało wydać żądane dokumenty.
ŚWINGiK, utrzymując w mocy zakwestionowaną decyzję, przytoczył m.in. art. 24 ust. 5 P.g.k., podkreślając że jedynie informacje o charakterze przedmiotowym dotyczące gruntów, budynków i lokali są jawne i powszechne. Natomiast nie każdy może żądać udostępnienia informacji podmiotowych zawartych w operacie ewidencyjnym w postaci wypisu z rejestru gruntów i budynków, ze względu na to, że zawiera on dane osobowe. Z kolei starosta jest zobowiązany jako organ administracji geodezyjnej i kartograficznej do ochrony danych osobowych zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE, co zostało usankcjonowane w art. 5a P.g.k. Tym samym, inna osoba, nie wymieniona w art. 24 ust. 5 pkt 1-2a P.g.k., ubiegająca się o wydanie wypisu z rejestru gruntów zawierającego pełne dane, w tym dane dotyczące podmiotu ewidencyjnego, powinna wykazać interes prawny w tym zakresie, o którym to interesie mowa w art. 24 ust. 5 pkt 3 tej ustawy – a więc z uwzględnieniem wszystkich zawartych w tym przepisie ograniczeń. Interes prawny, o którym mowa w tej regulacji, to interes oparty na prawie. W świetle orzecznictwa sądowo-administracyjnego, treścią interesu prawnego jest generalnie określone prawo podmiotowe, rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnych korzyści, które można w dany sposób realizować w postępowaniu administracyjnym. Istotą interesu prawnego jest jego oparcie na konkretnej normie prawa materialnego, którą to normę można wskazać jako jego podstawę, i z której dany podmiot mógł wykazać takie prawo w danych ewidencji gruntów i budynków, musi ono bezsprzecznie wynikać z dokumentów stanowiących o takim prawie, a nie może opierać się na domniemaniu. Organ, mając na uwadze przepisy ww. ustawy, stwierdził, że ewidencja gruntów i budynków nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, budynków, lokali i nie może być źródłem praw, co oznacza, że nie można poprzez zmianę zapisu w ewidencji gruntów ustanowić prawa, czy rozszerzyć jego zakres. Ewidencja gruntów i lokali rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością. Organ ewidencyjny może wpisać do ewidencji gruntów i budynków tylko takie prawo do nieruchomości, które jednoznacznie, w sposób niewątpliwy, wynika z dokumentów wskazanych w ustawie bądź rozporządzeniu, nie może zaś takiego prawa ustanowić ani wyinterpretować, to jest przyjąć, że wprawdzie danego prawa nie poświadcza w sposób bezpośredni żaden dokument, niemniej jego istnienie można wywieść z przesłanek pośrednich. Innymi słowy, organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające, natomiast samodzielnie nie mogą rozstrzygać czyichkolwiek uprawnień do gruntu. Postępowanie ewidencyjne nie służy kreowaniu stanu prawnego gruntu bez istnienia któregoś ze wspomnianych wyżej tytułów.
Reasumując, organ odwoławczy zakwestionował powołanie się przez syndyka na ww. postanowienie z 15 marca 2024 r. jako podstawę interesu prawnego w zakresie, o którym mowa w art. 24 ust. 5 pkt 3 P.g.k. – ponieważ orzeczenie to dotyczy innych kwestii niż zmiana stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości. W postanowieniu tym Sąd Rejonowy w Kielcach postanowił o ogłoszeniu upadłości dłużnika, wezwaniu wierzycieli do zgłaszania wierzytelności syndykowi oraz osób, którym przysługują prawa i roszczenia osobiste ciążące na nieruchomości należących do upadłego do ich zgłaszania syndykowi, wyznaczeniu syndyka i o innych kwestiach niedotyczących prawa własności ww. działek i aktu notarialnego z 22 listopada 2023r. Jeśli chodzi o wskazany we wniosku art. 127 ust. 1 Prawa upadłościowego to, zdaniem organu, przepis ten nie stanowi regulacji specjalnej do przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w zakresie udostępniania informacji zgromadzonych w ewidencji gruntów i budynków. Regulacja ta może natomiast stanowić podstawę do wydania rozstrzygnięcia przez sąd powszechny, czy dana czynność prawna jest skuteczna czy też nie – nie zaś przez organ ewidencyjny, który takich kompetencji nie posiada. Jakkolwiek zgodnie z art. 123 Prawa upadłościowego "oświadczenie upadłego o odrzuceniu spadku lub zapisu windykacyjnego jest bezskuteczne w stosunku do masy upadłości, jeżeli zostało złożone po ogłoszeniu upadłości", to rozstrzyganie w zakresie tych kwestii nie leży w zakresie kompetencji organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków.
W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na ww. decyzję ŚWINGiK, syndyk wniosła o jej uchylenie w całości, rozważenie uchylenia decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na jej rzecz, formułując zarzuty naruszenia przepisów:
1. prawa materialnego – art. 127 ust. 1 Prawa upadłościowego poprzez jego nieuwzględnienie w niniejszej sprawie i uznanie, że syndyk nie ma interesu prawnego do otrzymania żądanych dokumentów – podczas gdy czynność prawna upadłego w postaci odrzucenia spadku po zmarłej żonie, dokonana w terminie krótszym niż rok przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, jest bezskuteczna w stosunku do masy upadłości z mocy samego prawa;
2. postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy – art. 6, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie oraz uchylanie się od wszechstronnego przeanalizowania akt sprawy w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało błędnym ustaleniem, że syndyk nie ma legitymacji do otrzymania wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej działek wskazanych we wniosku.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia [...]2 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli decyzji ŚWINGiK w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem rozstrzygania przez organy był wniosek E. P. – syndyka masy upadłościowej P. S. – o wydanie wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej obejmujących działki nr [...].
Zgodnie z art. 24 ust. 3 P.g.k. starosta udostępnia informacje zawarte w operacie ewidencyjnym w formie:
1) wypisów z rejestrów, kartotek i wykazów tego operatu;
2) wyrysów z mapy ewidencyjnej;
3) kopii dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych operatu ewidencyjnego;
4) plików komputerowych sformatowanych zgodnie z obowiązującym standardem wymiany danych ewidencyjnych;
5) usług, o których mowa w art. 9 ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej.
Art. 24 ust. 4 P.g.k. stanowi, że każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. W ust. 5 art. 24 tej samej ustawy przewidziano natomiast, że starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie:
1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;
2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;
2a) operatorów:
a) sieci, w rozumieniu ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 604 i 834),
b) systemu przesyłowego, systemu dystrybucyjnego oraz systemu połączonego, w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia [...]7 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266, 834 i 859);
2b) sądów na potrzeby prowadzonych postępowań;
3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1-2b, które mają interes prawny w tym zakresie.
Nie ulega wątpliwości, że w rozpatrywanym przypadku żądanie wydania wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej nie pochodziło od właściciela działek wskazanych we wniosku, ani też od żadnego z podmiotów wymienionych w pkt. 1-2b ust. 5 art. 24 P.g.k. Podstawą tego żądania mógł być zatem art. 24 ust. 5 pkt 3 P.g.k. i należało ocenić, czy wnioskodawczyni E. P. działająca jako syndyk masy upadłościowej P. S. posiada interes prawny w rozumieniu art. 24 ust. 5 pkt 3 P.g.k. w zakresie żądania wydania tych dokumentów. Zdaniem Sądu ocena ta została dokonana przez organy w sposób nieprawidłowy, co doprowadziło do naruszenia ww. przepisu i niezasadnej odmowy wydania wypisu z rejestru gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej.
Pojęcie "interes prawny", użyte w art. 24 ust. 5 pkt 3 P.g.k. nie zostało zdefiniowane w tej ustawie, a także nie zostało zdefiniowane w K.p.a. Z uwagi na brak definicji legalnej tego pojęcia, uzasadnione jest przyjęcie jego rozumienia w znaczeniu bezpośrednim, zgodnie z którym jest to interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Cechami tego interesu będzie to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. O interesie prawnym można mówić wówczas, gdy wykazać można istniejący związek pomiędzy obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną określonego podmiotu prawa poprzez wskazanie, iż stosowanie tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (por. m.in. wyrok WSA w Poznaniu z 11 czerwca 2015 r., sygn. II SA/Po 332/15, wyrok NSA z 2 czerwca [...]8r., sygn. IV SA 2164/97).
Bezspornym jest, że postanowieniem z 15 marca 2024 r., sygn. KI1L/GU/148/2024, Sąd Rejonowy w Kielcach ogłosił upadłość P. S. – jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej – oraz wyznaczył syndyka w osobie E. P.
Zgodnie z art. 173 ustawy z 28 lutego [...]3 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 794 ze zm.), zwanej dalej "u.Pr.up.", syndyk niezwłocznie obejmuje majątek upadłego, zarządza nim, zabezpiecza go przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub zabraniem go przez osoby postronne oraz przystępuje do jego likwidacji. Od dnia ogłoszenia upadłości syndyk zarządza majątkiem wchodzącym w skład masy upadłości. Zgodnie z art. 75 ust. 1 u.Pr.up. z dniem ogłoszenia upadłości upadły traci prawo zarządu oraz możliwość korzystania z mienia wchodzącego do masy upadłości i rozporządzania nim. Co więcej, syndyk powinien nie tylko zarządzać majątkiem upadłego, lecz gdy zaistnieje taka konieczność, powinien także dokonać wszelkich czynności potrzebnych do skutecznego uzyskania przez upadłego własności lub innych praw (por. P. Janda, "Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz", wyd. III, opubl. WKP, t. 6 do art. 173 u.Pr.up.). Wreszcie art. 178 ust. 1 u.Pr.up. przewiduje, że syndyk może żądać od organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego potrzebnych informacji dotyczących majątku upadłego.
W rozpatrywanej sprawie wnioskodawczyni powołuje się na fakt, że działki o nr [...] weszły w skład masy spadkowej po żonie P. S., E. S., która zmarła 29 czerwca 2023 r. Spadek został odrzucony przez P. S., który następnie 12 marca 2024 r. złożył do Sądu Rejonowego w Kielcach wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Syndyk powołała się w tej sytuacji na treść art. 127 ust. 1 u.Pr.up., zgodnie z którym bezskuteczne w stosunku do masy upadłości są czynności prawne dokonane przez upadłego w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, którymi rozporządził on swoim majątkiem, jeżeli dokonane zostały nieodpłatnie albo odpłatnie, ale wartość świadczenia upadłego przewyższa w rażącym stopniu wartość świadczenia otrzymanego przez upadłego lub zastrzeżonego dla upadłego lub dla osoby trzeciej.
W ocenie Sądu całość powyższych uregulowań przesądza, w świetle opisanego stanu faktycznego, że po stronie wnioskodawczyni E. P. jako syndyka masy upadłościowej P. S. istnieje interes prawny w rozumieniu art. 24 ust. 5 pkt 3 P.g.k. do żądania wydania wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej w odniesieniu do działek nr [...], [...], [...] i [...], obręb L., gm. C. Wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonej decyzji nie jest rolą organu przesądzanie, czy przepis art. 127 ust. 1 u.Pr.up. znajduje w tej konkretnej sytuacji zastosowanie czy też nie, a w konsekwencji czy czynność odrzucenia spadku dokonana przez P. S. była skuteczna. Tym bardziej nie ma tu mowy o aktualizacji danych ewidencyjnych czy jakimkolwiek kreowaniu stanu prawnego gruntu. Już samo jednak istnienie przywołanego przepisu art. 127 ust. 1 u.Pr.up., w powiązaniu z opisaną wyżej sytuacją faktyczną i rolą syndyka, z której wynika że może on – a także powinien – dokonywać wszelkich czynności potrzebnych do skutecznego uzyskania przez upadłego własności lub innych praw (z czym wiąże się konieczność ustalenia tych – także potencjalnych – składników majątku), powoduje istnienie po jego stronie wspomnianego interesu prawnego.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając że organy naruszyły w istotny sposób przepis art. 24 ust. 5 pkt 3 P.g.k., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni powyższą argumentację.
O kosztach orzeczono na podstawie art. [...] w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. w pkt II wyroku, uwzględniając kwotę 200 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, obliczonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radcy prawnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935) i 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.