II SA/Ke 864/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Kielcach stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Sędziszowie z 2012 r. ustalającej stawkę opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych, uznając ją za dyskryminującą.
Skarżąca, przewoźnik drogowy, zaskarżyła uchwałę Rady Miejskiej w Sędziszowie z 2012 r. ustalającą jednolitą stawkę opłaty za korzystanie z przystanków komunikacyjnych. Zarzuciła naruszenie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym poprzez zastosowanie dyskryminujących zasad, gdyż stawka nie uwzględniała różnic w wielkości pojazdów i liczbie pasażerów. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność uchwały w całości z powodu braku analizy niedyskryminujących zasad przy ustalaniu stawki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę A. C., prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie transportu, na uchwałę Rady Miejskiej w Sędziszowie z dnia 29 listopada 2012 r. nr XXVII/202/2012, dotyczącą ustalenia stawki opłat za korzystanie przez przewoźników z przystanków komunikacyjnych. Skarżąca zarzuciła uchwale naruszenie art. 16 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym poprzez wprowadzenie dyskryminujących stawek, które nie uwzględniały odmiennych sytuacji operatorów i przewoźników, w szczególności różnic w wielkości taboru i liczbie przewożonych pasażerów. Sąd uznał skargę za zasadną. Wbrew argumentacji organu, sąd stwierdził, że uchwała z 2012 r. nadal obowiązuje, mimo jej uchylenia przez późniejszą uchwałę z 2017 r., której nieważność została następnie stwierdzona przez sąd. Sąd podkreślił, że ustawa o publicznym transporcie zbiorowym wymaga ustalania stawek opłat z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad, co powinno obejmować analizę takich czynników jak wielkość taboru czy standard przystanków. W ocenie sądu, Rada Miejska nie przeprowadziła takiej analizy, traktując jednolitą stawkę jako wyraz niedyskryminacji, co było błędne. Brak analizy i uzasadnienia ustalenia maksymalnej stawki 0,05 zł za zatrzymanie spowodował, że uchwała została uznana za niezgodną z prawem. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości i zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, taka uchwała narusza zasadę niedyskryminacji, jeśli nie uwzględnia obiektywnych kryteriów różnicujących, takich jak wielkość pojazdu czy standard przystanku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawa o publicznym transporcie zbiorowym wymaga uwzględnienia niedyskryminujących zasad przy ustalaniu opłat za korzystanie z przystanków, co powinno obejmować analizę czynników takich jak wielkość taboru. Jednolita stawka, bez takiej analizy, może prowadzić do dyskryminacji przewoźników dysponujących mniejszym taborem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (12)
Główne
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.p.t.z. art. 16 § 4
Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym
u.p.t.z. art. 16 § 5
Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym
p.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.s.g. art. 18 § 2 pkt 8
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 40 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 41 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 101 § 2
Ustawa o samorządzie gminnym
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.c. art. 199 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.a. art. 221
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała narusza zasadę niedyskryminacji poprzez ustalenie jednolitej stawki opłat za korzystanie z przystanków, nie uwzględniając różnic w wielkości taboru i liczbie pasażerów. Organ nie wykazał, że przy ustalaniu stawki uwzględniono niedyskryminujące zasady, co jest obowiązkiem wynikającym z ustawy. Uchwała nie posiadała odpowiedniego uzasadnienia, dlaczego stawka została ustalona na maksymalnym poziomie.
Odrzucone argumenty
Skarga niedopuszczalna, ponieważ zaskarżona uchwała nie obowiązuje w obrocie prawnym z uwagi na jej uchylenie. Skarga niedopuszczalna, ponieważ w sprawie dotyczącej uchwały już orzekał sąd administracyjny. Różnicowanie opłat w zależności od wielkości pojazdu byłoby naruszeniem zasady niedyskryminacji, gdyż decydujące jest samo zatrzymanie się na przystanku. Ilość pasażerów i koszty utrzymania przystanku nie zależą bezpośrednio od wielkości pojazdu.
Godne uwagi sformułowania
ustalenia stawki opłat za korzystanie przez przewoźników z przystanków komunikacyjnych usytuowanych w pasie dróg publicznych znajdujących się na terenie gminy ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym dała gminom możliwość pobierania opłat od operatorów i przewoźników korzystających z przystanków komunikacyjnych i dworców. ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. nie definiuje pojęcia "niedyskryminujących zasad". ustawodawca upoważnił jednostki samorządu terytorialnego do ustalania wysokości opłat za zatrzymywanie się na należących do tych jednostek przystankach, lecz jednocześnie to upoważnienie powiązał z obowiązkiem tych jednostek uwzględnienia niedyskryminujących zasad
Skład orzekający
Beata Ziomek
sprawozdawca
Dorota Pędziwilk-Moskal
członek
Jacek Kuza
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady niedyskryminacji przy ustalaniu opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych przez przewoźników, obowiązek analizy i uzasadnienia przez organy gminy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uchwałami dotyczącymi opłat za przystanki, ale zasada niedyskryminacji ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat za korzystanie z infrastruktury publicznej i pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie zasady niedyskryminacji przez samorządy. Wyjaśnia praktyczne aspekty stosowania prawa.
“Czy opłata za przystanek może być dyskryminująca? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Sektor
transportowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ke 864/20 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2020-12-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-09-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Beata Ziomek /sprawozdawca/ Dorota Pędziwilk-Moskal Jacek Kuza /przewodniczący/ Symbol z opisem 6037 Transport drogowy i przewozy 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Transport Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku Stwierdzono nieważność uchwały w całości Zasądzono zwrot kosztów postępowania Powołane przepisy Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591 art. 101 ust. 1 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn. Dz.U. 2011 nr 5 poz 13 art. 16 ust. 4 Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym Dz.U. 2019 poz 2325 art. 147 par. 1, art. 200, art. 205 par. 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A. C. na uchwałę Rady Miejskiej w Sędziszowie z dnia 29 listopada 2012 r., nr XXVII/202/2012 w przedmiocie ustalenia stawki opłat za korzystanie przez przewoźników z przystanków komunikacyjnych usytuowanych w pasie dróg publicznych znajdujących się na terenie gminy I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości; II. zasądza od Gminy Sędziszów na rzecz skarżącej A. C. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie W dniu 29 listopada 2012 r. Rada Miejska w Sędziszowie na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 8 oraz art. 40 ust. 1 i 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r., o samorządzie gminnym (t.jedn. Dz. U. z 2011 r., Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), dalej u.s.g. i art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2011 r., Nr 5, poz. 13 z późn. zm.), dalej u.p.t.z., podjęła uchwałę Nr XXVII/202/2012, w sprawie ustalenia stawki opłat za korzystanie przewoźników z przystanków komunikacyjnych usytuowanych w pasie dróg publicznych znajdujących się na terenie gminy Sędziszów. W § 1 Rada postanowiła określić stawki opłat za korzystanie przez przewoźników z przystanków komunikacyjnych usytuowanych w pasie dróg publicznych znajdujących się na terenie gminy Sędziszów. Zgodnie z § 2 stawki oplat o których mowa w § 1 wynoszą za jedno zatrzymanie środka transportu na przystanku komunikacyjnym – 0,05 zł brutto. W uzasadnieniu uchwały podano, że ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym dała gminom możliwość pobierania opłat od operatorów i przewoźników korzystających z przystanków komunikacyjnych i dworców. Stawka opłaty jest ustalana w drodze uchwały, z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad. Opłaty stanowią dochód właściwej jednostki samorządu terytorialnego, z przeznaczeniem na utrzymanie przystanków komunikacyjnych i dworców oraz budowę przebudowę i remont przystanków i wiat przystankowych. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą uchwałę, wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., A. C. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą Usługi Handel Transport A. C., domagając się stwierdzenia jej nieważności w całości, zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 16 u.p.t.z., poprzez niewłaściwe zastosowanie i wprowadzenie stawek o dyskryminującym charakterze. Swoje żądanie uzasadniła tym, że w uchwale utrzymano jednolitą dla operatorów i wszystkich przewoźników stawkę w kwocie 0,05 zł za jedno zatrzymanie środka transportu na przystankach komunikacyjnych, pomimo że art. 16 ust. 4 tej ustawy wymaga zastosowania przy ustalaniu wysokości stawki niedyskryminujących zasad, przez co nie postarano się w żaden sposób uwzględnić odmiennych sytuacji operatorów i różnych przewoźników, co w efekcie doprowadziło do dyskryminacji niektórych z nich, w tym strony skarżącej. Zdaniem autorki skargi przyjęte uchwałą rozwiązanie jest całkowicie sprzeczne z założeniami u.p.t.z., co wprost wynika z uzasadnienia jej projektu, gdzie podano, że niedyskryminujące zasady odnoszą się w szczególności do takich kwestii jak np. "uwzględnienie wielkości taboru, jakim wykonywany jest przewóz". Kwestię tę w toku całego procesu legislacyjnego akcentował Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, mając na uwadze duże ryzyko poszkodowania mniejszych przewoźników przez gminy podejmujące takie uchwały. W tym zakresie wskazywano, że w przypadku jednakowej stawki za każdy punkt przystankowy dla każdego przewoźnika powstanie sytuacja, w której przewoźnik realizujący kurs autobusem o pojemności do 20 miejsc, zatrzymujący się na przystankach (zatokach) bez wiat, będzie ponosił takie same koszty jak przewoźnik posiadający tabor o pojemności 50 miejsc realizujący kursy na tej samej trasie. Strona skarżąca podkreśliła, że w transporcie publicznym na terenie Gminy Sędziszów od początku wejścia w życie zaskarżonej uchwały występowały minimum dwa rodzaje autobusów – duże i małe. Rozgraniczenie takie przyjęte zostało przez samorządy przy wnoszeniu opłaty od środków transportu. Mały autobus zajmuje dwukrotnie mniej miejsca na przystanku czy dworcu. Podobnie, ilość pasażerów autobusu małego, na poziomie 20 osób, jest co najmniej dwukrotnie mniejsza niż autobusu dużego, średnio 50 osób, co przekłada się na dwa razy więcej śmieci na przystanku, a więc dwukrotnie większe koszty utrzymania przystanków w czystości. Stosowanie jednolitej stawki dla obu tych typów pojazdów jest bezspornie dyskryminacją, o której mówi ustawodawca. Uzasadniając interes prawny w zaskarżeniu opisanej uchwały skarżąca podniosła, że w okresie jej obowiązywania świadczyła usługi przewozu osób na liniach regularnych Sędziszów – Zielonki (zezwolenie Urzędu Miejskiego w Sędziszowie nr 000022), Sędziszów – Sędziszów przez Pawłowice (zezwolenie Urzędu Miejskiego w Sędziszowie nr 000023), Sędziszów – Sędziszów przez Boleścice (zezwolenie Urzędu Miejskiego w Sędziszowie nr 000024), Sędziszów – Sędziszów przez Klimontów (zezwolenie Urzędu Miejskiego w Sędziszowie nr 000025). Linie komunikacyjne opisane tymi zezwoleniami przebiegały poprzez przystanki zlokalizowane na terenie Gminy Sędziszów, w związku z tym regularnie ponosiła opłaty za ich korzystanie. Okoliczności te potwierdzają więc, że posiada interes prawny do wniesienia skargi, wynikający z norm materialnoprawnych – art. 16 ust. 4 i 5 u.p.t.z., który został naruszony treścią tej uchwały. Natomiast sama opłata, którą przewoźnicy wnoszą na rzecz gminy, winna być, zdaniem strony, proporcjonalna do wielkości pojazdu, jakim wykonywany jest przewóz. Jednocześnie wskazała, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa skierowała do organu w dniu 1 czerwca 2020 r. Odmawiając spełnienia tego żądania organ wskazał, że zaskarżona uchwała straciła moc po podjęciu uchwały nr XXIX/200/2027 Rady Miejskiej w Sędziszowie z 21 marca 2017 r. w sprawie ustalenia stawki opłat za korzystanie przez przewoźników z przystanków komunikacyjnych usytuowanych w pasie dróg publicznych znajdujących się na terenie gminy Staszów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie w całości wobec osądzenia sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach w dniu 4 września 2019 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 496/19, ewentualnie o jej oddalenie w całości wobec bezzasadności skargi. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania zasady określone w art. 101 u.s.g., albowiem zaskarżona uchwała nr XXVII/202/2012 Rady Miejskiej w Sędziszowie nie obowiązuje już w obrocie prawnym z uwagi na jej uchylenie uchwałą nr XXIX/200/2017 Rady Miejskiej Sędziszów z dnia 21 marca 2017r. w sprawie ustalenia stawki opłat za korzystanie przez przewoźników z przystanków komunikacyjnych usytuowanych w pasie dróg publicznych znajdujących się na terenie gminy Sędziszów (Dz. Urz. Woj. Świętokrzyskiego z 2017 r. poz. 1027). Wymienioną ostatnio uchwałę zaskarżył Prokurator Rejonowy w Jędrzejowie. W wyniku rozpoznania skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 4 września 2019 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 496/19 stwierdził nieważność uchwały nr XXIX/200/2017 Rady Miejskiej Sędziszów z dnia 21 marca 2017 r. w całości. Zdaniem organu, skutki stwierdzenia nieważności uchwały XXIX/200/2017 rozciągają się również na uchwałę XXVII/202/2012. Z przepisu art. 101 ust. 2 u.s.g. wprost wynika, że nie wnosi się skargi na uchwałę organu gminy, jeżeli w sprawie orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił. Zgodnie z doktryną i orzecznictwem zasada ma również pełne zastosowanie w wypadku, gdy sąd administracyjny orzekał już w sprawie i stwierdził nieważność uchwały. Pod względem procesowym wyrok sądu administracyjnego stwierdzający nieważność uchwały organu gminy korzysta z powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 221 k.p.a. oraz art. 101 ust. 2 u.s.g., które skutki sprawy osądzonej wiąże z wydaniem wyroku stwierdzającego nieważność uchwały organu gminy w trybie art. 101 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie ze stanowiskiem organu, skoro zapadło w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie sądu administracyjnego to nie jest dopuszczalne wniesienie skargi na akt poddany wcześniej kontroli sądowo-administracyjnej. W odpowiedzi na skargę podkreślono, że w związku ze stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały A. C. reprezentująca firmę Usługi Handel Transport A. C., na podstawie decyzji znak: [...] z dnia 17.08.2020 r. otrzymała zwrot wniesionych opłat w kwocie 1 829,08 zł. Odnosząc się merytorycznie do zarzutów podniesiono, że różnicowanie opłaty za korzystanie z przystanków w oparciu o kryterium rodzajów pojazdów używanych przez danego przewoźnika byłoby naruszeniem wyrażonej w art. 16 ust. 4 u.p.t.z. zasady niedyskryminacji, albowiem w ocenie organu decydującym kryterium był sam fakt zatrzymania się danego środka transportu na przystanku. Nie ma również w realiach Gminy znaczenia, czy miał to być przewoźnik dysponujący większym lub mniejszym środkiem transportu łub standard przystanków, który był porównywalny, albowiem to nie ta kwestia była decydująca dla wygenerowania kosztów związanych z utrzymaniem czystości i obsługi samego przystanku, które miały rekompensować przedmiotową opłatę, a przede wszystkim ilość pasażerów korzystających z danego kursu. Ta zaś nie była zależna wprost od wielkości pojazdu czy też standardu przystanku, a od wielu zmiennych, takich jak chociażby cel kursu, jego godzina i dzień wykonywania, czy wreszcie ceny biletu. Nadto, podobne trasy wykonywane były pojazdami o porównywalnej wielkości taborów, albowiem jazdy lokalne są wykonywane z użyciem autobusów i busów przeznaczonych dla mniejszej ilości pasażerów (tzw. autobusy małe), zaś pojazdy mieszczące większą ilość miejsc (tzw. autobusy duże), realizują raczej kursy dalekobieżne, gdzie przystanki w Sędziszowie są tylko przystankami tzw. przelotowymi. Z tych autobusów korzysta kilkoro pasażerów dla jednego kursu, co nie jest liczbą większą (a raczej mniejszą), niż liczba osób korzystających z lokalnych tras, które obsługiwane były przez mniejszy tabor i innych przewoźników. Przepisy ustawy o publicznym transporcie zbiorowym nakładają na organ uchwałodawczy obowiązek zróżnicowania stawek opłat z uwagi na kryterium wielkości taboru przewoźników lub standardów przystanków komunikacyjnych. Kryterium i wyznacznikiem uchwalonej opłaty ma być niedyskryminacja, ale w odniesieniu do konkretnych realiów faktycznych. Skoro na terenie Gminy Sędziszów, charakterystyczną dla publicznego transportu zbiorowego była jego lokalność, a kursy realizowane przez pojazdy dysponujące większą ilością miejsc były statystycznie o wiele rzadsze, a nadto korzystała z takich kursów jednorazowo podobna ilość osób, to nie było w ocenie organu podstaw do różnicowania opłat z uwagi na przedmiotowe kryterium. Skoro bowiem podobna ilość pasażerów korzystała z przystanku czekając na kurs realizowany przez przewoźnika dysponującego mniejszym jak i większym pojazdem, to ilość śmieci, czy zabrudzenie przystanku będzie podobne - a na pewno nie będzie się różnić na tyle, aby dywersyfikować stawkę opłaty za korzystanie z przystanku. W związku z odwołaniem rozpraw w tut. Sądzie na podstawie § 1 pkt 1 i 2 w zw. z § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r., niniejszą sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd przed merytorycznym rozpoznaniem skargi musi zbadać, czy skarga spełnia warunki jej dopuszczalności. Ma to o tyle istotne znaczenie w analizowanej sprawie, że organ podniósł zarzut odrzucenia skargi. Wbrew twierdzeniom organu zarzut ten jest niezasadny. W istniejących realiach nie można uznać, że zaskarżona uchwała nie obowiązuje już w obrocie prawnym ze względu na uchylenie jej uchwałą Rady Miejskiej w Sędziszowie nr XXIX/200/2017 z dnia 21 marca 2017 r. w sprawie ustalenia stawki opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych usytuowanych w pasie dróg publicznych znajdujących się na terenie gminy Sędziszów. Uwzględnienie skargi na ostatnio wymienioną uchwałę poprzez stwierdzenie jej nieważności wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 4 września 2019 r. sygn. akt II SA/Ke 496/19, także nie wpływa na ocenę dopuszczalności wniesienia skargi na uchwałę Rady Miejskiej w Sędziszowie nr XXVII/202/2012 z dnia 29 listopada 2012 r., w sprawie ustalenia stawki opłat za korzystanie przewoźników z przystanków komunikacyjnych usytuowanych w pasie dróg publicznych znajdujących się na terenie gminy Sędziszów. Skutkiem wyroku WSA w Kielcach jest bowiem utrata mocy uchwały nr XXIX/200/2017 z dnia 21 marca 2017 r. od daty jej podjęcia. Natomiast z faktu, że zgodnie z zapisem § 4 tej uchwały wskazującym: "traci moc uchwała Rady Miejskiej Sędziszów nr XXVII/202/2012 z dnia 29 listopada 2012 r." nie wynika, że skutki stwierdzenia nieważności dotyczą również tej uchwały. Wręcz przeciwnie, wobec stwierdzenia nieważności uchwały nr XXIX/200/2017 z dnia 21 marca 2017, uchwała nr XXVII/202/2012 z dnia 29 listopada 2012 r. pozostaje w obrocie prawnym i nie była poddana kontroli Sądu, co umożliwia badanie jej legalności. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. u.s.g., każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Niewątpliwie skarżąca wykazała, że jako przewoźnik wykonujący przewozy osób na terenie Gminy Sędziszów, ma interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały, bez względu na ilość przystanków, na jakich zatrzymują się jej pojazdy (zezwolenia nr 000022, 000023, 000024, 000025). Interes ten, znajdujący swoje źródło w przepisach prawa materialnego, tj. art. 16 u.p.t.z., w ocenie Sądu został zaskarżoną uchwałą naruszony. Stosownie do art. 16 ust. 4 u.t.p.z., za korzystanie przez operatora i przewoźnika z przystanków komunikacyjnych lub dworców, których właścicielem albo zarządzającym jest jednostka samorządu terytorialnego, mogą być pobierane opłaty. Stawka opłaty jest ustalana w drodze uchwały podjętej przez właściwy organ danej jednostki samorządu terytorialnego, z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad. W myśl art. 16 ust. 5 pkt 1 tej ustawy stawka opłaty, o której mowa w ust. 4, nie może być wyższa niż 0,05 zł za jedno zatrzymanie środka transportu na przystanku komunikacyjnym. Tak więc obowiązkiem właściwego organu danej jednostki samorządu terytorialnego jest, zgodnie z powołanym art. 16 ust. 4 in fine u.t.p.z., rozważenie w procesie uchwałodawczym, czy nie będzie ona dyskryminować określonego kręgu jej adresatów. Delegacja ustawowa zawarta w art. 16 ust. 4 u.t.p.z. obliguje radę gminy do dokonania uprzedniej analizy wskazującej, że przy ustalaniu przez nią stawek opłat za zatrzymanie się na przystankach uwzględniono niedyskryminujące zasady. Aby więc ustalić, czy uchwała odpowiada ratio legis przepisu upoważniającego, należało zbadać treść uzasadnienia uchwały oraz materiałów dokumentujących jej przygotowanie i uchwalenie. Dla oceny motywów działania organu nie może być wystarczająca sama treść uchwały, z której nie wynikają racje, jakimi kierował się organ podejmujący rozstrzygnięcie skierowane do adresatów stojących na zewnątrz administracji i dotyczące ich sytuacji prawnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2016 r., II GSK 1405/16, z 6 czerwca 2017 r. sygn. II GSK 2860/15 dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. nie definiuje pojęcia "niedyskryminujących zasad". W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. (druk sejmowy nr 2916) podniesiono: "Stawki opłat powinny być ustalane z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad dla wszystkich operatorów i przewoźników wykonujących publiczny transport zbiorowy na obszarze właściwości organizatora. W szczególności odnosi się to do takich kwestii jak np.: - jednakowa wysokość stawki opłaty, - uwzględnianie standardu poszczególnych przystanków komunikacyjnych lub dworców, - uwzględnianie wielkości taboru, jakim wykonywany jest przewóz. W sytuacji, gdy przystanki lub dworce są własnością lub w zarządzie jednostki samorządu terytorialnego, za ich korzystanie mogą być pobierane opłaty, których stawka może być ustalona w drodze uchwały podjętej przez właściwy organ danej jednostki samorządu terytorialnego, również z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad, o których mowa powyżej. Jednakże w projektowanym art. 15 ust. 5 wprowadzona została górna granica, do której właściwy organ może ustalić stawkę omawianej opłaty, co ma służyć ograniczeniu dowolności w jej ustalaniu w nadmiernej wysokości. (...). Możliwość nałożenia omawianej opłaty uzasadniona jest tym, żeby zarówno operatorzy jak i przewoźnicy wykonujący publiczny transport zbiorowy i korzystający przy tym z przystanków lub dworców będących własnością lub w zarządzie jednostki samorządu terytorialnego, partycypowali w kosztach związanych m.in. z korzystaniem z infrastruktury transportowej, z utrzymaniem przystanków lub dworców w należytym stanie, co związane jest z ich sprzątaniem, konserwacją odnawianiem itp.". Z cytowanego wyżej uzasadnienia projektu ustawy wynika, że przy ustalaniu wysokości opłaty za korzystanie z przystanków komunikacyjnych (lub dworca) należy uwzględnić między innymi takie kwestie, jak standard poszczególnych przystanków oraz wielkość taboru, jakim jest wykonywany przewóz (por. w/w wyroki NSA o sygn. II GSK 1405/16, II GSK 2860/15). Przez standard przystanków należy rozumieć infrastrukturę przystanku (istnienie wiaty, kiosku, ławek, utwardzenie podjazdu dla środków komunikacyjnych i inne), a także jego wielkość. Pod pojęciem taboru należy rozumieć ogół środków transportowych, jakim dysponuje przewoźnik (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 października 2013 r., III SA/Łd 736/13, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Jednocześnie zauważyć należy, że ta opłata jest przeznaczana na obsługę przystanku komunikacyjnego, a więc na jego remont, konserwację, odnowienie, przebudowę, rozbudowę w tym m.in. wiat i innych budynków dla pasażerów, a także na utrzymanie czystości na przystankach. Celem wprowadzenia opłaty jest więc spowodowanie, aby wszyscy przewoźnicy korzystający z przystanków komunikacyjnych (lub dworców) partycypowali w kosztach związanych z ich utrzymaniem. Dla oceny wpływu na wysokość opłaty wielkości taboru, jakim wykonywany jest przewóz, istotne jest więc przeznaczenie tej opłaty. Wysokość kosztów ponoszonych przez gminę na utrzymanie przystanków zależy m.in. od wielkości pojazdów, jakie zatrzymują się na tych przystankach. Im większa pojemność pojazdu, tym większa liczba przewożonych pasażerów, którzy jednocześnie korzystają z tych przystanków. Stąd uzasadnione jest twierdzenie skarżącej, że rodzaj pojazdów, którymi wykonywane są przewozy na terenie Gminy Staszów ma znaczenie przy ocenie, czy wprowadzenie jednej stawki opłaty dla środków transportu zatrzymujących się na przystanku bez względu na wielkość (gabaryty) tych pojazdów nie będzie dyskryminować określonej grupy adresatów tej uchwały. Sąd nie neguje, że ustawodawca nie zawarł w ustawie o publicznym transporcie drogowym zakazu ustalenia przez radę jednej stawki opłaty. Jednakże skoro ustawodawca upoważnił jednostki samorządu terytorialnego do ustalania wysokości opłat za zatrzymywanie się na należących do tych jednostek przystankach, lecz jednocześnie to upoważnienie powiązał z obowiązkiem tych jednostek uwzględnienia niedyskryminujących zasad, niewątpliwie gmina powinna wykazać, że podjęła uchwałę faktycznie z uwzględnieniem tych niedyskryminujących zasad, co przede wszystkim powinno wynikać z jej uzasadnienia, ewentualnie innych dokumentów powstałych w trakcie procesu uchwałodawczego. Tymczasem wskazać należy, że z uzasadnienia zaskarżonej uchwały wprost wynika, że wprowadzenie jednolitych warunków dla wszystkich przewoźników w zakresie zasad i odpłatności za korzystanie z przystanków, lokalny prawodawca traktuje właśnie jako uwzględnienie niedyskryminujących zasad. Świadczy to o tym, że organ w ogóle nie analizował możliwości i celowości rozróżnienia wysokości stawek opłat ze względu na jakiekolwiek cechy różnicujące przewoźników, w tym np. ze względu na wielkość środków transportu, jakimi się posługują. Ponadto, uzasadnienie zaskarżonej uchwały jest lakoniczne i wynika z niego tylko to, że została ona podjęta w celu przeznaczenia opłaty na utrzymanie przystanków komunikacyjnych i dworców oraz budowę, przebudowę i remont przystanków i wiat przystankowych. Brak jest natomiast jakiegokolwiek uzasadnienia, dlaczego organ ustalił opłatę w wysokości 5 groszy (a więc maksymalną) za jedno zatrzymanie. Rada nie przedstawiła w tym względzie żadnych dodatkowych materiałów, a w szczególności protokół z sesji Rady Miejskiej w Sędziszowie z dnia 29 listopada 2012 r. w tym zakresie, żadnych wyjaśnień nie zawiera. Dla oceny zasadności skargi nie ma znaczenia stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę odnośnie lokalnych warunków przewozów, które charakteryzują się realizowaniem kursów w większości przez pojazdy dysponujące mniejszą ilością miejsc a także podobną ilością osób korzystających z tych pojazdów oraz pojazdów dysponujących większą ilością miejsc. Sąd nie ma podstaw do przyjęcia, że powyższa argumentacja podniesiona na etapie skargi była wzięta pod uwagę w czasie podjęcia zaskarżonej uchwały. Jak wskazał WSA w Krakowie w wyroku z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. III SA/Kr 1599/14 (dostępnym w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych), stała opłata jest dyskryminująca dla przewoźników dysponujących niewielkimi pojazdami, gdyż są oni zobowiązani uczestniczyć w takim samym stopniu jak przewoźnicy wykonujący przewóz dużymi pojazdami, w kosztach utrzymania przystanków, mimo że ich udział w powstaniu tych kosztów jest znacznie mniejszy. Skoro zaś w przepisie art. 16 ust. 4 u.p.t.z. nakazano przy ustaleniu opłaty uwzględnić "niedyskryminujące zasady", to przy określeniu takiej opłaty należy również wziąć pod uwagę wielkość pojazdu, jakim realizowany jest przewóz (tak też WSA w Łodzi w w/w wyroku w sprawie III SA/Łd 736/13). W konsekwencji stwierdzić należy, że z powodu braku analizy jednej z przesłanek zawartych w przepisie stanowiącym podstawę do podjęcia zaskarżonej uchwały oraz z powodu braku uzasadnienia ustalenia stawki w wysokości 0,05 zł , nie jest możliwe przyjęcie, że zaskarżoną uchwałę podjęto zgodnie z upoważnieniem ustawowym zawartym w art. 16 ust. 4 u.p.t.z. (por. w/w wyrok NSA, II GSK 1405/16). Dlatego też za niezgodny z prawem uznać należy podjęty na podstawie art. 16 ust. 4 u.p.t.z. akt prawa miejscowego, co do którego nie sposób ustalić, czy wydający go organ kierował się przesłankami przewidzianymi w ustawie stanowiącej podstawę prawną do jego wydania, a więc czy stanowi on prawidłowy akt wykonawczy do tej ustawy, zgodny z jej celami i uszczegółowiający zawarte w niej regulacje. Powyższe skutkowało stwierdzeniem, że zaskarżona uchwała w sposób istotny narusza art. 16 ust. 4 u.p.t.z. i art. 40 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym akty prawa miejscowego są stanowione na podstawie upoważnień ustawowych. Jak zasadnie wskazuje się w orzecznictwie NSA, brak wskazania motywów podjęcia uchwały wpływa także zasadniczo na jej ocenę z punktu widzenia standardów konstytucyjnych. Skoro granice samodzielności działania organów gminy wyznacza legalność działania tych organów, a wykonywanie uchwałodawczej działalności rady gminy (miasta) powinno się odbywać zawsze zgodnie z obowiązującym prawem, to słusznie wskazuje się (por. w/w wyrok NSA, II GSK 1405/16), że podjęcie uchwały z niewypełnieniem delegacji ustawowej stanowi istotne naruszenie art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP, a także zasad praworządności i legalności, wynikających z art. 7 Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić nieważność uchwały, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 tej samej ustawy. Na zasądzoną tytułem zwrotu kosztów kwotę 300 zł składa się uiszczony przez skarżącą wpis od skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI